Geen protest, wel interesse: 'Hoop mezelf te leren kennen'
Campus Rachelsmolen in Eindhoven kleurde donderdagmiddag legergroen. Defensiepersoneel en Fontysmedewerkers stonden collega’s en studenten te woord die een studie of carrière bij Defensie overwegen. Denk aan een maatschappelijke diensttijd, een dienjaar of minor. Voor sommigen is het een jongensdroom.
Had de informatiebijeenkomst bij de buren plaatsgevonden, dan was er geheid een protest geweest tegen de samenwerking van de TU Eindhoven met Defensie, die medeplichtig zou zijn aan de oorlog in Gaza. Niet bij Fontys. Hier geen trommels, luide leuzen en schreeuwende spandoeken, maar ook geen lange wachtrijen. Wel oprecht geïnteresseerden.
Druppelsgewijs wandelt er een medewerker of student de Kuil (binnenplaats) in waar statafels staan onder een open pop-uptent met aan vier zijden de tekst ‘reservist’. Zie het als een carrièremarkt, maar dan met één stand. Zo’n acht personeelsleden van Defensie - inclusief enkele reservisten (parttime militairen) - en een aantal Fontysmedewerkers staan de belangstellenden te woord. De sfeer is gemoedelijk en ontspannen.
Hulp bij rampen
Voor zowel Gerwin van Delst, onderwijskundige en docent bij Fontys ICT, als Sven, tweedejaarsstudent Finance & Control, is Defensie een jongensdroom. Van Delst heeft in het verleden eerder gesolliciteerd, maar nu hoopt hij dat het er echt van gaat komen. Hij wil reservist worden. Zijn ideale beeld: helpen bij rampen, zoals de overstromingen van een aantal jaar geleden in Limburg.
En ingezet worden als militair? “Daar sta ik neutraal in. Als het nodig is, is het nodig. We hebben niet alles in de hand. Je hoeft maar te kijken naar wat er in de wereld gebeurt. Als reservist ben je op alles voorbereid.” Van Delst heeft al geïnformeerd bij de dienst HR & Organisatie. Wat hij heeft gehoord, stemt hem positief: “Fontys heeft een goede regeling voor medewerkers die hun fulltimebaan willen combineren met een loopbaan als reservist.”
Vet
Vanmiddag is Van Delst er voor een ‘kijkje in de keuken’. Net als Sven. Na anderhalf uur heeft hij naar eigen zeggen bijna iedereen gesproken die aanwezig was. De student is vooral geïnteresseerd in de nieuwe minor Defensie en Maatschappelijke Weerbaarheid van Fontys en Defensie. “Defensie vind ik heel vet, en deze minor lijkt me een hele mooie kans om te kunnen zeggen dat ik in het leger heb gezeten.” Maar een carrière in het leger, dat hoeft voor hem niet.
De minor bestaat uit twee delen: een Fontys-deel gericht op maatschappelijke weerbaarheid en de Nationale Weerbaarheidstraining (NWT) bij Defensie, waarbij deelnemers in tien weken worden opgeleid tot militair. Daarna kunnen ze als reservist aan de slag, maar dat is een keuze.
Weerbaar
Met wie je ook in gesprek gaat, iedereen benadrukt dat wat je leert bij Defensie - via welk traject dan ook - bijdraagt aan een ‘weerbare’ en ‘dienbare’ samenleving.
“Elke militair is sociaal betrokken, maar je hoeft geen militair te zijn om maatschappelijk betrokken te zijn. Slechts een klein deel van het defensiepersoneel is militair”, licht Remco Siereveld, sergeant-majoor van de Mariniers, toe. Hij erkent dat de overheid de krijgsmacht wil uitbreiden, maar niet onbegrensd. “Wat we belangrijker vinden, is een maatschappij met mensen die inzetbaar zijn als het nodig is.”
En wat levert het Fontys op? Volgens de sergeant-majoor krijgt het hoger onderwijs na een traject bij Defensie gedisciplineerde medewerkers en studenten terug. “Ze zijn zelfbewuster en maken gerichter keuzes.” Dat is ook de reden dat de tweedejaarsstudenten ICT Keanu en Maas geïnteresseerd zijn. “Je groeit zowel mentaal als fysiek”, weet Keanu.
