Fontys in de startblokken voor opleiden extra technici regio

Het plan ligt op tafel. De miljoenen zijn toegekend. Nu is het aan de onderwijsinstellingen om de komende jaren duizenden extra technici te gaan opleiden voor de microchipsector in Nederland, met name in de Brainportregio Eindhoven. Ook Fontys staat in de startblokken, aldus ICT-directeur Frens Vonken.

Het gaat om eenmalig 450 miljoen euro en structureel 80 miljoen die het kabinet beschikbaar stelt om meer talent op te leiden voor de halfgeleiderindustrie (semicon) in Nederland. Dat is nodig vanwege de verwachte groei in deze sector, waarvan Brainport Eindhoven het kloppend hart is. Momenteel werken in deze sector ruim 50.000 mensen bij ongeveer 335 bedrijven. De komende vijf jaar neemt de vraag naar extra arbeidskrachten toe met 38.000, waarvan 26.000 alleen al in deze regio. 

Daarvoor moeten duizenden extra technici worden opgeleid, en ook worden om- en bijgeschoold, zowel in het mbo, hbo als wo. Er ligt een plan klaar die de onderwijsinstellingen samen hebben opgesteld. Het is nu aan deze instellingen om dit te gaan uitvoeren. “De komende maanden gaan we concrete invulling geven aan het plan”, aldus ICT-directeur Frens Vonken, die nauw betrokken is geweest bij de voorbereidingen. 

Wat houdt het plan in? 
“Het is een veelomvattend plan waarbij we ons in grote lijnen gaan richten op het vergroten van de instroom, doorstroom en uitstroom van studenten, het flexibiliseren en uitbreiden van onderwijsprogramma's, het intensiveren van studentbegeleiding en de verdere ontwikkeling van het programma Leven Lang Ontwikkelen (LLO).” 

“Het mbo (Summa en Ter AA) gaat voornamelijk aan de slag met zij-instroomtrajecten, de TU/e focust op masterstudenten en wij gaan ons programma verbreden en flexibiliseren. Daarnaast starten we met de industrie nieuwe semicontracks en komt er meer praktijkgericht onderwijs. Ook gaan we samenwerken op het gebied van voorlichting, werving en uitwisseling van studenten. Daarnaast gaan we studenten begeleiden van opleiding naar werk en zetten we een gezamenlijk alumnibeleid op om de stayrate van internationale studenten te vergroten.” 

“We versterken hybride leeromgevingen, er komen crossovers met andere werkvelden en we gaan gezamenlijk onderzoek doen. Naast diploma’s kunnen ook certificaten en microcredentials worden uitgereikt. Microcredentials spelen vooral een rol in het LLO-aanbod.” 

De regio heeft te maken met demografische krimp. Waar halen de onderwijsinstellingen op korte termijn zoveel nieuwe studenten vandaan? 
“De motivatie is om meer mensen te laten instromen. Dat gaat maar beperkt, omdat je niet per se meer mensen hebt. Dat kun je alleen bereiken door een bredere doelgroep aan te spreken. Daarvoor moeten we aantrekkelijke programma’s, labels en tracks aanbieden die potentiële studenten aanspreken, evenals aansluiting en doorstroom tussen opleidingen en mbo, hbo en wo verbeteren. We gaan gezamenlijk de juiste voorlichting geven om elke student op de juiste plaats te laten landen.” 

“Daarnaast moet het voor studenten makkelijker worden om te switchen tussen een opleiding, instituut of onderwijsinstelling zonder dat ze studievertraging oplopen. En ze krijgen de mogelijkheid om ook halfjaarlijks aan een (andere) opleiding te beginnen.” 

“Maar zelfs dan zijn we er nog niet. We zullen een beroep moeten doen op onbenut en vooral internationaal talent. Bijna de helft van de nieuwe aanwas zal uit het buitenland moeten komen.” 

