Circussector groeit, maar: 'Nog lange weg te gaan'

De circuswereld in Nederland is klein, maar groeiende. Er zijn in dit land slechts twee bachelors circus, waarvan één bij Fontys. En hoewel het aantal studenten hier al jaren stabiel is, is er wel sprake van een lichte stijging in het aantal Nederlandse en Belgische studenten.

Circus is een nomadisch vak dat onlosmakelijk verbonden is aan een rondreizend bestaan. Een circusartiest is eigenlijk nooit lang op één plek, en dat zorgt er volgens Josine Fontrodona, studieleider van de Fontys-bachelor Circus and Performance Art, voor dat deze studie bij Fontys voornamelijk buitenlandse studenten trekt. Maar, geeft ze toe: ook het aantal Nederlandse (en Belgische) studenten groeit.

Dat komt omdat de circuswereld in Nederland ook groeit. “Sinds 2008 hebben we in ons land twee bachelors circus. Er zijn twee circusfestivals en er komen sindsdien ook steeds meer makers, theaters en productiehuizen bij”, legt Fontrodona uit. “De circusmarkt is aan het groeien.”

Toch zijn we er nog lang niet, vindt Fontrodona. Want een circusvooropleiding die aansluit op de middelbare school, zoals je die in veel andere landen wel hebt, is er in Nederland nog niet. “We hebben al veel gewonnen, maar er is ook nog een lange weg te gaan. In Nederland moet de passie voor circus nu nog ontstaan bij een vrijetijdscircusschool, en moet je een voorprogramma in Rotterdam of in het buitenland volgen. In andere landen zoals Frankrijk en Duitsland is die stap veel kleiner. Wij maken er ons hard voor om die stap in Nederland ook minder groot te maken.”

Afstuderen
Twee studenten die zo’n vooropleiding in het buitenland hebben gevolgd, zijn Tara en Julia. Zij geven deze week hun eindshow bij Fontys en studeren daarna af. Tara (uit Noorwegen) in de categorie dance trapeze en Julia (uit Zwitserland) met het discipline aerial hoop. De passie voor het circus ontstond bij hen allebei al op jonge leeftijd. En allebei reizen ze al een aantal jaar door Europa om die passie te kunnen beoefenen. Vier jaar geleden kwamen ze bij Fontys terecht.

Ze wisten toen allebei dat ze hard zouden moeten werken om het te maken in de circuswereld. Want die wereld is klein en de baangarantie niet enorm. “Als je les wilt geven of met andere circussen mee wil doen, is het makkelijker om aan een baan te komen”, zeggen de twee. “Maar als je je eigen werk wil maken als artiest is het een stuk moeilijker. Je bent afhankelijk van subsidies en die zijn er niet zoveel. Sommige landen hebben er meer dan andere. En sommige landen erkennen het circus ook meer dan andere. Veel mensen denken nog steeds dat mensen die in het circus werken automatisch jonglerende mensen op een olifant zijn.”

Studieleider Fontrodona ziet dat clichématige beeld ook nog te vaak voorbijkomen. “Wij zijn een circusopleiding in combinatie met performance art; een combinatie die je nergens anders ter wereld ziet. Je moet bij ons niet denken aan het traditionele circus waarbij er in een tent allerlei kunstjes worden gedaan. Nee, wij combineren hedendaags circus met muziek, theater en dans. Dat maakt het een stuk exclusiever, waardoor je als maker flink wat jaren moet opbouwen om je in die wereld te kunnen vestigen. Zeker in Nederland, om dat de circuswereld hier nog niet zo groot is. Maar nogmaals: we zijn aan het groeien. Het gaat de goede kant op.”