Docent over verlies midterms: 'Laat Trump dat ook toe?'

Een flinke politieke tegenvaller voor president Donald Trump. Uit de uitslagen van de Amerikaanse midterms, de tussentijdse verkiezingen, bleek al snel dat de Democraten de overwinning op de Republikeinen boekten. Toch is de uitkomst geen verrassing, vindt Fontys Journalistiek-docent Helmut Boeijen. “De vraag was vooral of Trump dit zou accepteren.”

Helmut Boeijen heeft – naar eigen zeggen – buitengewone interesse in de Amerikaanse politiek en volgt de ontwikkelingen al ruim twintig jaar op de voet. Met de winst van de Democraten kan Trump erop rekenen dat hij de komende twee jaar meer weerstand krijgt vanuit de Amerikaanse Senaat en het Congres. Maar dat hij heeft verloren, is volgens de docent niet uitzonderlijk.

“Het is eigenlijk bijna traditie dat een zittende president afgerekend wordt op zijn beleid en verliest”, legt Boeijen uit. “Maar de vraag was nu vooral: laat Trump dat ook toe? Dat was mijn voornaamste zorg, want er is de laatste jaren zo gerommeld aan de fundamenten van de Amerikaanse democratie dat er al meteen verhalen over mogelijke corruptie en zwendel de wereld in werden gebracht.”

Voorzichtige acceptatie
Bij de midterms geven kiezers hun oordeel over het gevoerde beleid van een president. Trump lijkt zijn verlies daarin voorlopig te accepteren. Dat betekent volgens Boeijen ook dat de Amerikaanse president niet langer dezelfde politieke ruimte heeft als tijdens de eerste twee jaar van zijn huidige termijn.

“In het verleden werd hij nog weleens door het Congres of door de Senaat tegengehouden. Maar daar was de afgelopen twee jaar geen sprake van. Met de Democratische overwinning komt er nu een politieke tegenmacht, waarin Trumps regering onderzocht en ter verantwoording geroepen kan worden.”

Imago boven alles
Toch verwacht Boeijen niet dat de uitslag automatisch tot een andere koers van de president leidt. Volgens de docent hangt dat vooral af van wat Trump er persoonlijk mee kan winnen. “Op het moment dat een bepaalde stap goed is voor zijn imago en zelfwaarde, zal Trump deze nemen. Daarbij laat hij zich door weinig tegenhouden, en daar hebben wij eigenlijk allemaal maar gewoon mee te dealen.”

Of Europa en Nederland veel gaan merken van de uitslagen van de midterms, is volgens de docent giswerk. “Het kan namelijk alle kanten op. Bij Trump draait alles om macht en status, en dat zal de komende jaren ook echt niet meer veranderen. Mocht Trump in de Verenigde Staten gedwarsboomd worden, bestaat er een kans dat hij zich daardoor juist meer gaat manifesteren in het buitenland.”

Toekomst
En wat zegt de uitslag van de midterms over de Amerikaanse verkiezingen in 2028? “Niet veel”, licht Boeijen toe. “Het is namelijk nog volstrekt onduidelijk wie de kandidaten worden, zowel bij de Democraten als de Republikeinen.”

Trump kan daarnaast volgens de Amerikaanse grondwet niet opnieuw gekozen worden, omdat hij dan zijn tweede termijn heeft voltooid. Toch heeft de president al gespeculeerd over een eindeloos presidentschap. “Als ze hem de vrije hand zouden geven, zit hij tot aan zijn dood in het Witte Huis.”

De foto's gebruikt voor dit artikel zijn in 2024 gemaakt tijdens het verkiezingsontbijt, waar Helmut Boeijen samen met studenten de verkiezingsuitslagen volgde. Foto's door Marcia van der Kraan.