Heeft het kabinet niet juist een rem gezet op internationalisering en Engelstalig onderwijs? 
“In oktober heeft het kabinet inderdaad extra regels aangekondigd om de 'verengelsing' in het hoger onderwijs en de instroom van internationale studenten terug te dringen. Daar is in de toekenning van de gelden en het akkoord op ons plan geen uitzondering op gemaakt. Ik kan me niet goed voorstellen dat Engelstaligheid van een aantal opleidingen in de semicon gerelateerde opleidingen afgewezen gaat worden, maar ik ben ervan overtuigd dat we nog de nodige inspanningen zullen moeten verrichten om nut en noodzaak daarvan te onderbouwen. Om de stayrate en integratie te verhogen investeren we in taalonderwijs en interculturele competenties. Als mensen zich hier thuis voelen, is de kans namelijk groter dat ze hier blijven na hun afstuderen.” 

Wat moet er bij Fontys gebeuren om al deze veranderingen in gang te zetten? 
“Binnen de ondersteunende diensten en de instituten die hierbij betrokken zijn worden er teams opgericht die de verantwoordelijkheid krijgen over een bepaald project. In totaal betreft het een aanzienlijk aantal mensen verdeeld over verschillende diensten en de instituten Engineering, Techniek & Logistiek, Bedrijfsmanagement, Applied Sciences en ICT.” 

We hebben te maken met bezuinigingen. Waar haalt Fontys deze medewerkers vandaan? 
“Grotendeels hebben we die mensen zelf. Wel wordt het een uitdaging om de juiste personen op de juiste plek te krijgen. We moeten kijken in hoeverre de opdracht inhoudelijk bij ieder van hen past. Mogelijk hebben we hier en daar wat extra mensen nodig, die we extern moeten aantrekken. In de begrotingen hebben we hiermee rekening gehouden.” 

Het werkveld wordt nadrukkelijk betrokken bij het onderwijs. Waarom? 
“Door bedrijven te laten participeren in het onderwijs en werkelijke opdrachten uit het bedrijfsleven te laten oppakken door studenten en onderzoekers, krijg je realistischer onderwijs. We hebben de indruk hebben dat dit de motivatie van studenten en daarmee het resultaat en het rendement van hun studie ten goede komt. We doen dit nu ook, maar gaan dat versterken. De ervaring is dat studenten na hun afstuderen sneller en beter inzetbaar zijn.” 

Er wordt nagedacht over een gezamenlijk eerste studiejaar voor een aantal opleidingen in het hbo en wo. Wat is het doel hiervan? 
“We zien de afgelopen jaren dat er een toename is van het aantal vwo’ers dat doorstroomt naar het wo. Een deel van deze studenten valt uit, omdat ze beter op hun plek zouden zijn in het hbo. Met een gezamenlijk eerste opleidingsjaar willen we ervoor zorgen dat studenten meteen op de juiste plek terechtkomen. Bij Elektrotechniek zijn de gesprekken het verst gevorderd.” 

Kan het ergens nog misgaan met het uitrollen van het plan? 
“We hebben als Brainportregio een grote ambitie. Er zijn veel verschillende partners bij betrokken en het succes hangt af van de som van het geheel. Dat is een uitdaging. De grootste bedreiging zie ik in het falen van de toestroom van internationale studenten. Dan ben je meteen de helft van je ambitie kwijt. Zo moet het Engelstalig onderwijs geen probleem gaan opleveren en zal er tijdig extra huisvesting gerealiseerd moeten worden.” 

Waar ligt de winst voor Fontys? 
“In diezelfde ambitie. We krijgen een enorm mooie kans om in tijden van krimp en bezuinigingen ons onderwijs en onderzoek te verbeteren en een bijdrage te leveren aan wat de regio nodig heeft. De eerste miljoenen zijn toegekend voor de komende twee jaar. Als ze blijken te lonen, stelt het kabinet de rest ervan beschikbaar. Het is dus aan de onderwijsinstellingen om te laten zien dat het plan dat we hebben neergelegd ook echt de extra technici gaat opleveren die nodig zijn.”