Leiderschap

In een sollicitatiegesprek wat ik ooit had, hield de persoon die mijn leidinggevende zou worden, een uur lang een betoog over zijn passie voor duiken in Egypte. Er is mij geen enkele vraag gesteld. Die baan heb ik overigens wel gekregen.

Je ontkomt er niet aan of je krijgt in je leven te maken met een diversiteit aan managers en leidinggevenden. Ook binnen Fontys zijn deze er in allerlei soorten, maten en kwaliteiten.

Leidinggeven, of goed leidinggeven lijkt me best lastig. Je kan het niet zo snel goed doen als manager en je bent toch wel een beetje het pispaaltje van de afdeling en regelmatig het ongewilde, soms terechte, gespreksonderwerp bij de koffieautomaat.

Er hangt een haast duivels dilemma aan leidinggeven. Je hebt er een ego of een bepaalde statusgevoeligheid voor nodig, maar juist dat ego en die statusgevoeligheid kunnen erg in de weg gaan zitten. Soms is er sprake van incompetentie, wat kan resulteren in falend leiderschap. Volgens Ben Tiggelaar zijn er drie soorten falende leidinggevenden: 1) de wegkijker, 2) de egocentrische en 3) toxische leidinggevende. Deze laatste is verreweg het engst omdat deze gebruik maakt van wantoestanden in een organisatie om er zelf beter van te worden en mensen tegen elkaar opstookt.

In het onderwijs lijkt me leidinggeven dan trouwens weer niet zo moeilijk. Omdat docenten een zelfredzaam volkje zijn, dient een onderwijsmanager vooral de docent en daarmee de student in zijn/haar kracht te zetten. En eigenlijk is dat best simpel. Zorg dat de docent een lokaal heeft, een rooster en lessen waar hij/zij zich goed bij voelt, waar zijn/haar talenten tot hun recht komen. Top down allerlei belangrijke en verstrekkende besluiten doorvoeren lijkt me dan weer niet zo’n goed idee.

Binnen Fontys heb ik ooit een fantastische leidinggevende gehad. Deze was rustig en bescheiden. Hij sprak op zachte toon, maar iedereen luisterde. Hij had veel inhoud en weinig ego. Op grotere schaal denk ik dat Angela Merkel een goede leidinggevende is geweest van Duitsland. Fictief gezien was John (You know nothing) Snow een goede leider van Westeros. Van John Snow is het een klein stapje naar Dick Schoof. Ik ben benieuwd hoe hij het gaat doen.

Een ding is zeker. Degenen die leidinggeven het minst ambiëren, lijken er het meest geschikt voor.

Tina ten Bruggencate is docent aan Fontys Hogeschool Toegepaste Psychologie en onderzoeker bij het lectoraat Mens en Technologie. Haar eerdere columns vind je hier.