Het leven is zinloos
Het leven is zinloos.
Althans voor de meesten van ons. We doen dingen, we zijn er druk mee, maar in het grote geheel boeit het helemaal niets. Het écht laten doordringen van die gedachte is uiteraard onverdraagbaar, dus maken we onszelf wijs dat de dingen die we doen wél zinvol zijn. Hoe beter je bent in die leugen, hoe gelukkiger je leeft.
Levensgeluk is afhankelijk van waanbeelden.
Velen van ons vinden die zinvolheid in het werk. Maar die leugen wordt steeds vaker ontmaskerd door nieuwe technologie. Kun je nog volhouden dat beleidsplannen schrijven zinvol is, als je diep van binnen weet dat ChatGPT het veel beter kan? Is het nog zinvol om feedback te geven als je weet dat als studenten zouden moeten kiezen tussen meneer Rens en een chatbot ze altijd voor de tweede gaan. De chatbot reageert meteen, werkt 24*7 en is ook nog veel aardiger.
Niet eens met de feedback? Dan heb ik ook nog andere feedback.
Natuurlijk, er zijn weer nieuwe leugens te bedenken. Frictie is pas écht belangrijk bij feedback, bijvoorbeeld. Maar het wordt steeds lastiger. Generatieve AI prikt fanatiek in de luchtballon van de zinvolheid en dat doet pijn.
Behalve voor mensen die al lang wisten dat hun werk zinloos is. De bullshitjobbers. Zij blijven vrolijk zinloos werk doen maar het kost minder tijd. Dat geeft ze meer tijd voor dingen die wél zinvol zijn. Een fantastische vader zijn, bijvoorbeeld.
Tot hun kinderen een Dadbot ontdekken, die er nog veel beter in is.
Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van diverse boeken, waaronder Digitale Gremlins. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.
Kijkend naar de zin van onze dagelijkse praktijken heb je denk ik wel een punt. Inderdaad zijn er veel dingen waarvan we tot voor kort dachten dat ze alleen door ons gedaan zouden kunnen worden, en het is goed om kritisch te kijken of dat nog wel klopt. Over één voorbeeld denk ik toch anders: kan ChatGPT echt betere beleidsplannen schrijven? Als een beleidsplan een lijvig document is vol met het actuele managementjargon, dan ongetwijfeld. Maar het enige beleidsplan waar je iets aan hebt is denk ik een beknopte beschrijving van waar je als organisatie op dit moment, in deze context, naartoe wilt werken en hoe je dat in grote lijnen wilt doen. En dat kan alleen wanneer dat document voortkomt uit een gezamenlijk proces (mijn copiloot stelt het woord 'co-creatie' voor) waarin leiders en medewerkers samen kijken naar wat er nu speelt en wat zij willen bereiken. Dat proces kan een AI nog niet vervangen. Waar het wellicht wel bij kan helpen is zorgen dat er na de zoveelste 'inspirerende workshop' ook echt iets van ieders mooie woorden wordt omgezet in een bruikbare tekst. Dus volgende keer alle flappen fotograferen, uploaden naar ChatGPT en vragen: 'kun je hier een samenhangend verhaal van maken?' Maar alleen als je dat vervolgens rondstuurt naar collega's om te vragen of dat inderdaad verwoordt wat zij bedoelden, heb je er ook echt iets aan. In het kleine geheel dan.
* Voor collega's die na bovenstaande (zoals altijd weer messcherpe) column de moed al wilden opgeven, je kunt het bij SpringerLink downloaden met je Fontys account. Als dat geen mooie secundaire arbeidsvoorwaarde is?