Danial is net 27 geworden en zit inmiddels in zijn derde jaar van de opleiding Klassieke Compositie in Tilburg. Hij woont in een huis met acht Nederlandse huisgenoten, van wie de meesten student zijn. Zijn Iraanse familie heeft hij al meer dan twee jaar niet gezien. Het plan om naar Turkije of Armenië te vliegen om zijn familieleden daar te ontmoeten, is vanwege geannuleerde vluchten en de kans op een nieuwe oorlog gecanceld.

Gelukkig spreekt hij zijn familieleden wel elke dag. Dat verzacht volgens hem de pijn van de grote afstand en het feit dat ze elkaar niet in levenden lijve kunnen zien. Maar het neemt de zorgen niet weg. “Ik ben heel bang voor een nieuwe oorlog”, vertelt hij. “Onlangs is een van onze goede vrienden, Souroush Khazai, om het leven gekomen door Amerikaanse bombardementen. Er kan elk moment een nieuw conflict uitbreken en bij elke ontwikkeling neemt de intensiteit van de oorlog toe, dus ik maak me echt heel veel zorgen om mijn vrienden en familie.”

Muzikale droom
De gedachte om terug te gaan, spookt iedere dag door Danials hoofd. Maar tegelijkertijd weet hij ook dat hier, in Nederland, het begin van zijn toekomst ligt. “Mijn familie staat erop dat ik blijf om mijn studie af te maken, want als ik terugga, kan ik het land misschien nooit meer verlaten en zouden mijn muzikale droom en toekomst in feite volledig in rook opgaan. Zolang ik studeer, blijf ik dus in Nederland, en ik zal wel zien waar het muzikale pad me uiteindelijk naartoe zal leiden.”

Danial zou in ieder geval nog twee jaar moeten studeren om zijn opleiding af te ronden. De vraag is alleen of hij het zolang volhoudt. De student moet namelijk net als iedere andere student collegegeld betalen. Hij krijgt daar vanwege de omstandigheden - net als andere Iraanse studenten overigens - weliswaar een flexibelere betalingsregeling voor, maar bottom line is wel dat er betaald moet worden. En snel ook. “Als ik het restant van 4.000 euro, dat nog openstaat van het collegegeld van voorgaande jaren, niet kan betalen, verlies ik in december mijn verblijfsvergunning. Op dit moment is de kans erg klein dat ik mijn studie bij Fontys kan voortzetten.”

Weer een nieuwe deadline dus die Danial moet halen. Afgelopen zomer zat hij ook al in onzekerheid omdat hij uitgeschreven dreigde te worden als hij niet vóór 1 september een bepaald bedrag aan collegegeld zou betalen. Dat is gelukt dankzij donaties en benefietconcerten. Een tussenoplossing, waarvan Danial er meerdere nodig zal hebben om bij Fontys én in Nederland te mogen blijven. Voorheen kreeg hij geld van zijn ouders, maar vanwege de oorlog hebben ze dat zelf hard nodig.

Overlevingsstand
“Ik doe er alles aan om voldoende middelen te verzamelen om aan de vereisten te voldoen, maar tot nu toe heb ik nog geen oplossing gevonden. Ik heb nog twee maanden de tijd, maar zoals je je kunt voorstellen, is het behoorlijk zwaar om voortdurend in een vecht-of-vlucht-modus en overlevingsstand te verkeren, enkel en alleen om te kunnen studeren. Maar toch klaag ik niet. Zo werkt het leven nou eenmaal. Ik ben nog steeds heel blij dat ik hier ben en geniet van mijn tijd als muzikant.”

Het openbaar college in de LocHal in Tilburg, waarbij het spreekwoordelijk gezien vechten was om een plekje op de tribune, begon met een kleine reis door de geschiedenis. Want de manosfeer is niet nieuw. Het hiërarchische mensbeeld stamt af uit de tijd van de landbouwrevolutie en kreeg een kleine twintig jaar geleden een nieuwe ‘boost’ toen de term ‘manosphere’ gepopulariseerd werd. Dat gebeurde in 2009 in blogs, vertellen de bij Fontys Educatie werkzame Kirsten Poortier en Martine Berenpas. De twee houden zich al jaren bezig met dit onderwerp en schreven er onlangs een boek over. Daarover later meer.

“De term ‘manosphere’ werd in 2009 gebruikt om een online netwerk van verschillende gemeenschappen te beschrijven die opkomen voor de belangen van mannen", klonk het. Vijf jaar later werd manosphere bij het nog grotere publiek bekend na een online conflict rondom de vrouwelijke game developer Zoë Quinn. Na een blogpost van haar ex, die haar daarin negatief neerzette, werd ze het doelwit van een online haatcampagne. Sociologen en wetenschappers zien deze gate als een kantelpunt in de opkomst van de manosfeer.

Vrouwvijandigheid
“Toen werd pas echt duidelijk dat er online heel veel gemeenschappen zijn die met elkaar verbonden zijn door vrouwvijandigheid”, aldus de docenten. De gemeenschappen vormen allerlei afzonderlijke groepen die zich allemaal op een andere manier bezighouden met een vorm van de manosfeer. Ze delen bijvoorbeeld het anti-feminisme of ideeën over alfamannen, maar hebben los daarvan ook hun eigen ideeën.

Zo heb je in de manosfeer onder andere de groep Men Going Their Own Way, bestaande uit mannen die autonoom en zelfvoorzienend willen leven. Relaties met vrouwen zweren ze voor een groot deel af. Een andere groep (de Pick-Up Artists) biedt cursussen aan om vrouwen te kunnen versieren. En dan heb je ook nog de ‘incels’, de meest bekende groep. Deze mannen zijn onvrijwillig celibatair en hebben een ingewikkelde relatie tot hun verlangen naar intimiteit met vrouwen.

Hoe kom je erin terecht?
Maar hoe kom je daar toch in terecht, vragen Poortier en Berenpas zich af. Dat kan op verschillende manieren. “De manosfeer heeft wortels in bewegingen en groepen die al ouder zijn dan het internet. Dat is dus niet nieuw. Maar het aspect van internet is dat wel, en dan voornamelijk de mogelijkheid tot interactie. Je begint gesprekken en voelt je gezien, maar wat je vaak ziet is dat mensen elkaars minderwaardigheden bevestigen. Ze geven de schuld daarvan aan vrouwen en het feminisme. Want vrouwen ‘zijn oppervlakkig en willen alleen knappen mannen’.”

Kritische perspectieven
Poortier en Berenpas schreven een boek over dit onderwerp, waarin ze tien kritische perspectieven op de manosfeer omschrijven. Vier daarvan werden toegelicht in het college. De eerste is gericht op het historische perspectief, en dan met name op vrouwenemancipatie.

Een ander gaat over ideologie. Er zijn biologische verschillen tussen mannen en vrouwen, maar die rechtvaardigen niet de traditionele rollen in de samenleving. Dan komt moraalfilosofie, inzoomend op het verschil tussen seksisme en misogynie. Daarbij gaat seksisme over ongelijke behandeling en misogynie over de afkeer en het afstraffen van vrouwen als ze zich niet aan de traditionele rol houden. En tot slot nog het sociologische perspectief, waarbij de privileges van – vooral – witte mannen worden besproken.

De manosfeer is dus heel divers. Met veel verschillende vormen, groepen en gedachtes. En veel verschillende perspectieven of manieren om daarmee om te gaan. “Maar al met al”, sloot Poortier het college af, “moeten we ervoor waken dat we denken dat de manosfeer een groepje losgeslagen, radicale mannen is dat in de minderheid is.” Terugkomend op de eerste vraag: “Manosfeer is niet marginaal, maar mainstream.”

Alle evenementen die deze maand plaatsvinden vallen onder de Diversity Day Tour, een reeks van samenkomsten waarin diversiteit gevierd wordt. En dat is belangrijk, aldus organisator Karin Verouden. “We vieren deze maand dat iedereen uniek is, en dat je er mag zijn.”

In Tilburg is daarom vandaag de rode loper uitgerold in gebouw P1. Aan Martin de Wolf, directeur van Fontys Educatie Tilburg, de taak om deze te openen. “We vieren diversiteit niet voor niets, maar omdat het belangrijk is. Diversiteit staat namelijk onder druk. Aan de ene kant is er tolerantie, maar we zien dit ook dalen, met name onder jongeren. En laat dat nu net de doelgroep zijn waar we mee werken. Aan ons de taak om juist de boodschap te verspreiden dat niemand hetzelfde is, en dat dat helemaal oké is.”

Over de rode loper
De Wolf neemt daarna direct het voortouw om als eerste over de rode loper te stappen. Gevolgd door een tiental collega’s en een aantal studenten. “We nodigen iedereen uit om zo te laten zien dat je trots mag zijn op wie je bent. Dat staat dit feestje centraal: dat we mogen vieren wie we zijn.”

Hoewel een flinke groep aanhaakt, loopt een groot aantal studenten ook om de rode loper heen. Leeft diversiteit onder hen? De twee voorzitters van studieverenigingen Herodotus en Lingua die vandaag aanwezig zijn denken van wel. “Maar ik denk niet dat dit evenement goed bij hen onder de aandacht is gekomen”, laat een van hen weten. “We kregen vooral te horen dat onze slingers ze aan kerst deed denken.”

Belangrijk onderwerp
Een evenement of niet, toch wordt binnen beide verenigingen ook geregeld aandacht aan het onderwerp besteed. Zo kende Lingua verschillende educatieve evenementen over bijvoorbeeld saamhorigheid en polarisatie, en was er een LHBTIQ+-borrel om de verschillende termen uit te leggen. “Maar het belangrijkste is dat discrimineren of iemand afstoten wegens achtergrond of overtuigingen sowieso absoluut verboden is en dat iedereen welkom is. En die boodschap dragen we vandaag graag mee uit.” Tekst gaat verder onder de foto’s

Op de Fontys-campus in Venlo ontdekken studenten dinsdag echter andere culturen en internationale studiemogelijkheden tijdens de Culture Fair, Minor Market en Study Abroad Fair. Hier delen internationale studenten hun achtergrond en informeren ze bezoekers over studeren in het buitenland.

Cultuur proeven en nieuwe perspectieven
Bij het Griekse standje staat een presentatie over de Griekse cultuur klaar. Dimitri, tweedejaarsstudent International Business, vertelt over de Griekse taal en de invloed van de Europese cultuur. Daarnaast maakt hij bezoekers enthousiast voor tzatziki. "Ik hoop dat ze iets opsteken van de presentatie, maar anders kunnen ze genieten van dit iconische gerecht."

Zijn Franse medestudent Tibo helpt hem bij het standje en ziet vooral de waarde van het onderlinge contact: “Je komt hier in contact met mensen die je normaal gesproken niet zo snel zou spreken. Door naar andere perspectieven te luisteren, verbreed je je eigen horizon.”

Ook de mogelijkheden om in het buitenland te studeren staan centraal. Anna, vierdejaarsstudent Software Engineering, deelt haar ervaringen over studeren in Zuid-Korea en helpt geïnteresseerden bij het kiezen van een onderwijsinstelling. “Er zijn zoveel scholen om uit te kiezen. Het is soms een doolhof waarin je moet uitzoeken wat bij je past. Ik had destijds graag iemand gehad die me daarbij hielp. Daarom doe ik dit nu zelf voor anderen”, vertelt de student.

Studenten samenbrengen
Volgens Sarah de Ponti, docent Engels en coördinator van de Global Lounge, vergde de organisatie de nodige voorbereiding omdat alle studenten vrijwillig bijdragen. “Ik heb van tevoren slapeloze nachten gehad, maar als alles eenmaal samenkomt is dat het allemaal waard”, vertelt De Ponti.

Paula Lot, die De Ponti ondersteunt, hoopt dat bezoekers niet alleen een leuke dag hebben, maar ook bruikbare informatie meenemen. Vooral het persoonlijke contact met studenten die in het buitenland hebben gestudeerd kan anderen volgens haar helpen. “En het evenement is drukbezocht en de sfeer zit er goed in. Ja, daar ben ik trots op.”

Op 26 oktober vindt in Eindhoven het volgende evenement plaats, met ervaringsverhalen en workshops rondom verschillende perspectieven. In Sittard staan op 28 oktober verschillende workshops op het programma rondom het thema ‘stappen uit je comfortzone’.

Dat blijkt uit onderzoek van onderzoeksprogramma Argos, dat in de maanden juli en augustus meer dan 2600 advertenties bekeek en de gevraagde huurprijs vergeleek met de prijs die wettelijk gezien gevraagd mag worden.

Landelijk blijkt dat verhuurders van de te dure kamers gemiddeld 239 euro meer vragen dan wettelijk is toegestaan, en dat ruim 59 procent van alle kamers daaronder valt. In Tilburg werden 72 kamers op Kamernet meegenomen in de vergelijking. 68 procent van de online aangeboden kamers is te duur, met een gemiddelde van 189 euro boven de wettelijk toegestane grens. In Eindhoven gaat het om 93 kamers, waarvan 49 procent te duur is. Daar betalen studenten gemiddeld 185 euro te veel.

Ingrijpen en klachten
Hoewel verhuurders te hoge prijzen vragen, blijkt dat er weinig aan gedaan wordt. En dat terwijl er sinds 2024 zelfs een wet is die huurders beter moet beschermen tegen zaken als discriminatie, intimidatie en woekerprijzen. Gemeenten hebben dankzij deze wet ook de bevoegdheid om op te treden tegen en boetes uit te delen aan verhuurders die zich niet aan die regels houden.

Uit het onderzoek van Argos blijkt echter dat huurders nauwelijks klachten indienen, en dat gemeenten amper handhaven wanneer dat wel gebeurt. Dat vraagt om een belletje aan Huurteam Eindhoven en Huurteam Tilburg. Beide instanties ondersteunen huurders bij het opstellen van een melding voor de desbetreffende gemeente als het gaat om het niet naleven van de wet, en dus ook het te veel betalen voor een kamer.

Stijging in beide steden
In beide steden is voor de huurteams nog niet duidelijk hoeveel meldingen er dit jaar binnen zijn gekomen als het gaat om meldingen van huurprijzen. “Maar we zien ten opzichte van 2025 wel een stijging”, laat consulent Nick de Liège weten. In 2025 kreeg Huurteam Tilburg in totaal 1677 meldingen binnen, waarvan 140 over huurprijzen gingen, zowel van kamers als zelfstandige ruimtes.

En dat terwijl het aantal meldingen in de voorgaande jaren juist afnam. In 2023 kreeg Tilburg 372 meldingen over huurprijzen, waarvan in 291 gevallen de kale huurprijs te hoog bleek te zijn. In 2024 was dat in 206 meldingen het geval, terwijl 276 huurders zich toen meldden. Van de 140 in 2025 bleek in 67 gevallen de kale huurprijs hoger te liggen dan de toegestane maximale huurprijs.

Oplossingen en mogelijkheden
Huurteam Eindhoven kreeg in 2025 in totaal 1472 meldingen binnen. 151 daarvan betroffen huurprijsvragen. En in 84 van deze gevallen bleek de afgesproken kale huurprijs hoger te liggen dan de toegestane maximale huurprijs. Dat zijn er minder dan in 2024, waar Huurteam Eindhoven 201 meldingen over huurprijzen binnenkreeg. Dat jaar bleek bij 103 meldingen dat de huurder gelijk had wat betreft de maximale prijs.

Wanneer je als student vermoedt dat je meer dan de wettelijk toegestane huur betaalt voor je kamer of studio, kun je altijd contact opnemen met het huurteam, de huurcommissie of de gemeente van de stad waarin je woont. Waar je de huurcommissie direct vraagt om de huurprijs aan de hand van het wettelijk vastgelegde puntensysteem te toetsen, helpt het huurteam je als huurder middels een advies om deze vraag uit te zetten bij de desbetreffende partij. Meld je het bij de gemeente, wordt een aanvraag weer op een andere manier afgehandeld.

Verschillen
De gemeente kan na een aanvraag de verhuurder bijvoorbeeld alleen maar verplichten om de huurprijs aan te passen. Als deze dat niet doet, kan een dwangsom of boete opgelegd worden. De huurcommissie kijkt naar wat de maximale prijs mag zijn en kan met terugwerkende kracht de huurprijs verlagen wanneer je als huurder in de eerste zes maanden van je contract gelijkt blijkt te hebben over de te hoge huurprijs.

Na een oproep te hebben gedeeld in verschillende Facebookgroepen, neemt Bron contact op met drie Fontysstudenten die veel moeite hadden om woonruimte te bemachtigen. Twee van hen hebben inmiddels een kamer gevonden, waaronder de Zuid-Afrikaanse Kaylee van der Merwe. Zij volgt de opleiding Medical Imaging and Radiation Therapy (MIRT) in Eindhoven. “Na maanden zoeken heb ik eindelijk een studio, maar die kost me 1200 euro per maand en over een jaar moet ik er weer uit.”

Samen met haar moeder begon Kaylee in mei haar zoektocht voor een kamer. Ze schreef zich in voor huisvesting via Fontys, maar daar belandde ze op de wachtlijst. “Ook kregen we te horen dat als ik geen kamer kon vinden, er aangeraden werd om dan ook niet met de studie te beginnen.”

Dat liet Kaylee niet gebeuren. Zoektochten via websites die Fontys zelf aanraadde werden gestart, en Kaylee en haar moeder schreven zich bij meerdere aanbieders in. Maar dat kostte zo’n 150 euro per maand. En zonder succes, want ook al reageerde Kaylee’s moeder als eerste op advertenties – soms midden in de nacht - het leverde het geen kamer op. Net als pogingen op Funda.

Oplichters, oplossingen en zorgen
Na twee maanden besloten de twee hun zoektocht verder te zetten via Facebookgroepen. Daar liepen ze vervolgens tegen een ander probleem aan: oplichters. “Sommige aanbieders gebruikten foto’s van hotels in Amsterdam of stuurden een kopie van identiteitsbewijzen mee om te laten zien dat ze ‘legit’ waren.”

Maar de ID-kaart bleek na controle gebruikt te zijn voor identiteitsfraude en hoorde bij meer dan tien Facebook-advertenties. Toch zorgde Facebook uiteindelijk voor een oplossing voor Kaylee. Iemand bood woonruimte aan vlakbij het station in Eindhoven, omdat deze student zelf ergens anders ging studeren. Charissa beloofde direct voor de kamer te betalen als haar dochter daar terechtkon. Het prijskaartje? 1200 per maand voor een studio met een gedeelde keuken.

Over een jaar moet ze de kamer weer uit, zodat andere studenten een kans op de woningmarkt hebben. Hoop op een vaste woning heeft Kaylee nog niet, ook omdat er nog niet veel advertenties online staan voor komend collegejaar. “Daarom focus ik me voor nu vooral op mijn studie. En ik ben blij dat ik voor dit jaar toch een dak boven mijn hoofd heb.”

Hostel als redmiddel
De 30-jarige Nigeriaanse student Angela Okogo leeft wat dat betreft in onzekerdere tijden. Ze begon in mei met het zoeken naar woonruimte in Eindhoven omdat ze daar de opleiding ICT volgt, maar heeft nog altijd geen vaste plek. Inmiddels woont ze tijdelijk in een hostel in Helmond en reist ze dagelijks naar campus Rachelsmolen.

Angela koos specifiek voor een studie in Eindhoven wegens de Brainport-regio, en omdat Fontys een Engelstalige ICT-studie aanbood. “Maar ik weet nu niet eens of ik deze kan blijven volgen”, licht ze toe. “Want als ik volgende maand geen vast adres heb, moet ik het land verlaten.”

Angela kwam in augustus namelijk naar Nederland, en internationals mogen maximaal vier maanden in Nederland verblijven zonder een geregistreerd adres. “Zodra je langer blijft is een inschrijving bij de gemeente verplicht, maar ik heb geen adres dat ik hiervoor kan opgeven.”

Onzekerheid
De student begon net als Kaylee in mei met het zoeken naar woonruimte. “Dat was nogal ingewikkeld, want veel bezichtigingen vonden fysiek plaats terwijl ik nog in Nigeria was”, legt Angela uit. Toen ze eenmaal in augustus in Nederland aankwam, zette ze haar zoektocht voort. Zonder succes, terwijl ze naar eigen zeggen op talloze woningen en kamers reageerde.

Omdat huisvesting wel noodzakelijk was voor Angela om met haar studie te beginnen, kwam ze in contact met een hostel in Helmond via AirBnB. Daar verblijft ze nu voor 250 euro per week, terwijl ze zelfs haar slaapruimte moet delen met anderen. “Dat is zwaar, maar nog niet eens het ergste”, licht ze toe. “Omdat ik alleen maar per week kan betalen, kan het ook goed zijn dat iemand anders volgende week ‘mijn slaapplek’ eerder boekt dan ik. Dan moet ik hier weg en sta ik op straat.”

Angela heeft inmiddels contact gezocht met Fontys zodat ook zij op de wachtlijst staat. Tussentijds blijft ze zoeken naar een alternatief. En als ze geen woonruimte vindt met vast adres? “Ik heb gehoord dat sommige organisaties mensen tegen betaling een ‘adres’ aanbieden zodat ze zich in kunnen schrijven. Misschien dat ik dat doe, maar dan moet ik nog steeds ergens kunnen verblijven.”

‘No internationals’
De 21-jarige Patritsiya Cholakova uit Bulgarij studeert inmiddels al drie jaar Marketing Management bij Fontys in Tilburg. Haar huidige kamer vond ze nog voordat haar studie begon, maar ze loopt nu weer tegen precies dezelfde problemen als destijds aan. “Er zijn ontzettend veel nepadvertenties, talloze oplichters en je betaalt je scheel. Zo stond er laatst een kamer van ongeveer tien vierkante meter online waar je bij wijze van alleen je fiets in kwijt kon. En dat voor 700 euro per maand.”

Wat de Marketing Management-student ook opvalt, en waar Angela en Kaylee ook tegenaan liepen is dat zij niet mochten reageren omdat zij internationals zijn. “Dan begint de advertentie met ‘Dutch only’ of ‘geen studenten’. En waarom? Wij hebben toch net zoveel recht op woonruimte als een ander?”

Groter probleem
Toch neemt de 21-jarige Bulgaarse het de adverteerders niet kwalijk. Het woningprobleem is namelijk groter dan alleen onder studenten. “Iedereen in Nederland heeft hier last van. Er is nog meer schaarste dan drie jaar geleden, dus het vinden van een huurwoning is gewoon ontzettend lastig.”

Wel is er volgens Patritsiya meer controle nodig. Studentenkamers worden volgens haar nu vaak bezet door starters of werkenden, waardoor studenten steeds weer achter het net vissen. “Laat huurders daarom een bewijs van inschrijving overleggen, zodat we zeker weten dat het studenten zijn. Dan wordt het probleem niet groter, maar juist aangepakt.”

Eerder starten en netwerken
Drie studenten in drie verschillende situaties, maar met eenzelfde conclusie: de zoektocht naar een kamer als international is moeilijk, terwijl deze van groot belang is om een studie te starten of voort te zetten. Daarom waarschuwen ze de volgende lichting internationals. “Begin zo snel mogelijk met het zoeken naar woonruimte. Blijf reageren op advertenties, breid je netwerk uit en laat medestudenten hun oren en ogen openhouden” aldus Kaylee.

Patritsiya: “Zorg dat er altijd iemand naar kijkdagen kan gaan voor je en betaal nooit van tevoren voor een kamer die je niet hebt kunnen zien of waarvoor je niet getekend hebt. En ben je niet zeker van woonruimte? Vraag je dan af of je niet beter een jaar later kunt beginnen met je studie. Want hierheen komen zonder woonruimte is nogal een risico en kan je heel veel geld kosten.”

Aan de ene kant hebben we Esmee, die de minor ICT & Digital Marketing volgt. Anderzijds spreken we Jonas, tweedejaars student Journalistiek. Beiden studeren ze bij Fontys in het Tilburgse MindLabs-gebouw. We stelden hen precies dezelfde vier vragen en koppelden de antwoorden daarvan ook weer terug. We beginnen bij ICT-student Esmee.

Welke drie woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische journalistiekstudent?
“Brutaal, sociaal en slim.”

Hoe is een journalistiekstudent volgens jou gekleed?
“Ik denk niet dat een journalistiekstudent op een specifieke manier gekleed is of moet zijn. Maar als ik aan een typische journalistiekstudent denk, is deze altijd netjes gekleed.”

Wat doet een journalistiekstudent in zijn of haar vrije tijd?
“Veel gebruikmaken van sociale media en YouTube. En het nieuws volgen, om zo nog meer informatie binnen te krijgen over bepaalde onderwerpen.”

Hoe denk je dat een journalistiekstudent jou als student zou omschrijven?
“Ik volg de minor, dus een échte ICT-student ben ik denk ik niet. Maar ik ga ervanuit dat we nerdy en slim gevonden worden, met een brilletje op.”

Dan het woord aan journalistiekstudent Jonas.

