De opgave van Fontys in deze tijd van expansieve groei

De schaalsprong in de Brainport-regio is in volle gang. De ongekende groei van de hightechindustrie, aangejaagd door de grote vraag naar microchips en digitalisering, zet de regio stevig op de kaart. Maar wie die ontwikkeling uitsluitend bekijkt door een economische bril, mist de kern. Want deze schaalsprong is méér dan groei alleen, betoogt Fontysvoorzitter Joep Houterman in dit opiniestuk.

Snelle groei knelt in sectoren als onderwijs en gezondheidszorg, ruimte is schaars en niet iedereen is in gelijke mate deelnemer. Maar de dynamiek en de bovengemiddelde groei, samen met de steun van de overheid, bieden ook een geweldige kans voor een sterke, stabiele en vitale regio. Juist daarom moeten we ons blijven afvragen wat voor regio we willen zijn, en voor wie.

Spanningsveld
In dat spanningsveld wil ik graag de rol van Fontys duiden, zoals uitgewerkt in onze strategie Fontys for Society 2030.  Als belangrijke speler in de talentpijler van het Beethoven-programma leidt Fontys professionals op voor ASML, haar toeleveringsketen en andere semiconbedrijven. Er wordt actief gewerkt aan de verdere ontwikkeling van het opleidingsportfolio op associate degree-, bachelor- en masterniveau. 

Daarnaast zet Fontys in op het verbeteren van de instroom, doorstroom en uitstroom van studenten. Ook wordt een Leven Lang Ontwikkelen-aanbod uitgewerkt voor de semiconsector, onder het gezamenlijke merk Brainport Academy.

Technisch talent is een zeer belangrijke randvoorwaarde voor de groei van de maakbedrijven in de Brainportregio, maar het is niet voldoende. Voor duurzame ontwikkeling is ook behoefte aan talent en kennis uit andere disciplines, zoals finance, marketing, communicatie, recht en human resource management.

Verbreding
Een regio kan niet floreren als slechts één sector dominant is, hoe succesvol die ook is. Brainport Development heeft onlangs een verkenning uitgevoerd naar de diversificatie van de regio. Alleen afhankelijk zijn van de ontwikkeling van ASML en semicon (nu ongeveer 25 procent van de toegevoegde waarde, met een verwachte groei naar 35 procent) is op langere termijn risicovol.

De regio onderscheidt zich technologisch in micro- en nanotechnologie, systems engineering, geïntegreerde fotonica en geavanceerde productietechnologieën, met daarnaast groeiende aandacht en kansen voor AI en quantumtechnologie. Deze sterke basis stelt de regio in staat om niet alleen de semiconmarkt verder te ontwikkelen, maar ook door te groeien in domeinen zoals energiesystemen, defensie, medtech en slimme mobiliteit. 
Dit biedt volop kansen voor Fontys om, vanuit de aanwezige kennis en kunde, actief bij te dragen aan de verdere diversificatie van de regio.

Onderzoek en leefbaarheid
De rol van Fontys reikt verder dan onze traditionele en meest zichtbare rol als ‘leverancier’ van talent. Vanuit ons praktijkgericht onderzoek, onze tweede wettelijke taak, werken we veel samen met het bedrijfsleven en spelen we steeds beter in op de vraag naar snel toepasbare oplossingen. 

Samenwerking met partners zoals TU/e, TNO en het bedrijfsleven is hierin cruciaal en groeit gestaag. We willen deze samenwerking verder uitbouwen, zowel in omvang als in zichtbaarheid. Niet om onszelf belangrijk te maken, maar omdat daardoor innovatie en valorisatie sneller en beter gaan.

Minstens zo belangrijk is de leefbaarheid van de regio. Brainport kan zich alleen een kennisregio van wereldformaat noemen als ook voorzieningen zoals onderwijs, kinderopvang, medische en sociale zorg, mobiliteit, cultuur, sport en media gelijke tred houden. Dat doet een enorm beroep op Fontys en onze partners om juist voor deze sectoren talent op te leiden. 

Leefbaarheid heeft bovendien een fysieke dimensie: voldoende woningen, goed ingericht publieke ruimtes en een omgeving waarin mensen zich thuis voelen. Dit komt allemaal terug in onze opleidingen en ons onderzoek.  

Meedoen
Daarmee raken we aan de kern van de schaalsprong: meedoen. De schaalsprong slaagt pas echt als er sprake is van evenwichtige groei, waarbij zoveel mogelijk mensen deelnemen aan initiatieven zoals Brainport voor Elkaar. Daarin werken sociaal betrokken werkgevers samen aan een inclusieve regio waarin iedereen meetelt en kansen krijgt. Dit laat zien dat het besef over dat genoemde evenwicht groeit.

Kunnen we dan al tevreden achteroverleunen? Integendeel. Juist nu moeten we ons blijven afvragen: kan het beter, kan het inclusiever, kan het duurzamer? Alleen door continu te evalueren en samen te werken, maken we de impact die nodig is.

Geen optelsom
De kracht van Fontys ligt in onze breedte. Met onderwijs én praktijkgericht onderzoek dragen we bij aan sectoren die verder reiken dan technologie en economische ontwikkeling. Met ons opleidingsaanbod en onze onderzoeksgroepen spelen we in op maatschappelijke vraagstukken en leveren we ook een actieve bijdrage aan leefbaarheid en sociale inclusie, essentiële randvoorwaarden voor een geslaagde schaalsprong.

De schaalsprong is dus geen optelsom van economische cijfers, maar een gezamenlijke opgave. Medewerkers en studenten van Fontys vormen daarin een onmisbare schakel. Niet alleen door wat zij weten en kunnen, maar vooral door hun nieuwsgierigheid, kritische reflectie en de wil om samen te werken aan een regio waarin groei en welzijn hand in hand moeten gaan.

Joep Houterman is voorzitter van het college van bestuur van Fontys.