Maatschappelijke thema's als studieprofiel Applied Science

De studierichting Applied Science van Fontys Toegepaste Natuurwetenschappen (TNW) heeft zichzelf opnieuw uitgevonden. Voortaan wordt het over een ander boeg gegooid: studenten kunnen uit zes maatschappelijk zeer relevante thema’s er drie kiezen. De praktijk is daarbij het uitgangspunt, waar vervolgens de daarbij passende theorie tijdens de studie wordt geleerd.

Wij natuurwetenschappers, zo stellen Carla van Beuningen, Jan van Geldrop en Vincent Fischer, vonden alles maar vanzelfsprekend wat we hier doen. Er gebeuren de mooiste dingen bij deze opleiding, maar niemand had de behoefte dat van de daken te schreeuwen. Daardoor was het ook lastig om de studie te ‘verkopen’ aan potentiële studenten.

Moeilijk uit te leggen
Lastig en ook niet okay: de studentaantallen lopen bij dit kleine instituut van 720 studenten al jaren terug. Fischer: “Ons ‘smoelwerk’ was niet echt helder. Het was best moeilijk om uit te leggen wat we hier nu precies doen, wat voor studie je hier nu eigenlijk volgt. Ja, dat het met techniek, biologie en chemie te maken heeft. Maar daar ben je er niet mee.”

En dus ging docent Fischer met de voorzitter van de curriculum commissie Jan van Geldrop rond de tafel zitten om het profiel van Applied Science in een nieuwe jas te hijsen.

De opleiding, zo zegt Van Geldrop, liep qua maatschappelijke relevantie al flink voorop binnen Fontys. Maar nu is dat ook zichtbaar. “We ontwikkelen nu iets waarmee we midden in de maatschappij staan, dat én heel erg TGO (Talentgericht Onderwijs, red.) is én heel erg Fontys for Society. Zes maatschappelijk heel relevante thema’s rond één of meer van de Sustainable Development Goals die Fontys ook omarmt.”

Circulair en groen
Vanaf komend studiejaar kunnen studenten kiezen uit de volgende thema’s: circulair water, van molecuul naar medicijn, van DNA naar bioproduct, leven, analyse en biochemie, schone energie en groene chemie en tot slot structurele en functionele materialen. Van deze modules kiezen studenten, na eerst een startmodule doorlopen te hebben met een introductie op alle vakgebieden, er uiteindelijk drie van de zes.

Dus de wat meer biologisch/medisch/agro geïnteresseerde student zal een voorkeur hebben die daarin voorziet en de meer biologisch/chemisch of chemisch/technologisch geïnteresseerde student zal andere keuzes maken.

Op dit moment telt het instituut, dat in Technische Natuurkunde en Applied Science twee richtingen kent, zo’n 700 studenten. Dat waren er vijf jaar geleden rond de 1.000. Nieuwe aanwas is dus meer dan welkom.

Onderwijsmanager Van Beuningen: “Wat niet helpt is dat er op de havo minder op de profielen wordt gestuurd die aansluiten bij onze opleidingen. Dat maakt de vijver waaruit wij moeten vissen ook kleiner. Of wij de moeilijkste opleidingen hebben van Fontys? Nee, dat geloof ik niet. Maar het is wel iets wat we vaker horen.”

Tijdgeest
Dat zal deels met de recent nog ingewikkelde profilering te maken hebben. Maar ook de tijdgeest speelt een rol. Fischer: “Ja, die is zeker belangrijk. Drill, baby, drill: er zijn op dit moment meer mensen die het allemaal niet zo serieus nemen of niet wensen te kijken naar de gevolgen voor de toekomst. En de Nederlandse jeugd is conservatiever dan ooit. Dus ja, dat werkt ook niet in ons voordeel.”

Aan de andere kant: bij dit instituut moeten ze het juist hebben van studenten die daar wel mee bezig zijn. “En dat zie je ook terug. De studenten die wij aantrekken zijn toch wel wereldverbeteraars te noemen: jongeren die een positieve bijdrage willen leveren aan de wereld van nu en morgen.”

Bijna de helft van de studenten bij TNW is vrouwelijk. Van Beuningen: “Ook daar zit een misverstand: alsof wij een harde bèta-opleiding zijn. Maar dan moet je toch eerder bij Engineering zijn.”

Waterkwaliteit
Het idee om het over deze boeg te gooien werd voor Fischer en Van Geldrop bevestigd door een Nieuwsuur-item over de kwaliteit van Nederlands water en het dreigend tekort aan drinkwater. Applied Science was al met Talentgericht Onderwijs bezig voordat het een Fontysbreed thema was en het had al een module Circulair Water.

En uiteraard nog steeds. Dat blijkt in een van de laboratoria van het instituut, waar op dat moment een collega voorover gebogen door een microscoop zit te turen. Met dunne penstipjes geeft hij op de afgedekte petrischaaltjes aan hoeveel bacteriekoloniën hij per staal Dommelwater heeft ontdekt.

Fischer: “De Dommel stroomt hier langs deze campus, en is voor mij de rode draad, of beter de blauwe draad, voor alles wat we hier doen op dat vlak. Want het is toch beschamend dat wij te boek staan als het land met de grootste kennis over water terwijl we tegelijkertijd het meest vervuilde water van heel Europa hebben.”

Paradepaardje
Die laboratoria zijn overigens ook wel een paradepaardje. Er wordt ook gebruik van gemaakt door studenten van Summa College en door masterstudenten van de Fontys lerarenopleiding in Tilburg. Is dat trouwens geen idee, dat lerarenopleidingen Scheikunde, Natuurkunde en Biologie ook naar Nexus worden gehaald en op een of andere wijze samengaan met TNW?

Van Beuningen: “Inhoudelijk zou dat zeker goed kunnen. En gezien de dalende studentaantallen, ook bij die educatieve studies, en de vierkante meterprijzen bij Fontys, zou het een logische stap kunnen zijn.”

Voor nu wordt echter vooral ingezet op de nieuwe profilering. Met veel aandacht voor wereldwijde vraagstukken als efficiëntere energieproductie, schoner water waarin minder kleurstoffen en medicijnresten belanden, een waterstofeconomie of het brengen van goede gezondheidszorg naar afgelegen gebieden.

En dat het gaat werken, daar zijn de drie van overtuigd. “We hebben nu twee open dagen gehad. En we zien overduidelijk dat studenten nu veel beter begrijpen wat we hier doen, waar je hier mee aan de slag gaat. En niet alleen studenten, ook hun ouders.”

Foto boven: van links naar rechts Carla van Beuningen, Victor Fischer en Jan van Geldrop