Welke drie woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische ICT-student?
“Een computergek, wat introvert en jong.”

Hoe is een ICT-student volgens jou gekleed?
“Niet uitgesproken. Ze hebben niet het nieuwste van het nieuwste, en hoeven ook niet per se op te vallen. Als een soort muurbloempje eigenlijk.”

Wat doet een ICT-student in zijn of haar vrije tijd?
“Het eerste wat ik zou zeggen: gamen. Dat zal vast niet voor iedere ICT-student gelden, maar ik denk dat het overgrote deel wel geïnteresseerd is in de computertechnologie. En een hobby die daarbij past is natuurlijk gamen.”

Hoe denk je dat een journalistiekstudent jou als student zou omschrijven?
“Ik denk dat we als sociaal en té extravert worden gezien. En soms een beetje als een bemoeial, maar ik heb tijdens mijn opleiding geleerd dat we dat ook wel een beetje moeten zijn.”

De terugkoppeling
Jonas herkent zichzelf niet in het vooroordeel dat journalistiekstudenten brutaal zijn. “Dat moet ik wellicht nog leren, want het is wel nodig voor dit beroep. Ik ben er zelf nog niet zo goed in, maar er zijn zeker journalistiekstudenten die dat karakter al wel hebben. Of ik altijd netjes gekleed ben? Ik trek vooral aan wat ik leuk vind. En het nieuws volgen op verschillende kanalen doe ik vooral voor school, niet vanuit mijn persoonlijke interesse. Dan ga ik liever sporten en bewegen.”

Ook Esmee kan zich niet helemaal vinden in de antwoorden van Jonas. “In de drie woorden herken ik mezelf totaal niet, terwijl ik wel snap dat iemand meteen aan computergek en introvert denkt. Maar jong? Die snap ik niet helemaal. En een muurbloempje ben ik ook zeker niet, net als mijn medestudenten. Misschien scheelt het ook dat wij meer de marketingkant van ICT bestuderen. Gamen doe ik dan weer wel, maar dat is niet iets wat ik iedere dag doe. Andere hobby’s zijn hockey en eigenlijk ook heel veel drinken met vrienden, haha.”

Een van de gestegen kostenposten is het collegegeld. Het wettelijke collegegeld voor een voltijd- en duale opleiding aan een hogeschool of universiteit bedraagt dit studiejaar 2.694 euro. Vorig studiejaar was dat 2.601 euro. Studenten betalen 93 euro meer, een stijging van ongeveer 3,6 procent. Het collegegeld van deeltijdstudenten is met 86 euro verhoogd naar 2.481 euro.

Studenten die niet onder het wettelijke collegegeld vallen, betalen instellingscollegegeld. Dat geldt bijvoorbeeld voor studenten die al een hbo-diploma hebben gehaald of die niet voldoen aan de nationaliteitsvereisten. Zij betalen aanzienlijk meer collegegeld. De onderwijsinstelling bepaalt dat tarief zelf.

Bij Fontys komt dit neer op 10.210 euro voor een voltijdopleiding en 7.620 euro voor een deeltijd- en duale opleiding. Een stijging van 600 euro (voltijd) en 400 euro (deeltijd/duaal) ten opzichte van vorig jaar. Voor sommige opleidingen wijken deze tarieven af.

Huurverhoging
Voor studenten met een kamer geldt sinds 1 juli een maximale huurverhoging van 4,1 procent. Dat maximum geldt voor onzelfstandige woningen, zoals studentenkamers, en is niet afhankelijk van het inkomen van de huurder. Ook voor sociale huurwoningen geldt sinds 1 juli een maximum van 4,1 procent bij huren vanaf 350 euro. Bij een huur onder de 350 euro geldt een maximumverhoging van 25 euro.

Gemiddeld stegen volgens cijfers van het Centraal bureau voor de Statistiek (CBS) de huren in 2026 met 4,4 procent voor nieuwe huurders en 3,8 procent voor zittende huurders. Wel hebben meer mensen sinds dit jaar recht op huurtoeslag. Er is geen maximale huurgrens om voor de toeslag in aanmerking te komen en de leeftijdsgrens voor de lagere huurgrens is verlaagd van 23 naar 21 jaar.

Sporten
Ook sporten is op sommige plaatsen duurder geworden. De kosten zijn afhankelijk van de stad en de sportvoorziening. Een sportschoolabonnement in Nederland kost gemiddeld 700 euro per jaar, veel duurder dan bij een studentensportvoorziening. Zo kunnen studenten in Venlo sinds jaar en dag voor 215,40 euro per jaar onbeperkt sporten bij de aangesloten sportaanbieders.

Een jaarabonnement bij het Sports Center van Tilburg University is even duur als in Venlo. Vorig jaar betaalden studenten echter nog 210 euro per jaar. Een geringe prijsstijging dat wel, die volgens de het sportcentrum noodzakelijk is omdat de kosten toenemen. Wel worden dit studiejaar een viertal nieuwe lessen aangeboden.

Studenten sporten bij het Eindhovense Studentensportcentrum het goedkoopst. Hoewel ze 25 euro meer betalen dan vorig studiejaar, hebben ze al een sportkaart op zak voor slechts 155 euro. Volgens het sportcentrum zijn overheidsbeleid en toenemende kosten de redenen voor de verhoging, zo meldt Cursor. [tekst gaat verder onder de foto]

Energiekosten
Voor studenten die zelf hun energierekening betalen en een nieuw vast energiecontract nodig hebben, zijn de vooruitzichten minder gunstig. De prijzen voor gas en stroom lopen flink op. Ook de kosten voor onderhoud en beheer van het stroomnet gaan komend jaar omhoog.

Een gemiddeld huishouden betaalt dan 89 euro meer voor de levering van elektriciteit en 52 euro meer voor gas, een stijging van bijna 20 procent vergeleken met dit jaar. Hoeveel meer studenten kwijt zijn aan energiekosten hangt onder meer af van het energiecontract, het verbruik en de woning.

Het kabinet werkt aan een noodfonds waar mensen met een laag inkomen en een hoge energierekening steun kunnen aanvragen.

Boodschappen
Rabobank sluit in haar prognoses niet uit dat de boodschappen volgend jaar nog duurder worden dan verwacht. Dat komt doordat de hogere energie- en transportkosten met vertraging doorwerken in de prijzen van voedingsmiddelen.

Hoeveel meer geld studenten daadwerkelijk kwijt zijn, hangt af van wat en waar zij hun boodschappen doen. Volgens de bank zijn boodschappen in Nederland inmiddels ongeveer 33 procent duurder dan begin 2021.

Zorgpremie
Dan is er nog de zorgverzekering. Uit de gelekte Prinsjesdagstukken die de NOS heeft ingezien blijkt dat de maandelijkse zorgpremie met ongeveer 10 euro omhooggaat naar 197 euro. Het is aan de zorgverzekeraars of ze dit ook echt doen. Het jaarlijkse eigen risico in de zorg gaat wel zeker omhoog, van 385 naar 400 euro.

Voor studenten kan de stijging, afhankelijk van hun inkomen, deels worden opgevangen door de zorgtoeslag die iets omhoog gaat. Welk bedrag zij volgend jaar daadwerkelijk gaan betalen, wordt pas duidelijk wanneer later dit jaar de nieuwe premies en toeslagen bekend worden gemaakt.

Fors duurder?
Wie de verschillende kostenposten bij elkaar optelt, kan concluderen dat het studentenleven fors duurder wordt. Op meerdere fronten staat het studentenbudget onder druk. Het collegegeld is al verhoogd, huren mogen omhoog en sommige studentensportabonnementen zijn duurder geworden.

Toch is het te makkelijk om te zeggen dat alles dit studiejaar duurder wordt. Sommige van de genoemde verhogingen zijn maxima en gelden niet voor iedere student. Andere bedragen, zoals de zorgpremie voor 2027 en de verwachte voedselinflatie, zijn nog niet definitief. Bovendien blijkt uit de koopkrachtberekeningen van het Nibud voor Prinsjesdag dat studenten ietsjes meer gaan verdienen aan hun bijbaan of stage.

Alles bij elkaar verandert er volgens het onafhankelijke onderzoeksinstituut daardoor relatief weinig in de portemonnee van studenten. Hoeveel je als student te besteden hebt, hangt uiteindelijk sterk af van de keuzes die je maakt: werk je naast je opleiding? Woon je thuis of op kamers? Ga je drie keer per week naar de kroeg?

Update: dit artikel is op 16 september om 9:37 uur aangevuld met de reactie van het Nibud op de Prinsjesdagstukken.

Fontys kreeg voor dit studiejaar in totaal 1375 aanvragen binnen van internationale studenten die een kamer zochten. 1100 van hen zochten een plek in Eindhoven, 100 in Tilburg en 175 in Venlo. Een stijging ten opzichte van vorig jaar, toen 1100 internationals zich meldden. “Dit zijn internationals die allemaal willen beginnen met een studie bij Fontys”, laat Tom van Duijnhoven, beleidsmedewerker Internationale Inschrijvingen bij Fontys Studentvoorzieningen weten.

Fontys biedt huisvesting aan deze studenten voor een maximale periode van een jaar. Dat doet ze door middel van bemiddeling. Fontys verhuurt deze kamers dus niet zelf, maar speelt een verbindende rol tussen student en verhuurder. Binnen de maximale periode van een jaar moeten internationals zelf op zoek naar andere woonruimte, zodat de huidige kamers vrijkomen voor degenen die volgend jaar beginnen.

Eindhoven kent dringend tekort
In totaal heeft Fontys tussen de 400 en 450 kamers in Eindhoven in contingent. In Tilburg zijn dat er 75, en in Venlo 150. Deze aantallen liggen min of meer op het niveau van de afgelopen jaren. Ook vorig jaar besloeg het contingent in totaal 650 kamers. “In Eindhoven en Tilburg zijn alle kamers inmiddels bezet, in Venlo zijn er nog enkelen beschikbaar”, aldus Van Duijnhoven.

Hoewel in de meeste steden waar Fontys actief is behoefte is aan meer studentenhuisvesting, is met name in Eindhoven sprake van een dringend tekort. “Voor deze stad hebben we ook nog een wachtlijst met internationals”, aldus de beleidsmedewerker. Maar er worden ook stappen gezet om dat tekort terug te dringen, zoals een onderzoek naar de ontwikkeling van wooneenheden op campus Rachelsmolen. “Daarmee zet Eindhoven in op een van de grootste uitbreidingen van studentenhuisvesting in Nederland. Fontys is in gesprek met de gemeente wat betreft mogelijkheden, wensen en eisen.”

Plan de campagne
Het plan is om ongeveer 300 wooneenheden te realiseren op de campus. Daarnaast heeft de TU/e concrete plannen voor 750 tijdelijke units op de Hondsheuvels, net buiten de ring op een paar kilometer afstand van campus Rachelsmolen waar zowel kamers als studio’s worden gerealiseerd. Daarbij wordt gekeken of hier ook studenten van andere instellingen welkom zijn. Ook heeft Stichting Studenten Huisvesting de intentie uitgesproken om bij te dragen aan de opgave. Die bijdrage moet resulteren in circa 2000 eenheden.

Daarnaast wordt in het oude woonzorgcomplex De Akert in Geldrop meer woonruimte voor studenten gerealiseerd. “Fontys had hier de afgelopen jaren 47 kamers ter beschikking, en dat is nu uitgebreid naar 57. Later in het jaar komen de kamers die het COA gebruikte vrij, en ook daarvan is het de bedoeling dat we Fontysstudenten hierin tijdelijk kunnen huisvesten.”

Tijdsnood en andere oplossingen
Het ontwikkelen en opleveren van al deze woningen kost natuurlijk tijd. Tijd die reeds gestarte studenten niet hebben als het gaat om wonen en studeren. “We weten echter dat de meeste studenten tijdig nieuwe huisvesting vinden, ook via andere kanalen. Soms krijgen we nog een verzoek van een student die een kamer zoekt. Die kunnen we helpen doordat we nog ergens kamers beschikbaar hebben, zoals nu in Venlo bijvoorbeeld. Maar we helpen ook met tips om zelf een kamer te vinden.”

Nederlandse professionele podia trokken in 2024 zo’n 23,5 miljoen bezoekers, blijkt uit cijfers van het CBS. Dat is ruim tien procent meer dan een jaar eerder, toen het totaal op 21,3 miljoen lag. In 2019 was dit zelfs 19,2 miljoen.

Voor muziektheater, waar musicals ook onder vallen, zien de cijfers er ook rooskleurig uit. In 2019 bezochten 3,6 miljoen mensen het theater. In de twee daaropvolgende jaren - tijdens de coronacrisis - waren dat er 0,7 miljoen. In 2023 krabbelde het weer op naar 3,2 miljoen. Maar met 3,5 miljoen in 2024 is het bezoekersaantal bijna weer op het oude niveau.

‘Een boost om op te teren’
Volgens Leen Cogghe, studieleider van de Academie voor Muziek- en Musicaltheater binnen Fontys Academy of the Arts, heeft het grote aantal bezoekers vooral te maken met de laagdrempeligheid van musicals en muziektheaters. “Wanneer je naar een musical gaat begrijp je altijd wat er gebeurt. Ook als je geen enkele achtergrond hebt in cultuur, toneel of muziek.”

Daarnaast is de muziek die gebruikt wordt vaak redelijk eigentijds, waardoor je het gevoel hebt dat je naar iets kijkt en luistert wat je kent, legt Cogghe uit. “Maar het belangrijkste is misschien nog wel dat zowel musicals als muziektheaters live entertainment zijn, en een direct gevoel hebben op hoe je je voelt als mens. Het geeft energie, een soort boost waar je op kunt teren.”

Vijfhonderd aanmeldingen per jaar
Dat beide genres enorm populair zijn onder de mensen, merkt Cogghe ook in de aanmeldingen voor de opleidingen Muziektheater en Musicaltheater. Al jaren melden ruim vijfhonderd potentiële studenten zich aan voor een van de twee opleidingen. Maar van die vijfhonderd mogen er maar 24 starten. “Daar gaat een heel proces aan vooraf. Zo hebben we hele zware audities en drie selectierondes. Een pittig proces”, aldus de studieleider.

Ook op open dagen is Fontys heel transparant naar de bezoekers. “Want hier een opleiding volgen is zwaar, zowel fysiek als mentaal. Je moet echt hard werken, en dat geldt ook voor het werkveld waarin je terechtkomt. Dat ligt niet iedereen, dus als mensen twijfelen tussen bijvoorbeeld musicalacteur of leerkracht worden, adviseren wij het tweede.”

Klaar voor het werkveld
De studenten die echter wel geselecteerd worden, worden zowel binnen Muziektheater als Musicaltheater klaargestoomd voor hetzelfde werkveld. “Maar met kleine nuances. Bij Muziektheater gaat het vooral om de combinatie zang met spel, en bij Musicaltheater gaat het over het totale pakket. Dus zingen, dansen en acteren tegelijk. Daar moet je ontzettend gepassioneerd en gedisciplineerd voor zijn.”

De zware selectie zorgt er echter ook voor dat iedere student afstudeert. En dat aan een opleiding die gerenommeerd is in zowel binnen- als buitenland. “Fontys staat in de musicalwereld bekend als een instituut met een uitstekend docententeam. Een team dat bestaat uit mensen die zelf uit de sector komen, op het podium hebben gestaan en studenten goed begeleiden. Niet alleen voor de klas, maar ook als gaat om welzijn. Want jezelf goed voelen is erg belangrijk wanneer je je voorbereidt op een harde wereld. En die cocktail van een goed curriculum en zachte discipline, werkt heel goed.”

Succes en onzekerheid
Dat blijkt, want een groot aantal alumni is inmiddels alom bekend. Denk bijvoorbeeld aan William Spaaij, Freek Bartels, Milan van Waardenburg, Tristan van der Lingen, Hugo Kennis, Janouk Kelderman en Rosanne Pits. “Bezoekers zien deze acteurs spelen, zoeken op waar ze gestudeerd hebben en zien wederom de naam Fontys staan.”

Toch gaat het succes van Fontys in musicalland ook gepaard met uitdagingen. Zeker als het gaat om het behouden van de positie. “Er wordt bespaard. Vanuit de overheid op cultuur, maar ook binnen het onderwijs. We hopen ten zeerste dat we binnen Fontys Academy of the Arts kunnen blijven doen wat we doen. Want zodra dat niet meer kan, gaat de kwaliteit achteruit en zullen we niet meer de alumni af kunnen leveren die juist zo goed zijn in wat ze doen. Hopelijk is en blijft Fontys dan ook trots op wat we neerzetten.”

Van de 4.000 studenten die woensdag verwacht worden op campus Rachelsmolen, verschijnen er een heleboel. Natellen is onmogelijk, maar in de binnentuin is her zelden zo druk geweest. De eerstejaars verspreiden zich in groepjes van ongeveer 27 personen over 150 verschillende tours, die elk 2 tot 8 stops in het centrum van Eindhoven hebben.

Food is één van de populairste thema’s tijdens de City Tour en dat is dan ook de route die Bron meeloopt. We sluiten aan bij het groepje van intro-ouders Madelief en Kick, allebei studerend aan de opleiding Verpleegkunde, net als hun 24 intro-kinderen. Vanaf de campus lopen we naar de eerste stop: de Effenaar. Maar daar blijkt al snel dat dit niet meer is dan een letterlijke stop. “We hebben geen idee wat we hier moeten doen”, zegt Madelief.

Veel of weinig activiteiten
Na een paar belletjes met andere intro-ouders en de organisatie is ze wat wijzer geworden. “Blijkbaar krijgen we nog veel meer van dit soort stops waar we eigenlijk niks gaan doen.” Pure pech voor deze route? Misschien wel, want de organisator vertelde Bron woensdagochtend dat er juist heel veel dingen georganiseerd zijn. Workshops, speurtochten, musea-bezoeken, spellen, sportactiviteiten, zelfs een bezoekje aan het PSV-stadion. Maar goed, bij dit Food-clubje zijn het dus vooral langsloop-stops: plekken om te ontdekken.

Vanaf de Effenaar lopen we na een kort ingelast spel met multiple choice-vragen over Eindhoven door naar het Stadhuisplein, waar een lunchpakket kan worden opgehaald. Onderweg daarheen vertelt intro-papa Kick dat de afgelopen dagen héél gezellig waren. “Maar op dit moment voel ik me wat minder. Grieperig, rillerig, koud, dan weer warm. Gewoon een beetje ziek.” Toch mag dat voor hem de pret niet drukken: hij loopt de hele route voorop met een grote JBL-box om zijn nek. De muziek hyped de intro-kinderen, waarvan een groot deel brak is, goed op.

Onder die brakke studenten bevinden zich ook Fie en Bente. De een heeft drie uur geslapen, de ander een nette zes. “We wisten niet zo goed wat we van deze tour moeten verwachten, maar volgens mij wisten de intro-ouders dat ook niet”, zeggen ze. “We hebben eigenlijk meer zin in het Vibes-festival vanmiddag.” En dat is eigenlijk al drie dagen het geval: het ochtendprogramma zien ze als een ‘moetje’, in de middag barst het feest los.

Tilburg

In Tilburg klinkt ondertussen het startsein van de City Tour op het Willemsplein na een boodschap van burgemeester Fleur Gräper - van Koolwijk. “Vorig jaar tijdens Purple zag ik een stad waar enorm veel energie hangt. Daar moest ik burgemeester van worden! En een half jaar later is me dat gelukt. Ongelooflijk bijzonder dat alle onderwijsinstellingen vandaag samen aan de slag zijn om de nieuwe studenten onze stad te laten ontdekken. De komende jaren gaan we Tilburg nog mooier en leuker maken.”

De City Tour voor 25 Pedagogiek-studenten die Bron mag volgen, start met een muziekroute door de stad. Na een goede twintig minuten wandelen volgt een korte introductie bij de eerste locatie: de nachtzuster. Binnen staat de ruimte vol rook en draait een dj muziek. Voor eerstejaarsstudent Lotte ziet vooral de bank er aanlokkelijk uit. “Het is dag drie, waarop we de cultuur van de stad moeten leren kennen, maar dat boeit eigenlijk niemand iets. We zijn hier gewoon voor de gezelligheid en de mensen.”

Twaalf stops
Na een half uur te hebben gezeten, weet intro-mama Lente genoeg. In het programma, met maar liefst twaalf stops, staan verschillende locaties waar geen opdrachten aan verbonden zitten. “Die skippen we, we gaan door naar de karaokebar waar we mogen zingen.” Dat levert twinkelende oogjes op bij de eerstejaarsstudenten. Maar eenmaal bij de karaokebar aangekomen, volgt een nieuwe teleurstelling. De bar is dicht. “We hadden beter uit kunnen slapen en vanmiddag naar het festival kunnen gaan”, aldus Lotte.

Bij een ander groepje met daarin eerstejaarsstudenten van de Juridische Hogeschool klinken soortgelijke geluiden. Na hun pauze zijn ze ruim op tijd bij de Schouwburg, waar ze hun route hervatten. Totdat een van de intro-moeders naar buiten komt. “We kunnen niet meer aansluiten. Het programma is te vroeg herstart en de volgende ronde begint pas over een uur."

Na kort overleg besluiten de begeleiders dat hun kinderen daar niet op hoeven te wachten. “Ga vooral iets leuks doen, trek je eigen plan. Pak een terrasje of ga een ijsje halen, en dan zien we elkaar vanmiddag weer voor het festival.” Daar zullen ze wellicht anderen treffen, want meerdere groepjes kiezen voor dat alternatief.

Venlo
Eerstejaars Informatica-student Kaylene loopt in Venlo de creativiteitsroute, die haar ontzettend goed bevalt. “We zijn begonnen in de bibliotheek, waar we een bingokaart vol activiteiten moesten afstrepen. Eenmaal compleet kregen we een aantal cadeautjes als aandenken.”

Na een korte stop bij een ijssalon leidt de tour naar Museum van Bommel van Dam, een museum vol moderne kunst. “Echt een leuke dag. Hoeveel dingen we precies gaan doen weet ik niet, maar we sluiten 'm wel af bij een café in de stad. Daar proosten we met een biertje, want ook dat hoort bij het studentenleven.”

Na een silence disco op maandagavond, gevolgd door een korte nacht, werden de nieuwe journalisten in spé dinsdagochtend om 08.15 uur bij MindLabs verwacht. Eerst was het tijd voor een dagstart, waarbij de slaperige ogen bij veel aanwezigen nog half dicht hingen, om vervolgens na een paar bakken koffie door te gaan met de bezoekjes van verschillende gastsprekers. Verspreid over meerdere groepen woonden de studenten drie sessies bij.

Op zoek naar Marlotte
Studenten konden aansluiten bij sessies met Gijs Sanders, presentator bij BNNVARA, en media-expert Victor Vlam. Maar ook met Lizzy Diercks, momenteel werkzaam bij DPG Media maar eigenlijk vooral bekend van de best beluisterde Nederlandse podcast ooit: ’Op zoek naar Marlotte’. Daarmee ging ze vorig jaar hartstikke viral vanwege het bizarre verhaal dat de podcast vertelt. Dat gaat namelijk over Annika, een medewerkster van de Kindertelefoon die jarenlang werd voorgelogen over een ‘ernstig mishandeld’ meisje dat - zo bleek later uit onderzoek van Lizzy Diercks - nooit heeft bestaan.

In een gesprek met studenten vertelt de journaliste hoe die zoektocht is gegaan, welke reacties ze kreeg en wat het onderzoek met haar heeft gedaan. “Ik vond het best heftig dat de podcast zo viral ging”, vertelt ze. “Dit verhaal gaat om echte mensen, het is echt gebeurd. Dat heeft wel wat me gedaan, maar natuurlijk niet zoveel als met de slachtoffers. En los daarvan ben ik natuurlijk ook trots dat het zo groot is geworden. Natuurlijk lig je onder een vergrootglas als iets viral gaat, maar ik denk dat je als journalist blij bent dat je gelezen wordt. Daar schrijf je immers voor.”

Diercks vertelt ook dat de tijd waarin zij journalist werd, heel anders is dan de huidige tijd. Waar Diercks dagenlang zocht naar allerlei documenten, hoeven studenten nu alleen maar op een paar AI-knoppen te drukken om diezelfde informatie te krijgen. “Dat maakt het allemaal wel een stuk makkelijker”, lacht ze. “Dan hoef je al dat vervelende werk niet meer te doen. Maar tegelijkertijd natuurlijk ook lastiger, want je moet je feiten wel extra goed checken.”

Dat is dan ook de tip die ze de nieuwe studenten wil meegeven: wees zorgvuldig. Publiceer pas een verhaal als je zeker weet dat alles klopt. Maar ook: “Lees iedere dag de krant. Of kijk naar nieuws via TikTok, social media, de televisie, wat dan ook. Consumeer iedere dag twintig minuten nieuws en je creëert binnen vier jaar tijd een kennisvoorsprong die heel veel anderen niet hebben.”

