Geslaagd, maar zijn havisten nog wel voorbereid op het hbo?

Potentiële nieuwe Fontysstudenten uit het voortgezet onderwijs horen vandaag of ze wel of niet geslaagd zijn. Als ze geslaagd zijn kunnen ze aan hun studie beginnen, maar betekent een diploma automatisch ook dat ze klaar zijn voor het hbo?

Bepaalde basisvaardigheden van middelbare scholieren gaan al jaren achteruit. Uit de jaarlijkse rapportage van de Inspectie van het Onderwijs blijkt bijvoorbeeld dat het taal- en rekenniveau van leerlingen daalt. 

Bovendien is er de opkomst van AI, wat om een andere invulling van het onderwijs vraagt. Hoe gaan scholieren daarmee om? Hebben ze bijvoorbeeld meer moeite met plannen? Heeft AI invloed op hun schrijfvaardigheid? En hebben ze wellicht meer behoefte aan begeleiding? 

Vaardigheden
Dat laatste is wel wat Henk van der Meulen ziet, docent-onderzoeker bij Fontys Finance & Control. Hij houdt zich binnen Fontys bezig met Talentgericht onderwijs (TGO) en ziet daarbij dat het niveau van studenten lager wordt als het gaat om bepaalde skills. “We vragen eerstejaars bij TGO te reflecteren en evalueren, maar merken dat dit soms best moeilijk is voor hen.” 

Die vaardigheden ontbreken nog wel eens, zegt hij. En daar moeten de studenten in begeleid worden. “Maar dat is ook logisch, want je vraagt nogal wat van eerstejaars als je zegt dat ze kritisch moeten kijken naar wat ze hebben gedaan en hoe ze daar beter in kunnen worden. Wij investeren er flink in om hen te coachen en begeleiden in die persoonlijke ontwikkeling. Daar zetten we echt op in.”

Aanwezigheid
Collega Michiel Berns merkt dat ook, al geeft hij ook toe dat dingen als concentratie, plannen en begeleiding altijd al dingen zijn geweest waar eerstejaars aan moeten wennen. Dat is volgens hem ook vrij normaal voor een 17- of 18-jarige. “Wat ik wel zie, is dat jongeren tegenwoordig wat kritischer kijken naar of ze aanwezig willen zijn op school, of dat ze hun tijd liever gebruiken om te werken.”

Daar maken ze volgens de docent andere keuzes in ten opzichte van een aantal jaar geleden. “Studenten willen contact met docenten, maar willen tegelijkertijd ook het liefst hun eigen tijd in kunnen delen.” Verder heeft hij ook het idee dat het qua inhoudelijke kennis wel goed zit. “Zeker in vergelijking met studenten uit andere landen, die we bij onze opleiding Finance & Control ook veel zien.”

HavoP
Suzanne Raaijmakers, namens heel Fontys betrokken bij de aansluiting van het vo en mbo voor de regio Noord- en Midden-Limburg, krijgt dezelfde vraag: zijn havisten nog voldoende voorbereid op het hbo? Maar zij geeft een compleet ander antwoord omdat ze er met een heel andere bril naar kijkt. “Het hangt ervan af hoe het voortgezet onderwijs is vormgegeven”, zegt ze. “En ik denk dat havo praktijkgerichte programma’s daar een goede ontwikkeling in zijn.” 

Die HavoP-programma’s, zoals ze genoemd worden, sluiten aan bij de behoefte van havisten om theorie en praktijk met elkaar te combineren. Een ontwikkeling, zegt Raaijmakers, die heel hard nodig is. “Het onderwijslandschap is aan het veranderen en daar moeten we op anticiperen. Dat doen we onder andere door het TGO in te voeren, wat heel veel mogelijkheden biedt. We moeten ervoor zorgen dat het curriculum is afgestemd op de student van morgen. Wat hebben zij nodig op de werkplekken waar wij ze voor opleiden?”

Tussenstap
Maar ook de routes van alle studenten moeten afzonderlijk van elkaar worden bekeken. Want wat de één nodig heeft, ziet de ander graag anders. “Iedere havist kent zijn eigen probleem”, vervolgt Raaijmakers. “Er zitten er ook bij die met hangen en wurgen de havo hebben gehaald. Dan is het mbo misschien een goede stap om zo uiteindelijk door te stromen naar het hbo. Dat ligt deels natuurlijk ook bij het primair onderwijs en daarbij ook de ouders. En als ze eenmaal bij het hbo belanden, is het onze verantwoordelijkheid om te kijken welke studenten er binnenkomen en wat zij nodig hebben.” 

Daarbij kan het ook zijn dat de uitstroom een ander niveau van wiskunde vraagt dan de instroom laat zien. “En dan moeten wij misschien een paar stappen terug doen.”

Oftewel: misschien hoeft de student zich niet aan te passen omdat er dingen aan het verschuiven zijn, maar juist het hbo.