Een maand zonder socials? Studenten twijfelen

Dry January, waarbij je een maand geen alcohol drinkt, dat kennen we nu wel. Maar Mei Social Vrij? “Nooit van gehoord”, klinkt het op de campus. Een maand lang zonder social media zien veel studenten niet zitten, maar een goed idee vinden de meeste het wel. “Social media zijn zo verslavend.”

Mei Social Vrij is een jaarlijkse bewustwordingscampagne en daagt mensen uit om de hele maand mei hun social media-apps links te laten liggen voor meer rust, meer focus en echt persoonlijk contact. Twee jaar geleden is het initiatief bedacht door Jan Bruin en Rutger Wessels. Bruin kwam op het idee nadat hij ontdekte dat hij dagelijks zo’n twaalf tot veertien uur op zijn telefoon zat.

De challenge bleek geen eenmalige stunt. Mei Social Vrij bereikte meteen miljoenen mensen, en duizenden gingen volgens de initiatiefnemers ook echt de uitdaging aan. De meesten gebruikten geen TikTok, Twitter, Facebook, Bluesky, Instagram en LinkedIn. Anderen voegden daar ook YouTube, Pinterest en Snapchat aan toe. En soms zelfs WhatsApp. 

De derde editie van Mei Social Vrij zit er bijna op. Hoe zit het met het social media-gebruik onder Fontysstudenten? Kunnen zij een maand zonder socials? Of voelen ze al meteen FOMO? Bron ging deze week de campus op om enkele meningen te peilen.

Blokkeerapp
Tweedejaars student Lucas is een ‘veelvraat’. Hij zit op vrijwel alle social media, erkent hij. Zo volgt hij al het nieuws, veel voetbal en wat mensen. Van Mei Social Vrij heeft hij nog nooit gehoord. Een maand zonder socials? Liever niet, zegt hij. “Ik wil graag op de hoogte blijven van alles.”

Toch probeert Lucas wel eens om minder op social media te zitten. Soms lukt het hem zelfs om zijn telefoon een paar uur aan de kant te leggen. Daar heeft hij een handig hulpmiddel voor: “Ik gebruik een app die doordeweeks alle social media-apps in de ochtend blokkeert en in de avond een uurtje.”

Alexandru zit ook in zijn tweede studiejaar en denkt niet dat hij een maand zonder social media kan. Daar heeft hij een goede reden voor, vindt hijzelf. Zo communiceert hij via Insta met klanten voor zijn werk. En hij onderhoudt via de socials contact met zijn familie en vrienden in Roemenië. “Maar ik steun de campagne wel, en ik zou zeker een keer meedoen als dat mogelijk was.”

Detoxen
Melanie en Adriana, eerstejaars studenten Fysiotherapie, zouden dolgraag meedoen aan de campagne. Melanie baalt echt dat ze veel tijd op haar telefoon doorbrengt. Dat geldt ook voor Adriana. Wat hen weerhoudt om hem weg te leggen? “In contact blijven met iedereen”, zegt Adriana. “Ik heb mijn telefoon ook nodig voor school”, vult Melanie aan.

Toch hebben ze ervaring met een social media-loos bestaan. Adriana heeft een aantal jaar geleden drie maanden lang geen smartphone gebruikt. “Het was echt een goede detox”, zegt de studente over deze kortstondige ervaring. “Maar ik miste wel het contact met mijn vrienden.” Melanie heeft kortgeleden Instagram gedeletet.

Voor Alexandru zijn social media de belangrijkste nieuwsbron, want de student kijkt geen tv. Hij staat soms echt versteld van wat er allemaal te zien is. “Ik heb eens een executie gezien. Je krijgt wel een waarschuwing, maar het was niet iets wat ik had opgezocht en toch kwam het voorbij in mijn tijdlijn. Bizar!”

Gevaar voor democratie
Het Commissariaat voor de Media waarschuwde deze week voor aanbevelingsalgoritmes van social media. Ze zouden een bedreiging vormen voor de democratie. Volgens de mediawaakhond beïnvloeden gepersonaliseerde feeds de vrije meningsvorming van consumenten. Deze risico's zijn te beperken met betere wetgeving en strengere handhaving, staat in het rapport ‘Naar democratisch gezonde feeds’.

Ondanks dat algoritmen bepalen wat hij te zien krijgt, zegt Lucas socials te blijven gebruiken. Niemand kan hem op andere gedachten brengen, weet hij. Alexandru daarentegen verbaast zich niet over de waarschuwing van het commissariaat. “Social media zijn zo verslavend.”

Ook voor Melanie en Adriana zou het algoritme een belangrijke reden moeten zijn om niet langer op social media te zitten, vinden ze allebei. Desondanks blijven ze scrollen. “De algoritmes weten heel goed hoe ze mijn aandacht moeten blijven trekken, ook als ik allang wil stoppen”, zegt Melanie. ‘Doomscrollen’ is Lucas ook niet vreemd. “Dat doe ik altijd in bed, voordat ik ga slapen. Hoe lang, dat ligt eraan hoe moe ik ben.”

Volgens Melanie maken nieuwsfeeds je ongevoelig voor wat er in de wereld gebeurt. “Je ziet het, maar je staat er niet bij stil hoe erg dat eigenlijk is.” Adriana knikt instemmend.  

Rust en tijd
Als we vragen naar hun schermtijd, pakken de studenten alle vier hun telefoon erbij. Lucas, Alexandru en Adriana zitten rond de zes tot zeven uur per dag. Melanie duikt daar flink onder met ruim drie uur. Maar dan bedenkt ze dat ze vaak ook op haar tablet zit. “Dan haal ik vast ook die zes uur”, bekent ze. Ze vinden het allemaal veel, en dat besef is er al langer.

Alexandru heeft om die reden schermlimiet ingesteld voor bepaalde apps. “Maar die ontgrendel ik meteen als ik aan het scrollen ben”, zegt hij schuldbewust. Ook Adriana negeert de waarschuwing van haar smartphone die ze zelf heeft ingesteld. “Zoveel uur per dag op je telefoon, we vinden het al bijna normaal”, constateert ze.

Voor de meeste mensen is stoppen met social media moeilijk. Maar veel deelnemers aan Mei Social Vrij geven aan dat vooral de eerste paar dagen lastig zijn, daarna ontstaat rust en tijd.