Schijnzelfstandigheid: Fontys is op de hoogte, student niet
De belastingdienst gaat vanaf 1 januari strenger controleren op naleving van regels rond de inzet van zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers). Nederland telt er ruim 1,5 miljoen. Ook bij Fontys werken zzp’ers. De onderwijsinstelling is op de hoogte van de regels, maar studenten zijn zich nauwelijks bewust dat ze mogelijk als schijnzelfstandige werken.
De afgelopen maanden is door opdrachtgevers en zzp’ers met enige paniek gereageerd op de aangekondigde aanpak van schijnzelfstandigheid door de belastingdienst. Van schijnzelfstandigheid is sprake als je op papier als zzp’er voor een opdrachtgever werkt, maar zich feitelijk een dienstverband voordoet. Een verkapt dienstverband dus. Denk aan de ophef rondom pakket- en maaltijdbezorgers.
Een zzp’er kan recht hebben op allerlei ondernemersaftrekposten, waardoor hij minder belasting betaalt dan iemand in loondienst. En een opdrachtgever hoeft geen loonbelasting en premies volksverzekeringen af te dragen als hij een zzp’er inhuurt. De politiek, vakbonden en de belastingdienst vinden het oneerlijk dat deze partijen profiteren van fiscale voordelen als iemand eigenlijk een werknemer is.
Jarenlang gold een handhavingsmoratorium, waarbij de belastingdienst alleen handhaaft bij kwaadwillendheid. Dat gaat nu veranderen. In overgangsjaar 2025 worden nog geen boetes of naheffingen opgelegd, maar er wordt wel gehandhaafd. Schijnzelfstandigheid komt voor in alle sectoren, maar vooral in de zorg en het onderwijs. Ook bij Fontys werken zzp’ers, vooral binnen de groep ondersteunend personeel, en er zijn studenten met een eigen bedrijf.
Niet op de hoogte
Studenten zijn zich nauwelijks bewust dat ze mogelijk als schijnzelfstandige werken, weet Sophie Brouwer, docent en businesscoach bij het Fontys Centrum voor Ondernemerschap (CvO). “De meesten gaan ervanuit dat ze zzp’er of ondernemer zijn als ze met een onderneming staan ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Maar er komt zoveel meer bij kijken. In de minor Ondernemerschap en bij de Business Development Academy (BDA) wijzen we ze daarop.”
Pas nog heeft Brouwer een groep minorstudenten tips en tricks gegeven. Daar hoort bijvoorbeeld een stroomschema bij, waarin staat wanneer je door de belastingdienst als ondernemer wordt gezien. Ook raadt ze studenten die als zzp'er (gaan) werken aan een goede boekhouder of fiscalist in de arm te nemen. “Die is op de hoogte van de regels en de meest recente wijzigingen.”
En Brouwer verwijst naar online-informatie. “Er is veel informatie te vinden op websites van de Kamer van Koophandel, de belastingdienst en van banken. Of maak een (bel)afspraak met de belastingdienst. Dan krijg je uit de eerste hand antwoord op al je vragen. Iedere ondernemer is namelijk anders en het kan, ook met de nodige informatie voor handen, alsnog heel lastig zijn om te bepalen of je wel of niet van de regels rondom ondernemerschap en zelfstandigheid afwijkt.”
In beperkte mate
Fontys werkt met zzp’ers, maar slechts in zeer beperkte mate en vooral binnen de groep ondersteunend personeel, laat een woordvoerder weten. “Het beleid van Fontys is om optimaal gebruik te maken van de capaciteit en expertise die al binnen de organisatie aanwezig is. Alleen wanneer dat niet toereikend is, worden zzp’ers ingezet, bijvoorbeeld voor specifieke opdrachten waarbij specialistische kennis vereist is.”
Volgens de woordvoerder is Fontys zich nadrukkelijk bewust van de risico’s rondom schijnzelfstandigheid en werkt de instelling op een zorgvuldige manier met zzp’ers om dit te voorkomen. “De aankondiging van de belastingdienst dat er vanaf 1 januari 2025 strenger gecontroleerd gaat worden, zien wij als een positieve ontwikkeling. Dit helpt om meer duidelijkheid te krijgen en onze werkwijze verder te optimaliseren.”
Fontys is blij met de extra tijd om alles goed te regelen, omdat er nog veel onduidelijkheid is, aldus de woordvoerder. De hogeschool is al langere tijd bezig met het onderwerp rondom de inzet van extern personeel. Begin november is er zelfs een centrale inhuurdesk opgezet. “Deze inhuurdesk, in combinatie met een aantal nieuwe procedures, biedt ons meer grip op de instroom en uitstroom van tijdelijke externe krachten.”
Wettelijke kaders
Fontys breidt de werkzaamheden op dit vlak de komende tijd verder uit, omdat de inzet van passende expertise op de juiste tijd en plek steeds belangrijker wordt. Handhaving door de belastingdienst betekent dus niet dat Fontys zzp’ers in loondienst zal nemen. “We blijven als dat echt nodig is zzp’ers inzetten, uiteraard binnen de wettelijke kaders.”