Fontys bindt toekomstige leraren met oriëntatiejaar

Het lerarentekort is nog steeds een groot probleem in Nederland. Om meer studenten te binden aan de lerarenopleidingen en om de uitval onder studenten tegen te gaan, start Fontys in september 2025 met een nieuwe opleiding: Oriëntatiejaar Lerarenopleiding. “Een breder eerste jaar, zodat studenten beter weten wat bij hen past.”

Fontys is de grootste lerarenopleider van Nederland en kent maar liefst meer dan vijftig educatieve opleidingen. Genoeg keuze voor studenten zou je denken, maar volgens Janneke Gielisse, projectleider van het nieuwe oriëntatiejaar, maakt dat het voor velen juist ook erg lastig. “Aankomende studenten die iets in het onderwijs willen doen of leraar willen worden, moeten al voordat zij beginnen kiezen welke richting zij op willen.”

Door die vroege keuze spreekt Fontys voornamelijk de doelgerichte studenten aan, studenten die weten wat ze willen. “Maar er zijn ook heel veel studenten die wel in het onderwijs willen werken, maar niet precies weten in welk vak of in welke sector zij het beste passen. Laat staan dat ze alle mogelijkheden van het onderwijs kennen”, aldus Gielisse.

Langer de tijd
Daarom start Fontys komend studiejaar met Oriëntatiejaar Lerarenopleiding. Een opleiding waarin studenten langer de tijd krijgen om uit te zoeken wat het beste bij hen past en kunnen ontdekken wat het leraarschap precies is, voordat ze een specifiek vak of bepaalde richting kiezen.

En dat is nodig, want de uitval onder studenten aan de huidige lerarenopleiding is heel hoog, weet de projectleider. “Veel studenten komen erachter dat de sector of het vak dat zij hebben gekozen toch niet bij hen past. De hoge uitval willen we met een oriëntatie op het leraarschap verminderen.”

De juiste plek
Studenten krijgen in het oriëntatiejaar meer tijd en ruimte om te wennen aan het studeren op hbo-niveau, ze ontwikkelen studievaardigheden en krijgen begeleiding om op de juiste plek terecht te komen. Ook werken ze aan universele leeruitkomsten: “Zoals wat je als leraar moet kennen en kunnen, hoe je leerlingen begeleidt, wat je professionele identiteit is en wie je bent als persoon.”

Daarnaast lopen de studenten diverse stages op verschillende scholen in uiteenlopende sectoren, om zo te ontdekken welke groep, cluster, sector of vak hen het meest interessant lijkt. Na het oriëntatiejaar stromen de studenten zonder vertraging door naar de opleiding van hun keuze. 

Lopen deze studenten dan niet een jaar achter op de anderen die meteen voor een vakgerichte opleiding hebben gekozen? “Integendeel”, legt Gielisse uit. “Studenten kunnen zestig studiepunten behalen die ze uiteindelijk volledig kunnen inzetten bij de opleiding naar keuze. De vakspecifieke inhoud komt in het tweede leerjaar aan bod.”

De juiste plek
Wat ook blijkt uit onderzoek van Gielisse en haar team is dat ruim vijftig procent van de geïnteresseerden in een lerarenopleiding voor een oriëntatiejaar had gekozen als ze daar de mogelijkheid toe hadden gehad. “Juist omdat ze via deze weg in de breedte kunnen starten, in plaats van  smal in een specifiek vak. Zo komen alle studenten uiteindelijk op de juiste plek terecht.”

Oriëntatiejaar Lerarenopleiding start in september 2025 op Campus Stappegoor in Tilburg, de Fontys-locatie met het breedste aanbod van lerarenopleidingen. Op basis van de daar opgedane ervaringen wordt het oriëntatiejaar mogelijk ook uitgebouwd naar andere steden waar Fontys lerarenopleidingen aanbiedt.

“We hebben in het voortraject al bij studenten gepolst wat voor elementen zij in deze opleiding terug willen zien en zullen dat gedurende het studiejaar ook bevragen. Die input is belangrijk, want we doen dit natuurlijk voor hen. Zo is het oriëntatiejaar niet alleen voor de studenten, maar ook voor ons een kwestie van leren door te doen.”