Klantreis

De documentaire Klantreis van Ton van Zantvoort begint licht en bijna speels, maar ontvouwt zich al snel als een scherp en pijnlijk portret van een systeem dat vastloopt in zijn eigen goede bedoelingen. 

Van Zantvoort volgt in Breda twee groepen statushouders die hun weg proberen te vinden in het Nederlandse inburgeringstraject. Wat hij toont is geen aanklacht met opgeheven vinger, maar een zorgvuldig opgebouwde observatie waarin iedereen zijn best doet — en juist dát maakt het wrang.

Ambtenaren vergaderen over complexe ‘klantreizen’ die zo vol schema’s, kleuren en stappen zitten dat ze hun doel voorbijschieten, terwijl nieuwkomers zich staande proberen te houden in een wirwar van regels, formulieren en goedbedoelde uitleg.

De kracht van de film zit in de details. Een vrolijke buschauffeur die het ov-systeem uitlegt (1 piepje is checkin, 2 piepjes is checkout, 3 piepjes is helemaal fout!), statushouders die worden verwelkomd met de Vogeltjesdans, een introductie met dropjes en stroopwafels die bijna feestelijk aandoet en uitleg over afvalscheiding met heuse mini kliko’s die onbedoeld absurdistisch wordt — het zijn momenten die je doen glimlachen, maar die tegelijkertijd de kern van het probleem blootleggen.

Klantreis is geen zware, afstandelijke documentaire, maar juist een toegankelijke en humane film die laat zien hoe systemen mensen kunnen overschaduwen. Subtiel, soms licht ironisch, maar uiteindelijk vooral confronterend effectief. Gaat dat zien, vanaf vandaag in Natlab in Eindhoven en komende week in Cinecitta in Tilburg. 

Cijfer 9 - Klantreis doet je inzien dat ook met de beste bedoelingen het toch helemaal mis kan gaan. Daarnaast geeft het je een ontnuchterend beeld van de gastvrijheid van Nederland en geeft het een confronterend inkijkje in de levens van statushouders.”

Deze recensie is geschreven door Frans Mouws, docent ICT, voormalig documentairemaker en voorheen directeur van het Eindhovense documentairefestival Docfeed,