Anderhalf jaar Green Office: van project tot vaatstelsel

Het is bijna anderhalf jaar geleden dat Fontys Green Office haar deuren officieel opende. Hoe staat het ervoor? Welke uitdagingen kwamen aan het licht en wat zijn de vervolgstappen? Projectleiders Elke van der Valk en Geert van Seeters blikken terug en vooruit.

Sinds september 2024 zitten ze in een relatief klein hokje in de hal van R3 op campus Rachelsmolen. Aangekleed met een kledingrek om duurzaam te ‘swappen’ en omringd met blokken met daarop de SDG’s (Sustainable Development Goals) die Fontys in 2030 moet behalen. Aan Elke van der Valk, Geert van Seeters en hun team de taak om dit te bewerkstelligen. Of beter gezegd: effectiever te versnellen.

Samen met collega’s en studenten willen ze het onderwijs en onderzoek van Fontys verduurzamen door te verbinden, inspireren, faciliteren en een community op te bouwen. Dat is de hoofdmoot van Fontys Green Office in een notendop. Maar in de werkelijkheid was het het afgelopen anderhalf jaar vooral pionieren, legt projectleider Geert van Seeters uit. “We proberen structuren te leggen die er nog niet zijn, dingen te implementeren die nog niet tot de standaard werkzaamheden behoren en mensen bij elkaar te brengen die dagelijks niet met elkaar werken. Uitdagingen die we iedere dag weer aangaan.”

Bouwen en meten
Want, zo luidt het credo van mede-projectleider Elke van der Valk: “Problemen kennen we niet, uitdagingen wel. De afgelopen anderhalf jaar hebben we ontzettend veel geleerd, ook door fouten die we hebben gemaakt, maar dat heeft ons wel de visie en strategie opgeleverd waar we nu verder mee kunnen.”

Die visie en strategie moeten ervoor zorgen dat duidelijk in beeld komt hoe duurzaam Fontys als geheel bezig is op het gebied van onderwijs en onderzoek, want op die vraag kan ook nu nog geen antwoord worden gegeven. “Terwijl we wel merken dat steeds meer studenten, docenten, onderzoekers en ondersteunend personeel open staan voor een duurzame transitie”, licht Van Seeters toe.

Vooruit verduurzamen
Eind maart of begin april start het Green Office met de implementatie van het plan/dashboard om de duurzaamheid binnen alle opleidingen en diensten te meten en te peilen. Van der Valk: “Stel dat een instituut graag wil verduurzamen maar niet weet hoe, dan kunnen wij hen helpen door een plan te formuleren middels handreikingen, of door hen te koppelen aan koplopers.” Ook moet in het dashboard de groei richting level 3 van het SHE-kader (Sustainable Higher Education) te meten zijn, een level waarin duurzaamheid geen losse activiteit meer is, maar er structureel onderdeel van is.

Het concrete effect van alles wat het Green Office inmiddels gedaan heeft en doet wat betreft de duurzaamheidstransitie binnen Fontys, wordt nu nog niet gemeten. “We meten vooral het aantal workshops, stagiaires en afstudeerders, deelnames en organisatie van events, bezoekers en hoeveel instituten aangehaakt zijn om te willen verduurzamen. Het effect daarvan meten we nog niet”, legt Van Seeters uit.

Plannen
Wel weet Van Seeters zeker dat het bewustzijn binnen de muren is gestegen. Maar de kans dat een opleiding of instituut nog helemaal niets doet op duurzaam vlak, is ook aanwezig. Dan gaat Green Office daarmee in gesprek, maar prioriteit krijgt het niet. [Tekst gaat verder onder de foto]

Ook zijn er meer plannen, zoals een het bouwen van een Sustainable Impact Community. “Een community of platform waarin we hetgeen dat we in huis hebben ook in kaart kunnen brengen voor andere medewerkers. Zodat er initiatieven gedeeld en connecties gelegd kunnen worden, en je zelf het wiel niet steeds uit hoeft te vinden”, legt Van der Valk uit.

Van prioriteit naar vanzelfsprekendheid
Daar is nu echter geen geld of mankracht voor, want in vaste formatie heeft het Green Office nog geen drie fte om het instellingsbrede duurzaamheidsdoel te behalen. Laat staan uit te breiden. Van Seeters: “Aan de andere kant mogen we niet klagen, want we zijn wel een van de prioriteiten. Weliswaar niet de allerbelangrijkste, want andere strategische programma’s en pijlers, zoals een HARP, gaan natuurlijk voor.”

Toch plaatst de projectleider er een kritische noot bij. “Eigenlijk is het ook gek dat duurzaamheid een prioriteit tussen tien anderen is. Het zou ons inziens een standaard moeten zijn, integraal verbonden met al die hogere prioriteiten als een soort vaatstelsel dat overal tussendoor loopt.” 

Om dat te bereiken hebben los van campus Rachelsmolen ook de campussen in Venlo en Stappegoor inmiddels een ‘eigen’ Green Office-dependance. “Hopelijk kunnen we samen in de toekomst iedere opleiding bereiken”, aldus Van der Valk.

Want dat is wat het Green Office uiteindelijk wil: in iedere lijn zijn opgenomen. Van opleiding tot dienst en van instituut tot onderzoeksgroep. Tenminste, dat is het plan. Want in augustus stopt de officiële looptijd van het samenwerkingsverband.

“Het cvb moet een eventuele verlenging goedkeuren. Gebeurt dat niet, dan zou dat enorm zonde zijn. Maar zo werkt het helaas wel in een budgetcultuur. En natuurlijk blijven we ons best doen om onze missie af te ronden. Een missie waarvan het cvb van tevoren al wist dat die binnen twee jaar niet haalbaar zou zijn.”

Duurzame impactmakers
En die missie is vooralsnog ook niet gehaald, maar toch wordt er al verder gekeken. Van der Valk: “Het college van bestuur wil dat Fontys in 2029 in iedere tak minimaal een voldoende scoort als het gaat om duurzaam onderwijs. Als het zover is, wat ik zeker mogelijk acht, kunnen we zelfs zeggen dat we een jaar ‘te vroeg’ zijn.” Het eindstreven? Dat alle opleidingen binnen Fontys de accreditatie ‘bijzonder kenmerk Duurzaam hoger onderwijs’ af kunnen vinken. “Dat is de uiteindelijke boodschap, ook naar de maatschappij en het werkveld.”

Maar of we dan alle SDG’s op hebben gelost? “Nee, en wereldvrede gaan we ook niet bereiken. Maar een positieve impact heeft Fontys in ieder geval wel. Het is aan ons om dat te stimuleren, en het is aan de instituten, onderzoeksgroepen, diensten en lectoraten om het te doen”, aldus Van Seeters.