Defensiedialoog: respectvol, maar visies verschillen

Tijdens een dialoogsessie over de samenwerking tussen Fontys en Defensie dinsdagmiddag liepen de opvattingen uiteen, maar bleef het gesprek opvallend respectvol. Toen een student het woord nam, kwam er een perspectief op tafel dat nog niet was verwoord. "Ik hoor hier een paar keer dat we op één lijn zitten, maar daar ben ik het niet mee eens." 

Ruim een jaar geleden besloot Fontys samen te gaan werken met het ministerie van Defensie. Volgens het college van bestuur past die samenwerking binnen de maatschappelijke opdracht van de hogeschool om bij te dragen aan een weerbare samenleving. Daarbij richt Fontys zich naar eigen zeggen op kennis en innovaties die zowel civiel als militair inzetbaar zijn. Tegelijk vindt ze het belangrijk om hier zorgvuldig mee om te gaan.

Omdat de samenwerking vragen oproept onder medewerkers en studenten, hield Fontys dinsdag een dialoogsessie in R10 op campus Rachelsmolen. Doel was om verschillende perspectieven, zorgen en ethische afwegingen rond de samenwerking uit te wisselen en op te halen. Dit gebeurde in duogesprekken en door post-its te plakken bij vragen als: ‘welke waarden moeten leidend zijn in deze samenwerking?’ en ‘welke risico’s of zorgen zie jij?’.

Dat leverde verschillende reacties op onder de twaalf deelnemers, onder wie ondersteunend personeel, docenten, lectoren en drie studenten. Zo maakt een van hen zich zorgen dat het werk van studenten onbedoeld gebruikt wordt voor oorlogsvoering en het maken van onnodige slachtoffers. Waarop een ander aanvult dat er goed moet worden gekeken naar ‘waar we wel of niet aan willen meewerken'.

Kansen
Anderen zien juist kansen in de samenwerking. Zij noemen onder meer maatschappelijke impact, onderwijs over weerbaarheid en crisismanagement en extra mogelijkheden voor stages en werkervaring. Waarbij tegelijk wordt gewaarschuwd voor het actief werven van personeel voor Defensie, ‘daar ligt de grens’.

Na bijna anderhalf uur zat iedereen weer op zijn plek voor een plenaire afronding. Hoewel de opvattingen over de samenwerking met Defensie uiteenliepen, waren de deelnemers positief over het respectvolle verloop van de dialoog en leek er brede overeenstemming over het belang om het gesprek voort te zetten.  

Een student bracht daarop een perspectief in dat deze middag nog niet was verwoord. "Ik hoor hier een paar keer dat we op één lijn zitten, maar daar ben ik het niet mee eens." Waar eerder vooral werd gesproken over maatschappelijke verantwoordelijkheid en ethische afwegingen, ging het gesprek ineens over de mensen die niet aan tafel zaten.

“Ik denk dat er best veel studenten zijn die veel moeite hebben met de samenwerking”, vervolgt de student. “We hebben het hier over vrede en veiligheid, maar voor wie?” Ze wijst daarbij op internationale studenten die afkomstig zijn uit conflictgebieden of die zich verbonden voelen met humanitaire crises, zoals die in Gaza. “Ik denk dat je aan hen veel uit te leggen hebt.”

Bijval
De student krijgt bijval van andere deelnemers en ook lector Rogier van der Wal, een van de gespreksleiders, vindt het prijzenswaardig dat ze de stem van deze studenten laat horen. “Dat nemen we ter harte”, zegt hij. “Tegelijk wil ik benadrukken dat een samenwerking met Defensie niet direct betekent dat Fontys ook het Nederlandse overheidsbeleid op alle deelaspecten steunt.”

Op de vraag waarom de studenten niet zelf aanwezig zijn, is de student duidelijk: “Als je al het gevoel hebt dat je er niet bij hoort, is het heel moeilijk om je uit te spreken over zo’n gevoelig vraagstuk als dit”, zegt ze. De voorzitter van de centrale medezeggenschapsraad (cmr), Marije Dahmen, valt haar bij. “Als het bestuur van Fontys heeft besloten dat we moeten samenwerken omdat het onze maatschappelijke verantwoordelijkheid is, durf dan nog maar eens een tegengeluid te laten horen.”

Volgens Dahmen draagt dat mogelijk ook bij aan de lage opkomst bij de dialoogsessie. Toch hoopt ze dat mensen zich blijven uitspreken. “Het bestuur bepaalt telkens opnieuw welke keuzes het maakt en welke richting het opgaat.”

Representatief
Ook Johan Struik, bestuursadviseur van het college van bestuur, had graag meer deelnemers gezien. Tegelijk vindt hij het belangrijker dat verschillende perspectieven worden gehoord dan dat de zaal vol zit. “Met 8.000 studenten en 5.000 medewerkers zal zo'n bijeenkomst nooit volledig representatief zijn”, zegt hij. “Voor mij is de kwaliteit van de inbreng belangrijker dan het dubbele aantal mensen.”

Volgens programmamanager Niek Schmitz speelt ook mee dat de bijeenkomst na lestijd plaatsvond. “Dat vormt voor sommige mensen een drempel. Juist daarom hechten we waarde aan de mensen die er wel zijn. Bovendien is dit geen eenmalige bijeenkomst, maar onderdeel van een reeks gesprekken en activiteiten waarin we input ophalen.”

Die gesprekken krijgen na de zomer een vervolg. Volgens lector Rogier van der Wal wil Fontys dan actief de verschillende instituten bezoeken om ook studenten en medewerkers te bereiken die nu niet aan tafel zaten. “Het is aan ons allemaal om een klimaat te creëren waarin ook mensen met een ander geluid zich vrij voelen om zich uit te spreken.”

Die aanpak kan volgens de student alleen slagen als Fontys mensen opzoekt in hun eigen omgeving. “Ga naar de plekken waar studenten al zijn”, adviseert ze. “Dan laat je zien dat je hun mening belangrijk vindt en moeite doet om hen erbij te betrekken.”

Redactionele noot: na publicatie is de formulering over de mate van eensgezindheid in het artikel aangepast om beter aan te sluiten bij de verschillende perspectieven die tijdens de dialoogsessie werden ingebracht.

De foto bovenaan dit artikel is gemaakt voorafgaand aan de dialoogsessie tijdens de opening van het Fontys ICT- event Why war matters to us – Stories from around the world, waarvan de dialoogsessie een onderdeel was.