Een taal en cultuur 'proeven' en zo beseffen wat je zelf hebt

Een week lang trokken 28 studenten door Marokko voor de minor Arabische taal en cultuur. Bron ging mee om te kijken wat de studenten nu precies opstaken tijdens de trip. “Ze moeten van deze excursie vooral ‘de smaak’ leren onthouden”, aldus de minorcoördinator. 

Het laat zich raden hoe de studenten hier oefenen in de Arabische taal: hoewel veel Marokkanen Berbers spreken en er ook veel dialecten zijn, moeten zij zich toch met een beperkte woordenschat zien te redden in winkels, hotels, met bus- en taxichauffeurs en soms met de gidsen die voor deze trip zijn geregeld. 

"Dat valt niet altijd mee", zegt Maud, derdejaars aan de Juridische Hogeschool. “Ik weet niet wat dialect is en wat niet. Dus dat maakt het wel moeilijk. Maar ik wil na de minor wel door met deze taal. Misschien eens per week via een online cursus.”

Een paar studenten worden pas echt voor de leeuwen gegooid, al was dat niet gepland of voorzien. Bij de overhandiging van het ingezamelde geld voor een weeshuis, is ook Marokkaanse pers aanwezig. En dus krijgen enkele studenten een batterij aan microfoons en camera’s op zich gericht. Gelukkig duren de interviews niet lang en lijken de journalisten tevreden met de antwoorden die ze krijgen.

Romeins
En de cultuur dan? Die komt op de eerste plaats aan bod in de vorm van een geschiedenisles die de studenten in zekere zin fysiek ondergaan. Dat begint al met een bezoek aan Romeinse opgravingen in Volubilis. En hoe de latere bewoners van Marokko hun steden op dezelfde manier inrichtten als de Romeinen.

Historisch gezien misschien nog wel het belangrijkst is het bezoek aan Fes, de voormalige hoofdstad en geboorteplek van het huidige Marokko. De grootste medina en de oudste universiteit ter wereld zijn hier te vinden en worden dus ook door het Fontysgezelschap bezocht. Net als de historische synagoge die hier eeuwen terug is gebouwd door uit Spanje gevluchte joden.  

Armoede
Het contrast met de veel modernere en rijkere steden Rabat en Tanger is groot. Allereerst in leefstijl. Armoede komt overal voor in dit land, maar is hier minder goed zichtbaar dan in Fes en de kleinere steden die worden bezocht. 

Altan, Accountancy-student bij Fontys: “Dat is ook wel het belangrijkste wat ik heb geleerd deze reis: hoe breed wij het hebben vergeleken met de mensen hier. En dat je de waarde daarvan goed moet zien.” Hij krijgt bijval van veel andere studenten: “We klagen wel heel veel, maar dit was wel een besefmoment - zeker bij het weeshuis dat we bezochten - over hoe goed wij het wel niet hebben.”

Invloeden
Terug naar de historische cultuur. Er zijn Romeinse en joodse invloeden en uiteraard uit het koloniale Franse verleden. Maar zeker ook Spaanse elementen. Niet alleen via de moslims en joden die 500 jaar geleden - nadat de heersers van het huidige Spanje met hulp van de Katholieke Kerk deze gelovigen vervolgden, vermoordden en verjoegen - naar Marokko trokken, maar ook door de Spaanse overheersing van het noorden van het land in de eerste helft van de vorige eeuw. 

Dat zien de studenten vooral terug in de bouwstijlen van Tetouan en ‘de blauwe stad’ Chefchaouen. Waar ze via lokale gidsen nog meer te weten komen over de geschiedenis van deze streek en van haar bewoners. En ondertussen de gelegenheid hebben ook wat typische soeveniers in te slaan: geurtjes, tegeltjes, kruiden, snuisterijen en vooral: kaftans en abaya's, kleding voor moslims die in Nederland veel duurder is dan hier.

Afkomst
Want ja, van deze studentengroep is het merendeel moslim. Maar zo divers als Marokko, zo divers is ook deze minorgroep. Natuurlijk zijn er behoorlijk wat studenten, die deze excursie overigens allemaal zelf moeten betalen, met een Marokkaanse achtergrond. Maar de meeste, en dat is voor het eerst volgens minorcoördinator Amine Oulad Lmaroudi, zijn deze keer van Turkse afkomst. En dan zijn er ook nog studenten van onder meer Nederlandse, Haïtiaanse, Bosnische en Iraaks-Palestijnse afkomst.

Een bont gezelschap, net iets meer dames dan heren. De meesten studerend bij Fontys, maar ook studenten van Avans, Hogeschool van Amsterdam, en Hogeschool Arnhem en Nijmegen. En van allerlei soorten opleidingen: van Rechten tot Bedrijfskunde en van Accountancy tot Social Work. 

Mo studeert bijvoorbeeld Social Work in Eindhoven. Hij liep eerder stage bij Vluchtelingenwerk en raakte zo ook meer geïnteresseerd in de Arabische cultuur en taal. “Ik heb hier wel veel opgestoken. Wat woorden en uitdrukkingen uit het dagelijkse leven, maar ben ook veel te weten gekomen over de cultuur, architectuur en geschiedenis."

Zelf is hij geen moslim. "Maar ik heb hierdoor wel een beter gevoel gekregen bij de islam, omdat je de mensen en hun omgeving leert kennen. Ik wil me er nu ook verder in gaan verdiepen.” Dus geen spijt van de trip? “Nee, zeker niet." Lachend: "Het voelde soms als een vakantie. Maar dan wel als een vakantie met mijn vader en moeder: zoveel mogelijk zien in een korte tijd.”

[Foto boven: de studenten in de Aben Danan Synagoge in Fes]