Goed beeld
Carmen, Tess, Fleur en Ilay, vier studenten die bij de sessie van Diercks aanwezig waren, kenden de podcast allemaal niet. Ze hadden er via TikTok wel over gehoord, maar hadden ‘m niet beluisterd. Toch vonden ze de dingen die de journaliste vertelde, heel interessant. “We krijgen vandaag een goed beeld van wat journalistiek precies inhoudt”, klinkt het. "Het is heel leuk dat we veel verschillende verhalen horen van diverse mensen die allerlei werkzaamheden in de journalistiek doen."

Precies wat de bedoeling was, vertelt mede-organisator Esmee. “We hebben met de gastsprekers geprobeerd een divers aanbod te verzamelen dat laat zien op welke manieren je in het werkveld terecht kan komen. Als podcast-maker, sportjournalist, maar ook als media-expert of onderzoeksjournalist. We willen laten zien dat er meerdere wegen zijn die naar Rome leiden, zodat onze nieuwe studenten met een open vizier de opleiding in kunnen gaan.”

Foto bovenin: Lizzy Diercks

FieldLab West is bedoeld voor de wijk Tilburg-West en werd bijna vijf jaar geleden opgezet door Fontyscoach en -docent Michelle de Bruijn. Ze werkt voor het project nauw samen met Stefan van Teeffelen van Avans. De twee hebben in de afgelopen jaren samen een hybride leeromgeving opgebouwd waar multidisciplinair wordt samengewerkt met organisaties, studenten en bewoners, en waarbij initiatieven in de wijk Tilburg-West worden versterkt en verbonden.   

Uitdagingen
“Tilburg-West wordt beschouwd als een kwetsbaar gebied qua veiligheid, sociaal welzijn en fysieke omgeving”, legt De Bruijn uit, werkzaam bij Fontys Economie en Communicatie in Tilburg. “De wijk valt onder het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid; er zijn veel sociaal-economische uitdagingen en er is veel aandacht voor criminaliteit, bestaanszekerheid, ontmoetingsplekken en veiligheid in de wijk. Er gaat veel geld naartoe, maar daardoor zien mensen soms door de bomen het bos niet meer.”  

Daar komt nog eens bij dat er in de komende jaren 10.000 woningen in Tilburg-West gebouwd moeten worden, dat de Westermarkt op de schop gaat en dat er een Kenniskwartier komt. “Dat alles zorgt voor uitdagingen, maar ook voor kansen. En die pakken wij met FieldLab West graag aan”, aldus De Bruijn. 

Dat doen ze door studenten en onderzoekers van verschillende instituten van Fontys en Avans samen te brengen en hen, afgestemd op wat er nodig is in de samenleving, gezamenlijk te laten werken aan onderzoek en onderwijs met maatschappelijke waarde.

Dat gebeurt op een multidisciplinaire manier. Je hebt bijvoorbeeld juridische studenten die spreekuren houden voor bewoners, maar ook een Social Work-student die de podcast Ons West maakte, die nu voortgezet wordt door een onderzoeker vanuit een lectoraat. Verder zijn er ook studenten van bijvoorbeeld HRM, ICT, Toegepaste Psychologie, Integrale Veiligheid en Communicatie bij betrokken.  

Tilburg-Noord 
De resultaten van de projecten zijn dusdanig succesvol dat FieldLab West na de zomer wordt uitgebreid naar Tilburg-Noord. Daarvoor is de pas afgestudeerde Communicatie-student Dahabo Abdullahi aangenomen; zij gaat de boel daar leiden samen met Abdellah Aknin (afgestudeerd in Social Work). Maar hoewel FieldLab een project is dat ontstaan is vanuit Fontys en Avans, wordt Abdullahi niet door een van die twee instellingen betaald. Want extra geld beschikbaar stellen voor hybride leeromgevingen? Dat gebeurt veel te weinig, zeggen De Bruijn en haar collega Van Teeffelen.   

Abdullahi wordt via een ingewikkelde constructie betaald door de rijkspot van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Hetzelfde geldt eigenlijk voor De Bruijn: ook bij haar is sprake van een ingewikkelde constructie. Fontys geeft haar voor het project FieldLab twaalf uur per week aan beschikbaarheid, maar betaalt er daar slechts vier van. De andere uren komen uit andere potjes van onder meer Regio Deal Midden-Brabant. Maar die Regio Deal loopt volgend jaar af en De Bruijn heeft geen idee waar haar geld daarna vandaan gaat komen. 

Geen paraplu
Dat is een zorg voor later, want het financiële plaatje is niet het enige probleem. Ook op andere gebieden schuurt het, geven De Bruijn en Van Teeffelen toe. “Vanuit Fontys en Avans zit er niemand bovenop die zegt wat we moeten doen”, klinkt het. “Iedereen vindt het fantastisch wat we doen, er is applaus voor, maar tegelijkertijd wil niemand ons in hun koker hebben. Er zit nergens borging, geen paraplu. Als wij wegvallen, neemt niemand het van ons over. Formeel gezien weet niemand wat we hier precies aan het doen zijn.” 

"Fontys wil dat er interdisciplinair gewerkt wordt; dat doel staat uitgebreid omschreven in de visie. En dat doen we bij FieldLab ook. We maken op heel veel verschillende snijvlakken impact, maar op de een of andere manier slagen Fontys en Avans er niet in om dit een plek te geven binnen de organisatie.” 

Wat dan wel zou helpen? Structurele ondersteuning bij het aanvragen van subsidies en een centraal potje voor multidisciplinaire projecten zoals FieldLab West. "Ik weet dat die ambitie er al heel lang ligt, maar de ruimte en het geld zijn er simpelweg niet. En we zijn helaas niet de enige hybride leeromgeving die hiermee kampt.”  

Foto bovenin: opnames van de podcast Ons West

De ElsGenerator is vernoemd naar Els de Vaan-Bruinsma, die decennialang docent natuuronderwijs was aan de pabo in Nijmegen. Ook bij Fontys liet zij haar sporen na. Haar boek Praktische didactiek voor natuur en techniek geldt op alle pabolocaties als verplichte literatuur.

Volgens Huub van der Haagen, pabodocent Natuur en Techniek in Eindhoven, is dat niet zonder reden. “Het is praktisch, goed leesbaar en staat vol voorbeelden, uitleg en denkvragen.” Van der Haagen kan het weten, want hij werkt al ruim 35 jaar als docent bij Fontys en studeerde er zelf ook.

Volgens haar man Jan de Vaan, zus Annette van der Bilt-Bruinsma en broer Geert Bruinsma weerspiegelt het boek precies wie Els de Vaan was. “Els werd gedreven door nieuwsgierigheid en een onderzoekende houding. Dat wilde ze overbrengen op haar studenten en via hen op leerlingen in het basisonderwijs.”

Zelf onderzoeken
Onderwijs moest kinderen raken, vond De Vaan, omdat kennis anders niet beklijft. Zelf onderzoeken, ervaren, voorspellen en vervolgens verifiëren vormden de kern van haar onderwijsvisie. Daarom ontwikkelde ze practica met alledaagse materialen, zoals zonneautootjes van boterkuipjes, die kinderen zelf bouwden en waarmee ze wedstrijden hielden.

Ook na haar pensionering bleef De Vaan lesmateriaal en proefjes ontwikkelen voor natuur- en techniekonderwijs. “Een van de laatste dingen die zij wilde maken, was een eenvoudig apparaat waarmee leerlingen kunnen voelen hoeveel inspanning het kost om elektriciteit op te wekken”, vertelt Jan de Vaan. Broers Geert en Sjoerd Bruinsma bouwden een prototype dat nog tijdens haar leven werd getest.

Eenvoudig ontwerp
Na haar overlijden werkte de familie het idee verder uit. Uiteindelijk werden vijftig ElsGenerators gebouwd, die worden verspreid onder pabo's in heel Nederland. Een van de exemplaren staat nu in Den Bosch op tafel, eromheen drie pabodocenten samen met de makers. Huub van der Haagen wordt vergezeld door Maartje Schollen en Stefan van Beurden, pabodocenten uit Tilburg en Den Bosch. 

De ElsGenerator bestaat uit een generator die met een lijmklem aan een tafel wordt bevestigd. Deze is verbonden met een printplaatje en drie lampen: een gloeilamp van 21 watt, een gloeilamp van 5 watt en een ledlamp van 2 watt, die evenveel licht geeft als de gloeilamp van 21 watt. Wie aan de hendel draait, merkt direct het verschil. De ledlamp kost relatief weinig inspanning, terwijl de gloeilamp van 21 watt aanzienlijk meer kracht vraagt. [tekst gaat verder na de video]

“Met de ElsGenerator voel je hoeveel inspanning nodig is om een lamp te laten branden”, licht Geert Bruinsma toe. Tijdens de demonstratie proberen de pabodocenten via een USB-aansluiting een printplaatje tot 12 volt op te wekken. Dat lukt niet, al komen ze wel in de buurt. Het maakt duidelijk hoeveel moeite het kost om elektriciteit te produceren.

Stefan van Beurden noemt de ElsGenerator een waardevolle aanvulling op het onderwijs. “Ons vak staat of valt met practica. We hebben een heel kabinet aan materialen die onze studenten in de klas gebruiken, en de ElsGenerator past daar uitstekend bij.” Collega Maartje Schollen ziet nog een ander voordeel. “Sommige studenten denken dat natuur- en techniekonderwijs saai of moeilijk is. De ElsGenerator bewijst dat het juist uitdagend en leuk kan zijn.”

Duurzaamheid
Van der Haagen wijst bovendien op de koppeling tussen techniek en duurzaamheid. “De ElsGenerator laat zien dat elektriciteit niet zomaar uit het stopcontact komt. Er is energie nodig om die op te wekken, en sommige apparaten zijn veel zuiniger dan andere.” Daar raakt de pabodocent een andere drijfveer van Els de Vaan: duurzaamheid.

Van Beurden pleit ervoor de ElsGenerator niet alleen in de bovenbouw in te zetten. “Bewustwording en talentontwikkeling beginnen al bij de kleuters.” Dat sluit naadloos aan bij de onderwijsvisie van Els de Vaan: kinderen leren het meest wanneer ze zelf kunnen onderzoeken, ervaren en ontdekken.

Foto bovenin: Stefan van Beurden geeft een slinger aan de ElsGenerator terwijl Maartje Schollen, Huub van der Haagen, Annette van der Bildt-Bruinsma, Geert Bruinsma en Jan de Vaan (vlnr) toekijken.

Javier studeert Concept & Trend Development en koos voor zijn studie bij Fontys omdat hij Nederland een interessant land vond waarvan hij de cultuur veel op die van Spanje vond lijken. Ook voelde het niet al te ver van huis, wat hem goed deed.

Javier, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter wel. Nederland is een technologisch land met sociale mensen. Wel kun je je hier als international soms eenzaam voelen omdat locals allemaal al deel uitmaken van een community. Maar voor de rest heb ik niet te klagen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“De diversiteit in culturen die Nederland kent en de Hollandse keuken bevallen me heel goed. Ook leer ik hier veel nieuwe mensen kennen waar je redelijk snel mee klikt. Dat gebeurt thuis een stuk minder. Wat me tegenvalt? Ik mis een community voor internationals en degenen die zich eenzaam voelen. We zijn ver van huis, dus laten we vooral een veilige plek voor hen creëren.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Eten haal ik bij de Jumbo en voor huishoudartikelen ga ik naar Casa, Gamma of Action. Ik kookte vooral Mediterraans, maar die ‘touch’ ben ik een beetje kwijtgeraakt. Nu eet ik vooral schnitzel met friet en salade. M’n favoriet.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Het frikandellenbroodje. Dat was het eerste wat ik at toen ik in Nederland aankwam. Ik liep een supermarkt in omdat ik een gebakje wilde. Daar lag ie: een worst met saus in een pakketje deeg. Heel interessant, en ook erg lekker. Maar ik heb er nu te veel op, dus ben het een beetje tegengegeten.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Heel veel, maar vriendschap wordt hier wel anders gewaardeerd dan in Spanje bijvoorbeeld. Hier spreekt iedereen met elkaar af wanneer het uitkomt, maar thuis zijn we altijd met elkaar in contact. Daarom lijkt in Nederland vaak de diepere connectie in vriendschappen te missen.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Soms, maar ik ga vaker s’ middags op pad. Naar sociale evenementen met mijn vrienden bijvoorbeeld. Ik hou wat dat betreft iets meer van rust.”

In vergelijking met de Canarische Eilanden, hoe is het leven in Tilburg?
“Het is een stuk duurder, dat zeker. In Spanje betalen we veel minder belasting, bijvoorbeeld over producten, maar ook zaken zoals etenswaren en huur zijn hier aanzienlijk duurder dan thuis.”

Wat mis je het meeste van thuis?
“De zon, het echte Mediterraanse eten en de ‘sense of belonging’. Op de Canarische Eilanden ben je als persoon echt onderdeel van de gemeenschap, en dat mis ik hier.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Nederland is een stuk vrijer dan andere landen, ook democratisch gezien. Hier wordt veel meer aandacht gegeven aan mensenrechten, natuur en duurzaamheid. Aspecten waar andere landen niet zozeer naar kijken, maar die wel erg belangrijk zijn.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Ik werk nu naast mijn studie aan projecten voor verschillende bedrijven, dus ik ben zeker van plan om te blijven. Voor hoelang weet ik niet, maar dat zie ik dan wel weer.”

Ben je door je studie bij Fontys anders naar de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Zo ver van huis zijn heeft me veel geleerd. Vooral over mezelf op persoonlijk vlak. Ik ben anders naar mensen, relaties en omgangsvormen gaan kijken. Een nieuw perspectief dat ik anders niet gekend had, dus hier studeren is een hele ervaring.”

De Jacques de Leeuw-prijs wordt ieder jaar uitgereikt aan twee studenten van Fontys Academy of the Arts, waarmee talentvolle kunstenaars zich verder kunnen ontwikkelen. Dit jaar wonnen studenten Ilse Groeneveld en Linh Búi Le Huyen. Zij ontvingen beiden een cheque van 10.000 euro.

Ilse Groeneveld, student Docent Beeldende Kunst en Vormgeving, won met haar project ‘Kijken doe je samen’. 

Kunst vanuit materiaal
Ze vat haar werk samen als een kunsteducatieve beschouwingsmethode waarin ervaring, materiaal en de dialoog over kunst centraal staan. “Het is een methode die begint vanuit materiaal waarbij leerlingen de kans krijgen naar kunstwerken te kijken zonder dat ze meteen moeten verwoorden wat ze zien.”

Daar is het huidige kunstonderwijs volgens de student voornamelijk op gefocust. “Maar met mijn methode, gebaseerd op de doelgroep vmbo-basis en kader, draai ik dat eigenlijk om. En is het materiaal wat gebruikt wordt juist een heel belangrijk uitgangspunt.”

Met het geldbedrag wil Ilse haar methode verder gaan ontwikkelen. Niet alleen voor de huidige doelgroep, maar ook voor bijvoorbeeld havo en vwo. “Zodat leerlingen op hun eigen niveau kunst kunnen ervaren, voelen, kiezen en vergelijken. ‘Kijken doe je samen’ maakt kunstbeschouwing toegankelijker voor iedereen.”

Toegankelijker
De tweede hoofdprijs van 10.000 euro was voor Linh Búi Le Huyen, student aan het Conservatorium. Met haar cellospel wist ze de jury op verschillende momenten compleet in te pakken. “Ze bezochten meerdere concerten van me waarin ik diverse stukken speelde van de zestiende tot twintigste eeuw, waardoor ik in aanmerking kwam voor de hoofdprijs”, vertelt Linh over de jury die de prijs simpelweg aankondigde met de reden: “Meer woorden zijn niet nodig”. 

Linh weet ook al waar ze haar prijzengeld aan uit gaat geven. “Onder andere aan doorontwikkeling van mijn eigen cellospel, maar ik wil ook dat klassieke concerten beter toegankelijk worden voor Tilburgers. Nu betaal je voor een concert in dit genre gauw twintig á dertig euro per kaartje, maar met het prijzengeld kan ik ook een concertreeks ontwikkelen waar een toegangsticket bijvoorbeeld maar vijf euro kost. Zo wordt klassieke muziek een algemener groter goed.”

Landelijk gezien gaat het om een unieke samenwerking, waar naast Fontys Educatie en OMO (Ons Middelbaar Onderwijs, een scholenorganisatie voor het voortgezet onderwijs) ook de bisdommen van Breda en Den Bosch en de Universiteit van Tilburg aan meedoen. Samen organiseerden ze in het afgelopen studiejaar tien scholingsbijeenkomsten voor bevoegde OMO-docenten die geschoold zijn voor een ander vak dan Levensbeschouwing, maar wel interesse hebben in een tweede bevoegdheid voor het vak – jawel – Levensbeschouwing.

Levensbeschouwing is en blijft immers een belangrijk vak, zegt Van den Bemt. Maar omdat het tekort voor docenten groot en de aanwas vanuit zowel Fontys als de Tilburgse universiteit niet bijster hoog is, moeten er andere stappen gezet worden. "Momenteel zijn er landelijk gezien heel veel onbevoegde of onderbevoegde mensen die het vak Levensbeschouwing geven, wat ervoor zorgt dat de kwaliteit soms ondermaats is", zegt Hans van den Bemt daarover.

Dat zit zo: Levensbeschouwing is vanuit de overheid geen verplicht vak. Schoolbesturen bepalen zelf of ze het vak verplicht maken en bij OMO is dat het geval. Tegelijkertijd zijn er geen landelijke richtlijnen over welke bevoegdheid je nodig hebt om het vak te mogen geven. “Ze moeten lesbevoegd zijn, pedagogisch en didactisch, maar dat betekent dus dat iemand met een tweedegraads Geschiedenis-diploma bij wijze van spreken ook automatisch Levensbeschouwing zou mogen geven”, aldus Van den Bemt. 

Proefjaar
OMO doet dat niet op die manier; de organisatie wil niet zomaar elke docent voor de klas zetten en wil bovendien het vak Levensbeschouwing versterken. “Daarom is er nu een traject opgestart waarbij bevoegde docenten met tien scholingsbijeenkomsten een soort proefjaar krijgen om erachter te kunnen komen of Levensbeschouwing iets voor ze is.” 

Na die tien bijeenkomsten krijgen ze een certificaat waarmee ze in principe kunnen zeggen dat ze voldoende bekwaam zijn om het vak te geven. Toch hebben de samenwerkende partijen de hoop dat de docenten na het traject doorstromen naar een officiële studie bij bijvoorbeeld Fontys. “Bij Fontys Educatie Levensbeschouwing kunnen ze dan in één jaar tijd hun bevoegdheid halen. Met het certificaat zijn ze bekwaam, met een diploma bevoegd.” 

Verdubbeling
De eerste ronde van de samenwerking heeft voor Fontys goed uitgepakt: van de negen deelnemers stromen er zes door naar de opleiding binnen Fontys. Maar die zekerheid was er op voorhand absoluut niet, zegt Van den Bemt. “Het had ook zo kunnen zijn dat Fontys er geen enkel profijt van zou hebben als niemand voor een vervolgstudie bij ons zou kiezen. Dat is gelukkig niet gebeurd: we krijgen er een mooi aantal studenten bij. Bijna een verdubbeling van het aantal zij-instroomstudenten dat we nu hebben.”

Woensdag krijgen de eerste negen deelnemers hun certificaat uitgereikt en in september start de tweede ronde. Dat gaat ook weer over het vak Levensbeschouwing, maar volgens Van den Bemt zou het ook voor andere tekortvakken een goede oplossing kunnen zijn. “Als je mensen in een aantal bijeenkomsten eerst laat proeven, maak je de drempel een stuk minder hoog dan wanneer iemand meteen met een hele studie moet starten.” 

Het is onder andere te zien op campus Stappegoor in Tilburg. Het gebouw waar de Juridische Hogeschool is gevestigd lijkt zo goed als uitgestorven, en ook in de campustuin lopen amper mensen buiten. Gebouw P8 kent nog wat gevulde lokalen, maar ook daar is het niet bijster druk.

Gebouw P1 lijkt de meeste bedrijvigheid te kennen. Een aantal studenten loopt naar buiten na een les, en een enkeling komt net vanuit het parkeerterrein – waar overigens meer dan genoeg plekken vrij zijn – het gebouw binnengelopen. Onder hen twee studenten van de pabo. “Eigenlijk is het puur toeval dat wij er vandaag wel zijn. Wegens onze minor en stage zijn we hier al ruim een half jaar niet meer geweest, maar vandaag moeten we even een en ander regelen”, laten de studenten weten. Dat het zo rustig is op de campus was hen nog niet opgevallen.

Aanpassen in werk
Wie het wel opvalt zijn verschillende medewerkers in P1. Een aantal van hen, werkzaam bij beveiliging, catering en schoonmaak, zit gezamenlijk aan een tafel in de kantine voor overleg. “Je merkt steeds meer aan de parkeerterreinen dat auto’s wegblijven. Waar het gedurende het schooljaar bomvol staat, wordt het nu iedere week minder en minder”, laat een beveiligingsmedewerker weten. Toch veranderen zijn werkzaamheden niet met de uitblijvende drukte. “Of er nu veel of weinig mensen zijn, de regelmaat in ons werk blijft.”

De cateringmedewerkers proberen echter wel rekening te houden met de afnemende drukte. Al is dat niet altijd mogelijk. “We vragen geregeld aan bijvoorbeeld roostermakers wat de verwachting is qua drukte zodat we daar onze bestellingen op aan kunnen passen, maar als de helft van een klas niet op komt dagen, zit je alsnog met een overschot.”

Herkenbaar beeld
Dat het zo rustig is op de campus ligt volgens de medewerkers onder andere aan het mooie weer en de tentamenperiode die vaak voor de vakantie valt. Maar ook de mogelijkheid om thuis te werken en online colleges te volgen speelt parten. “En dat nekt het leven op de campus.”

Ook cmr-voorzitter Marije Dahmen-Bezemer herkent het gegeven dat campussen steeds eerder leeglopen. “Veel instituten en opleidingen worstelen hier enorm mee. Zowel op studenten- als op medewerkersniveau.” Volgens haar worden er dan ook tal van activiteiten georganiseerd om het effect tegen te gaan, maar succes blijft daarin uit.

Dat ligt volgens de voorzitter deels ten grondslag aan de coronaperiode, waarin zowat iedereen verplicht werd thuis te werken. “Dat is daarna gebleven, en het lijkt alsof het de laatste tijd steeds meer wordt.”

Verwachtingen studenten
Volgens Dahmen-Bezemer moet er daarom een gesprek plaatsvinden. Welke verwachtingen hebben studenten? Moet een docent fysiek of digitaal aanwezig zijn? En hoe zit het met de aanwezigheid van studenten zelf tijdens lessen en colleges? Het antwoord op die laatste vraag is al duidelijk: “Dat percentage is schrikbarend laag aan het worden. Zorgelijk vanwege de studieresultaten die hier onder kunnen lijden, maar ook voor de docenten. Een zo goed als lege klas is niet leuk lesgeven.”

Dat brengt ook weer andere discussies op gang, weet de cmr-voorzitter. “Om aanwezigheid bijvoorbeeld weer te verplichten, of door het percentage toe te voegen aan eindcriteria. Iedereen probeert een modus te vinden om te zorgen dat studenten terugkomen, en dat is een hele lastige.”’

De vraag is alleen: waarom zijn ze niet aanwezig? Vinden ze het te makkelijk, zijn ze veel aan het werk naast hun studie, vinden ze het niet interessant, past de lesmethode niet? “Dat zijn allemaal vragen die ertoe doen.”

Afleiding en ruimtetekort
Dahmen-Bezemer hoort daarnaast ook signalen van studenten dat zij ontzettend afgeleid raken van de omgevingen die Fontys kent, zich daardoor niet kunnen concentreren en daarom thuisblijven. “We moeten dus op zoek naar de juiste mix waarin studenten juist op school willen zijn en zich prettig voelen om hun studie te volgen.”

Ook medewerkers kampen daarmee. “Wij horen van diensten die verhuizen naar Rachelsmolen dat ze maar zeer beperkte werkplekken toegewezen krijgen. Opleidingsteams moeten bijvoorbeeld werkruimten delen met minder dan de helft aan werkplekken voor het aantal medewerkers dat in een team zit. Er wordt dan aangegeven dat wanneer het 'vol' is men ergens anders moet gaan zitten. Het nut van ‘op Fontys’ aanwezig zijn voelen ze dan niet meer, waardoor ze thuisblijven.”

Gesprek aangaan
De afwezigheid van personeel en studenten is dus een bekend probleem, verspreid over heel Fontys. De oplossing? “Leg ten eerste de vraag neer bij de juiste personen en blijf alert dat je de mensen waarover het gaat meeneemt in het gesprek."

