Smartphoneproblemen tackelen met AI, bots en kunst

Dat veel jongeren vaak op hun telefoon zitten is niks nieuws. Dat overmatig smartphonegebruik kan leiden tot stress, concentratieproblemen, minder slaap en een negatief zelfbeeld, weten we ook. Maar hoe lossen we het op? Studenten van verschillende opleidingen presenteerden woensdag hun ideeën.

De oplossingen komen voort uit het onderzoeksproject en preventieprogramma Fitphone, dat gezond smartphonegebruik onder jongvolwassenen wil bevorderen. Kartrekker van het zesjarige project is onderzoeker Herm Kisjes. “Vandaag hebben we hier studenten van Fontys, TU/e en SintLucas om hun bevindingen te presenteren. Jongeren die oplossingen bedenken voor andere jongeren als het gaat om gezond smartphonegebruik”, zegt hij. 

Voordat de oplossingen aan bod komen is het woord aan Communicatie-student Miky. Zij onderzocht welke invloed ontwerpkeuzes van social mediabedrijven hebben op het smartphonegebruik bij jongeren. “Social media speelt in op onze basisbehoeften verbondenheid, waardering en ontspanning.”

Vinkjes, meldingen en bolletjes
Dat komt niet alleen door een algoritme dat ervoor zorgt dat je oneindig kan blijven scrollen en de tijd verliest. “Je hebt ook nog likes, reacties en volgers. Die sociale bevestigingen geven je een goed gevoel. Maar krijg je die niet genoeg, dan wil je daaraan werken.” Ook de blauwe vinkjes, de melding ‘is aan het typen’, online statussen en rode notifcatiebolletjes leveren steeds meer druk op, zegt ze. “Druk die gevormd wordt door bedrijven, maar we hebben zelf ook een verantwoordelijkheid om hier verstandig mee om te gaan.”

Een groep studenten van de Fontysminor AI For Society heeft daarom AI-hulp FitBot in het leven geroepen. Want, zo blijkt uit onderzoek, ruim 56 procent van de jongvolwassenen voelt zich verslaafd aan hun telefoon en spendeert gemiddeld zeventig dagen per jaar aan schermtijd. “FitBot is een welzijnscompagnon die jongvolwassenen helpt met FOMO, schermverslaving, stress, emoties, vermindering van social media en slaapkwaliteit. Met antwoorden die allemaal gebaseerd zijn op wetenschappelijk onderzoek.”

‘Doe weg’
Ook Log Off, een tastbaar kunstwerk waar je je telefoon in kunt doen, gooit hoge ogen tijdens de presentaties. “Een sociaal experiment waarbij je je telefoon in de houten houders legt en zo het vuur in het midden van de tafel steeds beter aanwakkert.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Een andere presentatie wordt gehouden door een student van Toegepaste Psychologie. “Iedereen, doe je ogen dicht en focus op mijn stem”, klinkt het. Na een paar vragen aan het publiek wordt al snel duidelijk dat iedereen een smartphone heeft, deze gebruikt voor het slapen gaan en ‘m zelfs mee naar de slaapkamer neemt. “Terwijl we allemaal weten wat de effecten zijn. Het is niet gezond voor je, dus doe die telefoon gewoon weg."

Goed begin
Of de oplossing voor het overmatige smartphonegebruik inderdaad zo makkelijk is, valt nog te betwisten. Maar het project heeft bij vier eerstejaarsstudenten Pedagogiek wél een belletje laten rinkelen. “Ik heb een schermtijd voor mezelf ingesteld als het gaat om social media en kijk nu nog maar een half uur per dag in plaats van drie uur.” Een andere student heeft helemaal geen social media. “Ik kan daar niet fatsoenlijk mee omgaan, dus zoek ik het niet meer op.”

Kisjes is in ieder geval erg tevreden over de resultaten die vandaag de revue passeerden. “Het is sowieso heel mooi om te zien dat er zoveel jongeren geïnteresseerd zijn in dit onderwerp, en dan willen ze er ook nog iets mee doen. Het probleem is vaak duidelijk, maar de oplossing nog niet zo makkelijk. Deze initiatieven zijn een goed begin.”