Werken van 9 uur in de ochtend tot 5 uur in de middag is echt een enorme sprong. Ik heb dan ook nog het ongeluk (ik heb er helemaal zelf voor gekozen) om lang te moeten reizen naar mijn stageplek met onvoorspelbare treinen.

Als ik kijk naar mijn oude rooster waarin ik maximaal 4 uur per dag les had en veel vrije dagen, moet ik toch een traantje laten.  Het verschil in tijden tussen school en het werkveld, alhoewel in dit geval stage, is immens. Aan het einde van de dag ben je echt bekaf en aangezien je vaak weer vroeg op moet staan zijn de avonden kort. Het enige moment om adem te happen is in het weekend, wat je daardoor wel extra waardeert.

Ik begrijp dat de stagedagen niet korter gaan worden, dus daar zou ik nooit voor pleiten. Immers zijn stages (terecht) afhankelijk van het werkveld. Aangezien ik bij een van mijn stagesollicitaties al op een afkeurende toon heb gehoord: “Zijn jullie die school waar je een hele dag moet besteden aan je stageonderzoek?”, en ik het gedeeltelijk daaraan wijt dat ik niet gekozen ben, kan ik me erg goed voorstellen dat het nog moeilijker gaat worden om stages te vinden als we vier uur per dag gaan werken.

Logischerwijze is dan de consequentie dat we moeten gaan kijken naar de roosters op school. Met pijn in mijn hart voor de ik van een half jaar geleden moet ik toegeven dat ‘langere’ roosters in dat geval niet slecht zouden zijn. Misschien kunnen we het zo inrichten dat je de eerste jaren minder lessen hebt en meer tijd hebt om te verwonderen en rond te kijken, en de latere jaren kunnen we volstampen met lessen die je een ontwikkelder mens maken. Dan is er ook eindelijk tijd voor de lessen waar ik voor pleit en is de sprong naar de lange dagen niet zo groot.

Wat we ook kunnen doen: we houden alles hetzelfde en ik moet maar wennen aan de harde realiteit. Werken van 9 tot 5 wordt mijn toekomst en de zee aan vrije tijd van een opleiding is een luxe die - samen met de warme begeleiding - na het krijgen van een diploma, verdwijnt.  Dromen van een realiteit met kortere of langere dagen gaat me daar niet in redden. Parttime werken misschien wel.

Tom Botma is vijfdejaarsstudent Fontys Journalistiek in Tilburg. 

Dan is het kiezen tussen bovenop een fulltime stage werken of lenen van Ome Duo. Ik word zo dus gedwongen om 5 maanden schulden op te bouwen, door het opgedoelte systeem van de basisbeurs waar ik maar één jaar van heb kunnen profiteren. En dan heb ik het nog niet eens over de komende jaren waarin we mogelijk kunnen ‘genieten’ van een langstudeerboete van vermoedelijk 3.000 euro bovenop het jaarlijkse 2.530 euro aan collegegeld. 

Ik hoor je zeggen: zorg dan dat je gewoon je opleiding in vier jaar afmaakt. Dat is leuk, ware het niet dat ik een jaar extra de tijd nodig had om gezondheidsredenen waar ik absoluut geen invloed op had. Dan heb ik het niet eens over de coronaperiode die, alhoewel ik in die tijd alles heb gehaald, zacht uitgedrukt zorgde voor ondermaatse onderwijskwaliteit.

Toch wens ik iedereen - student of docent, of alles daartussen - een heel fijn komend schooljaar. Als je student bent: zorg dat je niet de verkeerde stage kiest, de verkeerde minor volgt of even ademruimte nodig hebt. Zorg dat je geen gezondheidsproblemen hebt of tegenspoed hebt in je familie. En als dat toch gebeurt, alhoewel de basisbeurs niet tot het einde bij je zal blijven, zal Ome Duo dat wel doen. 

Wat dat betreft is Ome Duo toch een hele aardige man, naast de schulden die ergens in de verte opdoemen. Maar schulden, dat zie je dan wel weer. Bovendien krijg je daarvoor wél weer genoeg tijd om het af te lossen. 