“Er is veel gebeurd sinds de laatste keer dat we elkaar in januari spraken. We hebben er een hele periode op zitten en ook de laatste periode is al bijna afgelopen. In het derde blok zijn we druk bezig geweest met de gemeenteraadsverkiezingen. Het begin daarvan ging supergoed, maar op de dag van de verkiezingen overleed mijn oma, waardoor ik daar niet bij kon zijn.

Ik liep wat achterstand op. In de week van het overlijden van mijn oma zou ik namelijk mijn portfolio in moeten leveren, maar ik had twee van de drie opdrachten nog niet kunnen voltooien. Ik miste ook een feedbackmoment, maar gelukkig mocht ik mijn werk twee weken later alsnog opsturen en heb ik alles gehaald. Ik ging voor een ‘voldoende’, maar kreeg uiteindelijk een ‘goed’. Daar was ik echt heel blij mee.

En het was ook nodig, want ik wil in augustus stage gaan lopen in Curaçao en de hele reis daarvoor is al geboekt. Mijn stage gaat echter alleen door als ik mijn propedeuse haal, en daar moest ik zowel de derde als vierde periode voor halen." [Tekst gaat verder onder de foto's]

"De vierde periode is in volle gang en staat in het teken van de Europese Unie. In het kader daarvan zijn we een paar weken terug een dagje naar het Europees Parlement in Brussel geweest, waar we de persruimte mochten zien, een rondleiding door de plenaire zaal kregen en een persconferentie bij mochten wonen.

De persconferentie was leuk om mee te maken, maar duurde met anderhalf uur ook net iets te lang. Er waren tal van journalisten uit heel veel verschillende landen aanwezig die allemaal een andere taal spraken (al dan niet met een onverstaanbaar accent) en het hadden over onderwerpen waar ik niks vanaf wist. En ik had heel veel honger. Dus ik was er al snel uit dat dit niet iets is wat ik ambieer voor mijn toekomstige carrière.

Naast Brussel hebben we deze periode ook nog een ander tripje op de planning staan. Maandag vertrekken we met de klas naar Praag, waar we in contact willen komen met journalisten om het te hebben over de verminderde persvrijheid in Tsjechië. Maar uiteraard gaan we daarnaast ook lekker zwemmen en naar kroegjes, want het wordt prachtig weer.

Na Praag moeten we nog een weekje naar school, daarna hebben we vakantie. Het is nog wel even spannend of ik alles haal, omdat ik – zoals ik al zei – héél graag naar Curaçao wil. Maar ik doe echt mijn best en sta er redelijk goed voor. Ik heb vertrouwen in mezelf, nu maar hopen dat mijn docent dat ook heeft. Het plan is om op 21 augustus naar Curaçao te vliegen. Tot die tijd ga ik eerst nog naar Mallorca met mijn beste vriendin, werken, geld verdienen en een afscheidsfeestje geven. Ik hou wel van een feestje en dit lijkt me een goede reden om er een te organiseren!”

Ze is pas een week terug uit Australië, dus het is voor Winke vooral nog even acclimatiseren deze eerste dagen. Hiervoor verbleef ze in het Australische Melbourne, waar ze de opleiding Entertainment Business Management volgde en zich onderdompelde in creativiteit, contentcreatie en ondernemerschap. “Die studie sloot heel goed aan bij wat ik later wil doen, namelijk de creatieve kant op binnen de journalistiek. Dit was de perfecte toevoeging.”

Wat Winke vooral bijzonder vond aan de opleiding, is dat ze terechtkwam in een klas vol Australische studenten. “Zij volgden dit een heel jaar, maar ik maar een trimester. En dat alleen maar op maandagmiddag, dinsdagochtend en woensdag de hele dag. Luxe he?”

Op de bonnefooi vertrokken
Ook de studiedruk was volgens de student veel anders dan op haar eigen opleiding binnen Fontys. “Net als hier hadden ze daar geen tentamens en werd je beoordeeld op projecten, maar de studiedruk was daar veel minder hoog dan in Nederland. Dat gold ook voor de beoordelingen op je uiteindelijke studieresultaten. Presenteren mocht in Melbourne bijvoorbeeld gewoon van een blaadje af, terwijl je hier alles uit je hoofd moet leren.”

Hoewel Winke destijds met een gerust hart aan haar studie begon aan de JMC Academy, waren haar eerste weken in Melbourne allesbehalve rustgevend. Ze vertrok namelijk zonder het hebben van een woonruimte naar de andere kant van de wereld. “Dat werd aangeraden door andere internationals, omdat je daar lokaal heel snel wat zou moeten kunnen vinden.” [Tekst gaat verder onder de foto’s[

Winke had echter niet door dat ze ook in Melbourne kampen met een algemene woningnood. “Gelukkig zat ik in een appgroep met ruim 700 andere Nederlanders die in Melbourne verblijven. Vanuit die groep wist ik een Airbnb te bemachtigen, waar ik een week heb moeten slapen voordat ik echte woonruimte had gevonden.”

Uiteindelijk bemachtigde ze een studentenkamer in een huis vol andere internationals. “We gingen ieder weekend iets doen. Reizen, werken op een festival in een natuurgebied, feesten, de stad ontdekken, surfen en wildkamperen. Ik heb het allemaal mogen ervaren.”

Combineren
Winke bekostigde haar woning, studie en reizen op verschillende manieren. Ze betaalde haar visum en vlucht van haar scholarship, zette haar DUO op uitwonend en zette drie jaar lang haar verdiende centen opzij. “Ik heb niets geleend, maar er gewoon keihard voor gewerkt.”

Voordat ze met haar studie Journalistiek begon had Winke een tussenjaar waarin ze naar Thailand ging. Daarna twijfelde de student of ze door wilde reizen of studeren. “Mijn moeder wees me erop dat ik het wellicht ook kon combineren, en dat is me nu dus ook gelukt.”

Er zijn voor anderen
Voordat ze vertrok, dacht ze vaak: waar begin ik aan? Maar eenmaal in Australië merkte ze al snel dat je nooit alleen bent. "Je komt in een omgeving terecht vol mensen die precies hetzelfde meemaken en ik heb daar meer geleerd dan ooit. Niet alleen op school, maar ook over mezelf. Ik durf nu zoveel meer en mijn zelfvertrouwen is ook echt gegroeid.”

Daarom raadt Winke het alle andere Fontysstudenten ook aan om een minor in het buitenland te volgen. “En als je vragen hebt of twijfelt, mag je altijd contact met me opnemen. Ik miste de ervaringen van andere studenten ook voordat ik wilde gaan, dus ik ben er graag om anderen te helpen.”

Hoe zou het zijn als de dokter geen pillen, maar een ticket voor een concert of voorstelling voor zou schrijven als medicijn? Wandelen en hardlopen is goed voor je, maar wat als hetzelfde gebeurt wanneer je gaat genieten van kunst en cultuur? Het klinkt wellicht als een utopie, maar Falk Hübner en Mark van Bergen denken dat het kan.

Sterker nog, kunst en cultuur maken al verschil in onze samenleving als je het aan de twee experts vraagt. Want, zo stelt docent en onderzoeker Mark van Bergen, als mensen kunnen kiezen tussen werk of vrije tijd, kiest het overgrote deel voor de tweede optie. “Vroeger was veel geld verdienen en meer bouwen de grote drijfveer van onze samenleving, maar nu zijn we tot de conclusie gekomen dat we beter moeten zorgen. Voor onszelf, de samenleving en de planeet.”

Belangrijkere rol
Welzijn is daarin belangrijk. Op fysiek, sociaal, spiritueel, duurzaam, financieel, emotioneel en intellectueel vlak. “De mens komt steeds meer tot de conclusie dat kunst en cultuur daar een belangrijkere rol in heeft. Denk bijvoorbeeld aan muziek als stress- en pijnverlager. Aan kunst aan de muur in de wachtkamer, of het zingen van liedjes met mensen met dementie.”

Onderzoek bewijst dat die implementaties de kwaliteit van leven en het geluksgevoel verhogen. “Niet alleen op medisch vlak, maar ook daarbuiten. Alleen al van kunst en cultuur genieten is goed voor je en gaat het verouderingsproces tegen”, licht Van Bergen toe.

Integreren
Daarom presenteren zowel Falk Hübner als Mark van Bergen hun bevindingen als het gaat om het integreren van kunst en cultuur in de samenleving. Te beginnen met Hübner, lector Artistic Connective Practices. Hij onderzocht hoe kunstenaars direct met patiënten en verpleegkundigen samen kunnen werken om wederkerigheid te bewerkstelligen. “We willen kunst niet alleen iets voor de zorg laten doen, maar de zorg er ook voor de kunst laten zijn.”

Want, zo duidt de lector, kunst laat ons op een andere manier naar de wereld kijken. “In ons lectoraat werken kunstenaars dan ook niet voor een patiënt, bewoner of instelling, maar altijd mét. Daarin staat het artistieke proces en werk centraal, om zo ervaringen te verbeelden in artistieke media. Het gaat daarbij niet letterlijk om helpen, helen of beter maken, maar om het verkennen van elkaars werelden om zo tot een verdieping en meerwaarde van beiden te komen.”

Geboren met muziek
Mark van Bergen focust zich in zijn onderzoeksgebied juist op dancemuziek. Niet gek wellicht, want muziek komt in alle onderzoeken over kunst en welzijn en kunst en zorg terug. Maar hoe komt het dat muziek ons zo raakt? “Muziek heeft de unieke eigenschap om direct de ziel in te gaan. De interpretatie komt vaak pas achteraf, omdat het meteen de hersenpan in gaat en iets met je doet. Daarom kan het ook zoveel losmaken”, steekt de docent en onderzoeker af.

Volgens Van Bergen leeft muziek in de mens, al voordat we geboren worden. Een geluidsfragment van wat een embryo hoort in de baarmoeder lijkt daarbij verdacht veel op elektronische muziek. “Omdat dat geluid overeenkomt met de meest gangbare BPM (Beats Per Minute, red.) van elektronische muziek. Dus muziek leeft al in ons als we ter wereld komen.”

Drugs en positieve bijwerkingen
Hoewel de docent genoeg voorbeelden aandraagt van wat muziek kan betekenen voor de mens, is er volgens hem ook een enorme kloof. Die bestaat vooral tussen het omarmen van de dancecultuur en de negatieve toon die gezet wordt door verschillende media. Want ook al is de dancewereld een miljoenenbusiness waar veel mensen plezier uit halen, hoor je de media daar bijna nooit over.

Waar het dan wel over gaat? “Drugs, drugssmokkel of dieren in het safaripark die gek worden van het gebeuk van dancefestival Awakenings dat vlakbij plaatsvindt”. Daarom onderzoekt Van Bergen in zijn promotieonderzoek hoe de relatie tussen mens, dance en welzijn nu echt zit. En wat blijkt? Er zijn meer positieve dan negatieve neveneffecten.

De meeste positieve daarvan vinden plaats op het gebied van betekenis en zingeving. “Dan kom je bij de diepere lagen, zoals spiritualiteit, identiteitsvorming, gedeelde waarden, sociale verbinding, empathie en intimiteit.”

‘Laat kunst de wereld ontregelen’
Ook onderzocht de docent-onderzoeker wanneer het ervaren van welzijn begint bij dance-evenementen. “Dat is veel eerder dan op de dag zelf. En gebeurt al in chatgroepen en communities, en door eigen voorpret. En ja, ook drugs is een factor in de dancewereld als het gaat om welzijn. Maar als je dat holistisch bekijkt, is dat maar een marginale bijwerking in de totale beleving. Ook dat tonen veel onderzoeken aan, maar daar hoor je de media niet over.” 

Nu weegt Van Bergen alle gevonden aspecten tegen elkaar af om een eerlijk beeld te krijgen. En de eerste hypothesen liegen er niet om: er is een positief verband tussen dance-events en welzijn.

Dat is wellicht ook de kern van de avond, waarin tal van voorbeelden laten zien hoe kunst en cultuur bijdragen aan welzijn. Moet alle kunst daar in de toekomst dan ook om draaien? Nee, vinden beiden. “Maar kunst en cultuur hebben wel altijd een plek gehad in de samenleving”, aldus Hübner. Van Bergen: “Laat kunst vooral vrij zijn en de wereld ontregelen. Want anders kijken naar de wereld, is al heel veel waard.”

Foto bovenin: Falk Hübner (l) en Mark van Bergen tijdens het openbaar college

In de eerste drie jaar dat Martin de Wolf op de directeursstoel van Fontys Educatie zat, ging het best goed met de tweedegraadslerarenopleidingen van Fontys. De instroomcijfers van 2023, 2024 en 2025 waren tegen alle prognoses in best stabiel. Ieder jaar werd er een betere inschrijving gerealiseerd dan vooraf voorspeld was. “Daar mogen we niet ontevreden over zijn”, zegt De Wolf. “Maar als ik vooruitblik, heb ik er wel een ander beeld bij en dat is minder rooskleurig. Voor het aankomende jaar maak ik me wel wat zorgen.” 

Hoewel er nog geen keiharde cijfers bekend zijn en De Wolf daar dus ook niks concreets over kan zeggen, ziet hij al wel dat de voltijd en deeltijd inschrijvingen op dit moment achterblijven ten opzichte van vorig jaar. Dat geldt onder meer voor het tekortvak Nederlands, wat bij Fontys Educatie een nog relatief grote opleiding is. De meest populaire opleidingen zijn Geschiedenis (geen tekortvak) en Engels, maar daar lopen de cijfers ook terug. “Terwijl er bij Sittard dan weer een stijgende trend is”, aldus De Wolf. Bij het tekortvak wiskunde is momenteel sprake van een lichte stijging. “Dit geeft wel aan hoe grillig het beeld is en dat het ook niet aan een specifieke opleiding is toe te wijzen.” 

Waar dat aan ligt? Het past volgens de directeur in de prognose die ooit is gedaan. En bovendien zijn er in veel meer sectoren tekorten op de Nederlands arbeidsmarkt. Maar zou het misschien ook kunnen liggen aan het nieuwe opleidingsmodel dat in september 2025 van start ging bij Fontys Educatie? De Wolf geeft toe dat daar door sommige collega’s kritisch naar gekeken wordt, vooral vanuit het perspectief van de deeltijdstudent. Toch zijn er ook deeltijdopleidingen waar de studentenaantallen groeien. “We gaan de aankomende periode kritisch kijken of het model goed aansluit bij de wensen en behoeften van de deeltijdstudent.”

Actieplan
Er wordt gekeken naar de oorzaak, maar ook het gevolg wordt aangepakt, zowel bij Fontys als bij andere lerarenopleidingen. De Vereniging Hogescholen heeft een paar weken terug een actieplan ingediend bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap omdat de tekorten in de sector zodanig groot worden, dat belangrijke vakken zoals informatica, wiskunde, Nederlands, Frans en Duits in de toekomst mogelijk niet meer op alle scholen gegeven kunnen worden.

In het actieplan wordt onder meer gepleit om jaarlijks 18 miljoen euro uit te trekken voor kleine lerarenopleidingen en voor lerarenopleidingen die opleiden voor tekortvakken. Er wordt gevraagd om een eenmalig bedrag van 7,5 miljoen euro om het onderwijs toekomstbestendiger te organiseren, er wordt ingezet op meer samenwerkingen én op het behoud van zittend personeel. Daarnaast wordt ook het behalen van een tweede bevoegdheid benoemd, een actiepunt waar bij Fontys al hard aan gewerkt wordt. 

“Ik zou het heel mooi vinden als we alles op alles kunnen zetten om mensen ertoe te bewegen om voor het onderwijs te kiezen. Of misschien werken ze al in het onderwijs en kiezen ze voor een tweede bevoegdheid”, aldus De Wolf. “Wij hebben ons opleidingsmodel zo ook al ingericht; in principe is vanaf komend collegejaar iedere combinatie van lerarenopleidingen mogelijk. En daarmee lopen we ten opzichte van de andere lerarenopleidingen in Nederland voorop.”

Studenten kunnen op die manier twee opleidingen in één doen, waarbij veel vakken met elkaar overlappen en wat een breder beroepsperspectief oplevert. “We zien dat het aanslaat, maar natuurlijk doen we ook andere dingen om de opleidingen aantrekkelijker te maken. We kijken naar de samenwerking tussen de gemeenschappelijke lerarenopleidingen in Sittard en Tilburg, en willen ook kijken of we de krachten kunnen bundelen met andere hogescholen. Mijn hoop is heel erg gevestigd op de samenwerking met schoolbesturen in de verschillende onderwijsregio’s, want je kunt dit probleem niet alleen aanpakken.” 

Dit alles is volgens De Wolf hard nodig om als lerarenopleidingen weer in een financieel rooskleurige situatie te komen. “Tot nu toe is de keuze altijd geweest om de lerarenopleidingen te laten bestaan en ik ga ervan uit dat dit zo blijft. Zo lang bepaalde vakken op de middelbare scholen worden gegeven, vinden wij dat we de maatschappelijke en regionale verantwoordelijkheid hebben om ervoor te zorgen dat leraren opgeleid kunnen worden voor hun vak naar keuze. We gaan een lerarenopleiding niet zomaar sluiten omdat hij te klein is. Maar eerlijk is eerlijk: het is wel hard werken.”

Het maakt niet uit in welke kunstsector je werkzaam bent. Of dat nou dans is, beeldende kunst, musical of vormgeving: het beruchte zwarte gat lonkt bij vrijwel elk kunstdiscipline. Drie kunststudenten maakten daar een korte documentaire over – genaamd ‘Hoe zwart is jouw gat? – die onlangs bij NPO Doc werd uitgezonden. Met daarin vijf kunstenaars uit verschillende disciplines.

Grease
Geen van hen heeft bij Fontys gestudeerd, maar een rondvraag bij verschillende alumni van deze hogeschool leert al snel dat vrijwel elke kunststudent met het zwarte gat te maken kan krijgen. Dat was in ieder geval wel het geval bij Tristan van der Lingen, die in 2023 de opleiding Musicaltheater afrondde. “Wat het zwarte gat voor mij verlichtte, was dat ik tijdens mijn afstudeerjaar meedeed aan het televisieprogramma Op Zoek Naar”, zegt hij.

Tristan won de show en kreeg daarmee de hoofdrol in de musical van Grease. Na zijn afstuderen liep de productie nog drie maanden door, waardoor hij nog even verder kon. “Maar daarna heb ik zes maanden niks gedaan”, aldus de student. “En ja: toen vroeg ik me wel heel erg af wat ik moest gaan doen. Ik zat veel thuis, wist niet wat mijn mogelijkheden waren en had weinig werk in mijn branche. Het was een pittige periode.”

Kinderopvang
Tijdens zijn studie is hem wel verteld dat je in zo’n situatie terecht kan komen, zegt Tristan. Maar toch kwam de klap best hard aan toen het eenmaal zover was. “Ik ben een paar maanden bij de kinderopvang van mijn ouders gaan werken en heb ondertussen ook een agent ingeschakeld. Die zei dat ik vooral geduld moest hebben, dat het er allemaal bij hoorde en dat het goed zou komen. Dat gebeurde inderdaad: we zijn nu drie jaar verder en ik krijg steeds meer vraag om dingen te gaan doen. Ik heb net de musical van Frozen afgerond en begin deze zomer weer met een andere productie.” 

Een andere student, Fem Waesberghe, is zover nog niet. Zij rondde precies een jaar geleden de studie ArtCoDe af en zit nog steeds in het zwarte gat waar Tristan inmiddels uit is geklommen. Inclusief de angst om geen leuke baan te krijgen, geldzorgen en een tijdelijke vermindering van haar grote passie. “Je afstuderen is een heel groot hoogtepunt”, zegt ze. “Daar leef je naartoe. Je hebt er keihard aan gewerkt, nodigt mensen uit voor je expositie, krijgt complimenten. En dan ineens, als je eenmaal bent afgestudeerd, valt dat allemaal weg.” 

De schoolopdrachten verdwijnen, deadlines zijn er niet meer. Dus wat blijft er dan nog over? “Ik moest in het begin heel erg mijn creativiteit terugvinden”, vervolgt Fem. “Dat gebeurde eigenlijk pas een half jaar na het afstuderen. Na een flinke pauze, een reset die ik echt nodig had om erachter te komen wat ik nu eigenlijk wilde.”

Horecabaan
Inmiddels maakt ze weer kunst, heeft ze hier en daar opdrachten en werkt ze in haar eigen praktijk. Maar omdat ze daar geen vol maandsalaris mee verdient - verre van zelfs - werkt ze ondertussen in de horeca om haar huur te kunnen betalen. Zoals het hoort, zegt ze: “Het is een beetje de norm in de cultuursector. Al mijn oud-klasgenoten werken in de horeca of retail om hun eigen kunstpraktijk te kunnen supporten. Je maakt kunst omdat je het leuk vindt, niet omdat je er winst uithaalt. En ja: dit wist ik van tevoren, maar je hoopt natuurlijk altijd op meer.”

Fem vindt zelf dat ze niet voldoende is voorbereid op de periode na haar afstuderen. Natuurlijk werden er opties gegeven voor het verdienen van geld in de cultuursector, zoals het aanvragen van fondsen en subsidies of het starten van crowdfundings. “Maar dat is geen doen”, vindt ze. “We kregen les in hoe het bedrijfsleven werkt en hoe je naar banen kunt zoeken, maar als je moet concurreren met tachtig andere sollicitanten, is dat niet te doen. De competitie is echt niet grappig meer.”    

Breed werkveld
Falk Hübner, lector Artistic Connective Practices, begrijpt dat studenten in een zwart gat kunnen vallen na een groot project. Of dat ze na hun afstuderen niet meteen de autonome kunstenaar zijn zoals ze misschien beoogd hadden toen ze begonnen met hun opleiding. Maar hij vindt ook dat ze verder moeten kijken dan dat. “Ik kom zelf uit de muziekwereld, waar studenten na hun afstuderen van alles kunnen doen. Koorgroepen leiden, in bandjes spelen, optreden, eigen werk maken, lesgeven. Het veld is heel breed. Eigenlijk kun je heel gemakkelijk ergens terecht.” 

Zelf deed hij dat vroeger ook zo. Al moet hij wel toegeven dat daar in ‘zijn tijd’ ook wat meer ruimte voor was. Nu zitten de curricula van de kunstopleidingen veel te vol, vindt hij, en zouden ze eigenlijk meer ruimte moeten creëren. "Toen ik in mijn laatste studiejaar zat, verdiende ik al geld in mijn branche. Gaf onder meer muziekles en maakte theatermuziek. Maar daar lijken de studenten van nu niet altijd tijd voor te hebben. Dat is zonde en geeft inderdaad meer onzekerheid met zich mee voor de toekomst.”

Wat je nu nodig hebt als maker, is anders dan vroeger, weet Alexander Beets. Hij werkt al 25 jaar bij Fontys en is zowel docent als coördinator van het startcurriculum binnen Rockacademie. “Het spelletje van de muziekindustrie werkt al veertig jaar hetzelfde, alleen de industrie zelf is veranderd”, zegt hij. "Vroeger had je de consument, industrie en de maker. Dat is helemaal op de schop gegaan. Tegenwoordig kun jij als maker heel veel zelf doen. Wij geven onze studenten dat graag mee in onze lessen.” 

Een perfect voorbeeld daarvan is Sam Beekwilder, artiestennaam Säm Wilder, die in zijn laatste jaar van Rockacademie zit. Hij doet zo’n beetje alles zelf. Schrijven, zingen, produceren en optreden. Maar ook het organiseren van shows, uitbrengen van muziek, regelen van artworks en communiceren naar fans vallen onder zijn takenpakket. “Dat zijn af en toe heel veel balletjes om hoog te houden, maar het is wel leuk”, zegt de student.

Strategie
Er liggen ontzettend veel kansen voor – zoals docent Beets dat noemt – nieuwe makers zoals Sam. Maar dat moeten ze dan wel zien. Ze hebben een strategie nodig, die gericht is op drie hoofdvragen: wie ben je, wie wil je bereiken en wat is je boodschap? “En vaak is daar social media voor nodig, zoals TikTok. Al sla je daar nog geen deuk in een pak boter mee”, aldus Beets. “Als je 1 miljoen views hebt op Spotify, krijgt je daar 4.000 dollar voor. Maar bij TikTok verdien je nagenoeg niks.” 

Als een artiest tien miljoen views heeft op een TikTok-filmpje, lijkt dat misschien veel. Maar je verdient er niet zoals bij Spotify direct geld mee. “Bij TikTok gaat het niet om de muziek, maar om het filmpje waar die muziek onder zit. Je moet TikTok gebruiken om je carrière vorm te geven. Je zet catchy filmpjes online om je muziek onder de aandacht te brengen. En die filmpjes gaan mensen vervolgens delen, met als gevolg hopelijk meer streams op Spotify, wat je dan uiteindelijk weer geld oplevert. Succes op TikTok betekent uiteindelijk succes op Spotify en YouTube.” 

