Ik kan me vergissen

In het boek ‘Verslaafd aan ons eigen gelijk’ introduceert de filosoof Lammert Kamphuis de term ‘perspectivistische lenigheid’. Kamphuis bedoelt geen fysieke maar mentale lenigheid. Perspectivistische lenigheid is het vermogen om een situatie vanuit meerdere perspectieven te bekijken. Je komt daardoor los van vastgeroeste overtuigingen. 

Al eerder zei Friedrich Nietzsche dat ‘de waarheid niet bestaat, maar dat er alleen perspectieven zijn’. Maar hoe kom je dan los van het idee dat je gelijk hebt? Het begint met een open houding en de bereidheid om je eigen overtuigingen en aannames in twijfel te trekken. 
Hierbij vijf tips!  

1)    De waarheid bestaat niet. Wees daarom genuanceerd in je mening. Hierdoor ontstaat het besef dat je je kunt vergissen.

2)    Lees romans en biografieën; je gaat op reis in een andere wereld en in het leven van iemand anders. Lees ook goede kranten met verschillende invalshoeken!

3)    Durf kritische vragen te stellen. Een goed geformuleerde kritische vraag komt voort uit oprechte nieuwsgierigheid.

4)    Draai je oordeel eens om. Als je bijvoorbeeld denkt: ‘Het Talent Gericht Onderwijs’ (TGO) is fantastisch!', probeer dan eens drie redenen te bedenken waarom het ook anders zou kunnen. Zoek naar argumenten voor ‘het andere standpunt’.

5)    Ga eens in gesprek met mensen van buiten je directe familie- en vriendenkring.

Mocht ik me vergist hebben met deze column, laat het mij weten. Het zal me helpen mijn eigen overtuigingen en aannames in twijfel te trekken. Ik wens alle lezers van deze column een ‘perspectivistische lenigheid’ voor het jaar 2025.

Boudewijn Raessens is associate lector AI in Business bij Fontys Economie & Communicatie.