Medische olifant geeft belangrijke boodschap af

Wie nu het R13-gebouw op campus Rachelsmolen binnenloopt, ziet een enorme olifant staan. Geen echte natuurlijk, maar wel eentje met een belangrijke boodschap. Het bijzondere wezen is gemaakt van medisch verpakkingsafval van zo’n tweehonderd staaroperaties.

De olifant heeft de toepasselijke naam Polyfant gekregen en is gemaakt door kunstenares Rebecca Banens vanuit een initiatief van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het idee erachter? Het inzichtelijk maken van de grote hoeveelheid afval, en daarmee ook de uitstoot van broeikassen op het milieu, afkomstig uit de zorg.

De Polyfant reist het hele land door en staat momenteel bij Fontys, met dank aan verpleegkundedocent Suzanne Guffens. Ze vertelt dat de vervuiling die de zorg teweegbrengt een grote bedreiging is voor onze gezondheid. “Studenten en docenten moeten zich ervan bewust zijn dat het leveren van zorg een grote impact kan hebben op het milieu.”

Oplossingen
Want dat de zorgwereld veel afval met zich meebrengt, staat buiten kijf. Kijk alleen al naar de staaroperaties: daarvan worden er in Nederland ieder jaar zo’n 180.000 van verricht. Er komt bij die operaties zoveel afval bij kijken, dat we jaarlijks ongeveer 900 Polyfanten zouden kunnen maken met enkel schoon verpakkingsmateriaal. “Gelukkig wordt er door allerlei firma’s en industrieën al nagedacht over hoe verpakkingen kleiner kunnen worden gemaakt”, aldus Guffens.

“Maar wat ook al zou schelen, is als staaroperaties vaker dubbel worden uitgevoerd. Dus niet aan slechts één oog, zoals nu vaak gebeurt, maar aan twee ogen. Onderzoek wijst uit dat dit geen nadelige effecten heeft op de patiënt, terwijl het wel een heel groot positief effect heeft op de uitstoot van broeikasgassen.” Want, stelt de docent, zo hoeven patiënten die aan beide ogen geopereerd moeten worden, slechts één keer naar het ziekenhuis te rijden.

Bewustzijn creëren
Het in huis brengen van de Polyfant is volgens Guffens slechts een kleine stap in de goede richting om zoveel mogelijk bewustwording over duurzaamheid te creëren bij studenten en docenten. Volgens Guffens gebeurt dat nu te weinig in het bestaande onderwijs. “Ik haal het aan in mijn lessen omdat het mij aan het hart gaat, maar ik zou het graag verweven zien in het curriculum of als leerlijn.”

Die kant gaat het langzaam maar zeker op. Guffens is naast docent bij Fontys Mens en Gezondheid ook als docentonderzoeker actief bij het in september geopende GreenOffice, en houdt zich daar bezig met duurzame ontwikkeldoelen. “We zijn bij Fontys op zich al goed bezig”, vindt ze. “Kijk naar de reisbewegingen; met de NS-businesskaart worden medewerkers gestimuleerd om met het openbaar vervoer naar het werk te komen.”

Maar dan zijn we er nog niet. Guffens: “Ik denk dat we in de visies van de curricula heel duidelijk moeten zijn over leeruitkomsten die te maken hebben met duurzame ontwikkeldoelen. In 2018 heeft Fontys de Sustainable Development Goals-charter ondertekend. Sindsdien zijn er al stappen genomen, maar ik denk dat we de duurzame ontwikkeldoelen nog meer terug kunnen laten komen in de onderwijscurricula." 

"Het is belangrijk dat we het belang daarvan laten inzien. En dat gaat in de komende jaren zeker gebeuren. Verschillende instituten hebben zich al bij ons aangesloten en kenbaar gemaakt dat ze mee willen denken. Ik wil graag ook andere opleidingen uitnodigen om eens stil te staan bij de inhoud van eigen curricula en te onderzoeken waar kansen liggen.”