Ondanks potentie blijft SmartGlove in Fontys-vitrine
Jarenlang werd er onder anderen door onderzoekers Fred Holtkamp en Geert-Jos van der Maazen ziel en zaligheid gelegd in het ontwikkelen van de SmartGlove, een ‘slimme handschoen’ voor orthopedisch technologen. Nu wordt het resultaat daarvan tentoongesteld in het Waalwijkse museum het Schoenenkwartier. Maar het product namens Fontys op de markt brengen? “Dat kan niet, en dat is zó jammer.”
De SmartGlove is een resultaat uit het onderzoeksproject SmartScan, dat mede gefinancierd wordt door Regieorgaan SIA. Het product kan het beste omschreven worden als een slimme handschoen die gebruikt wordt bij het aanmeten van op maat gemaakte orthopedische schoenen voor mensen met voetproblemen. Denk daarbij aan mensen met een klapvoet of mensen met reuma of diabetes.
Gips of geen gips
Dat proces gebeurt al van oudsher met behulp van gips. Maar, vertelt associate lector Fred Holtkamp: “Dat gips wordt op bepaalde punten gemanipuleerd om de goede stand te krijgen. Dat doe je met je handen en vervolgens wordt de kennis die je in je handen hebt in het gipsmodel weggezet. Maar je ziet niet hoe je dat doet; er zijn geen waardes voor hoe hoog de druk is die je met je handen uitoefent op die kracht”.
De kennis wordt bij het gebruik van gips dus niet zichtbaar. “Maar de SmartGlove maakt die kennis wél zichtbaar dankzij allerlei sensoren. Het aanmeetproces wordt met de handschoen niet alleen veel nauwkeuriger, maar ook sneller. Bovendien is de nieuwe methode patiëntvriendelijker, op termijn kostenbesparender en een stuk milieuvriendelijker omdat je hiermee niet al dat gips bij het chemisch afval hoeft te gooien.”
Eindeloze mogelijkheden
Voor nu wordt de handschoen alleen nog gebruikt op de voet, maar de technologie zou ook toepasbaar kunnen zijn op andere lichaamsdelen. Voor het aanmeten van protheses bijvoorbeeld, voor tandartsen, zelfs voor chirurgen. “Als je eenmaal kunt digitaliseren wat je met je handen doet als je die handschoen aan hebt, qua kracht en positie, dan kun je er heel veel mee. De voorbeelden zijn eindeloos”, zegt Geert-Jos van der Maazen.
Een veelbelovende techniek dus – waar in 2023 zelfs een SIA RAAK-Award mee is gewonnen – en toch wordt die volgens Holtkamp en Van der Maazen nog nergens ter wereld op deze manier toegepast. Reden genoeg om er als Fontys meer mee te doen, toch? “We zouden dit soort producten graag via Fontys op de markt brengen, maar dat is nog niet mogelijk", zegt Holtkamp. "We hopen dat Fontys hier de komende jaren een beleid voor ontwikkelt zodat veelbelovende projecten met hun resultaten ook vermarkt kunnen worden. Ik heb me daar al hard voor gemaakt, heb zelfs vragen gesteld aan het bestuur, maar tot nu toe zonder succes.”
Misschien in eigen beheer uitbrengen dan? Het is immers ‘jouw kindje’? “Daar heb ik ook al over nagedacht, maar dan heb je héél veel geld nodig. Daar komt bij dat ik het ook onethisch zou vinden omdat we voor de ontwikkeling van dit project heel veel publieksgelden hebben gekregen. Als ik daar dan in mijn eentje mee vandoor ga… Nee, dat ga ik niet doen. Het is en blijft een discussiepuntje binnen Fontys.”
En terwijl dat gesprek gevoerd wordt, blijven Holtkamp en Van der Maazen zich samen met verschillende Fontys-opleidingen en studenten inzetten voor verdere ontwikkelingen op het gebied van de SmartGlove. Ze hebben tal van ideeën hoe ze het bestaande prototype verder kunnen uitbouwen en moderniseren.
Van der Maazen: “Nu meten we alleen hoe hard je drukt, maar nog niet wanneer je té hard drukt. Daar willen we een waarschuwingssysteem voor ontwikkelen.” Aangevuld door Holtkamp: “We willen de handschoen heel graag doorontwikkelen tot het een product is dat we in een doosje zo aan de markt zouden kunnen aanbieden.”
Bron vroeg Fontys om een algemene reactie op dit stuk, en kreeg het volgende antwoord: “Fontys ontwikkelt en verkoopt geen commerciële goederen. In theorie zou dat wel mogen, zolang we geen oneerlijke concurrentie zijn voor bedrijven. Maar Fontys kiest hier bewust niet voor. Wij willen ons volledig richten op onze belangrijkste taken: goed onderwijs geven, praktijkgericht onderzoek doen en kennis delen met de maatschappij."
"Daarnaast zegt de Wet Markt en Overheid dat publieke instellingen hun commerciële activiteiten moeten scheiden van hun onderwijs. Dat maakt het ingewikkeld. Een commercieel goed brengt ook risico’s met zich mee. Denk aan financieel risico, aansprakelijkheid en verplichtingen voor garantie en service. Fontys vindt dat dit niet bij ons past als onderwijsinstelling. Ook kunnen commerciële belangen van docenten of onderzoekers botsen met objectief onderwijs, onafhankelijke beoordeling en wetenschappelijke integriteit. Daarom kiest Fontys ervoor om niet zelf commerciële goederen te ontwikkelen en op de markt te brengen.”
Wel heeft het college van bestuur eind vorig jaar de Fontys Regeling Kennisvalorisatie vastgesteld. Deze regeling wordt momenteel geïmplementeerd - door Bart van Duijl en Astrid Wiktor – en treedt 1 september 2026 in werking. “Daarom is deze regeling nog niet gepubliceerd op de portal en website van Fontys. De regeling maakt het voor medewerkers en studenten mogelijk om binnen Fontys ontwikkeld werk extern te gelde te maken conform de procedures zoals vastgelegd in de regeling. Hierbij wordt onder meer rekening gehouden met publieke/private geldstromen, integriteit en belangenverstrengeling. Veel belovende resultaten kunnen dan dus wel vermarkt gaan worden, maar niet via Fontys.”