door Annemiek van Kleef,
10
juni
2025
|
15:31
Europe/Amsterdam

Nieuw fraudebeleid met focus op preventie

Hoe om te gaan met AI in het onderwijs? Dat was lang de vraag binnen Fontys. Al snel werd duidelijk dat verbieden niet de oplossing is. Daarom is er, na meer dan anderhalf jaar ontwikkelen, nieuw fraudebeleid. De focus ligt op preventie.

Nu we inmiddels wel weten dat AI een blijvertje is, werd het tijd om ook in het onderwijs te bepalen hoe daarmee om te gaan. Brigit Kolen, consultant onderwijsinnovatie bij Fontys, boog zich in opdracht van het college van bestuur met een multidisciplinair kernteam, bestaande uit haarzelf, Coreline Haasakker-van Leeuwen, Sjors van der Heiden en Karin Vennix, over een nieuwe aanpak. Want dat is hard nodig, nu het gebruik van bijvoorbeeld Chat GPT enorm toeneemt, ook onder studenten.

Kolen: “We moeten als onderwijs meebewegen met wat er in de wereld gebeurt. Daarom hebben we een nieuw fraudebeleid opgesteld. We hebben gekeken wat we kunnen doen om te voorkomen dat studenten in de verleiding komen om de bocht af te snijden door generatieve AI te gebruiken.”

Andere mindset
Maar niet alleen door de komst van AI verdiende het fraudebeleid van Fontys een update. Ook vanwege de invoering van Talentgericht onderwijs (TGO) moest het beleid op de schop.

Brigit Kolen“Ons fraudebeleid ging nog steeds uit van toetsen die plaatsvinden in een leslokaal waar alles gericht is op controle. Maar met TGO geven we studenten een periode van tien of twintig weken de tijd en ruimte om, soms ook buiten het zicht van de opleiding, zijn of haar talenten te ontplooien. Toetsen is dan niet langer een momentopname, maar een doorlopend proces. En dus moeten we op een andere manier zicht krijgen op het leerproces van een student. Dat vraagt om een hele andere mindset.”

Om ervoor te zorgen dat een diploma meer is dan alleen een papiertje, is het natuurlijk wel belangrijk dat een student in die periode zelf aan de slag is gegaan en echt iets geleerd heeft. Want, zo stelt Kolen: “Leren kun je net als sporten niet uitbesteden, dat moet je zelf doen."

"Als onderwijsinstelling moeten wij ervoor zorgen dat studenten dat ook doen. Het fraudebeleid zegt niet precies wat wel of niet mag met AI. In plaats daarvan kijken we naar het grotere geheel. We gaan terug naar de kern: wat moet de student kennen en kunnen? En hoe kan de student dat op een goede manier laten zien?”

Focus op preventie
En dus blijft het belangrijk om studenten te bevragen over de authenticiteit van hun werk. En niet pas aan het einde van de rit, maar liefst veel eerder, legt Kolen uit. Want bij het nieuwe Fontysbrede beleid ligt de focus op preventie.

“Fraude pak je niet alleen aan door sancties aan de achterkant. Je kunt misbruik veel beter preventief aanpakken door het met studenten te hebben over het belang van eerlijk werk leveren. En steeds met ze in gesprek gaan over hun bronnen.”

AI is niet meer weg te denken, constateert Kolen. En dus is het bij Fontys ook niet verboden. Wel zijn er duidelijke spelregels opgesteld, om ervoor te zorgen dat de student zelf de leeruitkomsten aantoont.

“We willen studenten de ruimte geven om te leren in een veilige omgeving. Maar vertrouwen krijgen betekent ook verantwoording afleggen. Feedbackgesprekken zijn daar een goed moment voor. Als een docent dan ziet dat er iets misgaat, wordt er niet meteen een melding van fraude gemaakt. Tijdens het leerproces gaan we liever in gesprek over de spelregels die we hebben opgesteld.”

illustratie uit het Fontys Fraudebeleid (Kolen & Haasakker-van Leeuwen, 2024) Informeren en voorkomen staan dan ook bovenaan het lijstje met kernwoorden voor het nieuwe beleid, dat is gebaseerd op bestaande literatuur. Daarna volgen pas detecteren, melden en sanctioneren.

“Het is natuurlijk niet zo dat er na een goed gesprek verder niks gebeurt. Als er een vermoeden van fraude is, moet de student uitleg geven aan de examencommissie. Die beslist daarna of er een straf of maatregel nodig is.”

Roadshow
Het is de bedoeling dat in september alle instituten gaan werken met het nieuwe fraudebeleid. Daarom zijn Kolen en haar collega’s druk bezig met een ‘roadshow’ binnen en buiten Fontys en geven ze workshops om het nieuwe beleid als een olievlek te verspreiden. En daar houdt het niet op.

“Volgend schooljaar gaan we opnieuw langs om te horen wat de ervaringen zijn. Aan de hand daarvan passen we het beleid verder aan en willen we ook kijken wat er per instituut nodig is. We zijn een lerende organisatie, en de aanpak in dit fraudebeleid is heel anders dan wat we tot nu toe gewend zijn. We hebben echt alle antwoorden nog niet en willen dus samen met de instituten blijven groeien en verbeteren.”

Reageren kan hieronder. Eenmaal gepubliceerde reacties worden niet verwijderd

Reacties 1 - 2 (2)
Bedankt voor uw bericht.
antoinette
19
June
2025
Leer samen met de studenten wat AI wel en niet kan. Ikzelf laat zien wat de prompt "maak een reflectieverslag van 1 A4 waarin ik beschrijf hoe ik het leerdoel in zes stappen heb bereikt." Voor resultaat geeft. IK verfijn vervolgens de uitkomst met "twee dingen lukte niet, beschrijft hoe ik het toen anders heb aangepakt.". Vervolgs ga ik met de student in gesprek. Welke stappen van de voorgestelde aanpak past? En dat je AI dus als coach kan gebruiken. Ik wil dat ze het wel zelf uitvoeren en dan met of zonder AI daarop reflecteren en nieuwe plannen voor de volgende stap. Oefenen met stappen nemen, daar gaat het om. AI komt met mogelijke ideeën en kan helpen met verwoorden maar DOEN moet de student. En het liefst terwijl wij daarbij zijn.
antoinette
19
June
2025
En? Wat dacht je toen je mijn schrijffouten zag? "Slordig?" of "hé, dat ziet er zelfgeschreven uit!" :-)
Frans
16
June
2025
Mocht het iets toevoegen in de opzet van het beleid: het is ook gewoon een stuk minder leuk geworden als docent om het werk van studenten te lezen en van feedback te voorzien. Een collega noemt het treffend een voorbeeld van de Uncanny Valley in het werken met AI. Zelfs als een student het goed inzet, krijg je toch altijd een ongemakkelijk gevoel van het lezen van die te perfecte teksten met 'comprehensive analyses' en 'fostering understanding'. Dus ja, TGO is gericht op het leerproces, maar inmiddels hoor ik vaker het geluid dat een handgeschreven essay binnen een paar uur opgeschreven waarschijnlijk veel prettiger en authentieker is dan de portfolio's die we nu krijgen. (nogmaals: zelfs als ChatGPT wel correct gebruikt is dus)