Hoe een omgeving verschil kan maken bij eenzaamheid

De invulling van een omgeving kan een positieve invloed hebben op het gevoel van eenzaamheid. Drie onderzoekers van Fontys doen daar onderzoek naar en laten met door AI gegenereerde afbeeldingen zien hoe de ideale omgeving er voor eenzame personen uit kan zien. Het resultaat is vanaf nu te zien in een expositie op campus Rachelsmolen.

Veel groen, ronde vormen, mediterrane sferen en water. Het zijn stuk voor stuk factoren die op een positieve manier kunnen bijdragen aan het verminderen van eenzaamheid. Dat blijkt uit een onderzoek van Eric Schoenmakers, Pauline van den Berg en Evy de Kort, die samen met de gemeente Eindhoven en verschillende praktijkpartners onderzoek doen naar eenzaamheidsvriendelijke omgevingen.

“We onderzoeken in wat voor omgevingen mensen zich fijn voelen als ze eenzaamheid ervaren”, zegt Eric Schoenmakers. “Daarvoor hebben we samengezeten met Eindhovenaren die zich weleens eenzaam voelen. We hebben hun de vraag gesteld wat voor soort omgevingen ze opzoeken als ze eenzaamheid ervaren en stelden aan de hand daarvan prompts op waarmee we afbeeldingen genereerden.”

Bevolkingsgroepen
Op die afbeeldingen zijn verschillende omgevingen te zien. De één geeft een groen park met een watertje weer, de ander een terrasje in mediterrane sferen en weer een ander beeldt een modern gebouw af. “We hebben voor ons onderzoek ingezoomd op verschillende bevolkingsgroepen. Dat zijn onder andere nieuwkomers, ook wel expats, kwetsbare ouderen en dak- en thuislozen.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

De wisselende voorkeuren van die groepen zijn samengevoegd in een reeks hierboven getoonde afbeeldingen, die sinds deze maandag een expositie vormt in de hal van gebouw R13. “Er is niet één one size fits all-oplossing”, aldus Schoenmakers. “Mensen hebben verschillende behoeftes, waarbij de een het prettig vindt om naar een plek te gaan waar ze anderen kunnen ontmoeten, terwijl de ander zich misschien liever in de rustige natuur begeeft. Dat is ook te zien in de expositie: de openbare ruimtes op de plaatjes zijn stuk voor stuk verschillend.”

Nationaal
Toch zijn er veel factoren die vaak terugkomen, zoals - de eerder genoemde - natuurlijke materialen, veel groen, ronde vormen en plekken om te zitten. Van den Berg geeft aan dat die factoren zijn samengevoegd tot ontwerprichtlijnen, die gebruikt kunnen worden bij het ontwerpen van nieuwe of het aanpassen van bestaande openbare ruimtes. De richtlijnen komen bij de gemeente Eindhoven terecht, maar worden daarnaast ook landelijk gedeeld. Misschien zelfs wel internationaal. “De gemeente is bezig met het creëren van een gezonde leefomgeving, waarbij eenzaamheid een belangrijke pijler is. Zij willen hier echt mee aan de slag”, klinkt het.

En Fontys, kan die hier ook gebruik van maken? Eenzaamheid komt immers ook veel voor onder jongeren. Ja, zegt Schoenmakers als antwoord op die vraag. Sterker nog: de onderzoekers zouden daar graag een vervolgonderzoek voor doen. “Ik denk dat we hier in Eindhoven al een mooie campus hebben, maar natuurlijk zijn er nog wel aanpassingen mogelijk. We zouden dat met studenten kunnen bespreken.”