Helmuts Zomerse Docu Corner
Voor de zomermaanden levert Helmut Boeijen, documentaire-kenner bij uitstek en docent bij Fontys Journalistiek in Tilburg, in deze aflevering van zijn rubriek liefst vijf docu-kijktips. In het nieuwe studiejaar is hij weer terug met elke drie weken drie nieuwe tips.
Chris & Martina: The Final Set
‘Ze voerden een eeuwige oorlog op de tennisbaan. En nu proberen ze elkaars leven te redden.’ De woorden zijn afkomstig van Chris Everts voormalige echtgenoot Andy Mill, maar zijn quote is niet voor niets te horen als de titel van deze documentaire in beeld verschijnt. Dit is de tagline, de reden om deze film te bekijken.
Want dat is behalve een boeiende terugblik op één van de grootste tweekampen uit de sporthistorie vooral ook een aangrijpend portret van twee vrouwen die door ziekte, kanker, voor het eerst de controle over hun leven helemaal kwijt zijn en dan elkaars gezelschap weer opzoeken.
Chris Evert en Martina Navratilova vormen in de jaren zeventig en tachtig de Yin en Yang van het vrouwentennis. ‘Cute’ versus ‘tomboy’. Achteraf bezien lijkt het onvermijdelijk dat de ‘Chrissie Craze’ ook gepaard zou gaan met Martina-weerzin. Zeker als haar geaardheid de media bereikt. Navratilova wordt in de pers ongewild geout als ‘biseksueel’, de term die als vluchtheuvel wordt gebruikt door vrouwen die in werkelijkheid op vrouwen vallen.
De aanvankelijke vriendschap tussen de twee tegenpolen lijkt in dit dubbelportret van Rebecca Gitlitz dan te zijn veranderd in ijzige rivaliteit. Omdat een innige relatie het ten koste van alles willen winnen in de weg zou kunnen staan. Inmiddels zijn de vriendschapsbanden echter hersteld en kunnen de aartsrivalen samen op de bank wedstrijden terugkijken.
(te zien op Netflix)
Kabul, Between Prayers
‘Waarom sluit je je niet bij ons aan?’ zegt Samim tegen een jongen die hij tijdens zijn surveillance in de Afghaanse hoofdstad Kabul heeft aangesproken op z’n gedrag. Die ziet daar weinig in. ‘Kijk nou naar jezelf, met die waardeloze M16.’ Dat laat Samim zich echter niet zeggen. ‘Dit is geen goed geweer?’, reageert hij uitdagend, terwijl hij het wapen doorlaadt en richt op de voet van de jongen. ‘Goed of niet goed?’ De jongen, duidelijk geschrokken, kiest eieren voor zijn geld. ‘Een zeer goed geweer.’
Samim wordt in deze observerende film van de Afghaans-Nederlandse documentairemaker Aboozar Amini geïntroduceerd terwijl hij datzelfde wapen nog eens omzichtig controleert en vervolgens op het kleedje legt dat hij aan de rand van de stad heeft uitgespreid. Samim begint aan een omstandig gebed. Als Samim zich helemaal voorover buigt en met zijn hoofd het gebedskleed aanraakt, is het alsof hij ook eer bewijst aan zijn wapen.
En dat is niet eens zover van de waarheid. De 23-jarige Afghaan is een voetsoldaat van de Taliban. Zijn veertienjarige broer Rafi kijkt ontzettend tegen hem op en is zelf ook al vertrouwd geraakt met de bijbehorende retoriek. Tegelijk is Rafi een doodgewone jongen. Een puber die direct begint te blozen als hem wordt gevraagd of hij wel eens verliefd is geweest. Zoals zijn oudere broer ook gewoon maar een jonge vent is, die graag met zijn vrienden op de motor de blits maakt in de stad.
Terwijl hij via de twee broers van binnenuit het Taliban-wereldbeeld schetst, toont Aboozar Amini tevens de humaniteit van de mensen die dat aanhangen.
(te zien op NPO Doc)
The Murder Of Rachel Nickell
‘Alex, de man die mama vermoordde, waar was die?’ vraagt André Hanscombe aan zijn zoontje als ze de plaats delict naderen in het Londense park Wimbledon Common. Rachel Nickell is daar op 15 juli 1992 met bijna vijftig messteken om het leven gebracht.
