Ook bedrijfsleven tegen bezuinigingen op onderwijs
Hardvochtig of niet, de langstudeerboete komt eraan. En de kritiek van het bedrijfsleven op de bezuinigingen verandert voorlopig ook niets aan de koers van het kabinet, bleek woensdag in een debat over het hoger onderwijs.
Het bedrijfsleven maakt zich grote zorgen over de bezuinigingen op onderwijs en onderzoek, staat in een open brief van werkgeversorganisatie VNO-NCW. Hij is getekend door grote bedrijven als Siemens, Vodafone, Nationale Nederlanden, Airbus, FrieslandCampina en chipsfabrikant NXP.
De brief speelde vorige week een grote rol in een Tweede Kamerdebat over het hoger onderwijs, want het kabinet en de vier regeringspartijen verdedigen de bezuinigingen vaak met een verwijzing naar de lastenverlichting voor bedrijven. Maar nu vallen zelfs die bedrijven hen af, ziet de oppositie.
Anti-bedrijfsleven
Luc Stultiens (GroenLinks-PvdA) wreef het erin. “De VVD is niet alleen een anti-onderwijspartij, maar ook een anti-bedrijfslevenpartij geworden en ik vraag me af waarom dat zo snel gegaan is.”
Onnodige woorden, vond Claire Martens-America (VVD). Ze bleef achter de kabinetsplannen staan. Er waren immers ook bedrijven die uit Nederland dreigden te vertrekken als de belastingen niet omlaag gingen, zei ze. Maar ze moest toegeven dat ze de open brief van die bedrijven “ontzettend goed” begreep.
NSC-Kamerlid Rosanne Hertzberger bleef eveneens trouw aan het coalitieakkoord, al zei ze over die open brief: “Ja, die boodschap komt luid en duidelijk bij ons binnen.” Ze opperde dat het bedrijfsleven de handschoen kon oppakken en zelf een fonds voor onderzoek kon oprichten.
De coalitiepartijen verdedigden de maatregel wel. Het moet toch mogelijk zijn om je studie binnen redelijke tijd af te ronden? Waarom lukt het bijvoorbeeld de helft van de hbo-studenten niet om een vierjarige studie binnen vijf jaar af te ronden, vroeg Hertzberger zich af.
Langstudeerboete
Minister Eppo Bruins snapte de protesten van studenten van ruim een week geleden, met name gericht op de langstudeerboete, ook wel. Hij wil voorkomen dat de maatregel “disproportioneel en hardvochtig” wordt, maar weet nog niet hoe. Die bezuiniging staat nu eenmaal ingeboekt en hoe meer uitzonderingen je maakt, hoe minder de maatregel oplevert.
Bruins had zelf ook studenten uit armere gezinnen over de langstudeerboete gesproken, net als topsporters, mantelzorgers en zieken, en zij vertelden hem “echt zorgelijke verhalen”. “Het is een groot aantal dilemma’s en daar moet een puzzel gelegd worden.” Hij stuurt nog dit najaar een brief, voordat de OCW-begroting wordt behandeld.
Het is niet haalbaar om de wet te wijzigen voor het studiejaar 2026/2027, als de langstudeerboete moet ingaan. Maar misschien hoeft dat ook niet, overwoog hij. “Hoe doe je dit met wetswijziging? Hoe doe je dit zonder wetswijziging? Hoe snel kan je een bezuiniging realiseren?”
De bezuinigingen doen gewoon pijn, erkende de minister. Maar hij wil zorgen dat onderwijs en onderzoek desondanks sterk blijven en dat de sector “weer kan groeien zodra er in de schatkist weer meer geld beschikbaar is dan dat op dit moment”.