Máár, en dat is een belangrijke maar, daar heb je dus wel een goede strategie voor nodig. Je moet je doelgroep uitkiezen en daarop inspelen. Beets: “Het succes van Jett Rebel kwam voort uit het feit dat hij elke dag zijn nagels lakte. Daar bereikte hij heel veel jonge meisjes mee, die hem vervolgens gingen volgen. Zijn muziek gingen luisteren. En uiteindelijk ook naar zijn concerten gingen.”

Landing page
Dat is niet hoe Sam zijn fans trekt, met nagels lakken. Nee, hij doet dat door een smaakmaker binnen de muziek te zijn en innoverende dingen te maken die de popmuziek kunnen beïnvloeden. En ja: daar gebruikt hij zijn socials voor, maar die platformen ziet hij vooral als middel, niet als doel. Zoals zijn docent Beets ook al aangaf. “Ik denk wel dat je een visitekaartje nodig hebt om mensen in te lichten over nieuwe muziek en je live optredens”, aldus Sam. “Daar gebruik ik het dan ook voor. Het doel van veel artiesten is om op een podium te staan, muziek te maken en te kunnen leven van die muziek. Een miljoen volgers op social media is slechts een bijkomstigheid.” 

En wat als er geen socials zouden zijn? Dan was Sam hoogstwaarschijnlijk ook op het punt geweest waar hij nu is. “Ik ben ooit in een studio in Los Angeles begonnen. Daar zong ik en dat vonden ze fijn, waardoor ik er meer kon gaan werken en uiteindelijk drie jaar in het hartje van de muziekindustrie in LA heb gezeten. Dat is gebeurd dankzij een netwerk en zonder socials.”

Het is donderdagochtend 09.00 uur wanneer de bovenverdieping van gebouw P1 langzaam volloopt met aardrijkskundige professionals van over de hele wereld. Ze komen samen voor het EUROGEO-congres, dat deze dagen rond het thema ‘Geographies in Flux: Navigating a Shifting World Order’ draait.

Dat zegt de leken onder ons waarschijnlijk niets, maar de conferentie richt zich op de rol van geografie en onderwijs in een wereld die snel verandert door geopolitieke spanningen, maatschappelijke polarisatie, duurzaamheid en groeiende ongelijkheden. Of zoals de voorzitter van EUROGEO, de Europese non-profitorganisatie voor geografen en aardrijkskundedocenten, verwoordt: “Aardrijkskunde is het begrijpen van het menselijk leven in een tijd van veranderingen. Onze wereld verandert, net als onze maatschappij. En het is aan ons als community om aan een betere toekomst te werken voor de generaties na ons.”

Gevoelige thema’s 
Dat gebeurt hier dus aan de hand van aardrijkskunde. Hoofdorganisator en docent binnen de Lerarenopleiding Aardrijkskunde Uwe Krause legt uit: “Dit congres is een samenkomst van geografisch onderzoek, maatschappelijke vraagstukken en onderzoek naar aardrijkskundeonderwijs.”

De belangrijkste aanleiding om het congres dit jaar naar Tilburg te halen is het project Teaching Controversial Issues (TCI), waar Fontys, in samenwerking met EUROGEO en Tilburg University één van de kartrekkers van is. “Een project rondom gevoelige of polariserende maatschappelijke thema’s waar docenten in de klas mee te maken hebben.”

Ontwikkelingen bespreekbaar maken
TCI bouwt voort op de zogeheten European Values Studies, het langstlopende grootschalige waardenonderzoek van Europa. Daarin worden iedere negen jaar dezelfde vragen gesteld over opvattingen, normen en maatschappelijke thema’s in verschillende landen. “Daardoor kun je ontwikkelingen in waarden over langere tijd volgen”, licht Krause toe. Tekst gaat verder onder de foto's.

Die onderzoeksgegevens vormden de basis voor het project waarin Fontys onderzocht hoe zulke thema’s bruikbaar kunnen worden gemaakt voor het onderwijs. Iets wat tijdens het tweedaagse congres gedeeld wordt met alle internationale aanwezigen. Want hoe bespreek je ingewikkelde maatschappelijke onderwerpen zoals democratie, burgerschap en Europese waarden in de klas?

Veranderingen
Die vraag is volgens de hoofdorganisator actuele dan ooit. “Het doel is om leerlingen en studenten te leren omgaan met verschillende perspectieven en het gesprek met elkaar te blijven voeren, juist in tijden van polarisatie. Aardrijkskunde is dus veel meer dan alleen maar kaarten kunnen lezen.”

De veranderingen in het aardrijkskundig onderwijs herkent ook Fontys Educatie-directeur Martin de Wolf. “Er staan hier thema’s op het programma die zo’n tien jaar geleden ook al aan bod kwamen, maar de globale context waarin we ze nu moeten zien zorgen voor een fundamenteel verschil.”

De Wolf doelt daarbij op onzekerheden die er eerder niet waren, maar ook op de groeiende aandacht voor gevoelens en emoties. “Traditioneel gezien waren aardrijkskundigen vooral kritisch en rationeel, maar tegelijkertijd bestuderen we zaken die sterke emoties oproepen, waar ook ter wereld. En als we echt verandering willen maken, moeten mensen juist geraakt worden op een dieper niveau. Hopelijk brengen deze dagen niet alleen nieuwe inzichten, maar zijn er ook momenten die je in je hart voelt.”

Leren en inspireren
Tijdens het congres krijgen de verschillende thema’s een prominente plek in workshops, lezingen en keynotes. Ook staan er excursies naar Rotterdam, Zeeland en Breda op de planning. “We willen onze bezoekers voornamelijk inspireren, en laten zien wat Fontys op dit vlak te bieden heeft. Hopelijk nemen de deelnemers zo niet alleen nieuwe kennis mee naar huis, maar vormen ze ook ideeën over hoe het onderwijs kan bijdragen aan het bespreken van die complexe vraagstukken, zodat studenten weten wat er in de wereld speelt”, vat Krause samen.

Een onderzoek van Tilburg University uit november 2025 bevestigt dit. Lang werd gedacht dat hoge werkdruk, strenge opleidingseisen en een uitstroom onder jonge medewerkers de oorzaak zijn van de dalende instroom van studenten in het hbo en het groeiende tekort aan accountants.

Uit het onderzoek, waarbij 344 business- en accountancystudenten en 161 junior accountants een vragenlijst invulden, blijkt echter dat het beroep in de praktijk afwisselender, uitdagender en autonomer is. Maar het beeld is hardnekkig en draagt volgens de onderzoekers bij aan het nijpende tekort.

Wereld van verschil
Wim Peters, kwartiermaker van Fontys Pro (voorheen Leven Lang Ontwikkelen, LLO), weet er alles van. Hij is decennialang werkzaam geweest in de sector. “Ik heb een enorme ontwikkeling gezien. Van grijze muizen in pakken en stoffige kantoren naar jeugdige medewerkers in moderne kantoren. Een wereld van verschil.”

Tegenwoordig spelen de meeste accountantskantoren in op de behoeften van de nieuwe generatie medewerkers en bieden ze passende arbeidsvoorwaarden, weet Peters. “Ze moeten wel als ze jonge en nieuwe mensen willen aantrekken.” Toch kleeft het negatieve imago nog steeds aan het beroep.

Dat komt ook door ouders die nog geen weet hebben van de veranderende omstandigheden binnen accountancykantoren, denkt hij. “Als je zelf nog een ander beeld hebt bij het beroep, breng je dat bewust of onbewust ook over op je kinderen die een studiekeuze moeten maken.”

Onzeker toekomstbeeld
En die keuze is reuze, benadrukt de kwartiermaker. “Ik heb eens horen zeggen dat een scholier in Nederland kan kiezen uit meer dan duizend opleidingen. De opleiding tot accountant is er daar één van. Dat zijn echt niet allemaal financiële opleidingen, maar een jongere die graag iets met cijfers wil gaan doen, ziet al gauw door de bomen het bos niet meer.”

Daarnaast spelen ook de ontwikkelingen op het gebied van AI mee, waardoor het onzeker is hoe het beroep zich gaat ontwikkelen. Peters: “Veel is al geautomatiseerd, en het ziet ernaar uit dat een accountant in de toekomst steeds meer een adviserende rol gaat krijgen.” Die onzekerheid over het toekomstperspectief maakt ook dat jongeren uiteindelijk een andere studie- of beroepskeuze maken.

Schakeltraject
Om het tekort aan accountants terug te dringen, biedt Fontys het Schakeltraject Accountancy en Controlling aan voor mensen uit het werkveld die zich willen laten bij- of omscholen. Daar komt nu een doelgroep bij: werkzoekenden. “15 procent van hen heeft een hbo-diploma, en een deel hiervan is mogelijk geïnteresseerd in een baan als accountant of financieel controller”, stelt Peters.

Hij zocht contact met het UWV in Venlo, Eindhoven en Tilburg, de Fontyssteden. “Het idee is dat het UWV geïnteresseerde en geschikte kandidaten zoekt. Zij kunnen dan het schakeltraject bij Fontys volgen en ze krijgen een proefplaatsing op een accountantskantoor. Op deze manier kunnen ze kennismaken met de financiële wereld. Daarna hebben ze de mogelijkheid om door te studeren.”

Het UWV heeft het schakeltraject opgenomen in het opleidingsaanbod voor werkzoekenden. Het succes hangt volgens de kwartiermaker af van de interesse van de werkveldpartners. Donderdag is er een bijeenkomst met zo’n twintig partners op campus Rachelsmolen. Peters ziet het positief in: “De vraag naar goede kandidaten is groot, terwijl het aanbod gering is.”

Over twee weken vertellen studenten waarom zij wél voor de opleiding Accountancy hebben gekozen.

Tijdens haar festivalbezoeken en opdrachten voor verschillende werkgevers in de muziekbranche vroeg de Journalistiek alumna zich steeds één ding af. Hoe komt het dat zoveel succesvolle dj's uit Nederland komen? Die vraag staat centraal in haar boek, waarin ze onderzoekt hoe Nederland kon uitgroeien tot het grootste dj-land ter wereld. Daarvoor sprak ze tientallen mensen uit de dancewereld en dook ze in de geschiedenis van housemuziek, beleid en uitgaanscultuur. “Het afgelopen jaar heb ik onderzocht wat er nou precies in het water zit in Nederland, waardoor wij zoveel succesvolle dj’s hebben”, vertelt ze.

Volgens Van Gorsel speelde de Nederlandse overheid daarin een grotere rol dan veel mensen denken. Waar andere landen streng optraden tegen housefeesten en raves, was Nederland relatief tolerant. “In Engeland was er een wet waardoor je niet met auto’s mocht samenkomen als er housemuziek klonk. En in New York had je burgemeester Rudy Giuliani, die zo anti-uitgaan en anti-drugs was dat dansen in clubs zonder speciale vergunning verboden werd.”

Mannenwereld
In haar boek besteedt Van Gorsel ook aandacht aan het gebrek aan vrouwen binnen de dancewereld. Dat viel haar tijdens haar onderzoek direct op. “Negentig procent van de mensen die ik heb geïnterviewd waren man, en dat vind ik zo jammer.” Volgens haar is ook het seksisme binnen de industrie zichtbaarder geworden. “Je hoort steeds vaker dat vrouwen alleen geboekt zouden worden vanwege hoe ze eruitzien of wat voor topje ze dragen, terwijl niemand zich afvraagt wat een man aantrekt.” 

Waar die toename vandaan komt, weet ze niet precies. “Vroeger waren er maar een paar vrouwelijke dj’s en die kregen eigenlijk alleen maar complimentjes. Waarschijnlijk hangt het samen met de bredere toename van seksisme in het algemeen.”

Dj als ambacht
Met haar boek wil Van Gorsel laten zien dat het leven van dj’s vaak minder glamoureus is dan mensen denken. Ze hoopt dat lezers meer waardering krijgen voor zowel het vak als de Nederlandse dancescene. “Sowieso is dj-en niet zo makkelijk als het lijkt. Natuurlijk kan tegenwoordig veel met één druk op de knop, maar er zijn nog steeds dj’s die echt met platen werken, handmatig mixen en allerlei technieken beheersen.” 

Daarnaast draait het volgens haar niet alleen om techniek. “Je moet ook een sfeer aanvoelen en een publiek kunnen meenemen.” Ook de mentale druk binnen de industrie is volgens de alumna groot. “Kijk bijvoorbeeld naar Avicii. Ook Armin van Buuren is heel open geweest over hoe zwaar het voor hem is. Hardwell heeft er zelfs een tijdje uitgelegen en Nicky Romero overwoog om helemaal te stoppen." Het leven van een dj is eigenlijk best eenzaam, verklaart Van Gorsel. “Je bent constant onderweg, staat iedere avond op een podium en komt daarna alleen terug in een lege hotelkamer.”

Geheim 
Daarin zit niet het geheim van succes, maar waarin dan wel? Dat blijkt uiteindelijk een samenloop van verschillende omstandigheden. “Waaronder dus onze relatief coulante overheid, onze technische kennis en - vond ik persoonlijk heel verassend - het feit dat Nederland een klein land is.” 

Hoe dat precies zit, lees je vanaf 28 mei in het boek 'For the Record: waarom de meest succesvolle dj's uit Nederland komen'. Een boek over een vak dat altijd zal blijven bestaat, aldus Van Gorsel. “Want we willen ook blijven dansen. Dit boek geeft mensen die graag naar festivals gaan een kijkje in wat daar allemaal achter zit. En ik hoop dat mensen na het lezen ervan extra trots zijn op onze dj's.”

Nederland was een van de vijf landen die dit jaar met een boycot afzag van deelname omdat het oorlogvoerende Israël wel mee mocht doen. De overige vier ontbrekende landen waren Spanje, Ierland, Slovenië en IJsland. Toch werd het festival wel op de Nederlandse buis uitgezonden, iets wat Tom van den Oetelaar vreemd vindt. Naast docent bij Fontys Journalistiek is hij ook een groot songfestivalfan én -kenner. 

“Mijn fascinatie voor het songfestival ontstond eind jaren ’90”, vertelt hij. “Toen had je televisiepresentator Paul de Leeuw die het songfestival leuk maakte door al die liedjes te zingen. Hij zorgde ervoor dat ik een cd’tje ging halen met songfestivalliedjes en liet me inzien dat dit toch wel heel leuk was.”

Het bleef niet bij dat ene cd’tje: Van den Oetelaar ging singles sparen en zijn verzameling dijde langzaam maar zeker steeds verder uit. “Jaren later werd mijn fascinatie nog groter toen ik voor mijn toenmalige werkgever Omroep Brabant als verslaggever naar het songfestival mocht. Dat heb ik jaren gedaan. Om vervolgens vanaf 2011 ook drie jaar lang als schrijver van de teksten voor de commentatoren – toen Jan Smit en Daniël Dekker – bij het songfestival te werken. En tja, zo ben ik dus tot diep in de haarvaten van het songfestival beland.” 

Politiek randje
De docent is bij dertien edities aanwezig geweest, soms werkend, soms in het publiek. Zijn laatste bezoekje was in 2019, toen Duncan Laurence in Rotterdam de winst in de wacht sleepte. Sindsdien kijkt hij het songfestival (vaak samen met zijn vrienden, die eveneens fan zijn) gewoon op de buis. Net als afgelopen zaterdag, toen Van den Oetelaar Israël in de finale op de tweede plek zag eindigen. “Dat was verrassend, want Israël had een reële kans om eerste te worden.”

Het land had een goede inzending, vindt de docent, maar toch vindt hij het een opluchting dat het niet op de eerste plaats is geëindigd. Een politiek spelletje wil hij het songfestival niet noemen, want dat is te speels uitgedrukt, maar een politiek randje heeft het toch zeker wel. Altijd ook gehad, trouwens. “Het is best ernstig wat er zich afspeelt. Wat er in de wereld gebeurt, heeft zijn weerslag op het songfestival. In de jaren ’90 had dat een positief effect toen de Berlijnse Muur viel en er meer landen deel gingen nemen. Maar nu zie je met de oorlog in Israël het tegenovergestelde effect; landen vallen juist weg. Het songfestival is niet langer een plek van hoop, maar van verdeling. “

Boycot 
De keuze van Nederland om niet mee te doen aan het liedjesfestijn, vindt Van den Oetelaar een juiste, maar volgens hem had de boycot ook wel wat harder gemogen: “Het is stom dat het alsnog is uitgezonden op de Nederlandse televisie. Een boycot is een boycot. Kies er dan voor om er helemaal niks mee te doen.”

Hoe dat volgend jaar zal zijn? Grote kans dat Nederland dan ook niet meedoet. “En dat is jammer. Zonder deelname is het songfestival natuurlijk een stuk minder leuk, ook het toeleven ernaartoe. Het leeft gewoon minder. Maar ik blijf wel fan en Nederland zal in de toekomst echt wel weer meedoen. Studenten denken dat overigens ook; vorige week gaf ik samen met mijn collega Paul Geerts een les over het songfestival en daar was verrassend veel animo voor.”

Foto bovenin: Tom van den Oetelaar op de rode loper van het Eurovisie Songfestival van 2013.

Almendra komt uit Chili en koos voor een studie in Nederland omdat veel mensen in haar omgeving het Zuid-Amerikaanse land aanraadden. Leren vanuit innovatie en het praktijkgerichte onderwijs binnen Fontys sprak haar enorm aan, dus nu woont en studeert ze tijdelijk in Tilburg.

Almendra, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is fantastisch. Ik vind Tilburg een leuke stad, mijn studie bevalt me erg goed en de mensen hier zijn ontzettend aardig. Het is niet beter, maar best.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het weer valt me het meest tegen, omdat er zoveel regen en wind is. Wat ik het leukste vind is moeilijk kiezen. Mag ik zeggen ‘alles’? Als ik toch één ding moet kiezen, zijn het de uitzichten hier met al het groen.”

Als student heb je je natuurlijk ook moeten aanpassen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Mijn fruit haal ik bij Albert Heijn en de rest van mijn weekboodschappen doe ik bij Aldi. Mocht ik echt iets specifieks nodig hebben, bezoek ik Jumbo. Qua avondeten eet ik vaak fruit, voornamelijk druiven en mandarijnen.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Stroopwafels. Ontzettend lekker en erg zoet. Die ga ik missen als ik hier wegga. Wat ik verschrikkelijk vind is haring. Dat ziet er zo vies uit, dat ik het niet eens wil proberen.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Ja, maar voornamelijk met andere internationale studenten. Zij ontvangen iedereen met open armen omdat we in hetzelfde schuitje zitten. Ik heb nog niet veel Nederlandse mensen ontmoet, maar degenen die in mijn klas zitten, zijn ontzettend aardig.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Niet vaak. Als iemand me uitnodigt wil ik nog weleens mee, maar het is niet mijn favoriete activiteit. Ik ga daarentegen wel graag naar het park vlakbij mijn huis om lekker te wandelen.”

In vergelijking met Chili, hoe is het leven in Tilburg?
“Het is hier een stuk duurder, zowel het vlees als het fruit bijvoorbeeld. Ik denk dat ik voor appels in Chili maar een euro voor een zak betaal, terwijl dat hier veel meer is. Ik voel me hier wel veiliger dan thuis. Als ik ’s avonds over straat loop, heb ik niet het gevoel dat ik mijn tas vast moet klemmen. Dat moet in Chili wel, want je spullen worden snel gestolen.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Dat vind ik een moeilijke vraag, want zo heel veel verschillen zijn er niet. Behalve dat mensen thuis altijd te laat komen voor afspraken. Dat gebeurt hier een stuk minder vaak.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Nee, ik ga terug naar mijn eigen land. Maar ik kom heel graag nog eens terug.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Enorm. Niet alleen als het gaat om mijn studie, maar ook wat betreft het leven. Ik heb hier veel meer over mezelf geleerd, dat ik bijvoorbeeld alles kan, ook al ben ik bang. Dat is een fantastisch gevoel. Ik heb mezelf hier gevonden, in een ander deel van de wereld, en daar ben ik enorm dankbaar voor.”

Het boek gaat over dans, maar vooral ook over mensen. Er komen veel spraakmakende figuren in voor van wie Joost Goutziers er in de afgelopen jaren veel sprak. “Ik wist dat als die verhalen niet zouden worden opgeschreven, ze niet bewaard zouden blijven”, zegt de journalist, die jarenlang voor het Brabants Dagblad schreef, onder andere voor de kunstredactie. “Nu vind je die verhalen alleen versnipperd in honderden krantenartikelen, maar het is nergens gebundeld.” 

Vorm van verzet
Goutziers zocht al die artikelen bij elkaar, zag zelf tientallen voorstellingen, ging op zoek in databanken, keek bij mensen op zolder, bezocht verschillende archieven en sprak met allerlei mensen uit de danswereld. Met na twaalf jaar werk als resultaat: het op 7 mei verschenen boek Dwarse Dansers. “Ik hoor van veel mensen terug dat het een feest van herkenning is”, zegt hij. “Maar het boek is ook geschikt voor de huidige generatie dansers; zij krijgen op school wel geschiedenisles over dans, maar niet veel over dans in Brabant.” 

Want dat is waar Dwarse Dansers over gaat: de geschiedenis van hedendaagse dans in Brabant tussen 1980 en 2025. “De dans in Brabant is altijd heel anders geweest dan in de rest van het land. In het grootste deel van het land, met name in de Randstad, werd er heel erg gekeken naar ontwikkelingen in Amerika, waar het vooral ging om ‘mooie pasjes’. Terwijl in Brabant juist werd gekeken naar ontwikkelingen in Duitsland en België, waar het ging om het vertellen van emoties. Een soort vorm van verzet, het afzetten tegen de burgerij.” 

Goutziers heeft het in zijn boek onder meer over het Dansers Collectief, een Tilburgs gezelschap waarvan alle vier de dansers bij de Dansacademie studeerden. Katja Heitmann wordt uitvoerig beschreven, die zelfs recent nog samenwerkte met Fontysstudenten. En hij heeft het over Villa Danthe uit Den Bosch, choreograaf Hans Tuerlings van het dansgezelschap RAZ, het internationale gezelschap t.r.a.s.h. en LaMelis. Met allemaal hun roots bij het vroegere Fontys. 

Streng regime
Het laatste hoofdstuk gaat volledig over de geschiedenis van de dansopleiding van Fontys, wat vroeger de Dansacademie Brabant heette en die tegenwoordig deel uitmaakt van Fontys Academy of the Arts. Dat begon met klassiek ballet, waar toen nog de Russische Vaganova-methode werd toegepast. Deze traditionele manier van balletonderwijs werd omarmd door de Dansacademie en dat had vooral te maken met Simon André, die ook op de Dansacademie lesgaf. Hij heeft zich sterk gemaakt om de Vaganova-methode bij de opleiding te integreren en deed dat op een vrij strenge manier.

“Als je met dansers over Simon André spreekt, zie je dat ze wel eens schrikken van zijn naam", aldus Goutziers, die ook met Lilian Bruinsma van het Dansers Collectief over de lesmethode sprak. Zij zegt in Dwarse Dansers geen problemen te hebben gehad met de Russische manier van lesgeven, omdat ze goed om kon gaan met de hardheid van de opleiding. Maar ze zegt ook dat docenten ‘krengen waren, keihard’. Ze gooiden volgens haar met stoelen naar je en ze omschrijft de opleiding als ‘bijna militair’.

Tegenwoordig zou deze strenge manier van lesgeven niet meer kunnen, zegt Goutziers. En gelukkig gebeurt dat ook niet meer. De verschillen tussen toen en nu zijn enorm. Dat heeft niet alleen met de veel uitgebreidere vormen van dans te maken, maar ook met de manier waarop er met dansers wordt omgegaan. 

“In de jaren ’80 had je als danser niks te vertellen en ging je mee in wat jou opgedragen werd. Je moest bepaalde passen doen en als je die niet deed, kreeg je het te horen. Dan werd je onderuit gemoffeld. Nu gaat het juist om de ontwikkeling van de individuele dans. Wat jij nodig hebt, heeft een ander misschien helemaal niet nodig. Er wordt heel goed gekeken naar de ontwikkeling van elke individuele danser en wat ervoor nodig is om bepaalde doelen te behalen.”

In Eindhoven zijn sinds Januari 2026 twee versoepelingen ingevoerd. Bestaande illegale studentenhuizen in sommige zogenoemde ‘op-slot-wijken’ mogen in 2026 alsnog een omgevingsvergunning aanvragen om legaal te worden. Nieuwe woningsplitsing en kamerbewoning blijven daar wel verboden.

Daarnaast verdwijnt op meerdere plekken buiten het centrum de ‘30-meterregel’. Die regel bepaalt dat studentenhuizen minimaal dertig meter uit elkaar moeten liggen. Vooral woningen boven winkels, horeca en kantoren profiteren hiervan, zolang ze niet direct naast gewone woningen liggen. Daardoor wordt het makkelijker om daar nieuwe studentenkamers toe te staan.

