‘Hoog tijd voor gebalanceerd beeld van dancecultuur’

Media en politici hebben al sinds de opkomst van dancefestivals de mond vol van de negatieve gevolgen: gehoorschade, geluidsoverlast en grootschalig drugsgebruik. Maar levert de elektronische muziekcultuur ook een positieve bijdrage aan de levens van de miljoenen mensen die jaarlijks de evenementen bezoeken? Fontysonderzoeker Mark van Bergen is overtuigd van wel.

Van Bergen noemt zichzelf een ‘insider’. Sinds dance zo’n 35 jaar geleden in Nederland zijn intrede deed, is hij erbij betrokken, eerst als dj en organisator en later ook als kenner in zijn rol van schrijver en journalist. Sinds acht jaar is hij als docent-onderzoeker bij Fontys Academy for the Creative Industry (ACE) verbonden aan de door hem opgerichte minor Dance Industry. Hij leidt studenten op die zich willen verbreden of verdiepen in de branche van de elektronische dansmuziek.

Dance is allang geen niche meer, weet Van Bergen. “De cultuur rond elektronische dansmuziek als house, techno, trance en hardcore, beter bekend onder de verzamelnaam dance, brak rond 1990 door in Europa, waarbij Nederland uitgroeide tot mondiale koploper. Toch kampt de dancecultuur door grootschalig gebruik van partydrugs en geluidsoverlast door evenementen nog steeds met een overwegend negatief beeld in de media en bij overheden.”

Kern van waarheid
Er zit soms een kern van waarheid in de berichtgeving, erkent de docent-onderzoeker, maar volgens hem is er een disbalans ontstaan. “In de media, en ook in de politiek en de wetenschap, gaat het bijna alleen over de negatieve aspecten. Waarom jongeren - de grootste groep liefhebbers - naar clubs, festivals en feesten gaan en wat deze precies voor hen betekenen, is lang onderbelicht gebleven. In Nederland is niet voor niets een complete industrie ontstaan, waardoor elk jaar een miljoenenpubliek naar dance-events gaat en daar blijkbaar heel veel plezier uit haalt.”

Het belang om de positieve impact van events van elektronische dansmuziek te begrijpen en te onderzoeken nam de afgelopen jaren een vlucht, vertelt Van Bergen. Het eerste duwtje in de rug kreeg hij tijdens de coronapandemie. “Voor het eerst sinds hun oorsprong mochten fysieke, live dance-events niet plaatsvinden. In vergeefse pogingen de regering ertoe te bewegen de dansvloeren te heropenen claimden onder andere festivalorganisatoren, clubs, dj’s en liefhebbers dat deze evenementen van levensbelang zijn voor het welzijn van bezoekers.”

Zelf klom Van Bergen in die tijd meerdere keren in de pen en beklom hij meer dan eens de podia om een statement te maken. Zo schreef hij opinieartikelen, waaronder een in dagblad Trouw, en sprak hij tijdens het landelijke protest Unmute Us een vol plein in Eindhoven toe om te betogen dat het nachtleven van heel grote waarde is voor heel veel mensen. “Als insiders weten we dat wel, maar het was echt nodig dat de buitenwereld dit ook hoorde.”

Nieuwe inzichten
De gebeurtenissen leidden ertoe dat Van Bergen drie jaar geleden voor Fontys een pilotstudie begon naar de relatie tussen het participeren in evenementen rond het dancegenre techno en welzijn onder zeven frequente bezoekers in Nederland. Daarnaast las hij zich in over bestaande literatuur op het gebied van dance/muziek en welzijn. De resultaten van deze studie leverden nieuwe inzichten op ten opzichte van bestaande studies. 

Zo bleek dat de periode voor en na afloop van een evenement bijdraagt aan het ervaren van welzijn van bezoekers. De positieve effecten bleken op langere termijn zelfs aan te houden. Van Bergen: “Alle geïnterviewden gaven aan dat het bezoeken van dance-evenementen een aanjager is voor hun sociale relaties, de vorming van hun identiteit en hun blik op de wereld.”

Deze uitkomsten riepen meer vragen op: gelden deze positieve effecten ook voor een grotere groep bezoekers en hoe draagt de participatie in dance-evenementen bij aan het welzijn van bezoekers in Nederland? De laatste is de centrale onderzoeksvraag geworden van een (maximaal) vijfjarig promotieonderzoek waar Van Bergen recent mee is gestart aan Tilburg University. De promotiebeurs is toegekend door Fontys Hogeschool.

Belang voor het onderwijs
Het promotieonderzoek bestaat uit een uitgebreid literatuuronderzoek, interviews met bezoekers, een enquête en een VR-experiment. Van Bergen verwacht dat de onderzoeksresultaten niet alleen van belang zijn voor de dancesector en de wetenschap, maar ook voor het hoger onderwijs.

“Het onderwijs, ook binnen Fontys, richt zich steeds meer op het groeiende belang van brede welvaart en het maken van sociale impact als (aanstaand) professional. Daar sluit dit onderzoek naadloos op aan. We weten inmiddels wel hoe je een succesvol evenement organiseert en er geld mee kunt verdienen, maar hoe je er precies betekenis aan geeft voor bezoekers is minder bekend.”

Tot slot rijst de vraag of de docent-onderzoeker niet enigszins bevooroordeeld is als liefhebber en kenner om dit onderzoek te leiden? “Ik kan de positieve impact van dance op mijn leven alleen maar beamen. Als insider ga ik mijn ogen zeker niet sluiten voor de negatieve kanten, maar het wordt hoog tijd voor een gebalanceerd beeld van dance-evenementen en de positieve effecten die ze ook hebben op het welzijn van bezoekers. Dit academisch aantonen, is het doel van mijn proefschrift.”

Bovenste foto: Mark van Bergen maakt zijn statement voor een vol plein tijdens het protest Unmute Us in Eindhoven, 2021.