Maas heeft nu het gevoel dat zijn leven aan hem voorbijgaat. “Ik studeer, sport en zit veel op mijn telefoon. Bij Defensie hoop ik ergens helemaal voor te gaan. Of ik daarna een carrière bij Defensie zie zitten, weet ik nog niet. Maar wat je leert, kun je altijd gebruiken, bijvoorbeeld als leidinggevende in het bedrijfsleven.”
Burgerfunctie
De informatiemarkt trekt ook een docent van HRM & Toegepaste Psychologie, het instituut dat kortgeleden hoorde dat het met 44 fte moet inkrimpen. Ze heeft een vraag over een burgerfunctie. Wat haar aantrekt in Defensie? “Ik vind het belangrijk in mijn werk als docent dat het ergens om gaat, dat zie ik terug bij Defensie.”
Wat opvalt, is dat niemand vragen stelt over een militaire functie. Volgens Niek Schmitz, accountmanager Defensie bij Fontys, is het beeld over Defensie aan het kantelen. “Jongeren zoeken zingeving en willen zich vaker inzetten voor het land.” Het klassieke beeld van wapens en geweld, is volgens hem achterhaald. Al komt er nog wel eens een student naar hem toe die zegt dat hij graag schiet. “Dan leg ik hem uit dat Defensie meer is dan dat.”
Schietschijf
Critici zijn er deze middag ook niet. Al kennen enkelen die Bron te woord staan wel een collega of medestudent die zijn vraagtekens zet bij de samenwerking of een traject bij Defensie. “De training voor schietschijf”, heeft Sven bijvoorbeeld voorbij horen komen.
En dat de opkomst wat tegenvalt? Schmitz ziet het anders: “We wilden zoveel mogelijk vragen kunnen beantwoorden in een-op-eengesprekken, en dat is gelukt.” Ook minorcoördinator Ken Zschocke is niet ontevreden. Hij ziet de lijst met aanmeldingen voor de minor groeien: het zijn er nu 26 en we hebben nog 2 maanden te gaan.”
De vrijekeuze ruimte is bedoeld voor verdieping of verbreding. Studenten moeten kiezen wat voor hun ontwikkeling belangrijk is. Ik vraag me af of mentale en vooral fysiek ontwikkeling daar dan wel bij hoort. Per slot van rekening, je kunt ook altijd reservist worden, los van je opleiding bij Fontys.
Bovendien verleidt deze minor studenten in mijn ogen op de verkeerde manier, namelijk met een héél hoge vergoeding voor die 10 weken putjes graven en door in te spelen op sentimenten.
Het lijkt mij verstandig om hier heel voorzichtig mee om te gaan en vooral niet te snel ergens in mee te gaan en de cmr hier heel goed bij te betrekken. oh wacht... oeps.
Binnen onze minor staan niet de fysieke of mentale aspecten centraal, maar de ontwikkeling van competenties die passen bij het HBO(6)‑niveau en tegelijkertijd maatschappelijk relevant zijn: Competenties op het gebied van Leiderschap, samenwerken, en effectief handelen in situaties die onze samenleving raken, zoals crisishulp, rampenbestrijding of andere systemische uitdagingen (sociale-; digitale-; economische (...) weerbaarheid). De NWT is daarbij slechts één praktijksituatie waarin studenten deze leeruitkomsten kunnen toepassen. We beoordelen dan bij Fontys ook niet de militaire vaardigheden van de student.
Tijdens de minor blijven studenten volledig student. Pas ná afronding van de NWT kunnen zij er als mondige en zelfbeschikbare individuen voor kiezen om zich verder te oriënteren op een rol als reservist. Dat is een persoonlijke keuze, geen doel of impliciet gevolg van de minor.
Wat betreft de vergoeding: die is onderdeel van de landelijke regeling van Defensie en staat los van onze inhoudelijke doelen. Wij beoordelen studenten niet op fysieke geschiktheid en we “verleiden” hen niet richting Defensie; we bieden een leeromgeving waarin zij kunnen werken aan competenties die zowel binnen als buiten Defensie relevant zijn.
Ik begrijp dat het onderwerp vragen oproept. Juist daarom vind ik het waardevol om hierover in gesprek te blijven, zodat we op basis van inhoud en feiten kunnen blijven toetsen of de minor aansluit bij wat we als hogeschool belangrijk vinden.