Kompas voor mensen met dementie wijst altijd naar huis

GPS-trackers zijn er in allerlei soorten en maten. Kompassen bestaan ook al sinds ver voor Christus. Maar een kompas mét GPS-tracker voor mensen met dementie? Die is nieuw. En dat hebben we te danken aan Fontysmedewerker Rens Brankaert.

Het kompas van Brankaert ziet eruit als een simpel kompas, maar werkt anders. Want waar een normaal kompas wordt gebruikt om de richting te bepalen ten opzichte van het magnetische noorden, wijst het navigatie-instrument van Brankaert naar het huis van de gebruiker. “Zodat de weg terug altijd kan worden gevonden”, legt hij uit.

Brankaert is werkzaam bij Fontys Paramedisch en lector bij het lectoraat Health Innovations & Technology, maar werkt ook als hoogleraar bij Tilburg Universiteit en voor de TU/e. En het is die laatste school waar het idee van het kompas lang geleden ontstond. “Ik werd geïnspireerd door mijn eigen opa die dementie had”, vertelt Brankaert. “Hij fietste veel, maar raakte op de terugweg vaak de weg kwijt. Mijn moeder en oma moesten er dan op uit om hem te zoeken, soms tot midden in de nacht.”

Zo simpel mogelijk
Het was een wezenlijk probleem. Niet alleen voor zijn opa, maar ook voor de rest van zijn familie. “Ik was veel met technologie bezig en wilde iets maken wat hierbij kon helpen”, vervolgt hij. “GPS-trackers bestonden al wel en kunnen behulpzaam zijn voor de familieleden, maar de persoon waar het om draait is daar niet mee geholpen. Die is nog steeds de weg kwijt. Ik wilde daar iets op bedenken.”

Dat werd dus het kompas, dat Van Brankaert met behulp van twee oud-studenten, Rick en Vincent Eurlings, heeft gemaakt. Het werkt heel simpel, maar dat was ook precies de bedoeling. “Voor deze groep moet je het zo makkelijk mogelijk houden. Het moet universeel toegankelijk zijn, dus de enige knop die erop zit, is een resetknop waarmee het kompas op nul kan worden gezet; daarmee kun je je referentiepunt instellen. Maar voor de rest bevat het dus alleen een simpele wijzer die je de weg naar huis altijd laat vinden." Intern zit nog wel een GPS-tracker zodat familieleden via een app kunnen zien waar de gebruiker van het kompas is.

Positieve reacties
Het product is momenteel volop in ontwikkeling en komt naar verwachting in de zomer van 2026 op de markt. Tot die tijd proberen verschillende mensen het al uit. Brankaert: “De reacties zijn heel positief. Mensen zeggen dat ze er meer zelfstandigheid en eigenwaarde door ervaren, wat natuurlijk ook de bedoeling is."

Maar het maakt mensen ook zekerder. Zoals het koppel uit Alphen aan den Rijn, dat het kompas in het bijzijn van Brankaert uit mocht proberen. “Ze waren naar een nieuwbouwwijk verhuisd waar alle huizen op elkaar lijken. Als je tientallen jaren in hetzelfde huis hebt gewoond en dan op zo'n plek terechtkomt, terwijl je dementie hebt, dan is dat natuurlijk vragen om problemen. De man van het stel wist zijn huis niet meer te vinden. Maar met het kompas was dat ijkpunt er weer. Het werkte echt heel goed.”