Tom Botma is vijfdejaarsstudent Fontys Journalistiek in Tilburg. 

Laatst hoorde ik bij mijn minor dat een vorm van een boekopdracht geschrapt werd omdat de meeste studenten dat toch al door AI laten doen. Evenals in simpele niet-projectoverschrijdende groepsopdrachten stelt al snel iemand voor dat we de opdracht maar in ChatGPT moeten zetten. Meestal is dat prima te doen en kan het zonder aanpassingen worden ingeleverd. Niemand die er wat van zegt of doet, omdat het toch niet voor een cijfer is. En niemand die het checkt, of lijkt te kunnen checken. 

Het lijkt wel alsof het vaststellen van AI-gebruik vooral gebeurt op gevoel. Als een student iets inlevert dat wel erg goed is, dan ga je toch twijfelen over AI. Dat ervaar ik zelf ook wel eens in groepsopdrachten, maar dan blijkt het een andere correctietool te zijn zoals, Grammarly. 

Soms denk ik dat AI onze gedachten vervangt. Ik heb zelfs gezien hoe een docent vroeg om na te denken over een ingewikkeld concept, waarna de helft van de studenten het concept toch maar in ChatGPT zette. Terwijl het nadrukkelijk het doel was om het zelf te bedenken. Dat kan niet goed zijn.

Ik heb (misschien onterecht) het volste vertrouwen dat docenten die simpele individuele lesopdrachten niet voor niks geven. Dat je die dan doet met AI zonder er zelf over na te denken lijkt me onverstandig. Dat ze voor ons als student nutteloos en saai voelen betekent niet dat ze dat ook zijn. Soms moet je ook gewoon iets doen dat vervelend is. 

Ik snap dat we in een situatie zijn beland zoals ooit eerder met internet en met Wikipedia. Daar heeft het onderwijs zich ook aan moeten aanpassen, en volgens mij is dat goed gelukt zonder de waarden van het internet kleiner te maken dan het is en op een manier waarbij het onderwijsproces functioneert en studenten nog steeds genoeg leren. Dat zal op dezelfde manier moeten gebeuren met het gebruik van generatieve AI. 

Dan kan je de verantwoordelijkheid leggen bij de student om geen AI te gebruiken en zelf na te denken, maar dat lijkt niet te werken. Je kunt als docent ook opdrachten geven in andere vormen, die niet zodanig gestructureerd zijn dat ze eenvoudig in AI kunnen worden gezet. ChatGPT kan veel, maar het kan niet de opvatting van een individuele student bedenken, alhoewel het dat natuurlijk wel kan simuleren. 

Daarom is het belangrijk dat een docent doorvraagt, zorgt voor extra argumentatie en interactie in de les. Misschien een klassikale vraag die niet in de gestructureerde vragen stond waar je wel de tekst voor gelezen moet hebben. En dan zorgen dat het duidelijk is dat soort vraag of vragen telkens terugkeert, zodat de student weet dat hij zich daarop moet voorbereiden. 

Wat het antwoord ook is, we moeten wel iets. We kunnen niet ervan uitgaan dat er een magische tool komt die altijd AI vast kan stellen. Als we helemaal niks veranderen en daarop wachten, dan laat ik de volgende keer mijn column gewoon schrijven door ChatGPT.

Tom Botma is derde/vierdejaarsstudent Fontys Journalistiek in Tilburg. 

Wie denkt aan onderwijs in coronatijd, denkt aan online lessen en niet aan kwaliteitsonderwijs. Daarom snap ik niet dat online lessen nog steeds ingezet worden, zelfs in kleinere vorm. 

Ik heb natuurlijk al eerder beargumenteerd dat vrijwilligheid (wat Fontys intrinsieke motivatie noemt) en onderwijs niet goed samengaan. Maar als dat ergens terugkomt dan is het wel in een online les. Een les waarin je camera uitstaat, die je volgt vanuit bed, waar je - in mijn geval dan - 15 minuten eerder voor opstaat.
En een les die door de docent zelf liever niet gegeven wordt. Ik sprak een leraar voor wie het energie vreet om te praten voor een scherm. Zelfs de positiefste docent zag het eigenlijk meer als een noodzaak dan als een keuze. 

