Een ander-perspectief-virus

Laatst was ik voor het eerst in lange tijd weer in een museum. En ik dacht: Waarom doe ik dit niet vaker? Je kent dat wel. Net als tanden flossen, analoge fotoalbums maken of je belasting op tijd doen. Dingen waarvan je weet dat ze goed voor je zijn of lekker, maar die vaak onderaan de lijst bungelen, vlak boven plinten schoonmaken.

Maar daar stond ik dan. Voor een schilderij dat me niet alleen ontroerde, maar ook even uit mijn eigen hoofd haalde. Alsof iemand met een penseel mijn mentale tabblad ‘to-do lijst’ tijdelijk had gesloten. En toen dacht ik: Lezen doet precies hetzelfde.

Mijn collega’s Claudia van Werkhoven en Margriet Smits weten dat allang. Zij gebruiken boeken in hun lessen om studenten aan het denken te zetten. Niet met didactische doelen of leeruitkomsten, maar met verhalen. Verhalen die iets openbreken. Die iets binnenlaten. Soms moet je door een roman heen om iets van de werkelijkheid te begrijpen. En dat lukt hen. Niet bij allemaal — we blijven realistisch — maar bij genoeg studenten om de vlam door te geven.

En die studenten? Die worden weer docent. En die gaan op hun beurt hun leerlingen besmetten met datzelfde virus. Niet eentje waar je van moet niezen, maar eentje waar je van gaat leven. Een boekvirus. Een ander-perspectief-virus. Het mooiste virus dat er is.

Het is zó belangrijk. Zeker in een wereld waar mensen zich steeds moeilijker kunnen verplaatsen in anderen, waar nuance vaak het eerste slachtoffer is, en waar empathie het moet afleggen tegen algoritmes en meningen in capslock.

Dus ja. Scrum is vast belangrijk. En formatief evalueren heeft z’n plek. Maar als het gaat om het begrijpen van de ander, om inlevingsvermogen, om écht contact — dan wint een goed boek het glansrijk van welk onderwijskundig model dan ook.

Lang leve Claudia en Margriet. Lang leve de bibliotheek. En lang leve de leefwereld waar kunst en literatuur ons naartoe brengen — zelfs als het maar voor even is.

Tina ten Bruggencate is docent aan Fontys Hogeschool Toegepaste Psychologie en onderzoeker bij het lectoraat Ethisch werken.