De enige getuige is haar tweejarige zoontje. Omdat de politie volledig in het duister tast over de ‘gemene man’ die de jonge vrouw heeft vermoord, wordt Alex later mee teruggenomen naar het park, in de hoop dat hij zich details herinnert waarmee de dader kan worden geïdentificeerd. En zijn vader André moet hem daar bevragen over de grootste tragedie van hun leven.
Ruim dertig jaar later blikt Hanscombe in deze true crime-docu terug op het schokkende misdrijf en de zoektocht naar de dader, die aanvankelijk maar niet op gang wil komen. Deze geruchtmakende zaak vormt ook het uitgangspunt voor de zojuist uitgebrachte dramaserie The Witness. Deze indringende documentaire van Lucy Bowden toont de echte mensen achter de personages en de tragedie waarin zij verzeild raken.
Centraal daarin staan een jonge vrouw die haar zoontje met haar eigen leven beschermt, een kind dat zich ook na haar dood aan zijn moeder blijft vastklampen en een man die daarna de weg terug naar het leven moet vinden voor zichzelf en hun zoon. Én een ‘ongeorganiseerde seriemoordenaar’, voor wie het misdrijf blijkbaar de apotheose is van een verwrongen fantasie. En hij is nog niet klaar.
(te zien op Netflix)
Bring Me The Beauties: A Model Cult
‘We hebben allemaal een gelofte afgelegd voor een leven in dienstbaarheid’, hoort Hoyt Richards zichzelf zeggen als hij de cassette met audio-opnamen uit vroeger tijden aanzet. ‘Maar blijkbaar had John Andreadis andere plannen, die onlangs aan het licht zijn gekomen. Het nastreven van een egoïstisch doel zou het grootste verraad zijn.’
En daaraan heeft Andreadis zich schuldig gemaakt. Hij is halverwege de jaren tachtig verliefd geworden op het fotomodel Jacki Adams, een nieuw lid van de Eternal Values-gemeenschap. Terwijl hij door leider Frederick von Mierers hoogstpersoonlijk klaargestoomd wordt om ‘de incarnatie van God’ te worden. ‘Het betekent dat hij niet van mij houdt’, zou Von Mierers wraaklustig hebben gezegd. ‘Want hij koos voor Jacki.’
En dat is in de ogen van de zelfverklaarde ‘spiritueel astroloog’ een onvergeeflijke zonde. Von Mierers, een voormalig model uit de New Yorkse high society, geldt als een New Age-superster. Hij heeft louter mooie mensen, zoals het mannelijke topmodel Hoyt, om zich heen verzameld en begint de twee geliefden te verstoten.
En laat het maar aan regisseur Chris Smith over om van die geschiedenis en het bijbehorende sekteverhaal een volvette driedelige serie te maken.
(te zien op HBO Max)
McCartney – The Hunt For The Lost Bass
Toen The Beatles uit elkaar gingen, raakte de Höfner-basgitaar waarmee Paul McCartney groot was geworden vermist. De zoektocht naar deze ‘heilige graal van de rock & roll’ drijft deze smakelijke documentaire van Arthur Cary.
Met de goedkeuring van Paul zelf gaat een medewerker van Höfner, Nick Wass, op zoek naar de befaamde bas. Zijn echtgenote Cathy Harrison bedenkt een pakkende slogan: #TraceTheBass. De twee krijgen in 2023 versterking van een ander echtpaar, de ‘basdetectives’ Scott en Naomi Jones. Zodra hun zoektocht uitlekt naar de media, ontstaat er zelfs een soort nieuwe Beatlemania: de Joneses ontvangen binnen 48 uur zeshonderd e-mails met tips en aanknopingspunten.
Op het pad dat hen naar die befaamde bas moet leiden stuiten ze vervolgens op een bonte stoet aan personages, waaronder Pauls vakbroeder Elvis Costello, Wings-geluidstechnicus Ian Horne en twee ambulancebroeders die helemaal idolaat zijn van de ‘fab four’. Via hen en die bas vindt Cary intussen een nieuw geitenpaadje naar de weg die McCartney en z’n bandje hebben afgelegd en die in docu’s al zo vaak is nagelopen.
(maandagavond 6 juli te zien op NPO2 en daarna ook op NPO Doc)
Meer docutips van Helmut vind je hier.