Ik geniet zelf ook van het langer slapen, van de afwezige reistijd, van het gevoel van een vrije dag. Ik heb het privilege dat ik in een rustig huis woon waarin ik niet afgeleid word. Ik hou ook van vrijheid, en ik heb nog wel de discipline om mezelf te forceren op te letten (over het algemeen). Maar grammatica die op Teams wordt uitgelegd, met lessen met beperkte interactie en waar de docent een halfuur achter elkaar spreekt, dat wordt me toch te veel. 

Laten we het gewoon zo afspreken: doe het gewoon niet. Laten we de online lessen in de nachtmerrie van corona laten. En als je dan als docent toch hèèl graag wilt dat er geen interactie is met studenten, neem dan lessen op. Dat is makkelijk als je een les gemist hebt of als je nog moet studeren voor de toets. Bijkomend voordeel: je kan het als student vanuit je bed volgen en je hoeft niet eens je wekker te zetten. 

Ik bespeur bij medestudenten het gevoel dat hun twee jaar is afgenomen wegens corona en dat nu het moment is om ten volste te genieten van het leven. Een poging om verloren tijd van een cruciaal deel van je leven te herwinnen.

We moeten zeker niet onderschatten hoeveel invloed corona heeft gehad. Ik kan het persoonlijk niet helpen om corona te vermelden in veel van mijn columns. Soms voelt het als een dystopie of een schaduwrealiteit waar je alles mee kan vergelijken om te zien hoe beter we het nu hebben. 

Toch is de horror van die twee jaar iets dat elke generatie wel gedeeltelijk lijkt te hebben. De boomergeneratie voor ons had de koude oorlog en de dreiging van de atoombom. Ik denk aan het bekende nummer ‘De Bom’ van Doe Maar. Dat beschrijft een soortgelijk sentiment als dat van de coronacrisis maar dan vanwege een mogelijk nucleair armageddon dat ervoor zorgt dat we nu maar op z’n volst moeten leven. 

Vroeger de Tweede Wereldoorlog en werkloosheid, in de toekomst misschien het klimaat en de kans op een Derde Wereldoorlog; elke generatie heeft en krijgt wel een eigen einde van de wereld dat ervoor zorgt dat we moeten leven alsof het einde daadwerkelijk komt. Voor ons is dat corona. Alhoewel we allemaal van mening zijn dat het collectieve trauma van onze eigen generatie het ergste is, kunnen we misschien beter kijken naar hoe we met z’n allen op de mooiste manier kunnen leven en het einde van de wereld over kunnen slaan.

Tom Botma is derde/vierdejaarsstudent Fontys Journalistiek in Tilburg. 

Het eerste jaar van mijn opleiding stond ik om half 5 op, fietste ik om 5:15 naar het station voor de trein van 5:46, om vervolgens ongeveer drie uur te reizen en om 9 uur op school aanwezig te zijn. Op een gegeven moment had ik een docent die zei dat ik maar een vroegere trein moest nemen, alhoewel er geen trein eerder reed. Ik had dagen waar ik in totaal langer reisde dan dat ik sliep. 

Een andere optie was om een kamer in Tilburg te vinden. Ja, het vinden van een kamer is een veelbesproken onderwerp. Toch is het bijzonder frustrerend en zijn er consequenties die onbelicht blijven.

Stages zoeken bijvoorbeeld. Veel stages voor journalistiek zijn in Hilversum. Dat is niet in de buurt van Tilburg. Dus, logische stap: een kamer zoeken in de buurt van Hilversum. Dat gaat dus niet. Daardoor zit je met het probleem dat je een stage moet zoeken die wel in de buurt is, waardoor je stages krijgt die minder interessant zijn en waardoor je misschien minder groeit. 

Dit geldt ook voor de studiekeuze van middelbare scholieren of de keuze om door te studeren in een andere stad. Ten eerste zijn er voor hen minder opties door het gebrek aan kamers. Ten tweede hoeven opleidingen veel minder moeite te doen om studenten te werven, omdat studenten toch moeten kiezen voor de school die het meest in de buurt is. Dit kan alleen maar leiden tot slechtere studiekwaliteit.

