Minder AI-gebruik bij strenge regels? 'Werkt averechts'
Strenge of onduidelijke regels rondom het gebruik van kunstmatige intelligentie kunnen het gebruik van AI-tools door studenten afremmen. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van de Erasmus Universiteit. Erdinç Saçan, docent ICT bij Fontys, denkt daar anders over: “We praten nog te veel over hoe we AI kunnen beperken, dat vind ik achterhaald.”
Het onderzoek volgde 222 studenten gedurende acht maanden. Daaruit blijkt dat studenten minder vaak AI-tools gebruiken wanneer universiteiten strenge of onduidelijke richtlijnen hanteren. Zelfs studenten die aanvankelijk van plan waren AI te gebruiken, deden dat in de praktijk minder vaak.
Volgens Saçan zegt zo’n onderzoek echter lang niet alles over daadwerkelijk gedrag. “Studenten kunnen zeggen dat ze minder AI gebruiken, maar het is lastig om dat echt te meten.”
Forbidden fruit
Saçan waarschuwt dat te strenge regels ook een tegengesteld effect kunnen hebben. Hij wijst op het zogenoemde ‘forbidden fruit effect’. Wanneer technologie verboden wordt, kan dat juist leiden tot stiekem gebruik. “Dat wil je niet”, zegt hij. “Drie jaar na de komst van AI hebben we het nog steeds over hoe we ervoor zorgen dat studenten het minder gebruiken. De discussie zit nog steeds vast in het fraude-narratief.”
Volgens hem zou de focus moeten verschuiven van controle naar aanpassing van het onderwijs. “Je moet je onderwijs zo veranderen dat studenten geen behoefte hebben om AI te gebruiken, of dat simpelweg niet willen.”
Algemene richtlijnen
Waar sommige universiteiten en hogescholen uitgebreide documenten hebben van tientallen pagina’s, kiest Fontys voor een iets beknopter beleid. “Er zijn universiteiten met regels van tachtig pagina’s, bij Fontys hebben we gekozen om het zo algemeen mogelijk te houden”, zegt Saçan.
Die richtlijnen richten zich volgens de docent op drie praktische punten: let op welke informatie je invoert in AI-systemen, wees transparant en blijf kritisch op de output. “AI wil je vaak pleasen en kan vooroordelen bevatten. Studenten moeten begrijpen hoe ze daarmee omgaan.”
Authenticiteit discussie
Saçan is ook kritisch op maatregelen die bij sommige opleidingen worden ingevoerd, zoals authenticiteitsverklaringen. Studenten moeten daarbij verklaren dat hun werk volledig eigen werk is. “Dan kom je meteen in een discussie: hoe ver is AI gebruikt? Alleen voor spelling en grammatica? Of ook brainstormen?”, zegt hij. “Hoe meer je dat probeert vast te leggen, hoe meer vragen het oproept.” Volgens hem is het belangrijker dat studenten leren hoe ze AI verantwoord gebruiken.
AI-geletterdheid
Het onderzoek van de Erasmus Universiteit benadrukt dat vertrouwen en vaardigheden een belangrijke rol spelen bij AI-gebruik. Volgens Saçan ligt daar een belangrijke taak voor het onderwijs: “We proberen docenten hierin te trainen, maar AI-geletterdheid kunnen we niet alleen in het hoger onderwijs oplossen”, zegt hij. “Ook op de basisscholen en middelbare scholen moet dat gebeuren.”
Een apart vak is volgens hem niet per se nodig. “Het moet in bestaande vakken of workshops terugkomen. Het belangrijkste is dat studenten weten hoe ze het verantwoord gebruiken en dat ze hun eigen hersenen blijven gebruiken.”