Online oplichting onder studenten: 'Mijn geld verspild'

Jongeren onder de 34 worden online vaker misleid of opgelicht. Dat blijkt uit een onderzoek uitgevoerd door het ministerie van Justitie en Veiligheid. Binnen Fontysstudenten speelt het thema ook. 

Het onderzoek toont aan dat Nederlanders de meeste moeite hebben met het herkennen van neppe webshops en AI-beelden. Dat merkt ook Famke, student bij de lerarenopleiding Biologie. ‘’Ik heb er persoonlijk nog geen last van gehad, maar vrienden van me wel. Dat ging over een paar sneakers die normaal voor 400 euro te koop staan en nu voor 50 euro werden aangeboden. Snel geld verdienen, dachten ze.’’ 

Ze onderstreept het belang om online voorzichtig te zijn: ‘’Open nooit zomaar een link van mensen die je niet kent en kijk altijd naar het e-mailadres, vaak kun je daaraan zien of iets klopt of niet.’’ 

Een andere student vertelt zelf een keer te zijn opgelicht. ‘’Ik heb ooit een Dyson-achtige föhnborstel besteld en deze is helaas nooit binnengekomen. Kijk daarom altijd op de site naar de reacties van andere mensen en of de prijs realistisch is voor wat je koopt.’’

Niet alleen studenten
Weer een andere student maakte online oplichting mee bij haar ouders. Die wilden iets kopen via Marktplaats, waarna er ter verificatie een Tikkie van 1 eurocent werd gestuurd. "Die betaalden ze en vanaf dat moment is er een paar keer een bedrag van de rekening afgeschreven.’’ Ze vertelt dat haar moeder nu gebruikmaakt van Trustpilot om nep-sites te herkennen. ‘’Technologie is zo ver ontwikkeld dat ze je zomaar te pakken kunnen krijgen, het is moeilijk om te herkennen.’’ 

AI-beelden
Famke ziet ook dat technologie zich in een rap tempo ontwikkelt. “Ik heb steeds vaker dat ik een filmpje eerst geloof, en dat ik achteraf zie dat er tekenen van AI zijn”, zegt ze. "Ik kijk online filmpjes tegenwoordig altijd twee keer.’’ Toch ziet ze de voordelen in het gebruik van AI. ‘’Ik denk dat AI heel handig kan zijn voor de ontwikkeling, mits het goed wordt gebruikt. Helaas wordt het steeds vaker voor bijvoorbeeld die nepbeelden ingezet.’’

Student Loes vertelt daarentegen AI-beelden over het algemeen wél te herkennen. ‘’Ik zie eigenlijk best wel snel als iets door AI gemaakt is, maar daar moet ik eerlijk bij zeggen dat ik wel vaker kijk tussen de reacties van een bericht om te bevestigen of iets wel of niet AI is.’’ Ze deelt haar zorgen rondom de komst van de nepbeelden: ‘’Ik vind het wel een akelige ontwikkeling, het wordt steeds realistischer. Eerst gingen er beelden rond waar je het heel duidelijk aan kon zien. Nu moet je echt nadenken van: is dit echt of nep?’’

Toch vindt de student aan Fontys Trend Research & Concept Creation in Lifetsyle het niet schokkend dat jongeren sneller vatbaar zijn voor online oplichting of misleiding. ‘’Het is heel logisch dat we er sneller intrappen. We consumeren online heel erg snel, dus zijn we automatisch minder alert.’’ Ze waarschuwt: ‘’Je moet nooit zomaar geloven wat je online tegenkomt, dubbelchecken is ontzettend belangrijk.’’