Boetes: pas na maand stopt DUO verlopen ov-kaart

Studenten blijven waarschijnlijk miljoenen euro’s aan ov-boetes betalen, ook al wordt het technisch mogelijk om verlopen ov-kaarten automatisch stop te zetten. “Het is waanzin dat de minister dit systeem blijft aanhouden.”

Geen recht meer op je ov-studentenkaart? Je moet het ‘studentenreisproduct’ eigenhandig van je chipkaart halen bij zo’n machine op een station of in een winkel. Wie er per ongeluk mee doorreist, krijgt flinke boetes. 

Afgelopen jaar betaalden studenten samen ruim zes miljoen euro aan ov-boetes. Dat was ooit veel meer, met een record van ruim 52 miljoen euro in 2014. Na vele nieuwsberichten en hoge druk van de Tweede Kamer is het systeem verbeterd (zie kader), maar nog altijd niet ideaal. 

Eigenlijk wil iedereen dat het studenten-ov automatisch afloopt zodra studenten er geen recht meer op hebben, bijvoorbeeld als ze zijn afgestudeerd of te lang studeren. Dat zou pas mogelijk worden wanneer er een nieuw betaalsysteem in het openbaar vervoer komt. 

Niet van plan 
Toch gaat het voorlopig niet gebeuren. Allereerst is er vertraging: het nieuwe betaalsysteem voor het openbaar vervoer (OVpay) moet op zoek naar een nieuwe bank, nu de samenwerking met Bunq is gestaakt. Dat kan maanden duren, zegt een woordvoerder. 

Maar dan nog: zelfs in het nieuwe systeem zal het reisrecht niet automatisch aflopen zodra de student er geen recht meer op heeft. Dat ligt niet aan OVpay. “Iemand moet aan ons doorgeven dat het reisrecht van de kaart moet”, zegt een woordvoerder. “Wij hebben die informatie immers niet. Het maakt ons niet uit wie het doet: de student zelf of DUO.” 

Het probleem ligt dus bij DUO, of eigenlijk bij het ministerie dat de regels bedenkt. Het wordt straks makkelijker om je reisrecht stop te zetten – het kan gewoon achter je computer en je hoeft niet meer naar een automaat – maar het gaat nog altijd niet vanzelf. 

Het studentenreisproduct wordt straks inderdaad “met een vertraging stopgezet”, bevestigt een woordvoerder van DUO. “Wanneer het reisrecht is vervallen, laat DUO dit na 30 dagen aan de ov-bedrijven weten. Dit is zowel met de ov-chipkaart het geval als met OVpay. Dat is het huidige beleid, onafhankelijk van het systeem.” 

En in die eerste dertig dagen worden al boetes opgelegd, als (oud-)studenten de kaart nog gebruiken. Dat kost 89,50 euro per halve maand, oftewel 179 euro voor die ene maand dat een student zich vergist en er toch mee incheckt. 

“Waanzin”
De Landelijke Studentenvakbond heeft de conclusie al getrokken. “Het is waanzin dat zoveel studenten hierdoor in de financiële problemen raken en de minister dan toch dit systeem blijft aanhouden”, zegt voorzitter Abdelkader Karbache. “Je hebt een verantwoordelijkheid tegenover studenten om te voorkomen dat ze onnodig schuld opbouwen. Zorg dus voor die automatische stopzetting!” 

Het ministerie van OCW verkent op dit moment of het gewenst is om de ‘vertraging’ van 30 dagen aan te houden of dat deze afgeschaft moet worden. In het verleden was deze vertraging 60 dagen. “Het dilemma is dat het verkorten van de termijn voor de ene student het risico op een ov-boete verkleint, terwijl het voor de andere student betekent dat deze mogelijk onbedoeld zonder reisproduct komt te zitten.”

De ov-boetes zullen niet helemaal verdwijnen, aldus het ministerie. "Ze zijn namelijk bedoeld om onrechtmatig gebruik van het studentenreisproduct bij het vervallen van het reisrecht tegen te gaan. Ook compenseren de boetes de ov-bedrijven voor de misgelopen inkomsten. OCW betaalt immers niet voor studenten wier recht op het studentenreisproduct is verlopen.”