Mentale gezondheid studenten licht verbeterd

Minder emotionele uitputtingsklachten, minder eenzaamheid en niet zoveel prestatiedruk als vier jaar geleden. Het gaat dit jaar, ten opzichte van 2021, iets beter met de mentale gezondheid van hbo-studenten. Dat blijkt uit een nieuwe meting van de Monitor Mentale gezondheid en Middelengebruik Studenten hbo en wo van het Trimbos-instituut.

In het landelijke onderzoek, dat dit jaar voor de derde keer wordt uitgevoerd in samenwerking met het RIVM en de GGD, worden de mentale gezondheid en het middelengebruik van studenten op hogescholen en universiteiten in Nederland bestudeerd. Uit de resultaten van de derde meting van het tweejaarlijkse onderzoek blijkt dat er lichte verbeteringen zijn in de mentale gezondheid van studenten en dat het gebruik van sommige middelen, zoals xtc, onder studenten daalt. Cannabis blijkt de meest gebruikte drug, die 5 procent van de studenten minimaal eens per week gebruikte.

Gemiddelde cijfers
Uit het onderzoek is ook gebleken dat hbo-studenten hun mentaal welbevinden een gemiddelde score van 6,8 geven, terwijl deze in 2021 (tijdens de eerste meting) nog gemiddeld op een 6,0 stond. In 2023 (de tweede meting) werd een 6,7 gemeten. De grootste bron van stress die invloed heeft op het cijfer van 2025, is met stip op nummer één de studie, met 58 procent. De kosten van het dagelijks leven (36 procent), dagelijkse problemen (33 procent) en de woningmarkt (29 procent) zijn de daarop volgenden.

Hoewel het gemiddelde cijfer licht is gestegen, ervaart een groot deel van alle hbo- en wo-studenten nog steeds veel psychische klachten. Ruim 83 procent kampt met angst- of depressiegevoelens en 60 procent ervaart eenzaamheidsgevoelens. Emotionele uitputtingsklachten (56 procent), veel stress (54 procent) of veel prestatiedruk (41 procent) komen ook vaak voor.

Advies of hulp
Het percentage studenten met psychische klachten dat om advies of hulp heeft gevraagd, is daarentegen stabiel gebleven. Van de hbo-studenten met klachten heeft 69 procent hulp of advies ontvangen van iemand binnen of buiten de onderwijsinstelling. Het gemiddelde van hbo- en wo-studenten ligt op 66 procent.

Opvallend is wel dat hbo-studenten aanzienlijk vaker hulp vragen binnen de onderwijsinstelling dan wo-studenten. Wo-studenten zoeken daarentegen eerder online hulp. Ook wist 12 procent van de studenten niet dat hulp binnen de onderwijsinstelling tot de mogelijkheden behoorde.

Inzichten Fontys
De monitor van het Trimbos-instituut is eerder dit jaar niet verspreid onder Fontysstudenten, weet Rens Gresnigt, consultant Studentbegeleiding en Studentenwelzijn van Studentenvoorzieningen . 

“De vraagdruk onder onze studenten is al hoog. Daarnaast loopt er op dit moment een aantal enquêtes, zoals die van het NSE of onze eigen Startthermometer, waarin we per instituut kunnen zien wat er speelt. Via deze onderzoeken hebben we ook meer mogelijkheden om gerichtere advisering en doorverwijzing binnen Fontys te faciliteren. Dat is bij zo’n gevoelig onderwerp extra belangrijk.”

Hoewel er geen resultaten van Fontys in het algemene rapport zijn opgenomen, herkent Gresnigt de trends in de nationale cijfers wel. “Er zijn ook binnen Fontys genoeg studenten die het zwaar hebben. Of dat nu emotioneel of psychisch welzijn is, of te maken heeft met stress en prestatiedruk, veel studenten hebben een hulpbehoefte waarin wij proberen te voorzien.”

Extra zorg en duidelijkheid
Het feit dat het merendeel van de hbo-studenten hun weg goed weet te vinden naar de hulpkanalen, is ook iets wat Gresnigt binnen Fontys terugziet. De begeleidingsketen vanuit de instituten is versterkt, de website Fontys Helpt is geoptimaliseerd en er is sinds de coronaperiode ook ruimte gemaakt voor een extra psycholoog om te voorzien in de zorg waar studenten om vragen.

Ook aan de studenten die wel hulp behoeven maar de weg naar de juiste kanalen nog niet hebben gevonden, wordt ieder jaar extra aandacht besteed. “Naast dat we studentdecanen, studentpsychologen en studiekeuzeadviseurs klaar hebben staan, zetten we elk jaar in op betere vindbaar- en zichtbaarheid. Bijvoorbeeld met onze stand op het Purple festival, sociale media campagnes en de posters op de toiletdeuren.”

Praten met elkaar
Ook werd afgelopen jaar een routekaart gemaakt, met versies voor docenten, studentcoaches en studenten. “Daarin werken we met FAQ’s en verwijzen we degene die hulp nodig heeft naar het juiste kanaal.”

Dit collegejaar wordt onder andere gewerkt aan het project ‘awareness en normalisatie’, legt de consultant uit. “Het bewustzijn dat het belangrijk is om te praten over je mentaal welzijn is nog niet bij iedereen bekend. Daarom ontwikkelen we nu een instrument zodat iedereen met elkaar in gesprek kan, al is het maar om te vragen hoe het met iemand gaat of of iemand hulp nodig heeft.”