'Overheid investeert steeds minder in onderzoek'

De overheid investeert steeds minder in onderzoek en ontwikkeling. De komende vier jaar wordt daar maar liefst een miljard euro minder aan uitgegeven. Uitzondering is het defensiedomein. Mogelijk wordt de pijn wat verzacht als de EU het budget voor onderzoek in 2028 verdubbelt, zo blijkt uit het laatste overzicht van het Rathenau Instituut. 

Volgens het onafhankelijke kennisinstituut voor onderzoek en innovatie stijgen de rijksuitgaven voor defensieonderzoek van 300 miljoen naar 400 miljoen euro. Dat is een toename van ruim 30 procent. Ander onderzoek moet echter inleveren. Mocht het huidige kabinet geen nieuwe investeringen doen, dan dalen in elk geval de R&D-uitgaven van de rijksoverheid van 9,6 miljard euro in 2026 naar 8,6 miljard in 2030. Dat is ruim onder de Europese doelstelling van 3 procent van het bbp. 

Wel wordt de bijdrage vanuit Brussel steeds belangrijker. En mogelijk dus groter. Nederland ontvangt gemiddeld ongeveer 1,1 miljard euro per jaar uit het Europese onderzoekspotje. Ons land staat daarmee in de top 5, samen met Duitsland, Spanje, Frankrijk en Italië. De Europese Commissie wil voor de periode 2028-2034 het budget voor onderzoek bijna verdubbelen. Dat kan betekenen dat de 1,1 miljard euro per jaar voor Nederland in de toekomst kan stijgen tot 2 miljard euro per jaar.

Zorgelijk
Alexandra Vekkenes, die bij Rathenau het onderzoek coördineert rond cijfers en inzichten over het wetenschapssysteem, zegt zich zorgen te maken over de ontwikkelingen rond overheidsfinanciering.

In een begeleidend persbericht bij het jongste overzicht van het instituut stelt zij: “We zien in onze meer kwalitatieve onderzoeken dat grote brokken impulsfinanciering leiden tot veel tijdelijke arbeidscontracten en een gebrek aan langetermijnperspectief voor onderzoek. Er wordt dan onvoldoende gebouwd aan een stabiele kennisbasis. Dat is niet duurzaam en leidt mogelijk tot inefficiënties.”