Al feestend onderzoeken met klimaatlab op Lowlands
Studenten bereiken: waar doe je dat beter dan op festivals? Juist, nergens. En dus staat het Fontys-lectoraat Journalistiek deze zomer met een mobiel klimaatlab op Lowlands en Zwarte Cross.
Wie een artikel over klimaatverandering leest, ziet daar vaak alarmerende termen en foto’s van een ijsbeer op een smeltende ijsschots bij staan. Effectief? Dat valt nog te bezien, zeggen Daphne van Paassen en Danielle Arets. Zij zijn namens het lectoraat van Journalistiek bij het mobiele klimaatlab betrokken en doen in samenwerking met het Nationaal Klimaat Platform onderzoek naar de invloed van taal en beelden uit de klimaatjournalistiek op Nederlandse jongeren.
Analyses en testen
Voor de studie worden klimaatmetaforen en -beelden geanalyseerd die de afgelopen zes jaar zijn gebruikt op kanalen die jongeren vaak raadplegen - zoals AD, NOS en NU.nl - en wordt de effectiviteit van deze metaforen en beelden getest in focusgroepen. Dat laatste doet het team op twee plekken waar studenten zich in veelvoud bevinden: de festivals Zwarte Cross en Lowlands.
“We zien dat er vaak strandfoto’s worden gebruikt bij berichten over hittegolven, maar die beelden stroomlijnen niet met de ernst van de boodschap”, zegt Arets. “Aan de andere kant zien we ook doemscenario’s en plaatjes van overstromingen. Maar ook die zijn niet altijd wenselijk. Wij willen kijken wat er nodig is om jongeren op een effectieve manier te voorzien van informatie door de journalistieke representatie van klimaatverandering te onderzoeken.”
Er wordt daarbij niet alleen ingezoomd op afbeeldingen, maar ook op tekst. “In de taal gebruiken we vaak metaforen”, legt Van Paassen uit. "Metaforen zijn niet alleen beelden die een tekst opleuken, maar hebben ook invloed op hoe we over onderwerpen denken en zelfs op ons gedrag, blijkt uit onderzoek. . Als je bij studenten het beeld gebruikt van het brein dat een spier is die je kunt trainen, dan zijn die studenten sneller geneigd om te denken dat intelligentie iets is wat groeit in plaats van dat het iets is wat je wel of niet hebt.”
In berichten over het klimaat worden ook metaforen gebruikt. Denk aan termen als ‘tikkende tijdbom’, ‘armageddon’ of ‘naderend tipping point’. “We onderzoeken welke metaforen vaak gebruikt worden en op welke manier. Op Zwarte Cross en Lowlands willen we twee metaforen testen onder jongeren, waarschijnlijk gericht op de oorlog en gezondheid, en kijken we welke teksten meer aanzetten tot actie.”
Donkere kamer
Waarom er gekozen is voor Zwarte Cross en Lowlands? “Omdat het twee heel uiteenlopende festivals zijn waar twee compleet verschillende doelgroepen op af komen”, aldus Arets. “Op beide evenementen staan we met een klimaatlab dat we, om zoveel mogelijk in de festivalsferen te blijven, inrichten als een soort donkere kamer, en waar we zoveel mogelijk jongeren naartoe proberen te lokken om ze op een snelle en speelse manier beelden en metaforen te laten ranken.”
Naast het klimaatlab wordt er ook een randprogramma met minicolleges georganiseerd.