Meten met twee maten

Er was ooit een borrel. Een afscheid van een gewaardeerde collega, hij ging ergens anders werken. Een vrijdagmiddag. We kregen allemaal twee drankjes, dat was de afspraak. Gelijke muntjes voor gelijke collega’s. Totdat iemand zei: “Joh, laat maar. Neem gewoon wat je wil. Ik regel het wel.”

Dat is het punt waarop je iets voelt verschuiven. Niet in de drank, maar in de verhoudingen. Want er zijn van die plekken waar privileges zich stilletjes opstapelen. Niet als grote gebaren, maar als kleine vanzelfsprekendheden: nét iets meer uren, nét iets kleinere klassen, nét iets leukere taken. Niet omdat het moet, maar omdat het blijkbaar zo gegroeid is. De ene afdeling/opleiding had het druk, de ander had het zwaarder. En voor je het weet zijn er verschillen die niemand hardop benoemt, maar die iedereen voelt.

Jarenlang werden die verschillen weggewuifd. Want: “We zijn toch één organisatie?” En “Het komt allemaal uit hetzelfde potje.” Maar nu dat potje onder druk staat, een reorganisatie, onzekerheid, mensen die mogelijk hun baan verliezen, blijkt dat sommige collega’s jarenlang konden bestellen zonder bonnetje, en dat anderen alsnog meebetalen. Wat ooit “praktisch” leek, voelt nu wrang. Want als er echt gelijkheid was geweest, waarom voelt dit dan als een scheve verdeling, met gelijke risico’s maar ongelijke voordelen?

Het roept vragen op. Geen beschuldigingen, maar ongemakkelijke vragen die in het onderwijs vaak blijven liggen tussen de regels van strategienota’s. Wie bepaalt eigenlijk wat eerlijk is? Wat doen we met privileges die niemand officieel heeft toegekend, maar die toch bestaan? Wie spreekt zich uit, als er al jaren meer wordt uitgegeven dan is afgesproken?

Soms begint het niet met opzet, maar gewoon met: “Ik regel het wel.” En dan hoor je het knappen: het idee dat alles netjes verdeeld is.

Dus ja, we zijn één team. Eén organisatie. Maar alleen als we ook echt durven kijken wie er telkens nét iets meer mocht bestellen en waarom.

Tina ten Bruggencate is docent aan Fontys Hogeschool Toegepaste Psychologie en onderzoeker bij het lectoraat Ethisch werken. Lees hier haar eerdere columns voor Bron.