Kurk is schaars, maar Venlo heeft de oplossing

Kurken zijn kostbaar en schaars. Ze verdwijnen vaker dan nodig in de kliko en belanden vervolgens op een grote hoop. Slechts een deel ervan is bruikbaar voor een tweede leven. Hoe zorg je ervoor dat je dat juiste deel in handen krijgt? In Venlo werken ze aan een oplossing.

Het GreenTechLab van Fontys werkt samen met Gilde Opleidingen, FieldLabs en kurkinzamelingsbedrijf De Eker aan een kurksorteermachine. De laatste in dit rijtje wil van gebruikte flessenkurken nieuwe grondstoffen en producten maken, maar kan daarvoor slechts een klein deel van alle beschikbare kurken gebruiken.

Anton Winkelmolen, projectleider vanuit Fontys, vertelt dat er zowel plastic als natuurlijke kurken zijn. “Maar alleen de natuurlijke kurken zijn geschikt voor bijvoorbeeld het maken van meubels of isolatiemateriaal. Onze kurksorteermachine moet die twee verschillende kurken van elkaar onderscheiden.”

De machine werkt met AI en zit nog in de ontwikkelingsfase. Het is de bedoeling dat het apparaat straks een tiental verschillende kurken kan uitsorteren. Ze worden aangevoerd, er wordt een foto van gemaakt en AI bepaalt dan of het een natuurlijke en dus bruikbare kurk is, of een kurk van plastic en dus onbruikbaar.

“Sommige kurken lijken van de buitenkant zodanig op elkaar, dat AI ze niet goed uit elkaar kan houden”, legt Winkelmolen uit. “Ze moeten dan doorgesneden worden om de verschillen te kunnen zien. Met dat stukje zijn we nog bezig; uitzoeken hoe de machine de kurken op een juiste en snelle manier kan doorsnijden.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Het project is volgens Winkelmolen ontstaan vanuit het probleem dat er een schaarste heerst in kurkenland. Het materiaal komt van de schors van de kurkeik, een boom waar vooral in Portugal een levendige business voor is. “Het duurt, uit mijn hoofd, iets van zeven jaar voor je de buitenbast van die boom kan ‘eken’. Met dat materiaal maken ze kurken. Pas zeven jaar later kun je weer een nieuwe oogst doen. Oftewel: kurk is schaars.” 

Dat heeft als gevolg dat kurken bij veel producten, zoals wijn, vaak duurder zijn dan de drank zelf. “Het is een heel kostbaar product en dat is dan ook precies de reden waarom er tegenwoordig vaak plastic kurken worden gebruikt. Die zijn veel goedkoper, maar kunnen niet gebruikt worden voor het maken van nieuwe kurkproducten.”

Proces versnellen
Toch belanden alle kurken – zowel plastic als natuurlijk – vaak samen op één hoop. “Je krijgt een hele bulk met kurken geleverd, waarvan slechts een deel natuurlijk en bruikbaar is. Het sorteren kost hartstikke veel tijd. Onze kurksorteermachine moet dat proces versnellen.” 

In Portugal bestaan al kurksorteermachines. Maar, stelt Winkelmolen, die richten zich allemaal op slechts één type kurk, terwijl de machine van het GreenTechLab er een tiental kan onderscheiden. “Er worden gesprekken gevoerd met machinebouwers en zij vinden het heel interessant als wij dit voor elkaar krijgen. Als ons concept klaar is, willen ze meedenken om er een industriële machine van te maken die daadwerkelijk kan worden ingezet.”