Grens verleggen
Volgens de LSVb kan Eindhoven nog verder gaan. Zo zou de gemeente de kosten voor vergunningaanvragen, de legeskosten, kunnen verlagen. Ook pleit de bond ervoor om een deel van die kosten terug te betalen wanneer een aanvraag wordt afgewezen. Iets wat in Tilburg ook een mogelijkheid kan zijn. Verder noemt de LSVb een vergunningsvrije grens tot drie bewoners als mogelijke oplossing. “Die maatregel helpt heel veel en heeft de minste impact op de stad. Eén extra persoon in een huis geeft weinig extra overlast”, stelt LSVb-bestuurslid Huisvesting Enora Segeren.

Of beiden gemeenten deze voorgestelde maatregelen ook daadwerkelijk in gaan voeren, is nog niet duidelijk. Toch wordt in Tilburg ook verder gekeken naar mogelijk soepelere regels. Daar is een motie aangenomen om te onderzoeken of in de Parkring, de Spoorzone en mogelijk ook de zogenoemde bedrijvige linten de vergunningsvrije grens opgekrikt kan worden van twee naar zelfs vier bewoners. Daarnaast wil Tilburg bekijken of coulanter kan worden omgegaan met het afstandscriterium tussen studentenhuizen. 

Leefbaarheid behouden
De gemeenteraad gaat hierover verder in gesprek na de evaluatie van het kamerverhuurbeleid. Vooral in gebieden als het centrum en de Spoorzone zou mogelijk maatwerk toegepast kunnen worden, zolang de leefbaarheid behouden blijft. Ook wil Tilburg wonen boven winkels in onder andere de Heuvelstraat en omliggende winkelstraten toegankelijker maken voor studenten en starters. Zaken die nog aardig wat tijd in beslag zullen nemen, maar toch is de LSVb positief over de stappen die gezet worden. “Het is echt heel goed dat beide gemeenten dat doen, alle beetjes helpen”, besluit Segeren.

Roel komt uit Amerika en koos voor een studie in Nederland omdat het in zijn ‘eigen’ land Amerika veel duurder is om dezelfde studie te volgen. Omdat zijn vader hier vandaan komt bezocht hij Nederland al vaker. Nu woont en studeert hij in Tilburg.

Roel, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het komt redelijk overeen met wat ik dacht. Het lijkt veel op studeren in Amerika, maar hier spreekt men een andere taal. Dat, en carnaval, zijn wat mij betreft de twee grootste verschillen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Ik heb een hekel aan het woord ‘doei’. Vraag me niet waarom, maar ik vind het irritant. Het leukste aan Nederland zijn stroopwafels en het druilerige weer. Een impopulaire mening wellicht, maar ik hou van de sfeer die het met zich meebrengt. En veilig kunnen fietsen. In Amerika fietste ik ook, maar daar gilden omstanders vooral naar je.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik ga voornamelijk naar de Nettorama en Aldi om mijn boodschappen te halen, en ik maak voornamelijk soep. Ik vind het leuk om soep te maken, en hoewel ik het vaak eet als avondeten, is het natuurlijk niet echt een ‘diner’. Maar als student heb ik daar niet echt tijd voor. Wel voor soep en pasta.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Ik kende veel Nederlandse gerechten al omdat mijn vader hier vandaan komt. Toch heb ik dingen geproefd die ik nog nooit eerder op heb, zoals börek. Maar dat is niet typisch Nederlands.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Absoluut. Ik vond het op de middelbare school lastig om vrienden te maken, maar dat gaat hier makkelijker. En dat terwijl er ook echt ‘eigen groepen’ zijn. Zo zijn studenten van de dansacademie met elkaar bevriend, en geldt dat ook voor degenen die bij het conservatorium zitten of beeldende kunst studeren. Daarnaast is er ook een soort barrière tussen Nederlandse en internationale studenten. Desondanks heb ik hier vrienden voor het leven gemaakt.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Soms. Niet vaak, ook zeker niet ieder weekend en misschien ook niet eens iedere twee weken. Ik vind dansen leuk, maar ben niet graag dronken en houd niet van de ‘scharrelcultuur’, dus dat vermijd ik liever dan dat ik het opzoek.”

In vergelijking met Amerika, hoe is het leven in Tilburg?
“Sommige dingen zijn hier duurder, zoals schoenen, noten en vlees. Maar de rest is allemaal een stuk goedkoper. Zo zou mijn studie in Amerika 20.000 dollar per jaar kosten. En om nu m’n hele leven met zo’n schuld te zitten, dat wil ik liever niet.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Als je in Amerika naar een diner (eetcafé of (weg)restaurant, red.) gaat, vullen ze continu je kop koffie bij, zonder te vragen. Hier moet je iedere keer weer vijf euro betalen voor een nieuwe cappuccino.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Een moeilijke vraag. Ik denk zelfs dat ik juist meer Nederlandse trekjes in mijn cultuur heb zitten dan andere Amerikanen. Zo zeg ik vaak ‘hè hè’, als ik ga zitten. Iets wat Amerikanen niet kennen. Dat is andersom net zo wanneer Nederlanders iets zien dat ik doe en zich afvragen waarom Amerikanen dat doen. Maar grote verschillen zijn er niet echt.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Geen idee. Maar als ik een goede baan vind, zou ik overal kunnen wonen, ook in Nederland. Behalve in Sudan, Gaza, Rusland, Oekraïne en Noord-Korea. Dat wil ik niet.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ik ben tijdens mijn studentenleven wel anders naar de wereld gaan kijken, maar of dat nu echt komt door mijn studie bij Fontys weet ik niet zozeer. ”

Momenteel doet ongeveer één derde van de nieuwe eerstejaarsstudenten niet mee aan de Purple-introductieweek. Dat kan meerdere redenen hebben; misschien omdat ze niet willen drinken, misschien omdat ze het te veel en te luidruchtig vinden. Maar wat de oorzaak ook is: Purple-projectleider Nicolette Koot hoopt dat ook deze groep in de toekomst naar Purple komt, en zij wil daarvoor zorgen door het programma uit te breiden met meer inclusieve en prikkelarme onderdelen. 

Maatschappelijke ontwikkeling
Achter de schermen wordt al langer aan een aangevuld Purple-programma gewerkt. Dit jaar kon daar vaart achter worden gezet dankzij hulp van studenten, de 35 opleidingscommissies van Fontys én This Affects, het evenementenbureau waar Fontys dit jaar voor het eerst mee samenwerkt. Stuk voor stuk kregen zij van Koot het verzoek om na te denken over programmaonderdelen voor studenten die naast het feesten ‘ook af en toe een stapje opzij willen doen’. Met minder prikkels, meer plekken om tot jezelf te komen waar de nadruk minder ligt op feesten en het drinken van alcohol. 

“Dit is een maatschappelijke ontwikkeling die al langer loopt en waar universiteiten al twee jaar in voorop lopen”, zegt Koot. “Goed voorbeeld doet volgen." 

Type student
Samen met studenten zijn er zes persona’s ontwikkeld die de typische eerstejaars in grote lijnen moeten omschrijven. De één gericht op food, de ander bijvoorbeeld op sport, creativiteit, muziek, innovatie of een mix daarvan.

Nieuw dit jaar bij Purple zijn de City Tours die op deze zes persona’s zijn ingericht. Koot: “Voor elk type student hebben we tijdens de stadsdagen speciale routes uitgestippeld. Als je voor de Chill Tour kiest, krijg je een route met mellow hotspots. Kies je voor sport? Dan ga je langs sportieve hotspots in één van de vijf lesplaatsen: Eindhoven, Tilburg, Venlo, Sittard of Den Bosch.”

In Tilburg wordt de City Tour dit jaar voor het eerst ontwikkeld voor alle Tilburgse onderwijsinstellingen: naast het hbo haken dus ook de universiteit en het mbo aan. In Venlo gebeurt hetzelfde tijdens de Venlo Introduction Day.

Purple Festival
Andere toevoeging die voor meer inclusiviteit zorgt, is de extra relax zone op Purple Festival. Vorig jaar was er een chill zone en die komt er nu weer, maar daarnaast zal er áchter de chill zone ook nog een relax zone gebouwd worden. Een soort chill zone 2.0 met zitzakken, lounge-elementen en kleine sfeervolle tenten die als prikkelarme ruimte worden ingericht. Het wordt een plek waar studenten comfortabel kunnen plaatsnemen, ontladen en weer tot zichzelf kunnen komen. Inclusief koptelefoon met rustgevende geluiden of misschien zelfs een vertoning van een natuurdocumentaire op de achtergrond.

Safety Hubs
Tot slot krijgt Purple zowel tijdens de stadsdagen als op het festival ‘Social Safety Hubs’, speciaal voor studenten die zich sociaal onveilig voelen of behoefte hebben aan ondersteuning. Al zijn ze er ook voor studenten die simpelweg even op zoek zijn naar een beetje ontprikkeling en rust. 

De hubs zijn geen hokjes of containers waar studenten binnen kunnen lopen, maar speciaal daarvoor opgeleide mensen die in opvallende kleding zullen rondlopen. “Of er veel gebruik van gemaakt zal worden, dat moeten we nog zien. Maar we willen er toch zeker wel in voorzien voor áls de vraag er is.”

Het begon allemaal in januari, tijdens een soort ‘speurtocht’ in het gebouw van Fontys Academy of the Arts aan het Zwijsenplein in Tilburg. Voor een training van Fontys Green Office moesten studenten op zoek naar hoe hun opleiding duurzaamheid integreert in het onderwijs en zo impact maakt op de Sustainable Development Goals. Iets wat de studenten zelf ook graag wilden.

En nee, voor de studenten was het niet goed genoeg om alleen een compositie te schrijven en zich daarnaast zorgen te maken over hun leven en het leven om hen heen als het gaat om duurzaamheid. Er moest meer verbondenheid komen, die ze willen creëren door zaterdag een concert in een kringloopwinkel te organisereen. Vier ensembles maken daarbij hun opwachting, waaronder jazz-zang studenten Mare Meijer en Evelien Slegers, beiden onderdeel van het duo LUPA.

Wolf als symbool
Zij voelen zich voornamelijk verbonden met de natuur, die voor hen een belangrijke bron van inspiratie vormt bij muziek en teksten. Ze kozen voor een duurzaamheidsdoel dat hen het meest aansprak: ‘Gender Equality’ en ‘Life on Land’.

“We zijn op zoek gegaan naar een overlap in deze twee thema’s, omdat ze op het eerste gezicht juist niet bij elkaar lijken te passen”, aldus Evelien. Toch vonden de twee een metafoor in de wolf. “Een symbool dat zowel vragen oproept over onze relatie met de natuur, maar ook over thema’s als toxische mannelijkheid, de onveiligheid van vrouwen en seksisme”, vult Mare aan. De zangeressen hebben twee composities gemaakt waarin deze thema's samenkomen.

‘Gevonden geluid’
Componist-student Frankie Lamberts slaat met zijn compositie ‘Totems’ een heel andere weg in. “Totems gaat over weggegooide herinneringen die verbonden zijn met de items die mensen naar de kringloopwinkel brengen. En voor mij staat muziek ook voor het gebruiken van gevonden geluid.”

Als componist had Frankie al een passie voor consumptie door recyclen. Daarom gebruikte hij voor zijn muziekstuk een aantal spullen uit de kringloop als instrument. Zo vond hij cassettebandjes en een bandrecorder met verschillende geluiden, die hun weg terugvinden in zijn compositie. “Oude spullen geven me veel inspiratie waardoor ik op dingen kom die ik anders niet had kunnen bedenken.”

Frankie wist die spullen te gebruiken omdat hij zelf ook vrijwilliger is in de kringloopwinkel waar komende zaterdag het concert plaatsvindt. Daar vond hij ook zijn inspiratie voor zijn stuk. “Hier liggen zoveel dingen die voor jou en mij nog niet van waarde zijn, maar waar wel een verhaal en ziel van iemand in zit. Wij laten die waarden zien van de herinneringen die weggegooid worden.”

Meer dan materiaal
Want, zo merkt de student in zijn omgeving, de maatschappij is vooral gericht op veel nieuwe spullen, fast fashion. “Maar in jouw oude schoenen zitten de paden die je hebt gewandeld en in je kussen hangen de dromen die je hebt gehad. Kijk eens goed naar de spullen die je hebt, want het is meer dan alleen materiaal.”

Na het optreden bij kringloopwinkel PortAgora, dat Frankie samen met medestudent Akis verzorgt, zijn alle instrumenten die hij nieuw leven ingeblazen heeft te koop.  “Mensen in de kringloop zijn vaak schattenjagers of zien het als hobby, maar wij zetten zo alle spullen hier in een ander licht. Niet zo duurzaam dat wij er de wereld mee gaan redden, maar we kunnen ze ook op een kleinere schaal impact maken.”

Het duurzaamheidsconcert vindt plaats in kringloopwinkel PortAgora in Tilburg en start om 14.00 uur. Toegang is gratis.

“Wij zijn het brein achter het evenement”, vertelt SPECO-student Merel Verschuur, die de minor Dance Industry volgt. Circle of Live is één van de drie opdrachten die studenten voor hun minor maken. Ze regelen bijna alles, van de geserveerde drankjes tot de sprekers. “Dit event is belangrijk om de volgende generatie festivalmakers te informeren en uit te leggen waarom de festivalbranche bepaalde keuzes maakt.”

De festivalbranche staat namelijk nog steeds onder druk. Paaspop was dit jaar voor het eerst in tijden niet uitverkocht. Volgens de organisatie komt dat mede doordat het publiek vindt dat de prijzen de pan uit rijzen. 

Stand van zaken
Tijdens een debat gingen vier sprekers - Jasper van de Wouw van This is Live, Frens Frijns van Poppodium 013, Noa Hermans van TURF en Martijn Mulder, expert en onderzoeker op het gebied van livemuziek, festivals en poppodia - in gesprek over de stand van de festivalwereld.

“Alles is duurder geworden, ook festivals. Volgens ons onderzoek zijn festivals evenredig met de inflatie meegestegen en waren festivals voorheen misschien zelfs te goedkoop”, zei Mulder. Toch haken veel mensen af bij het zien van de hoge prijzen. Ook de negatieve berichtgeving helpt volgens Van de Wouw niet mee. “Het zorgt voor een minder goed imago van de festivalbranche als iedereen blijft hameren op dat we niet uitverkocht zijn.”

Festivalterrein in Tilburg
Daarnaast vertelde Frens Frijns, directeur van Poppodium 013, tijdens zijn keynote over zijn plannen voor Adem: een permanent festivalterrein in Tilburg. Het terrein moet komen op een plek in het Adempark van vijftien hectare. Het wordt een soort amfitheater waar meer dan 18.000 mensen terecht kunnen. 

“De gemeente vroeg ons om ideeën en ik kwam toen met het idee van een ‘Shed’.” Volgens Frijns een ‘plug-and-play’-terrein waar alles al ligt en meteen aangesloten kan worden. “Dat scheelt veel geld en is goed voor het milieu, want dan hoef je niet steeds een heel dorpje te bouwen voor een festival of concert.”

Momenteel doet de gemeente nog onderzoek, onder meer naar parkeerplekken. Dat is volgens Frijns de grootste valkuil. “Maar het is de bedoeling dat Adem er over minimaal vijf en maximaal negen jaar is, want dan wil ik met pensioen.” Frijns stelt dat Tilburg met Adem Utrecht kan inhalen als tweede muziekstad van Nederland. Alleen Amsterdam zou dan nog groter zijn.

Groot succes
De dag werd door de organisatoren en studenten van Fontys als een groot succes gezien. Maartje Dommisse, facility manager van This is Live, zegt: “Het is de tweede editie en het ging echt beter dan vorig jaar. Volgend jaar kunnen we misschien zelfs uitbreiden met een extra podium buiten.” Ook Fontys-docent Mark van Bergen was tevreden. “De studenten hebben het heel goed gedaan. Zoals ik het nu zie, gaan ze deze opdracht zeker halen.”

Van Boxtel was vijftien jaar toen hij zijn angststoornis ontwikkelde. “Ik was opeens bang dat ik in elkaar geslagen zou worden. Op elke hoek zag ik gevaar.” Jaren van therapie volgden, maar open praten over zijn gedachten bleek voor hem moeilijker dan gedacht. “Om me heen zag ik hoe makkelijk het leven van andere mannen leek te verlopen in vergelijking met het mijne. Dat wilde ik niet toegeven.”

Toch besloot de alumnus om zich in de materie te verdiepen. Wat bleek: mannen voeren juist vaak de boventoon in cijfers over suïcide en verslaving. “Maar als het zo slecht gaat met mannen, waarom hoor je daar dan zo weinig over? Ik kreeg vaak het antwoord ‘mannen praten niet over hun gevoelens’, maar dat vond ik te makkelijk. Alsof het een keuze is, alsof mannen niet wíllen praten.”

Online vergelijkingen
Daarom ging Van Boxtel zelf aan de slag met het vraagstuk waaróm mannen niet praten. Aan de hand van literair onderzoek en gesprekken met experts en ervaringsdeskundigen wilde hij verder kijken dan het cliché. Vooral de verhalen van die laatste groep vond hij indrukwekkend. “Deze mannen lieten zien wat er gebeurt als iemand van jongs af aan leert om gevoelens in te slikken, hoe ver dat kan gaan.”

Tijdens zijn onderzoek zag de alumnus ook een andere brede ontwikkeling, vooral onder jongeren. Mentale problemen nemen toe en sociale media spelen daar een grote rol in. “Jongeren zijn constant aan het vergelijken en zien alleen maar succesverhalen voorbijkomen. Wanneer je zelf niet lekker in je vel zit, voelt het al snel alsof je de enige bent.”

‘Harder worden’
Niets is minder maar, weet Van Boxtel. Hij herkent het gevoel vooral uit zijn jeugd, maar ook tijdens zijn opleiding Journalistiek vergeleek hij zichzelf met ‘de rest’. “Ik was wat terughoudender, rustiger. Tijdens een evaluatie schreef ik ook dat ik te verlegen en gevoelig was als journalist, dat ik harder moest worden.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Docenten gaven hem echter een ander perspectief. “Mijn empathie en inlevingsvermogen waren juist mijn kracht, vonden ze. Dat moment is me altijd bijgebleven, en heeft er misschien wel voor gezorgd dat ik deze kant op ben gegaan.”

Drempels en tips
Inmiddels schrijft Van Boxtel geregeld over mentale gezondheid, bijvoorbeeld op LinkedIn. Ook daar merkt hij hoe urgent zijn boek is. “Vooral vrouwen reageren en moedigen aan zodra ik iets deel. Mannen doen dat veel minder. Misschien zijn ze het niet met me eens, maar misschien voelen ze ook wel een drempel.”

Daarom behandelt hij in zijn boek het ontstaan van het probleem, persoonlijke verhalen en aanbevelingen. “Niet alleen voor mannen zelf, maar juist ook voor hun omgeving.” Want iedereen moet volgens de alumnus anders leren kijken en luisteren. “Als je vraagt hoe het gaat en iemand reageert met ‘goed’, vraag dan door. Let op subtiele signalen, bijvoorbeeld in grappen. Daar laten mannen dingen in doorschemeren.”

‘Wereld te winnen’
Een belangrijke taak dus voor partners, vrienden, ouders en collega’s. “Ik kom zelf uit een veilige en liefdevolle omgeving en had toegang tot hulp, maar niet iedereen heeft dat. Goed luisteren kan daarom echt het verschil maken.”

Met zijn boek hoopt Van Boxtel vooral inzicht te bieden. Niet alleen in het probleem, maar ook in de oorzaken erachter. “Als je nooit hebt geleerd om je gevoelens te uiten, weet je ook niet hoe dat moet. Neem dit boek daarom als beginpunt voor een gesprek dat je wellicht al veel eerder had moeten voeren.”

Als je een pollenallergie hebt, kun je op dit moment veel last hebben van hooikoortsklachten, zoals niezen, hoesten en betraande en prikkende ogen. Al vroeg in maart gaf de hazelaar zijn stuifmeel af aan de lucht, waarna er een recordhoeveelheid elzenpollen in het rond vloog, gevolgd door de ergste boosdoener: de berk. En laat juist die ooit in veelvoud zijn aangeplant op campus Stappegoor in Tilburg.

De lange rij hoge bomen achter de fietsenstalling laten hun talloze pollen op het golfdak vallen, waar ze door de wind worden geschept en het stuifmeel alle kanten op vliegt. Ook de stoeptegels liggen er vol mee. Studenten en medewerkers lopen de pollen kapot en dragen het mee onder hun schoenen. “Geen idee waarvan ik hooikoortsklachten heb”, zegt een voorbijlopende studente, die alleen anoniem wil reageren.

Het is de natuur, zegt ze schouderophalend. “Ik heb er niet zoveel last van dat ik niet kan werken.” Daar sluit een docente (die ook liever anoniem blijft) zich bij aan. “Ik heb vooral last van grassen.” Ook docent en student Quintijn Vos legt de schuld bij de grassen. “Ik heb weleens dat ik bloedneuzen krijg en dat blijft maar doorgaan.” Pabostudente Emme weet ook niet waar ze precies last van heeft. “Ik heb het af en toe benauwd.”

Op de verschillende Fontysterreinen staan inderdaad bomen die pollen verspreiden, bevestigt Corine Mathijssen, facility manager in Den Bosch en Tilburg. “Welke bomen waar staan en in welke hoeveelheid heb ik helaas niet inzichtelijk, dit is niet gespecificeerd opgenomen in het bestek voor de aanbesteding destijds.”

Bomenkompas
Door klimaatverandering worden veel publieke ruimten vergroend. Sommige gemeenten houden hierbij rekening met hooikoortspatiënten door de aanplant van allergievrije bomen. Daarvoor kunnen zij gebruikmaken van het Bomenkompas van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Dit register geeft alle benodigde informatie, waarmee juiste afwegingen kunnen worden gemaakt.

Fontys heeft daar vooralsnog geen gebruik van gemaakt bij nieuwe terreininrichting of -aanpassingen. “We kijken vooral naar biodiversiteit en benodigd onderhoud, waarbij inheemse beplanting en bomen de voorkeur krijgen”, aldus Mathijssen. Volgens de facility manager is het onderhoudscontract toegespitst op de bestaande inrichting en beplanting, waarbij sinds de nieuwbouw op Rachelsmolen geen sprake meer is geweest van nieuwe aanplanting van bomen.”

Mooi groen
Hetzelfde geldt voor Venlo en Sittard, zegt ze. “Met de kanttekening dat het terrein in Sittard rondom het gebouw gemeenteterrein is, net als bij het Zwijsenplein en MindLabs in Tilburg. Wij hebben daar dus geen invloed op de groenvoorziening.”

Dat beseffen ook studenten en medewerkers. “Het zit gewoon in de lucht”, zegt de studente die eerder haar schouders ophaalde. “Of die boom nu hier staat of aan de overkant, ik heb er toch wel last van.” Daar is de anonieme docente het mee eens. “Fontys hoeft ze niet weg te halen, hoor. Ik ben niet alleen op de wereld.” Docent en student Vos ziet het ook: “Die pollen komen zo aanwaaien. Planten weghalen of verplaatsen heeft geen zin.”

“Het is juist mooi dat het hier zo groen is”, constateert Pabostudente Emme. “Fontys hoeft er niets aan te doen hoor. Als ik naar school fiets heb ik er ook last van.”

De student Toegepaste Psychologie is sinds augustus 2025 actief als studentenambtenaar voor de gemeente Eindhoven, nadat haar broer haar tipte over de vacature. “Ik dacht: niet geschoten is altijd mis. En ik ben blij dat ik dat dacht, want ik heb nu een hele leuke baan waarmee ik echt een verschil kan maken.”

In Eindhoven hebben studentenambtenaren twee hoofdtaken: het verbinden van de opleidingsniveaus van mbo, hbo en wo, en het verkleinen van de kloof tussen studenten en de gemeente. Looijen: “Een voorbeeld is het studentenpanel dat wij organiseren. Studenten kunnen direct in gesprek met raadsleden over onderwerpen die belangrijk voor hen zijn.”

Niet alleen is het voor studenten makkelijker om in contact te komen met de gemeente, via studentenambtenaren heeft de gemeente een direct lijntje met studenten. Als ‘linking pin’ halen zij actief signalen, ideeën en behoeften op en brengen deze in bij de gemeente. Dat gebeurt niet alleen in Eindhoven, maar ook in andere Nederlandse steden.

Mbo, hbo en wo
Van de Fontyssteden loopt Eindhoven hierin voorop. Tilburg is recent gestart met een pilot, en heeft in navolging van Eindhoven een vacature uitstaan voor studentenambtenaren in het mbo, hbo en wo. Voor zover Bron heeft kunnen nagaan, hebben Den Bosch en Venlo wel jongerenvertegenwoordigers, maar richten zij zich niet specifiek op studenten. Venlo onderzoekt momenteel de mogelijkheid om met studentenambtenaren te gaan werken. Sittard kent alleen een ondersteuningspunt voor jongeren. Fontys is in ieder geval geen partner in deze steden.