Soms is er gewoon niet veel te doen aan reistijd en ben je afhankelijk van de compassie van de docent. Voor kwaliteit van onderwijs en de gezondheid van studenten zouden we in ons hoofd moeten houden: zolang kamers vinden onmogelijk is, houden we rekening met mensen die niet in Brabant wonen. Vooral als je om half vijf opstaat en geen trein vroeger kan nemen.

Soms heb je geen zin om op te staan. Wel of niet naar school gaan, dat maakt niet echt uit want er zijn toch geen consequenties. Verzin een reden waarom je niet aanwezig kan zijn en je docent ziet het wel door de vingers. Het is namelijk je eigen verantwoordelijkheid, want er is geen aanwezigheidsplicht. 

Ergens kan ik daar mee leven. Probleem is alleen dat wanneer meerdere studenten dit gaan doen, je in halflege klaslokalen komt. Bij de meeste lessen die ik heb is maar de helft van de studenten aanwezig. Ik heb zelfs lessen gehad waar we met z’n tweeën zijn, terwijl 14 studenten verwacht worden. Dit is gewoon demotiverend. Het lijkt me ook zonde van het geld van de school, omdat docenten privé lesgeven. 

Studenten zeggen dat ze zelf kunnen kiezen wat belangrijker voor ze is; de les of iets buiten school. Maar ik vraag me af of we als mens meestal het juiste besluit nemen. Als het buiten lekker weer is of je kunt nog doorslapen, dan denk je al snel dat de les niet interessant gaat worden. Bovendien zijn er soms ook lessen waarvan je verwacht dat het niks gaat opleveren, maar waar toch een heleboel te halen valt. 

Het doet me ook een beetje denken aan de coronatijd. Zoveel zelfverantwoordelijkheid in de online lessen, maar uiteindelijk stonden toch de meeste webcams uit en deden er maar weinig studenten mee. Als je gebrek aan participatie toch niet opvalt tussen de andere blokjes op het scherm, dan voel je ook minder de noodzaak om mee te doen. 

Natuurlijk, er moeten uitzonderingen worden gemaakt. Als iemand uit Overijssel moet komen en om 5 uur op moet staan om op 9 uur op school te komen, dan kun je afspraken maken. Als iemand verhinderd is door een herfstblaadje op het spoor waardoor de NS weer alle alarmbellen af laat gaan, … afijn. Maar voor de rest: gun ons deze aanwezigheidsplicht. Geef ons de consequenties die de keuze makkelijk maken tussen uit bed gaan en naar school gaan. 

Intrinsieke motivatie kan niet altijd leidend zijn. Sommige onderwijsaspecten zijn belangrijk maar niet leuk, en toch zijn ze nodig voor de ontwikkeling van de student op zijn of haar toekomstig vakgebied.

Neem mijn opleiding, Fontys Journalistiek. We hebben daar zo ongelooflijk veel goede docenten: antropologen, sociologen, historici, communicatiewetenschappers, allemaal experts die heel goed kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van studenten journalistiek. Op andere Fontys opleidingen zal dat niet anders zijn. Toch ontnemen we deze docenten de mogelijkheid bijdrages te leveren aan de ontwikkeling van studenten op gebieden die niet enorm spannend zijn, maar wel noodzakelijk.

Een voorbeeld uit mijn opleiding. De intrinsieke motivatie van studenten leidt niet zomaar naar de theorie van de journalistiek, over de elementen die de journalistiek een serieus vak maken, waarmee vertrouwen ontwikkeld kan worden bij nieuwsconsumenten of over de positie die wij hebben in de maatschappij en de democratie. Dat betekent niet dat dit geen essentieel fundament is om een goede journalist te worden.

