Onderzoekers vragen kabinet om meer steun circulariteit

De economie en samenleving in Nederland moeten weerbaar en minder afhankelijk worden op circulair gebied. Daar zetten wetenschappers zich voor in, maar omdat ze er zonder hulp van de overheid niet komen, schreven ze een brief naar het nieuwe kabinet. Ondertekend door ruim honderd onderzoekers, onder wie vier werkend bij Fontys.

De brief is een initiatief van hoogleraar Ernst Worrell van de Universiteit Utrecht en is ontstaan vanuit een groot onderzoeksproject waar een miljoenenbudget voor beschikbaar is gesteld, waar Fontys als partner aan deelneemt. Het project heeft als doel de circulaire transitie in Nederland te versnellen door verschillende partijen samen te brengen. Dat zijn partijen zoals bedrijven, maar ook burgers, maatschappelijke organisaties en overheden.

Economische druk
Met de brief willen de ondertekenaars de overheid actief oproepen om circulariteit structureel op te nemen in het beleid en regeerakkoord. Dat is namelijk hard nodig, zegt Biljana Pešalj, lector van het lectoraat Circulaire Transitie bij Fontys, omdat zowel op Europees als nationaal niveau bepaalde duurzaamheidsmaatregelen onder druk staan. “Ambities op het gebied van circulariteit en duurzaamheid lijken soms te wijken voor economische druk”, legt ze uit.

Bedrijven zijn volgens de lector soms meer bezig met hun concurrentiepositie dan met het punt waar het eigenlijk om zou moeten draaien: het verbeteren van de circulaire transitie. Want als de Nederlandse economie in 2050 volledig circulair wil zijn, waarbij producten en grondstoffen continu opnieuw worden gebruikt en er bijna geen afval meer is - zoals beschreven staat in nationale beleidsdocumenten van de Nederlandse overheid - dan moet er iets gebeuren. En wel nu.

“Het nieuwe kabinet heeft daar op meerdere vlakken een belangrijke rol in”, stelt Pešalj. “Op het gebied van vooruithelpen en investeren, maar ook het winstgevend maken van circulair ondernemerschap. Sommige niet-duurzame grondstoffen, zoals plastic, zijn anno 2026 namelijk nog steeds goedkoper dan gerecyclede alternatieven. Alleen de overheid kan daar met subsidies verandering in brengen.”

Hulp nodig
Daarnaast, gaat de lector verder, heeft de overheid ook een sleutelrol in het samenbrengen van betrokken partijen en het creëren van een gedeelde richting. Dat vraagt om een gezamenlijke visie: wat is het einddoel en waar willen we als samenleving naartoe? “Die visie bestaat in grote lijnen al. Nederland heeft een circulair-economiebeleid, er zijn implementatieagenda’s en er zijn routekaarten. De plannen zijn er, maar plannen alleen zijn niet voldoende. De uitdaging zit in de uitvoering en daar is hulp bij nodig.”

Kortom: zonder ondersteuning van hogere hand kom je er niet. De politieke bereidheid om op dit gebied door te pakken is er nu al wel, maar volgens Pešalj lijkt die minder groot dan voorheen. Precies de reden waarom deze brief is geschreven. Om te benadrukken dat verandering noodzakelijk is en dat de wetenschap hierbij kan helpen.

De oplossing
Studenten kunnen daar volgens Yvonne van Lith, docent-onderzoeker bij Fontys en tevens één van de briefondertekenaars, ook aan bijdragen. “We willen de mogelijkheden voor studenten binnen onze onderzoeken op het gebied van circulaire economie verbreden, zodat ze al tijdens hun opleiding aan complexe vraagstukken kunnen werken of kunnen helpen bij het oplossen ervan. Studenten hebben er vertrouwen in dat ze een klein deel van de oplossing kunnen zijn.”