‘Mentale fitheid bij studenten is nog steeds taboe’

Het is deze week de Week van de Mentale Gezondheid. Voor Jikke Kuijpers, student Toegepaste Psychologie, een periode waarin ze haar trainingen over mentale gezondheid deelt met studenten. “Problemen bespreekbaar maken is het belangrijkst.”

Jikke zit in haar vierde jaar van de studie Toegepaste Psychologie en studeert af bij Sint Lucas, waar ze onderzoek doet naar de veerkracht van studenten en hoe zij omgaan met stress. Iets wat ze ook terugziet bij studenten van haar eigen opleiding. “Sommigen staan op het punt om in huilen uit te barsten wanneer ze feedback krijgen.”

Het is volgens de student lastig om gehoor te geven aan de eigen mentale gezondheid. Een aantal jaar geleden was er immers nog maar bar weinig hulp op dit vlak. “Dat moet voor de huidige en de aankomende groep studenten echt veranderen”, vindt Jikke.

Drank, drugs, ontwijken
Studenten hebben daar volgens haar ook veel behoefte aan, bleek uit de vele gesprekken die ze met anderen voerden. “Velen geven aan dat er een probleem is en dat ze hulp nodig hebben. Maar in plaats van dat ze zelf naar die hulp op zoek gaan, kiezen sommige mensen ervoor om niet naar de les te komen, blijven ze in bed liggen of raken ze aan de drank of drugs. Allemaal om hun problemen te ontwijken.”

Jikke zoekt tijdens haar afstudeerstage de studenten met problemen dan ook juist op om het gesprek aan te gaan. Ook ontwikkelde ze een toolbox met opdrachten en oefeningen waarmee studenten beter om kunnen gaan met zaken als stress en onzekerheid. “Zowel studenten als docenten kunnen deze oefeningen gebruiken. Of dat nu tijdens de les of thuis is.”

Op peil brengen
Ook geeft de student trainingen onder de noemer ‘Mind Fitness Bootcamp’, waarmee ze anderen leert over stress, wat dit betekent en wat het doet met het lichaam. Ook zaken als positieve en negatieve energie, geluk en een bodyscan komen daarin aan bod. “Dankzij de training hebben we deze week al een student kunnen helpen die nu een traject is gestart om haar mentale gezondheid op peil te brengen.”

Volgens Jikke was het daarbij erg belangrijk dat de student zelf toegaf dat ze problemen had. “Een grote stap, maar als je dat niet doet, is het heel moeilijk om verder te gaan. Mocht je zelf ook last hebben, dan raad ik aan om toch je verhaal te doen. Al is het bij een anoniem platform, een studieloopbaanbegeleider of vertrouwenspersoon.”

Onderwijs en onduidelijkheid
Daar kan Fontys volgens de student ook nog een slag in slaan. “Sinds de invoering van het nieuwe onderwijs kent Fontys flinke klassen met dertig studenten, terwijl daar maar één mentor op staat. Je merkt dat docenten niet goed weten wie je bent, wat je meemaakt. Dat maakt het moeilijk om hen aan te spreken wanneer je met stress, prestatiedruk of andere problemen kampt.”

Dan zijn er ook nog de ‘vrije projecten’, waarbij studenten zelf aan moeten tonen dat zij de juiste dingen leren. “Er heerst gewoon ontzettend veel onduidelijkheid. Je denkt dat je weet wat je doet, maar drie dagen voor de deadline hoor je dat er niets van klopt. Daardoor begin je ieder nieuw project met meer onzekerheid.”

Jikke ziet regelmatig de tranen in de ogen van haar medestudenten springen wanneer zij feedback krijgen of wanneer afstudeerproducties aangepast moeten worden. “Er heerst angst. Dan hoor je: ‘hoe gaat dit me ooit lukken?’ Iedereen lijkt wel verslagen en hopeloos, terwijl je het idee had dat je je opdrachten goed uitvoert. Ook in andere jaren zitten studenten er tijdens stressvolle periodes echt doorheen.”

Steun en rust
Als student kun je volgens Jikke verschillende acties zelf ondernemen om de eigen mentale gezondheid te bevorderen. “Begin met een aantal keer diep in- en uitademen, zodat je je echt even niet druk maakt om andere zaken. Wordt het je allemaal te onoverzichtelijk? Maak dan lijstjes, zodat je alles wat je bezighoudt op orde kunt brengen. En besef dat ruim 90 procent van jouw klasgenoten wellicht precies hetzelfde ervaren, dat ook zij last hebben van stress. Ga het gesprek aan met je studiegenoten. Dat geeft steun en rust.”

Dat laatste is volgens de student het belangrijkste: het bespreekbaar maken van de dingen waar je tegenaan loopt en openstaan voor oplossingen die anderen aan kunnen dragen. “Het probleem is dat studenten niet toe durven te geven dat het niet goed gaat. Ook al hebben we het steeds meer over mentale gezondheid, er heerst nog steeds een taboe. Daar moeten we met z’n allen doorheen.”