Ook is er gekozen om geen lessen Nederlands meer te geven, terwijl we echte neerlandici hebben die de taal kunnen onderwijzen. Er is nog wel een ‘schrijflab’, maar daar komt amper grammatica of spelling aan bod. Bovendien is dit ‘lab’ haast optioneel. Hoe heeft iemand kunnen besluiten dat Nederlands geen essentie is voor een journalist? Volgens mij wordt al jaren geklaagd over hoe slecht het onderwijs in Nederlands is aan de middelbare scholen. Vang dat dan op op de opleiding journalistiek, waar het zo belangrijk is. 

Het nieuwe onderwijs is zo bang voor theorie en voor toetsen dat we studenten de fundatie ontnemen die de journalistiek maar ook andere vakgebieden waarin Fontys mensen opleidt zo sterk maakt. Ik vrees voor de toekomst van die beroepen. Ik hoop dat Fontys in gaat zien dat een stapje terug doen naar het oude onderwijs niet betekent dat het hele nieuwe onderwijs is mislukt. Wees moedig. Verbeter de toekomst van de journalistiek, van het onderwijs, van het sociaal domein en al die andere vakken waarin Fontys for Society opleidt.

Tom Botma is derde/vierdejaarsstudent Fontys Journalistiek in Tilburg. 

We hebben in Nederland een hele vreemde cultuur, waarbij je naar school gaat als je net ziek bent geweest. Of nee, niet nadat je ziek bent maar terwijl je eigenlijk nog ziek bent. Het lijkt wel alsof het doel is om alsnog anderen ziek te maken, net voordat het met jezelf weer goed gaat. 

Het is volgens mij echt een cultuurdingetje. Mijn interpretatie is dat we het gevoel hebben dat we zwak lijken als we ziek zijn, en dus moeten we laten zien dat we heus wel sterk genoeg zijn om naar school te gaan. Misschien komt het ook wel vanuit een bepaald verantwoordelijkheidsgevoel om op school aanwezig te willen zijn.

Vooral sinds corona valt het op dat die cultuur weer is teruggekomen. Ik vond het eigenlijk heel fijn dat mensen niet naar school gingen als ze ziek waren. Ik vond het ook heel fijn dat mensen voorzichtiger waren, afstand hielden of een mondkapje droegen. Met aantoonbaar effect:  in de coronatijd verspreidden ziektes als griep veel minder snel omdat we rekening hielden met anderen als we ziek waren. Waarom zouden we er nu dan geen rekening mee houden? 

Nu pleit ik er natuurlijk niet voor om de coronamaatregelen altijd zo te houden, maar als je toch geobsedeerd bent met naar school gaan terwijl je eigenlijk ziek bent, hou dan rekening met anderen door afstand te houden of op z’n minst een mondkapje op te zetten. Denk aan anderen, en stop met het verspreiden van ziektes. Dit zou toch niet controversieel moeten zijn?

Tom Botma is derde/vierdejaarsstudent Fontys Journalistiek in Tilburg. 

Laten we bij Fontys stoppen met bij de eerste stap een groep te maken. Soms moeten er al groepen worden gemaakt voordat de opdracht duidelijk is en voordat studenten elkaar een beetje kennen. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?

Er zijn talloze wetenschappelijke studies die laten zien dat brainstormen zorgt voor minder originele ideeën, voor meer freeriding en spanning tussen groepsleden. Soms zorgt het er zelfs voor dat enthousiaste, talentvolle leden zich verlagen naar het niveau van de minder gemotiveerden. 

Waarom blijven we dan vasthouden aan het idee dat alles in groepsprojecten moet? Is het vanwege het idee dat we ook in het werkveld moeten samenwerken? Waarom vinden we innoverend denken, onafhankelijk kunnen werken en alles eruit halen wat er in zit minder belangrijk dan een samenwerking die meer belemmert dan helpt? En waarvan ik persoonlijk het idee heb dat ik dat op de middelbare school al wel geleerd heb.

Ik snap heel goed dat voor grote projecten samenwerken echt handig is. Maar laten we het dan de norm maken om individueel te werken, eventueel met ‘redacties’ om je opdracht mee te bespreken, en wanneer het écht nodig is groepen te maken. Laten we stimuleren om alleen te werken. 

