Lector Dana Feringa: 'Kleine stapjes voor een groot effect'

Het is geen valse bescheidenheid, benadrukt Dana Feringa. De lectorale rede die ze volgende week houdt, draait niet om haar als lector Inclusieve Regio. Het onderzoek, en dus ook haar voordracht, gaat over grote maatschappelijke vraagstukken en hoe we daar als Brainportregio samen de schouders onder kunnen zetten. Daar hoort een festival bij.

Een festival voorafgaand aan een lectorale rede, dat komt niet vaak voor. Een symposium of congres is meer gebruikelijk. Maar volgens Dana Feringa past een open en toegankelijk programma beter bij de deelnemers. Die bestaan uit inwoners, maatschappelijke organisaties, burgerinitiatieven en het bedrijfsleven uit de regio. “Ik wil dat het een dag wordt voor en door de regio, dat sluit beter aan bij ons onderzoeksprogramma.”

In november vorig jaar is Feringa benoemd tot lector Inclusieve Regio van het gelijknamige, nieuw opgerichte lectoraat. De komende vier jaar onderzoekt ze samen met haar onderzoeksgroep hoe we als samenleving vorm kunnen geven aan saamhorigheid in een regio waarin de verschillen tussen mensen steeds groter worden. Want dat is wat er volgens haar gebeurt.

Maatschappelijke vraagstukken
“Het lectoraat houdt zich bezig met twee maatschappelijke vraagstukken: klimaatverandering en de groeiende ongelijkheid. Dit zijn opgaven die zo groot zijn dat ze voor velen verlammend werken. Het is de uitdaging om deze grote bewegingen zo klein te maken dat iedereen ermee aan de slag gaat. En dan ook echt iedereen", aldus de lector. Maar hoe gaan we dat doen?

Volgens de lector ligt precies daar de uitdaging, in het doen: “We hebben al zoveel gepraat over het feit dat er een balans moet komen tussen planeet, samenleving en economie. Met dit lectoraat richten we ons op het ‘hoe’, hoe gaan we dit bereiken? Daar is toegepast onderzoek uitermate geschikt voor. We weten de koers, maar nog niet hoe we dat moeten doen.”

Doeners, praters en afzijdigen
Wat Feringa, die van huis uit socioloog en orthopedagoog is, wel weet is dat we meer zullen moeten samenwerken. “Sociologen onderscheiden drie burgerschapsstijlen: doeners, praters en afzijdigen. De doeners zijn ervan overtuigd dat een goede gemeenschap ontstaat door de inspanningen die we doen ten gunste van de gemeenschap. De praters gebruiken het gesprek om de gemeenschap een stap vooruit te helpen.”

“En dan is er nog een groep burgers die zorgdraagt voor de eigen familie, vrienden en buren. We noemen ze afzijdigen omdat ze zich afzijdig houden van de gemeenschap in zijn geheel. De kunst is om het eigen netwerk te ontsluiten voor een grotere groep, zodat ze samen het verschil kunnen maken.” (tekst gaat verder onder de foto)

‘Groot verschil door klein te doen’ is dan ook de titel van Feringa’s lectorale rede. Het festival heeft de toepasselijke naam Laten we buurten (dialect voor praten) gekregen. “Door deel te nemen aan een workshop, expositie, proeverij of inspiratieproject hopen we dat deelnemers makkelijker met elkaar in gesprek gaan en er nieuwe netwerken ontstaan.”

Rol van partners en onderwijs
Zo’n 35 partners - van maatschappelijke organisaties, burgerinitiatieven en het bedrijfsleven - dragen bij aan het onderzoek. “Partners die verbinding ook belangrijk vinden, die zich verantwoordelijk voelen voor onze omgeving en de mensen die hier wonen. Stuk voor stuk zijn ze met hele mooie dingen bezig, wat voor de samenleving vaak niet goed zichtbaar is”, aldus de lector.

Feringa ziet ook een belangrijke opdracht voor het onderwijs. “Jong geleerd, is oud gedaan. Dat is echt zo. Hoe meer we in het onderwijs aandacht besteden aan maatschappelijk bewustzijn en ieders rol in de samenleving, hoe meer bewustzijn we creëren over het feit dat we allemaal onderdeel zijn van een groter geheel. Dan kun je een wezenlijke bijdrage leveren, als professional en als burger.”

Cross-overs
Ook wijst de lector op het brede onderzoeksportfolio van Fontys. Volgens haar zit de toegevoegde waarde voor de samenleving in de synergie tussen disciplines, in de cross-overs. “We doen zoveel mooie dingen binnen Fontys, maar het komt nog niet goed samen. Als we alleen met een sociaalwetenschappelijke bril naar sociale vraagstukken blijven kijken, gaan we ze niet oplossen.”

Waar staat Feringa over vier jaar met haar onderzoek? “Aan het einde van het onderzoeksprogramma hebben we inzichten opgehaald waarmee we verschil kunnen maken “Kleine stapjes”, benadrukt ze. “Voor een groot effect.”