Docu-tips: West-Papoea, over femicide en de zoektocht naar een Gaza-tweeling

Elke drie weken geeft Helmut Boeijen, documentaire-kenner bij uitstek en docent bij Fontys Journalistiek in Tilburg, drie docu-kijktips voor studenten en medewerkers. Deze keer licht hij drie films uit over respectievelijk een vergeten stukje koloniale historie, femicide en familiebanden in Gaza. 

The Promise
De beloofde onafhankelijkheid van West-Papoea kwam er nooit. In The Promise reconstrueert Daan Veldhuizen hoe de Nederlandse belofte aan de bewoners van de voormalige kolonie Nederlands Nieuw-Guinea, tot leven gewekt met prachtig, gerestaureerd 35 mm-archiefmateriaal, is gebroken. In 1962 werd West-Papoea gewoon overgedragen aan Indonesië.

Nauwgezet stoft Veldhuizen dit vrijwel vergeten hoekje van Neerlands koloniale geschiedenis af. Want hoewel de naar schatting tweeduizend Nederlanders met een Papoea-achtergrond alsmaar aandacht vragen voor het onrecht dat hen is (en door Indonesië nog altijd wordt) aangedaan, krijgen ze die zaak maar niet goed over het voetlicht gebracht, vertellen ze in deze ontluisterende film. Er is altijd een andere, nog nét iets urgentere kwestie.

Zo’n zestig jaar na dato moet de Nederlandse journaliste Julia Jouwe echt de archieven in om alle achtergronden van die kwestie te kunnen vatten. Intussen zijn de belangen van de Papoease bevolking steeds verder buiten beeld geraakt.
(nu te zien op NPO Doc)

Blauwdruk
Als kind raakten ze allebei hun ouders kwijt. Tegelijk. Door één enkele daad. Hun vader maakte een einde aan het leven van hun moeder. En daarmee moesten ze ook meteen afscheid nemen van hun thuis en het leven zoals zij dat tot dan toe hadden gekend. Ze waren voortaan ‘de dochter van…’.

In deze indringende, deels geanimeerde film buigt Sara Kolster zich samen met ervaringsdeskundige Perla Joy over de gevolgen van femicide. In een blauwe lege ruimte schetsen enkele Nederlandse vrouwen met tape op de vloer de contouren van hun ouderlijke woning, waar hun vader de loop der dingen definitief veranderde. Het veilige thuis werd op een onbewaakt ogenblik een plaats delict.

In het decor dat ze voor deze film hebben geconstrueerd – waarbij op de wanden beelden van doodgewone familietaferelen, van wat een gelukkige jeugd had kunnen zijn, worden geprojecteerd – vertellen de vier vrouwen ook hoe ’t verder ging na die onvoorstelbare daad. Hun herinneringen en worstelingen in het heden, waarin soms die vader ook nog een rol speelt, worden bovendien met stemmige animaties en enkele geladen songs ingekleurd. Zo wordt de enorme impact van femicide voelbaar gemaakt.
(nu te zien op NPO Doc)

Gaza’s Twins, Come Back To Me
Via de foto’s en video’s die haar zus Isreen met haar telefoon doorstuurt, proberen de Palestijnse vrouw Rania en haar echtgenoot hun pasgeboren tweeling te leren kennen. Hamoud en Jowan hadden oorspronkelijk ook nog een zusje. Dat is in november 2023 echter overleden in het Kamal Adwan-ziekenhuis te Beit Lahia, in het noorden van Gaza.

Na hun geboorte moesten de twee andere baby’s aansterken in de couveuse. Toen het ziekenhuis vervolgens werd geëvacueerd, zijn zij in zuid-Gaza terechtgekomen. Daar worden ze opgevangen door hun tante Isreen en de rest van de familie. Een reisverbod houdt hun moeder Rania vast in Beit Hanoun, in het uiterste noorden van de Gazastrook. Daar wacht zij op de tweeling. In deze indringende documentaire volgt regisseur Mohammed Sawwaf gedurende zestien maanden of het lukt om de ouders en hun kinderen te herenigen.

Daarmee wordt deze film over de twee Palestijnse baby’s een lofzang op familie, het sociale netwerk en de gemeenschap. Samen zijn ze moediger, vindingrijker en liefdevoller dan ze zelf waarschijnlijk ooit hadden kunnen bedenken.
(nu te zien op NPO Doc)