Tilburg kiest er bewust voor om van elk opleidingsniveau één student aan te stellen. “Daarmee willen we recht doen aan de diversiteit van de studentenpopulatie in onze stad en zorgen we dat meerdere perspectieven structureel en vroegtijdig worden ingebracht”, aldus wethouder Yusuf Celik. “Hun invloed zit vooral in het agenderen, adviseren en verbinden.”

Toch blijft het daar niet bij, aldus de wethouder. “Studentenambtenaren maken gemeentelijke plannen en initiatieven ook begrijpelijk en zichtbaar voor studenten. En zij zien erop toe dat beleidsplannen goed aansluiten bij de daadwerkelijke behoeften van studenten. Denk aan thema’s als mentale gezondheid, sociale verbondenheid en talentontwikkeling- en behoud.”

Beleid en uitvoering
Het is zelfs zo dat de studentenambtenaren organisatorisch deel gaan uitmaken van de gemeente Tilburg en nauw samen gaan werken met beleidsadviseurs binnen de afdeling Economie en Arbeidsmarkt en de afdeling Sociaal. Celik: “Er is structurele afstemming over lopende dossiers en activiteiten met de beleidsadviseurs. Zo worden inzichten niet alleen opgehaald, maar ook actief meegenomen in beleid en uitvoering.”

De Tilburgse studentenambtenaren gaan nog voor de zomervakantie aan de slag en worden dan voor vijftien maanden aangesteld als werkstudent. Ze ontvangen daarvoor een salaris passend bij de verantwoordelijkheden, inzet en het aantal uren, meestal zo’n acht uur per week.

Dat is in Eindhoven ook zo, bevestigt Emma Looijen. Maar de studentenambtenaar ziet meer voordelen dan alleen een goed loon: deze bijbaan is ideaal voor haar netwerk, en het staat goed op haar cv. “Ik leer er ook ontzettend veel van. Initiatief nemen bijvoorbeeld en professioneel werken en communiceren.”

Fontys als facilitator
Fontys is een belangrijke partner voor de gemeenten Eindhoven en Tilburg wat betreft de studentenambtenaren. Haar rol is er een op de achtergrond, aldus Linda Swaak, adviseur van het Centrum voor Medezeggenschap. “Fontys fungeert vooral als facilitator. Zo sluiten we aan bij een werkgroepsessie om mee te denken over de rol van studentenambtenaar. Daarnaast helpen wij bij het uitzetten van de vacature onder studenten.”

Volgens wethouder Yusuf Celik brengen hbo-studenten “unieke, complementaire vaardigheden met zich mee”, zoals praktijkgericht onderzoek, projectmatig werken, samenwerken met verschillende partijen en het vertalen van beleid naar concrete acties. “Deze combinatie van doen, organiseren en verbeteren is van grote waarde bij de uitvoering van stedelijke initiatieven en het verbinden van studenten met de stad.”

Volgens de wethouder is de pilot uiteindelijk succesvol als studenten zich beter gehoord voelen, signalen sneller en gerichter bij de gemeente terechtkomen en er zichtbare verbeteringen ontstaan in de samenwerking tussen studenten, onderwijsinstellingen en de stad. “Ook een sterkere binding van studenten aan Tilburg - tijdens en na hun studie - is een belangrijke succesindicator.”

Update: dit artikel is op 22 april aangevuld met het feit dat de gemeente Venlo momenteel de mogelijkheid onderzoekt om met studentenambtenaren te gaan werken. 

Jaarlijks verhuizen veel Caribische studenten naar Nederland voor een studie omdat er in hun eigen land weinig mogelijkheden zijn voor passend onderwijs. Een groot deel daarvan, zo bleek uit een eerder onderzoek van de Nationale ombudsman, kampt met psychische problemen zoals depressieve klachten en eenzaamheid. En ook het nieuwe rapport van de Onderwijsraad laat zorgwekkende feiten zien: een kwart van de Caribische jongeren die kiezen voor een studie in Nederland, stopt vroegtijdig met die studie, met name door taalproblemen. 

Maar dat is nog niet alles, want Caribische jongeren blijken ook onvoldoende voorbereiding te krijgen voor hun komst naar Nederland. Sarah, Michaelanne en Sebastian weten dat als geen ander. Zij verlieten hun thuisland voor een technische studie bij Fontys en zijn vier maanden lang gevolgd door de drie Journalistiek-studenten Benthe Kuijpers, Wouter van den Berg en Gijs van Iwaarden voor de documentaire ‘Crossing Oceans, Chasing Dreams’. Donderdagavond vond de première daarvan plaats in Tilburg.

Eerste maanden
“De documentaire gaat over de levens van drie Caribische studenten in de eerste maanden nadat zij in Nederland zijn geland voor hun studie hier”, vertelt Benthe. “We laten het vertrek zien, de komst in Nederland en de gebreken waar ze hier mee te maken krijgen. Een onderdeel daarvan is dat ze als Nederlandse burgers, want dat zijn ze, toch tussen wal en schip vallen op het gebied van begeleiding. Maar ook de vele veranderingen waar ze mee te maken krijgen, horen daarbij. Dat kan heel ingrijpend en heftig zijn.”

Gijs vult haar aan door te zeggen dat ook het verschaffen van informatie heel lastig kan zijn voor Caribische studenten. “In de docu komt naar voren dat dit niet altijd even goed gaat. Je ziet dat ze tegen heel veel dingen aan lopen.” En er is sprake van kansenongelijkheid, zegt Wouter. “Michealanne, één van de drie hoofdpersonen, gaat naar een Career Event van Fontys, maar komt daar niet aan een baan omdat ze de Nederlandse taal niet vaardig is.”

Bangmakerij
Oneerlijk? Ja. De waarheid? Ook ja. En hoewel die soms keihard is, blijven de voor de documentaire gevolgde studenten toch veelal positief. “Ik mis mijn familie en vrienden heel erg, het was zwaar om ze achter te laten. Ik moest bij mijn aankomst in Nederland veel zelf uitzoeken en het is een enorme stap geweest, maar toch zal het ’t uiteindelijk allemaal waard zijn”, zegt Sebastian. 

Sterker nog: het is het nu al waard, vindt Sarah. “De eerste maanden waren beter dan wat iedereen me in Aruba vertelde. We werden een beetje bang gemaakt voor de komst naar Nederland. We zouden het koud gaan krijgen, eenzaam zijn. En natuurlijk is dat soms ook zo, maar het was niet zo erg als het beeld dat geschetst werd. Zodra je je aan kunt passen aan alles wat er hier in Nederland gebeurt, inclusief de plotseling overstekende fietsers op straat, dan wordt het allemaal een stuk comfortabeler.”

Bron schreef vorig jaar een serie over Caribische studenten. Je kunt daar hier meer over lezen. 

Joey is van Nederlands-Libanese afkomst, maar is geboren en opgegroeid in Dubai. Hij koos voornamelijk voor een studie in Nederland zodat hij meer leerde over de cultuur en de mensen. Nu woont en studeert hij in Tilburg.

Joey, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is in ieder geval een unieke ervaring. In mijn thuisland is iedereen meer gesloten of afgesloten van bepaalde onderwerpen. Hier word je blootgesteld aan allerlei onderwerpen en praat iedereen daar ook over. Een hele andere mindset dan ik gewend ben.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het weer valt me het meest tegen. Ik houd van warme temperaturen, en het een half jaar lang koud hebben is niet mijn ding. Wat ik het fijnst vind is dat mensen hier vrij zijn. Vrij om een mening te hebben en te zeggen wat je wilt. Dat is niet in alle landen zo, dus een mooi verschil.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik wissel af tussen Lidl, Aldi en Action, en als ik iets moet hebben wat daar niet verkrijgbaar is ga ik naar de Albert Heijn. Daar hebben ze alles. Het vaakst ga ik voor rijst, kip en broccoli. Een goede maaltijd.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“De kaassoufflé, wauw. Gesmolten kaas in een zakje. Heel simpel, maar ook heel lekker. Ik heb ook haring geproefd, maar dat vond ik walgelijk.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker. De ene vriendschap betekent meer dan de ander, maar je kunt overal en met iedereen een band opbouwen.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Als ik een avond met vrienden ben wel, maar als ik alleen ben kies ik eerder voor de sportschool en daarna een avondje thuis. Dat komt omdat ik me ‘s avonds alleen toch wat onveiliger voel dan met vrienden samen.”

In vergelijking met Dubai, hoe is het leven in Tilburg?
“Duurder, maar het vangnet dat er is wanneer er iets met je gebeurt, is hier veel beter geregeld. In Dubai zouden ze je succes wensen en moet je het zelf uitzoeken, terwijl je hier op verschillende manieren steun kunt zoeken. In Dubai voel ik me echter wel veiliger dan in Nederland. Dat komt omdat daar alles gemonitord wordt. Waar je ook bent, je wordt in de gaten gehouden. Meer veiligheid, maar minder privacy.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Het strand en de mogelijkheid om uren achter elkaar bruin te worden door in de zon te liggen. Dat is heerlijk, maar ik vind de vier seizoenen hier ook leuk. In Dubai is het alleen maar zomer of winter."

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“De verbondenheid met elkaar. Nederlanders willen altijd alles alleen doen en vragen niet snel om hulp, dat is in mijn cultuur anders.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Dat ligt volledig aan de mogelijkheden die ik krijg. Doet een mooie kans zich voor, dan blijf ik zeker hier. Zo niet, dan kijk ik verder.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Hier studeren heeft juist mijn ogen geopend omdat ik hier meer meekrijg van wat er gebeurt in de wereld. Op zowel positief als negatief vlak, maar ik focus me het liefst op het positieve."

Dat deden ze door studenten donderdagmiddag gratis naar de bioscoop te lokken voor een vertoning van de A24-film ‘The Drama’, met Zendaya en Robert Pattinson in de hoofdrol. En toegegeven: het was met zomerse temperaturen die in Tilburg opliepen tot wel 24 graden misschien niet de meest ideale middag om in de Cinecitta te spenderen. Maar hé: gratis werkt altijd. En dat bleek ook aan de opkomst. De 27 studenten die zich hadden aangemeld, kwamen ze (bijna) allemaal.

Andere blik
Sommige studenten gaven acte de présence omdat ze simpelweg zin hadden in een gratis bioscoopmiddagje, andere kwamen om iets meer diepgang. Zo waren Kysha en Mieke-Marie aanwezig om hopelijk nog iets bij te kunnen leren voor hun opleiding tot Docent Beeldende Kunst en Vormgeving. “Wij zijn nu bezig met het maken van een eigen film en het leek ons daarom interessant om hier met een andere blik naar een film te kijken.”

Een antwoord waar Twan Arts en Wessel van Wanrooij blij mee zullen zijn, aangezien zij als docent van de minor Filmeducatie pleiten voor meer aandacht voor het onderwerp film. “Film is namelijk veel meer dan alleen maar entertainment”, stelt Arts. “Je kunt het op heel veel verschillende manieren inzetten. Als educatief middel bijvoorbeeld, maar ook in de beroepspraktijk.” 

Examenvak
Bovendien wordt film met dank aan de landelijke politiek, die zich hier ook al jaren hard voor maakt, een keuze-eindexamenvak binnen het kunstcluster, naast vakken als muziek, beeldende vormgeving, dans en theater. “Scholieren leren hoe ze moeten lezen, schrijven en rekenen, maar niet hoe ze moeten kijken. Terwijl ze dat wel de hele dag doen”, vervolgt Arts. “Met film als vak leren ze beeld beter begrijpen: hoe ze erdoor gemanipuleerd worden, gestuurd worden, maar ook hoe emoties erdoor gestuurd worden.”

Vanuit Fontys Educatie wordt daar al langer op ingespeeld met de minor Filmeducatie, die sinds september 2022 wordt aangeboden. Aanvankelijk werd de minor ontwikkeld voor studenten uit het educatieve domein, maar inmiddels mogen ook andere studenten die iets doet met beeldtaal in beroepscontext zich inschrijven. Dat gebeurt bij studies als Communicatie, Journalistiek of in de economische hoek. “Maar we hebben ook iemand van de hbo-opleiding Kust- en Zeemanagement”, vertelt Van Wanrooij.

Gespreksstarter
De meeste studenten die zich voor de minor aanmelden, weten wel een beetje wat ze kunnen verwachten. Maar dat geldt niet voor iedereen. “Sommigen denken dat ze tijdens de minor alleen maar films kijken, of zelf een film gaan maken. Dat doen we ook, maar het is echt veel breder. We benadrukken de kracht van film en laten zien hoe sterk dit medium is. Je kunt het inzetten als gespreksstarter, je kunt er een boodschap mee overbrengen. Het is veel meer dan alleen een vorm van entertainment.”

Een verwarde man wordt per ambulance binnengebracht bij de spoedeisende hulp. Hij spreekt onsamenhangend en maakt ongecoördineerde bewegingen. Zijn kleding is doorweekt en vuil, en je ruikt alcohol als je dicht bij hem komt.

Volgens het ziekenhuisprotocol hoeft het personeel hem geen nieuwe kleding te geven, maar hoe menselijk is het om hem na een behandeling op deze manier weer weg te sturen? En wat doe je als de familie van een oudere, kwetsbare patiënt door wil gaan met een behandeling, terwijl de patiënt zelf het eigenlijk wel gehad heeft? 

Onderwijs verrijken
Dit soort ethische kwesties zijn aan de orde van de dag bij het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) in Tilburg, waar Fontys voor een nieuw onderzoeksproject van het lectoraat Ethisch Werken een samenwerking mee is aangegaan. Docent-onderzoeker Richard Voddé is daar nauw bij betrokken en vertelt dat het project is gestart met verschillende doelstellingen.

“Ten eerste wil het lectoraat samenwerkingen aangaan met partners buiten het onderwijs. Maar een andere doelstelling is dat we het onderwijs meer willen verrijken met ethische kwesties, omdat we vinden dat er op dat vlak nog te weinig inzit”, klinkt het. “Aan die laatste doelstelling werken we nu samen met het ETZ door samen moresprudentie op te bouwen. Dat is vergelijkbaar met jurisprudentie, waarbij je een casuïstiek onderzoekt en er op deze wijze inzicht ontstaat in het moreel leren.” 

Agressie
Vanuit het ETZ werkt geestelijk verzorger en ethicus José Krijnen samen met haar team mee met het onderzoeksproject, plus nog tientallen verpleegkundigen van uiteenlopende afdelingen bij het ETZ. Onder wie ook Judith Cornelissen, die al twintig jaar werkzaam is op de afdeling Spoedeisende Hulp (SEH) bij het Tilburgse ziekenhuis. Ze maakte in die tijd veel uitdagende kwesties mee, waar soms veel emoties bij kwamen kijken en waar niet altijd voldoende over gepraat werd. [Tekst gaat verder onder de foto's]

Een aantal van die kwesties is samen met nog tig andere praktijkvoorbeelden door docentonderzoeker Voddé verwerkt in gesprekskaarten. Die hebben als doel dat ze eens in de zoveel tijd door verpleegkundigen besproken worden, zodat ze samen het gesprek aan kunnen gaan over dit soort ethische dilemma’s. En hoe daarbij te handelen. Bij elke situatie staan drie vragen centraal. Wat doet het met jou? Wat doet het met het team? En wat vind jij passende zorg? 

Niet alleen
Cornelissen noemt het een mooie en laagdrempelige manier om met collega’s in gesprek te gaan. “Het is niet leuk als je bijvoorbeeld iemand de straat op moet sturen terwijl je weet dat die persoon daar niks heeft. Maar als je daar vervolgens met je collega’s over kunt sparren en zij zouden hetzelfde hebben gedaan, dan voel je je daar niet alleen in. Dat sterkt, het geeft rust.”

Krijnen vult haar aan met een extra stukje uitleg. “We doen dit met de toenemende zorgvraag als uitgangspunt. Enerzijds hebben we te maken met vergrijzing, en dus meer zorg, terwijl het aantal medewerkers vermindert. We proberen in alle gevallen passende zorg te geven, maar dat is niet altijd makkelijk.” Want het is niet altijd alleen maar de keuze over het wel of niet moeten geven van – bijvoorbeeld – een injectie, vervolgt ze. “Het gaat ook om de waaromvraag. Welke waarden zitten erachter? Dit project moet daarbij helpen; het is een moreel leerproces naar passende zorg.”

Het team van Krijnen, Geestelijke Verzorging & Ethiek, werkt al meer dan vijftien jaar aan de morele veerkracht voor zorgmedewerkers. “Dat dit nu zo goed lukt, komt omdat er al een goede infrastructuur is. En dit onderzoek draagt daar ook weer aan bij.”

Vorig jaar hielden Fontys Educatie in Tilburg en de Atlantische Commissie de eerste Atlantische Onderwijsconferentie. Te gast was toen niemand minder dan de Commandant der Strijdkrachten van Nederland, generaal Onno Eichelsheim. En ook bij deze tweede editie waren - zeker gezien het thema en de brandende actualiteit ervan - aansprekende gasten uitgenodigd. Dat bleek ook wel uit het feit dat de conferentie in geen tijd was volgeboekt: met minor-, deeltijd- en bachelorstudenten van Fontys, maar ook met studenten en leerkrachten uit alle hoeken van het land. 

Verbaal duel
De middag begon met het meest aansprekende onderdeel, een gesprek dat op papier een verbaal duel beloofde te worden. Aan de ene kant was daar Maarten van Rossum, oud-diplomaat en onderhandeldeskundige. Hij is onder meer gastdocent aan de prestigieuze US Militairy Academy West Point in New York en was ooit raadgever van premier Rutte. Bij het grote publiek is hij waarschijnlijk vooral bekend als deelnemer aan het huidige seizoen van televisiequiz De Slimste Mens.

Van Rossum ging het gesprek aan met die andere Maarten van Rossem, maar dan dus met een e, historicus en Amerikakenner en tot afgelopen seizoen de vaste sidekick in datzelfde tv-programma. 

Een deel van het jongere publiek bij de conferentie was duidelijk voor hem gekomen. En kon tevreden zijn: Van Rossem was ook hier de sceptische oude brompot die doorlopend alles relativeerde. De helft van alle Amerikanen is oerdom, journalisten zijn paniekzaaiers, met studenten "is het hopeloos werken”, de titel van de bijeenkomst vond hij maar niks, enzovoorts.  

Milder was Van Rossem over NAVO-baas Mark Rutte. “Ik heb wel meelij met hem. Het is zijn baan om voortdurend een gek van dienst te zijn. Dat lijkt me niet vol te houden.” Van Rossum kijkt daar toch anders naar: “Wat Rutte eigenlijk doet is tijd kopen voor ons, voor de EU. En in Europa gaat het steeds beter, maar dat gaat wel nog steeds heel langzaam.”

Maar de twee Maartens waren het deze middag eigenlijk toch vaker eens dan oneens. Zo vinden zij beiden dat de EU zich volledig los moet weken van een VS onder Trump. 

“De structurele toestand die sinds de Tweede Wereldoorlog bestond, is niet langer houdbaar. Maar ik vind de EU een minstens even groot wonder als de economische opkomst van China. Economisch gezien is de EU echt een wapen geworden, maar geopolitiek niet”, aldus Maarten de historicus. “Politiek verkeert ze nog steeds in de fase van de teleurgestelde liefde.”

Wapenindustrie
Maar juist dat, de economische kracht, maakt volgens Maarten de onderhandelingsdeskundige dat de EU heel sterk staat. “Wij zijn de grootste afzetmarkt van de Amerikaanse wapenindustrie. Als de EU-landen die 5 procent extra defensie-uitgaven besluit niet in de VS uit te geven, dan denk ik dat die wapenindustrie daar heel snel naar het Witte Huis zal gaan.”

Vragen uit de zaal gingen onder meer over Artikel 5 (een aanval op één lidstaat is een aanval op allen) van de NAVO. En of de deadline voor Iran een 'tipping point' zou zijn. “De Straat van Hormus was vijf weken geleden nog geen probleem. Nu ineens wel. Dat is achteruitdiplomatiek”, stelde Van Rossem. En nee, deze deadline was geen ‘tipping point’. Net als de “idiote” gedachte dat de EU-landen de VS zouden gaan helpen in de strijd tegen Iran. “Het zou goed zijn als we de VS even buiten de NAVO parkeren.”

Zijn bijna-naamgenoot had een uitgebreider verhaal. Dat de VS strategisch gezien nu de onderliggende partij zijn geworden, omdat ze zich gruwelijk hebben verkeken op de gevolgen van deze oorlog die geen oorlog genoemd wordt door de VS. Dat daarom nu met de ene na de andere deadline wordt gedreigd. En daar zal de schoen wringen, zo voorspelde Van Rossum. “Deadlines kun je alleen maar stellen als je ze ook kan én wil uitvoeren.”

Beiden bleken gelijk te hebben gehad. Afgelopen nacht kwam het niet tot een ‘vernietiging van een beschaving’. En de deadline bleek er dus een die Trump niet wilde en/of kon uitvoeren. 

Weerbaar
Trump, macht en beeldvorming stonden ook bij het gesprek van twee universitair docenten van de Radboud Universiteit centraal. Maar tussendoor legde brigadegeneraal en hoogleraar Militair-Operationele Wetenschappen Han Bouwmeester de focus toch vooral op een ander deel van de wereld. Of beter: hij ging vooral in op het feit dat er buiten Gaza, Libanon, Oekraïne en Iran nog veel meer gewapende conflicten zijn in de wereld. Op dit moment 88 om precies te zijn.

“In de internationale rechtsorde en stabiliteit is nogal wat gaan schuiven de laatste jaren. Maar meestal worden slechts enkele conflicten vaak belicht. Neem de burgeroorlog in Soedan. Alleen het Jeugdjournaal heeft daar, omdat zij meegaan met de socials waar hun doelgroep zit, uitgebreider aandacht aan besteed.” En terecht, zo meent hij. “Er zijn daar meer doden gevallen dan in Gaza en Oekraïne bij elkaar opgeteld. Twaalf miljoen al en 25 miljoen mensen die nu in hongersnood leven.”

De focus van Bouwmeester ging echter vooral uit naar Rusland. “Poetin strijkt op dit moment dagelijks tientallen miljoenen euro's meer op door de oliecrisis die het gevolg is van de aanvallen op Iran.” En het is niet alleen Oekraïne waar hij zich zorgen om maakt. “Er is een enorme opbouw van Russische troepen geweest langs de westgrens en de Baltische staten. De verwachting is dat Poetin misschien troepen Estland binnen laat wandelen bij Narvan, om te zien hoe de NAVO daarop reageert.”

En dat is een andere reden waarom Europa weerbaarder moet worden. Want neem alleen al de luchtverdediging van de NAVO-landen. “Die is niet op orde, is nog geen vijftig procent van wat het zou moeten zijn.”

Lou-Ann (20) koos voor een studie in Nederland omdat ze in Frankrijk niet kon doen wat ze wilde. Tijdens haar zoektocht kwam een Engelstalige opleiding bij Fontys voorbij die haar enorm aansprak. Nu woont en studeert ze in Tilburg.

Lou-Ann, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is niet per se beter of slechter dan ik had verwacht, maar het is zeker anders. Ik verwachtte voordat ik begon bijvoorbeeld muzieklessen met een orkest of koor, maar die zijn er niet. Ook het ensemble waar we wel mee werken is anders dan ik me had voorgesteld. Maar dat maakt het niet beter of slechter.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het leukste vind ik de andere Fontysstudenten die ook met muziek bezig zijn, maar ik heb een hekel aan het Nederlandse eten. Daar snap ik niets van, behalve van stroopwafels. Gelukkig kan ik zelf aardig koken.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Bij de Aldi, een minuut van mijn huis af, dus ik hoef niet zo lang te lopen. Soms ga ik na school nog even langs de Jumbo wanneer ik iets ben vergeten. Ik heb geen favoriet gerecht, maar ik wissel vaak af tussen pasta, rijst en aardappels met groenten.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Ik wist van het bestaan van bitterballen af, maar ik had echt geen idee dat er zoveel gefrituurde snacks zijn in Nederland. Ook in cafés lijkt het soms alsof er een frituur-tapaskaart bestaat.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker, voornamelijk op de opleiding. Dat komt ook omdat onze klassen niet zo groot zijn. Ik hoop dat het vrienden voor het leven zijn, maar we weten ook van elkaar dat we na onze opleiding allemaal weer een andere route inslaan.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Ik ga vaak naar de improvisatie-avonden in het Tilburgse jazzpodium Paradox, maar op stap ga ik bijna nooit. Ik sta iedere ochtend vroeg op om te oefenen, dus daar steek ik liever mijn tijd en energie in.”

In vergelijking met Frankrijk, hoe is het leven in Tilburg?
“De boodschappen zijn wat goedkoper, maar huisvesting is weer een stuk duurder. Net als het gebruik van het openbaar vervoer, vooral de treinen. Als ik in Frankrijk de trein neem en bij wijze van spreken een afstand reis waarmee ik heel Nederland zou hebben gehad, betaal ik 1 euro. Hier kost een reis naar Rotterdam 20 euro. Verschrikkelijk.

