Amnesty: China intimideert studenten in het buitenland

Chinese studenten in Europa en Amerika worden door hun thuisland in de gaten gehouden en geïntimideerd, meldt Amnesty International, dat ook Chinese studenten in Nederland interviewde. Volgens Fontys zijn er geen signalen dat Chinese studenten die aan de onderwijsinstelling studeren door de Chinese overheid worden gevolgd.

Afgelopen jaar onderzocht Amnesty International voor het eerst in acht landen op welke manier Chinese studenten met de censuur uit hun thuisland worden geconfronteerd. De mensenrechtenorganisatie interviewde 34 studenten uit China en Hong Kong die studeren of net klaar zijn in de VS, Canada, België, Duitsland, Frankrijk, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk en Nederland. 

Ze vertellen Amnesty dat ze online gevolgd worden, zowel door het regime als door medestudenten. Ook zegt een op de drie studenten dat hun familie door Chinese autoriteiten is benaderd. Daarbij wordt gedreigd met ontslag of met het intrekken van paspoort of promotie als de studenten kritiek uiten. 

Zelfcensuur 
Studenten passen online en in gesprekken met elkaar zelfcensuur toe om te voorkomen dat ze in de problemen komen. Een Chinese student in Nederland vertelt Amnesty dat ze herhaaldelijk is bedreigd door een Chinese klasgenoot. In de les werd haar toegebeten dat ze “meer respect zou moeten hebben voor haar thuisland”, anders zouden er “consequenties” zijn. 

“De getuigenissen die we voor dit onderzoek hebben verzameld laten duidelijk zien hoe de regeringen van China en Hong Kong studenten het stilzwijgen proberen op te leggen, ook al zijn ze duizenden kilometers van huis. Veel studenten leven hierdoor in angst”, zegt Sarah Brooks van Amnesty International in een persbericht. 

Kanttekening 
Ook bij Fontys volgen Chinese studenten een opleiding. Maar volgens docent Anthony Murphy van de minor China and the world economy zijn er geen signalen dat zij door de Chinese overheid in de gaten worden gehouden. Hij ontkent daarmee niet dat China zijn ingezetenen in het buitenland volgt, maar wil er wel een kanttekening bij plaatsen. 

“Hoewel aannemelijk is dat de Chinese overheid een track-and-tracebeleid hanteert, durf ik niet te zeggen wat de reden is waarom ze Chinese studenten zou monitoren. Het kunnen motieven zijn die voor de Chinezen acceptabel zijn, maar voor ons niet. Wij hechten meer aan onze vrijheid van meningsuiting en privacywetgeving.” 

Murphy wijst ook op de anti-Chinese sentimenten in het Westen. “China krijgt de laatste jaren veel meer kritiek te verduren, vooral van Europa en de Verenigde Staten omdat men van mening is dat China Rusland steunt in de oorlog tegen Oekraïne. Daardoor publiceren de Westerse media vaker negatieve berichten over China.” 

Veilige omgeving
Amnesty schat dat zo’n 900 duizend Chinese studenten in het buitenland studeren. De organisatie roept universiteiten op om de academische vrijheid beter te beschermen en Chinese studenten te ondersteunen in geval van ‘transnationale repressie’. 

Het college van bestuur (CvB) laat in een reactie weten dat Fontys een veilige omgeving wil zijn en wil creëren voor iedereen, zowel voor medewerkers als studenten. Volgens bestuurder Arian Steenbruggen zijn er geen signalen dat Chinese studenten die bij Fontys studeren door de Chinese overheid worden gevolgd.

“Als het nodig is, kunnen studenten zich melden, bijvoorbeeld bij een van onze vertrouwenspersonen, dat kan ook anoniem. Maar wij gaan niet zelf navraag doen bij onze Chinese studenten. Als we hen gericht gaan bevragen, kan dat ook bezwaren opwerpen.”

Geen invloed
Het is algemeen bekend dat de Chinese overheid digitaal kan meekijken. Hoe bescherm je studenten daartegen? “Weerbaar zijn tegen statelijke actoren zoals bijvoorbeeld de Chinese overheid is het moeilijkst om je tegen te beschermen”, aldus Hub Gerats, Corporate Information Security Officer bij Fontys. “Wat studenten doen buiten ons eigen netwerk, daar hebben we als onderwijsinstelling geen invloed op.”

“Binnen het digitale netwerk van Fontys nemen we uiteraard alle mogelijke beveiligingsmaatregelen die nodig zijn. Daar werken we continu aan en worden we extern op geaudit. Verder nemen we dergelijke signalen serieus en bespreken we ook op landelijk onderwijsniveau wat we wel kunnen doen”.

De Chinese studenten die Bron voor dit artikel heeft benaderd, hebben aangegeven niet te willen reageren.