Docent en studenten schrijven over queerness, bijbel en kerk

‘God schiep de mens als zijn evenbeeld, als evenbeeld van God schiep Hij hem, mannelijk en vrouwelijk schiep Hij de mensen.’ Maar wat als je je niet als man of vrouw identificeert? En wat als je valt op hetzelfde geslacht of een variëteit aan mensen? Theologie-docent Willien van Wieringen en twee studenten schreven mee aan het boek ‘Beelddrager van God gezocht (M/V/X)’.

Voordat theologie-docent Willien van Wieringen over de Fontys-bijdragen in het boek losbarst een leuk weetje: “In Genesis 1:27 staat ‘En God schiep de mens naar zijn beeld; naar het beeld van God schiep Hij hem; mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen’. Dus niet: ‘man en vrouw’, maar ‘mannelijk en vrouwelijk’. Je kunt dat lezen als: iedereen is mannelijk én vrouwelijk."

Iedereen is anders. Met die instelling als je principiële blik kun je dieper naar Bijbelverhalen kijken. En dat is nu precies wat Van Wieringen al jaren doet in haar colleges. Als bijbelwetenschapper en docent Theologie leert zij haar studenten dat interpretatieruimte in de Bijbel groter is dan je aanvankelijk denkt te lezen. “Buiten wat de kerk zegt, wat vind je zelf in de teksten die je leest? Wellicht zie je er veel meer in dan je op eerste gezicht denkt.”

‘Anders is normaal’
Dat is precies waar het nieuwe boek ‘Beelddrager van God gezocht (M/V/X)’ om draait. Een boek waarin elf queer theologen reflecteren op verschillende Bijbelverhalen en inzicht geven over wat de Bijbel vertelt vanuit een inclusief perspectief.

“Want om recht te doen aan alle individuen is een queer-blik eigenlijk noodzakelijk. Als je zegt dat iets normatiefs is, dan is iemand die niet binnen die norm valt altijd anders. Binnen de queer-benadering staat anders zijn juist centraal, waardoor dat dus de nieuwe norm wordt en iedereen binnen die normativiteit past.”

De Bijbel is namelijk niet zwart-wit op het gebied van gender en seksualiteit, maar juist heel kleurrijk. Neem bijvoorbeeld het feit dat God in de heilige drie-eenheid (Vader, Zoon en Heilige Geest) non-binair is. Queer-reading, de techniek die gebruikt wordt om heteronormativiteit uit te dagen door tekst te analyseren, vindt langzaam maar zeker steeds meer plaats in de kerk. “Dat langzame is ook niet gek”, licht Van Wieringen toe, “want de Rooms-Katholieke kerk heeft natuurlijk een traditie van eeuwen. Veranderingen hebben daarin tijd nodig. Maar ze vinden zeker plaats.”

Van theorie naar toepassing
Van Wieringen schreef het meest theoretische hoofdstuk van het nieuwe boek, dat vooral gaat over waar queer-reading nu precies vandaan komt. “Deze komt voort uit de bevrijdingstheologie uit de jaren ’60, die via feministische en postkoloniale theologie uitmondt in de queer-theologie. Ik behandel hoe dat pad bewandeld is.”

De andere hoofdstukken zijn daar meer de toepassingen van, zoals de hoofdstukken van theologiestudenten Ramon Roks en Lea Rosita Pinas-Harper. Ramon schreef over de Rooms-Katholieke kerk en de manier van kerkelijk leven en denken. Ramon is priester-kandidaat geweest, maar hij ondervond tegenwerking omdat hij openlijk vertelde dat hij op mannen viel.  Hij vertelt over zijn proces binnen de queer-theologie, waarin de hiërarchie niet meer allesbepalend is, maar waarin iedere gelovige een stem heeft.

‘Vier de ander’
Lea Rosita Pinas-Harper schreef een hoofdstuk over haar kerk, de Evangelische broedergemeente, en hoe ze daar een plek creëerde voor zichzelf. “Lea is getrouwd met een vrouw, iets wat niet gebruikelijk is in haar gemeenschap. In haar hoofdstuk focust zij zich op het verhaal van David en Jonathan, waarin de een tegen de ander zegt dat hij meer van hem houdt dan van een vrouw. Iets wat natuurlijk op bepaalde manieren te interpreteren is”, aldus Van Wieringen.

Dat is volgens Van Wieringen ook waar queer voor staat. “Niet alleen de Pride in Amsterdam vol boten met feestende mensen, maar ook het vieren van de ander en van de verschillen. Ongeacht gender of seksuele oriëntatie. Dat zit ook diepgeworteld in het scheppingsverhaal, en dit boek is een uitnodiging om jezelf én de ander te zien als evenwaardig en kostbaar. Ook door Gods ogen.”