Nederlander twijfelt meer over AI in de wetenschap

Nederlanders hebben nog altijd veel vertrouwen in de wetenschap, maar het vertrouwen in AI neemt sterk af. Slechts 37 procent denkt dat AI klimaatverandering of kanker kan helpen bestrijden. Twee jaar geleden was dit nog 60 procent.

Het Rathenau Instituut vraagt sinds 2012 aan Nederlanders hoeveel vertrouwen ze hebben in onder meer de wetenschap, de rechtspraak en de regering. Uit het nieuwe rapport blijkt dat burgers nog altijd relatief veel vertrouwen hebben in de wetenschap.

Op een schaal van 1 tot 10 geven ze de wetenschap dit jaar gemiddeld een 7,4. Dat is een lichte daling ten opzichte van vorig jaar: toen gaven ze een 7,5.

Dat cijfer is nog altijd een stuk hoger dan bij andere instituties. Zo krijgt de rechtspraak een 6,5 en kranten een 5,7. Burgers hebben maar weinig vertrouwen in de televisie (4,9) en de Tweede Kamer (4,6) en nog minder in de regering (4,3). Ze vulden de vragenlijst afgelopen januari in, vlak voor het aantreden van het nieuwe kabinet.

Kunstmatige intelligentie
Het Rathenau Instituut heeft ook het vertrouwen in de wetenschappelijke mogelijkheden van AI onderzocht. Dat vertrouwen blijkt de afgelopen twee jaar sterk te zijn gedaald.

In 2024 kwam uit Europees onderzoek dat 60 procent van de Nederlanders denkt dat kunstmatige intelligentie grote wetenschappelijke uitdagingen zoals klimaatverandering en ernstige ziekten zal oplossen. Uit het onderzoek van Rathenau blijkt dat dit nu nog maar 37 procent is.

Volgens een enquête vorig jaar van wetenschappelijke uitgeverij Elsevier gebruikt meer dan de helft van de onderzoekers AI. Dat zorgt ook voor problemen: wetenschappers verwijzen in hun onderzoek steeds vaker naar publicaties die helemaal niet bestaan.

Portemonnee
In eerdere jaren leek het vertrouwen in de wetenschap samen te hangen met opleidingsniveau, maar dat blijkt toch niet het hele verhaal te zijn. Vertrouwen in de wetenschap blijkt vooral samen te hangen met de portemonnee, schrijft het Rathenau Instituut. De onderzoekers hebben niet naar het inkomen gevraagd, maar mensen die het gevoel hebben dat ze goed rondkomen, hebben gemiddeld meer vertrouwen in de wetenschap.

“Het is geen definitief bewijs dat opleiding helemaal niets doet” zegt Jelle Slief, leider van het onderzoek, in een persbericht. “Maar het huishoudinkomen lijkt een betere voorspeller dan opleidingsniveau, en dat zet zeker aan het denken.”