Sippe-smiley voor dit beoordelingssysteem

Er is al veel gezegd en geschreven over de verschillende nieuwe beoordelingssystemen bij de opleidingen van Fontys. Sommige kunnen op bijval van studenten en docenten rekenen, maar soms is ook sprake van teleurstelling en afkeuring. Een voorbeeld van het laatste is onderstaande opinie van Journalistiek-student Willemijn de Waard.

Ik stel in dit artikel het beoordelingssysteem van Fontys Journalistiek ter discussie. Sinds twee jaar is het beoordelingssysteem van de hbo-opleiding in Tilburg veranderd van een puntensysteem naar een smiley-systeem; studenten worden beoordeeld via smileys. Van hen wordt iedere week een reflectie op de leeruitkomsten verwacht. Hier krijgen ze dan een negatieve-, neutrale-, of positieve-smiley voor van hun docent. Dit gebeurt digitaal via Feedpulse. Haalt dit het beste uit de studenten Journalistiek naar boven?

Over dit smiley-systeem in het hbo-onderwijs is het een en ander te zeggen. Om te beginnen zorgt het voor een zekere mate van infantilisering. Smileys horen gevoelsmatig veel meer bij het basisonderwijs. Wanneer je daar je veters zelfstandig gestrikt hebt word je beloond met een smiley-sticker en veterdiploma. 

Zodra je op het voortgezet onderwijs komt, veranderen die smileys in cijfers. Deze manier van beoordelen gaat door in het hbo en op universitaire opleidingen. Smileys worden doorgaans geassocieerd met iets wat bij je jeugd hoort, van op de basisschool.

Dat de smileys zorgen voor infantilisering is discussieerbaar, want er zullen ook argumenten zijn die onderschrijven dat dingen die voor kinderen werken ook voor volwassenen nuttig kunnen zijn. Denk bijvoorbeeld aan trial and error. Maar dit betekent niet dat smileys als beoordelingssysteem in het hoger onderwijs ingezet moeten worden.

Subjectief
Ten tweede is een beoordeling met smileys subjectief. De maatstaf waarlangs de beoordeling tot stand komt ontbreekt of is onduidelijk. De beoordeling verschilt enorm per docent. Waar de een Feedpulse links laat liggen, is het voor de ander de kern van het onderwijs. De een focust op de leeruitkomsten en de manier van reflecteren, de ander kijkt naar de producties en houding in de lessen. Er is niet één vaste lijn op het gebied van beoordelen, wat zorgt voor zowel verwarring en scheve gezichten bij studenten als een enorm verschil in kwaliteit.

Wat mij brengt bij het volgende punt: Is er wel een ondergrens? Het lijkt alsof er geen minimum is. Ja, een negatieve smiley zegt iets, maar lang niet genoeg. Staat de smiley met een sip gezicht gelijk aan een twee of een vijf? En is een smiley met een lachend gezichtje een 6 of een 9?

Als je hebt gewerkt voor een negen, dan wil je ook die negen. Het blijft nu bij “Goed gedaan” en “Mooie journalistieke productie”. Dat is ook leuk om te horen, maar het heeft geen effect op volgende producties en een negen geeft daarin meer bevestiging. Hetzelfde geldt voor de beoordeling wat betreft smileys, als je hebt gewerkt voor een positieve smiley dan wil je die. Maar het is via dit beoordelingssysteem niet duidelijk genoeg welk werk welke beoordeling oplevert.

Daarnaast worden de producties van de student niet inhoudelijk beoordeeld, er wordt alleen feedback op gegeven. Ik ben een voorstander van feedback, maar wanneer een student een slechte productie maakt, (denk aan onscherpe beelden, taalfouten, onjuiste inhoud, etc.), maar wel heeft geproduceerd, is het toch geen positieve smiley waard? 

Dit zorgt ervoor dat wanneer ik zes producties maak in een blok, maar waarin ik weinig tot niets van wat is besproken in lessen of tijdens feedbackmomenten heb verwerkt, ik dat blok alsnog kan afsluiten met een V of G. Dit leidt dan toch naar een over vier jaar afgestudeerde journaliste die geen kwalitatieve producties maakt en daar misschien zelf geen weet van heeft?

Als ik productie na productie een 4 krijg, weet ik: A dat ik iets niet goed doe, en B dat ik niet overga naar het volgende jaar tot ik kwaliteit produceer. En ja kwantiteit is ook zeer belangrijk in ontwikkeling, maar wanneer daar geen kwaliteit in zit, slaat de opleiding Journalistiek daar denk ik de plank mis. Er moet dus een minimumnorm zijn voor de kwaliteit, zowel in producties als in de manier van communiceren. Die kwaliteit moet duidelijk worden beoordeeld met een cijfer. 

Het kan toch niet zo zijn, dat iemand die zich nooit kritisch opstelt tegenover bijvoorbeeld een artikel of een docent, wel zijn propedeuse journalistiek haalt omdat hij een sfeerverslag over een gemeentebijeenkomst heeft getypt. Of wel?

Per persoon
Tot slot is het ook per persoon te verschillend. Dat student A ‘minder’ hoeft te doen voor een positieve smiley dan student B omdat “het niveau nou eenmaal anders is”, is natuurlijk volstrekt verkeerd. Hiermee zijn de smileys per persoon iets anders waard. 

Ik trek een vergelijking met het cijfersysteem. Jantje en Pietje leveren precies dezelfde productie in. Jantje krijgt een 6 en Pietje een 8. Waarom? Omdat het voor Pietje veel lastiger is om dezelfde prestatie te leveren. Dus niet omdat zijn productie beter is, het is immers hetzelfde stuk, maar omdat Pietjes niveau lager ligt dan die van Jantje. Daarom krijgt hij een hij positievere beoordeling. Met een normaal cijfersysteem zou dit nooit kunnen, de normering is dan immers objectief vastgelegd.

Ik denk dat het belangrijk is om dit smiley-beoordelingssysteem in twijfel te trekken. Een duidelijk kader ontbreekt en de beoordeling is veelal subjectief. Bovendien wordt er met twee (of meer) maten gemeten, wat ten koste gaat van de kwaliteit van de toekomstige journalisten. Als ik een goede productie heb ingeleverd, wil ik geen positieve smiley. Dan wil ik gewoon die 8 of 9. Dat motiveert en stimuleert mij om de volgende keer weer dezelfde inzet en kwaliteit te leveren. 

Andersom gaat dat ook op: als ik geen goede productie maak, moet dat duidelijk zijn. Anders lijdt de kwaliteit van de journalistiek daaronder.

Willemijn de Waard is eerstejaars student Fontys Journalistiek