Je groepsleden alles laten doen terwijl je zelf achterover hangt en precies hetzelfde cijfer krijgt: weg ermee. Weg ook met de saaie ideeën omdat dat de enige zijn waar iedereen oké mee is, maar waar niemand enthousiast over is. Kun je je voorstellen dat ik deze column samen met iemand zou moeten schrijven? Lang leve de onafhankelijkheid. 

Tom Botma is derde/vierdejaarsstudent Fontys Journalistiek in Tilburg. 

Samen met vrienden hebben we het de Fontysmalaise genoemd. Het gaat om het gebrek aan motivatie, doordat de lat zo laag ligt, omdat er voor beoordelingen geen cijfers meer worden gebruikt. Een G voor goed, of een U voor uitzonderlijk voelt gewoon niet zoals een 7 of een 8. 

De nieuwe trend om cijfers te vervangen met letters bevalt mij niet. Ik wil niet hetzelfde resultaat hebben als iemand die vrijwel niets heeft gedaan, maar op een of andere manier gebeurt dat toch. Daardoor krijg ik het gevoel dat het niet zoveel uitmaakt wat ik doe, als mijn proces maar goed is. Wat dat concreet ook zou mag betekenen. Ik krijg toch wel een G. 

De teleurstelling die je krijgt van een 6 terwijl je een 7 verwachtte, motiveert je. De voldoening die je krijgt van een 8 op een opdracht waar je erg je best voor hebt gedaan, zorgt voor het beste gevoel. Het verschil tussen een 8 en een 9 voelt als kilometers. Het verschil tussen een U en een G is onduidelijk. 

Bovendien werkt dit ook helemaal niet als het gaat om de aansluiting op een vervolgstudie. Laatst vroeg de Universiteit van Amsterdam aan mij of ik mijn cijferlijst door wilde sturen omdat ik informatie wilde over een master. Hoe kan ik dan letters doorsturen?

Voor mij hebben de letters er in ieder geval voor gezorgd dat mijn standaarden zwaar zijn gedaald. Motivatie voor goede cijfers is weg, en met mijn minor heb ik weer het genot van de cijfers ontdekt. Ik hoop echt dat Fontys kan erkennen dat de cijfers terugbrengen de goede optie is. Geef me mijn hoge lat weer terug. Geef me de voldoening van een acht. 

Tom Botma is derde/vierdejaarsstudent Fontys Journalistiek in Tilburg. 

Vanaf 1 januari 2024 mogen middelbare scholieren geen mobiele telefoons meer gebruiken in de klas. Volgens een enquête van Newcom van vorige maand zegt rond 32 procent van de mensen actief te proberen het gebruik van sociale media te verminderen en ongeveer 29 procent zegt wel eens te overwegen om ermee te stoppen. 

Laten we onszelf daarmee helpen. Laten we besluiten dat we als hbo, als Fontys, ook zonder telefoons kunnen. Corona heeft ons geleerd hoe makkelijk we ons aan kunnen passen aan volledig nieuwe situaties op school. Waarom zouden we niet sterk genoeg zijn om dat te doen met onze mobieltjes?

Natuurlijk, er zullen nadelen aan zitten. Zeker op mijn opleiding, journalistiek, is een telefoon voor een groot deel wel essentieel. Bellen bijvoorbeeld, maar waarom kun je niet afspreken dat je dat alleen doet in een telefoonhok? 

Laptops zullen ook een obstakel zijn, immers komt daar net zo goed afleiding vandaan, maar die kun je tenminste makkelijk dichtklappen en pak je er niet zo makkelijk bij. Bovendien kun je in de pauzes afspreken dat laptops ook niet de norm zijn, misschien met uitzondering van een aantal plekken. 

Ergens heb ik de hoop dat we als Fontys een socialere omgeving kunnen creëren en dat we samen onze verslavingen tegen kunnen gaan. En wanneer je dan een lange dag hebt gehad en hard hebt gewerkt, dan kun je thuis checken wat je allemaal hebt gemist. Op je telefoon. 

Tom Botma is derde/vierdejaarsstudent Fontys Journalistiek in Tilburg.