Ik voel me hier wel een stuk veiliger dan in Frankrijk. Ik denk zelfs dat de minst veilige plek in Nederland hetzelfde zou kunnen zijn als de meest veilige plek in Frankrijk. Thuis durf ik op 22-jarige leeftijd niet alleen van school naar huis te lopen. Hier kun je om 05.00 uur dronken naar huis fietsen, word je niet lastiggevallen en zie je misschien twee katten onderweg. That’s it.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Toch weer de Franse keuken, maar ook mijn twee katten. Die mis ik het meest.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Nederlanders zijn minder verwelkomend dan dat we in Frankrijk zijn. In het zuiden, waar ik woon, zeggen we iedereen gedag op straat. En er is altijd eten in huis voor het geval er iemand onaangekondigd langskomt. Nederlanders zijn zeker aardige mensen, maar soms ook een beetje ontmoedigend.

Nederlanders snappen vaak niet dat wij Fransen veel later avondeten en dat we zoveel koken. Ik ben niet gewend om iedere dag dezelfde lunch te eten, terwijl Nederlanders vaak iedere dag voor dezelfde saaie boterham gaan.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Ik heb eerlijk gezegd nog geen idee, eerst maar eens afstuderen.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Niet per se. Ik heb voor mijn studie bij Fontys ook al een jaar in Canada gestudeerd waardoor ik meer van de wereld heb ervaren. Ik geloof daarentegen nu wel in minder clichés over Nederland dan voorheen.”

Het is hem nog net niet met de paplepel ingegoten, maar atletiek is wel iets wat Ties al het overgrote deel van zijn leven doet. Hij begon ermee toen hij zes was. Voetbal vond hij toen maar niks, want ‘daar liepen ze alleen maar saai achter een bal aan’. Maar atletiek daarentegen… 

“Atletiek is een sport met allerlei verschillende onderdelen, waarbij elke training anders is”, vertelt Ties, tweedejaars pabo-student. “Je kunt hardlopen, hoogspringen, verspringen, speerwerpen, kogelstoten. Echt van alles. Dat vond ik op jonge leeftijd heel leuk.”

Eerste NK
Hij probeerde elk onderdeel uit en is zich op latere leeftijd gaan specialiseren in het hardlopen. Sloot zich aan bij een hardloopgroep en deed mee aan competities. Op 15-jarige leeftijd liep hij zijn eerste indoor NK. De finale haalde hij toen niet, maar een half jaar later deed hij een nieuwe poging bij het zomerse NK. Met succes: hij won brons.   

“Inmiddels staat de teller op vijf NK-medailles”, zegt Ties. En misschien nog wel honderd andere medailles die hij won bij andere competities, maar die stellen volgens hem niet zoveel voor. “Na brons won ik zilver op een NK, goud, weer zilver en vorige maand nog een keertje goud.” Alles op de afstand 800 meter, want dat is waar de uit Dongen afkomstige middenafstandsloper zich op focust.

“Dat vind ik veruit de leukste afstand om te lopen omdat daar ook een stukje tactiek bij komt kijken. Je loopt op kneiterhoge snelheid twee rondjes van vierhonderd meter. Er zit een baanwissel bij, maar omdat het zo snel gaat, moet je snel denken en heb je bijna geen tijd om fouten te maken. ”

We vroegen hem wat hij verstaat onder ‘kneiterhoge’ snelheid, en ja dat blijkt inderdaad kneiterhoog te zijn: dertig kilometer per uur. “Mijn persoonlijke record staat op 1 minuut 52”, vervolgt de student. Een mooie tijd, maar om in de toekomst ooit mee te mogen doen aan een WK, zal hij nóg sneller moeten. “Voor een WK moet je 1 minuut 47 kunnen halen. Voor de Olympische Spelen zelfs 1 minuut 45.”

Toekomstmuziek
De aankomende Olympische Zomerspelen in 2028 in Los Angeles denkt Ties nog niet te kunnen halen. Misschien die van 2032 in Brisbane dan? De topsporter blijft realistisch. “Ik kan nu wel gaan dromen over iets wat over zeven jaar is, maar ik kan beter in het nu blijven. Voor hetzelfde geld raak je geblesseerd en kun je niet meer lopen.” 

Gaan we niet vanuit natuurlijk, maar toch. “Ik blijf gewoon lekker trainen en volg ondertussen mijn studie. Tot nu toe is dat goed te combineren. Mede dankzij de topsportregeling van Fontys, waar ik overigens misschien wel wat vaker gebruik van zou moeten maken. Afgelopen zomer liep ik op zondag een NK en zat ik ’s avonds nog achter mijn laptop voor een schoolopdracht. ‘Wat ben je nou aan het doen Ties?’, zei mijn moeder toen. Tja, daar had ze wel een punt.”

Zo leest Docent Wiskunde-student Lotte graag romans en feministische boeken, zoals werken van Colleen Hoover of ‘Goede Moed’ van Tim Hofman. Lotte ziet lezen als een leuke en nuttige hobby en heeft als doel om dit de komende tijd meer te doen, al is dat niet altijd even makkelijk. “Vooral een nieuw, leuk boek vinden vind ik lastig. Maar als ik dan eenmaal begonnen ben, lees ik heel veel."

 Wel vindt ze haar telefoon een grote afleider, vooral wegens de sociale media apps. “Ik vind het belangrijk om de tijd te nemen om te lezen. Toch merk ik wel dat ik vooraf ‘even snel’ op mijn telefoon wil scrollen. Voordat ik het weet ben ik een uur verder en heb ik nog niks gelezen."

Rebecca, die dezelfde opleiding doet, leest niet veel. Toch wil ze dit wel meer gaan doen. “Ik heb thuis nog boeken van Astrid Holleeder liggen. Die waargebeurde verhalen vind ik interessant. Maar als ik weet dat ik de komende weken geen tijd heb om een boek uit te lezen, begin ik er niet aan”. Ook geeft ze hetzelfde probleem te ondervinden als haar studiegenoot. “Ik ben best wel verslaafd aan mijn telefoon."

Rustgevend
Bij communicatiestudent Britt is de wil om te lezen er ook, maar komt het er steeds niet van. “Ik lees eigenlijk alleen op vakantie”, vertelt ze. Daarbuiten vindt ze het lastig om eraan te beginnen. “Na een drukke dag heb ik eigenlijk alleen tijd voordat ik ga slapen. Dan heb ik de energie er niet meer voor of heb ik er geen zin in.” Toch vindt ze lezen een fijne activiteit, dus blijft ze het proberen. “Als ik eenmaal lees, vind ik het rustgevend. Ook doe ik dan minder met mijn telefoon.”

In het geval van Remy is het vrij duidelijk. Buiten zijn schoolboeken om leest hij nooit. “Ik ben te verslaafd aan m’n telefoon”, geeft de student SPECO-Sportmarketing toe. “Ik ben gewoon meer geneigd om te scrollen dan om een boek op te pakken."

Audioboeken
Ook Kiki heeft moeite met lezen. De student Journalistiek heeft al van alles geprobeerd, maar het wil niet lukken. Dat ligt aan haar ADHD, waardoor ze zich niet kan concentreren op een verhaal. “Je kent het wel; als je dan een pagina leest en er niets van registreert, dat je die tekst nog tien keer leest en er nog steeds niks van snapt. Dat heb ik dus altijd.” 

Ze heeft weleens andere manieren van ‘lezen’ geprobeerd, zoals audioboeken. Toch is dit voor Kiki ook geen optie. “Ik houd echt niet van podcasts luisteren, dus audioboeken werken voor mij ook niet”.  

Het is een goede drie maanden geleden dat Benthe begon met haar werk als kistdrager bij Draagkracht. Een bijbaan die ze aannam tijdens haar afstudeerperiode voor de opleiding Journalistiek. “Mijn huisgenoot werkte hier ook en liet me weten dat ze nog mensen zochten en dat het werk heel flexibel is. Toen dacht ik: ik probeer het gewoon.”

Die keuze bleek een goede zet, want Benthe draait nu gemiddeld twee diensten per week. En hoewel het dragen van kisten wellicht zware emoties en verdriet oproept als je eraan denkt, is het in de praktijk een stuk rationeler, aldus de kersverse alumnus. “Als drager ben je onderdeel van een team, vaak met leeftijdsgenoten. Je rijdt samen naar de locatie, maakt een praatje over je weekend en hebt het meestal best gezellig. Dat voelt bijna als een gewone bijbaan.”

Rust en structuur
Tot de dragers arriveren op locatie, dan ‘schakelen ze om’, legt Benthe uit. “Kistdragers zijn er om de familie van de overledene te ondersteunen. Zij zitten in een emotionele situatie, dus is het aan ons om rust en structuur te brengen.”

Dat doen de kistdragers iedere keer weer op hun eigen manier, want een typische dienst is er eigenlijk niet. “Soms duurt een dienst minder dan een uur, maar het kan ook zijn dat je inclusief reizen een halve dag kwijt bent. Zo moest ik laatst naar Antwerpen omdat daar specifiek om vrouwelijke dragers werd gevraagd.”

Werkzaamheden
Wat wel vaak overeenkomt zijn de werkzaamheden op locatie. “Je komt aan, zet alles klaar, ontvangt de familie en begeleidt daarna de kist naar binnen. Tijdens de dienst wacht je vaak achter in een kamer en help je bij afloop weer met het vertrek of het begraven.”

Volgens Benthe kan in principe iedere student dit werk doen. “Maar niet iedereen wil het. Je moet er wel feeling mee hebben. Mocht je interesse hebben, dan kom je er tijdens de sollicitatieprocedure snel genoeg achter of kist dragen daadwerkelijk bij je past.”

Maatschappelijke impact
Voor Benthe is vooral de maatschappelijke impact die ze kan maken waardevol. Iets wat ze ook in haar werk als journalist belangrijk vindt. “Ik heb echt het gevoel dat ik iets bij kan dragen. En ja, dit bijbaantje verdient goed, maar daar gaat het niet om. Je hebt een hele belangrijke rol op dagen dat je werkt en je kunt echt het verschil maken voor een familie. Dat is waar het in dit werk om draait.”

Nu Benthe is afgestudeerd blijft ze werkzaam bij Draagkracht, waar ze samenwerkt met ruim honderd andere studenten. Dat werk combineert ze met haar eigen onderneming, haar baan in de journalistiek en een aantal uren als caissière bij een lokale supermarkt. “Ik hoef geen 40-urige werkweek, maar kan op deze manier flexibel plannen, genoeg verdienen en iets betekenen voor anderen. Ik zou het anderen ook aanraden. Het is misschien een bijbaan die je niet verwacht, maar juist dat maakt dit werk interessant.”

Foto bovenin: afkomstig van Draagkracht, Benthe staat hier niet op

Maar dat klinkt simpeler dan het is. Want tegelijkertijd kan Fontys het zich niet veroorloven om rücksichtlos dan maar gebouwen af te stoten. Hoewel genoemde demografische krimp niet vandaag of morgen verdwijnt, zijn er ook ontwikkelingen die in potentie juist weer tot groei zouden kunnen leiden. De Brainportregio krijgt immers een schaalsprong door de uitbreiding van ASML. En dat kan niet alleen voor Eindhoven maar voor de hele Fontys-habitat – van Venlo tot Den Bosch en van Tilburg tot Sittard – gevolgen hebben.

Daar is de dienst Vastgoed & Facilities (V&F) zich heel bewust van, stelt directeur Magda Ooms. “We moeten heel flexibel omgaan met onze huisvesting. Of we dan ook voorzichtig zijn met gebouwen afstoten? Ja en nee. Een gebouw als W3 op de campus Venlo bijvoorbeeld (dat al is gesloten en waarvoor een onderneming zich bereid heeft getoond daar woningen te realiseren, red.), daar hebben we geen moeite mee om dat af te stoten. Dat pand is echt heel oud en qua structuur niet meer passend bij het huidige onderwijs.”

En die andere locatie in Limburg, Sittard? Ook daar is sprake van krimp en dus minder ‘bewoners’. “Daarom wordt inmiddels een deel van het pand verhuurd aan de Gilde Opleidingen. Dat is wel mooi, omdat je dan een werkpartner in hetzelfde gebouw hebt zitten.”

Tilburg
Stappegoor dan. Daar werden P4 en P4+ al van de hand gedaan: die zijn door de gemeente opgekocht. De gemeente ambieert een heel andere invulling van het Stappegoor-gebied, met onder meer woningbouw, een park en sportvoorzieningen. Onlangs werden ook de deuren van P2 gesloten. Daar is nog niet meteen een nieuwe bestemming voor.

“Maar er werd nauwelijks nog gebruik van gemaakt, dus dan is het alleen al wat de energierekening betreft beter om het te sluiten. En ook dat is een al wat ouder pand. Het gros op die campus dateert van eind jaren tachtig. En qua ligging is Stappegoor ook op zijn best suboptimaal."

"We zijn nu al een tijd aan het verkennen of we kunnen verhuizen naar de Spoorzone of het Kenniskwartier. We doen dat trouwens in goede samenwerking met de gemeente Tilburg, die ons heel graag naar het centrum zou zien komen. Maar er gaat veel tijd overheen bij dat soort omvangrijke plannen. ”

Aan de onderkomens van Kunsten en Journalistiek zal niet snel getornd worden. Fontys Academy for the Arts zit immers op kruipafstand van de Concertzaal en de Schouwburg. En de journalisten-in-spé verblijven in het modernste onderkomen van allemaal. Waarbij Mindlabs ook nog eens de grootste mediahub van Zuid-Nederland is en bovendien gelegen is in de Spoorzone. 

Die Spoorzone is ook het gebied waar eigenlijk iedereen Fontys Tilburg het liefst in zijn geheel ziet neerstrijken. Pakweg vijftien jaar geleden was dat ook waar de hogeschool serieus over in gesprek was met de gemeente Tilburg. Destijds liepen die onderhandelingen echter stuk op de financiële haalbaarheid. Waarop gekozen werd voor het ver buiten het centrum gelegen Stappegoor.

Over centrum gesproken: als het aan de dienst V&F ligt, zou Fontys Den Bosch ook het liefst vandaag nog verhuizen naar het centrum in die stad. De vestiging van Fontys Educatie ligt een heel eind uit dat centrum en is niet echt simpel te bereiken. “We zijn al wel wat langer op zoek naar een nieuwe locatie. Probleem is dat er eigenlijk nauwelijks plek is in Den Bosch. Dus dat is nogal een zoektocht.”

Rachelsmolen
Dan zijn de plannen voor Eindhoven wat minder spannend of uitdagend. Al was het maar omdat daar de afgelopen paar jaar al hele grote bewegingen zijn geweest, met onder meer de verhuizingen van de gezondheidsopleidingen naar nieuwbouw op Rachelsmolen en van wat nu Fontys Technology heet naar Nexus op de TU-campus. De sporthogeschool en de ICT-studenten van TQ zitten voorlopig nog gebeiteld op hun eigen locaties.

Zo ook, uiteraard, de gebruikers van campus Rachelsmolen. Waar na de zomer de nu nog bij De Lage Landen (DLL) verblijvende diensten weer terugkeren; reden waarom een deel van R3/4 momenteel wordt verbouwd.

Er verdwijnt dus niets op Rachelsmolen, hier zal juist bijgebouwd gaan worden. Fontys was vorige week immers een van de ondertekenaars van de intentieverklaring om de komende jaren 5.400 nieuwe studentenwoningen te realiseren. In het geval van Fontys zou dat dan op de Zuidoost-hoek van campus Rachelsmolen zijn, waar 350 wooneenheden gerealiseerd kunnen worden.

Waar wel het einde van in zicht is: De Witte Dame als Fontys-onderkomen. De drie verdiepingen die Fontys HRM en Toegepaste Psychologie nu nog als thuisbasis hebben, worden nog gehuurd. Maar gezien de grote terugloop van studenten bij dat instituut en andere ontwikkelingen in Eindhoven, zo geeft Ooms toe, is het niet waarschijnlijk dat Fontys daar nog lang zal bivakkeren.

Maar, zo benadrukt zij, niets is in ijzer gegoten. “Veel zal afhangen van de toekomstige studentenaantallen. Daarom moeten wij flexibel en wendbaar blijven.”

Tot slot ligt een grotere Fontys-vertegenwoordiging op de Brainport Industries Campus op dit moment niet voor de hand. Ooms: “Omdat die locatie toch wel lastig is qua bereikbaarheid.” Maar wie weet hoe dat in de toekomst is, als ‘BIC2 en BIC3’ uitontwikkeld zijn en alleen ASML daar al 20.000 mensen aan het werk gaat zetten. Dat zal de bereikbaarheid van die campus ongetwijfeld ten goede komen.

De pilot richt zich op mbo- en hbo-omgevingen, waar jongvolwassenen relatief vaak in aanraking komen met online gokken. Door kennis uit onderzoek te combineren met ervaringen uit de onderwijspraktijk willen de partners een aanpak ontwikkelen waarmee studenten sneller in beeld komen wanneer gokken problematisch dreigt te worden. 

Gokken steeds zichtbaarder onder studenten 
Volgens docentonderzoeker en promovendus Jeroen Hairwassers van SPECO Sportmarketing bij Fontys Economie Tilburg is de pilot hard nodig. Samen met zijn collega en co-promotor Dr. Bart van Bezooijen zien ze in hun dagelijkse werk en onderzoek dat online gokken steeds normaler wordt onder studenten. 

“De enorme zichtbaarheid van gokken speelt een grote rol. Door marketing en sociale media wordt het steeds normaler gevonden. Jongeren hebben het er met elkaar over en delen vooral succesverhalen”, vertelt Hairwassers. “Verliezen of andere negatieve gevolgen worden veel minder besproken.”  

Dat kan het moeilijker maken om problematisch gedrag te herkennen. Zeker in de beginfase, wanneer studenten zelf nog niet het gevoel hebben dat er iets misgaat of zich niet bewust zijn van latere gevolgen.   

Problemen blijven vaak lang verborgen 
Gokproblemen zijn bovendien vaak minder zichtbaar dan andere verslavingsproblemen. Financiële schade is bij studenten lang niet altijd het eerste signaal. “In het begin gaat het vaak niet om grote schulden”, legt Hairwassers uit. “Het zit eerder in dingen zoals slecht slapen, ‘s nachts door het gokken, te moe zijn voor studie of werk, of geld gebruiken dat eigenlijk voor iets anders bedoeld was.”  

Daarnaast duurt het vaak jaren voordat jongeren hulp zoeken. “Het duurt tussen de twee en acht jaar voordat iemand hulp zoekt. Dat betekent dat (beginnend) problematisch gokgedrag soms een groot deel van de studententijd aanwezig kan zijn.” Juist daarom is vroegsignalering in het onderwijs volgens hem belangrijk.   

Vroeger signaleren binnen het onderwijs 
Met het project GamblingLess willen de betrokken organisaties - daarover later meer - ervoor zorgen dat studenten sneller ondersteuning kunnen krijgen wanneer gokken een risico begint te vormen. “We willen de drempel verlagen om erover te praten en de bewustwording vergroten”, zegt Hairwassers. “Docenten en begeleiders komen dagelijks met studenten in contact. Door hun handelingsbekwaamheid te vergroten kunnen signalen eerder worden herkend.” 

Zo reageerde Fontys Technology direct op de oproep voor deze pilot. Elles Gnodde vertelt dat ze de zorgketen binnen Fontys Technology rondom het thema gokken graag wil professionaliseren. “We hebben ons ondersteuningsteam binnen Fontys Technology al goed op orde. Toch lijkt het online gokken een blinde vlek waar nog veel winst te behalen valt met het project GamblingLess.” 

Binnen de pilot wordt onder andere gewerkt aan trainingen voor docenten en studentbegeleiders, informatie en kennismodules en een screeningtool waarmee studenten zelf kunnen nagaan of hun gokgedrag mogelijk problematisch wordt. 

“Zo’n tool kan studenten helpen om te checken of je te veel gokt, en helpen om ondersteuning te vinden.” Daarnaast wordt gekeken hoe instellingen hun beleid en bestaande begeleidingsstructuren kunnen versterken en beter kunnen aansluiten op externe hulpverlening.   

Samenwerking tussen onderwijs en zorg 
Ook wordt er gekeken naar hoe bestaande programma’s rond middelengebruik kunnen worden uitgebreid met het thema gokken, en lopen er gesprekken met het Summa college, vertelt Hairwassers. “Binnen het mbo is er weer een andere dynamiek dan in het hbo. We gaan dus ook kijken hoe het mbo dit aanpakt”, vertelt Hairwassers.    

Tegelijkertijd brengen onderwijsinstellingen hun eigen ondersteuningsstructuren in kaart. “Als onderwijsinstelling kunnen we studenten begeleiden, maar bij zwaardere problematiek moet je ook weten hoe je goed kunt doorverwijzen”, legt Hairwassers uit. 

Daarom wordt er samengewerkt met het Trimbos Instituut - dat veel ervaring heeft met preventieprogramma’s in het onderwijs - het Amsterdam UMC en andere externe partijen, zoals verslavingszorg en huisartsen. De krachten zijn gebundeld met ggz-instelling Arkin, verslavingskliniek SolutionS, onderzoekers van het Amsterdam UMC, Deakin University, de stichting Raad voor de Kansspel Spelers en Mediacollege Amsterdam. 

Bewustwording vergroten 
Uiteindelijk hopen de betrokken onderzoekers en onderwijsinstellingen dat het project bijdraagt aan meer bewustwording rondom gokken onder studenten. “Veel jongeren denken ‘het kan mij niet gebeuren’”, zegt Hairwassers. “Maar bij gokproducten worden allerlei technieken gebruikt die juist bedoeld zijn om mensen zo lang mogelijk te laten doorspelen." Door eerder in gesprek te gaan over gokken en studenten beter te ondersteunen hopen de partners problematisch gedrag eerder te herkennen en gokschade te voorkomen.   

Naast onderzoek en ondersteuning krijgt het onderwerp ook een plek in het onderwijs. Binnen een minor Waardecreatie binnen de topsport van SPECO Sportmarketing en Sportcommunicatie bespreken studenten bijvoorbeeld de maatschappelijke en economische impact van gokken op de maatschappij. “We leiden studenten ook op kritisch naar de gokindustrie te kijken: naar de belangen, de marketing en de mogelijke maatschappelijke kosten."   

Meer informatie over de risico’s van gokken vind je op de informatiepagina openovergokken.nl

Twee weken geleden is het tweede seizoen van Project Dans van start gegaan met de eerste aflevering. Afgelopen maandag kwam de tweede op de buis en die overleefde Pleun ternauwernood. De dans die daarin aan bod kwam, was latin. “Ik dans al vijftien jaar vooral hiphop, dus dit was wel een beetje buiten mijn comfortzone”, zegt Pleun.

Veel twijfels
De alumna studeerde vlak voor de zomer af bij de opleiding Contemporary Urban bij Fontys Dance Arts in Context. In diezelfde periode begonnen ook de opnames voor Project Dans, een afvalrace waarin twaalf danstalenten de strijd met elkaar aangaan om de titel ‘Beste allround danser van Nederland’ te bemachtigen. Met als bijbehorende hoofdprijs een rol in de nieuwste voorstelling van ISH Dance Collective.

“Ik kende het programma al van het eerste seizoen”, vertelt Pleun. “Ik heb eerst heel lang getwijfeld of ik me op wilde geven, grotendeels omdat ik een tijdje niet wist of ik wel door wilde met dans. Tussen mijn derde en vierde schooljaar heb ik een tussenjaar gehad omdat ik echt even klaar was met alle moetjes die bij mij studie kwamen kijken. Maar na dat jaar wist ik zeker dat ik door wilde, en dat was ook het moment dat ik besloot me aan te melden voor Project Dans.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Deuren geopend
Pleun kwam alle selectierondes door, daarbij honderden andere kandidaten achter zich latend, en belandde bij de laatste twaalf die uiteindelijk aan het programma mochten deelnemen. Onder hen ook Martijn, die net als Pleun bij Fontys is afgestudeerd. Hij viel in de eerste aflevering af. 

“Ik mag natuurlijk niet verklappen hoe het voor mij eindigt, maar wat ik wel kwijt kan, is dat Project Dans echt deuren voor me heeft geopend”, aldus Pleun. “Voor mijn deelname wist ik niet welke kant ik op wilde met dans. Ik struggelde veel met onzekerheden en vergeleek mezelf vaak met anderen. Het was mega eng om mezelf in het diepe te gooien door mee te doen, het was een enorme rollercoaster, maar wel eentje waar ik heel veel van heb geleerd.”

Project Dans heeft Pleun dé boost gegeven die ze nodig had om de keuze te maken om door te gaan met dansen. Ze weet nu wat ze wil: op het podium staan. “Mijn grote droom is om ooit met grote artiesten te mogen dansen”, zegt ze. “Zoals Yade Lauren bijvoorbeeld. Of als ik nog verder mag denken: Tate McRae.”

Het is de eerste keer dat Denk in Tilburg deelneemt aan de gemeenteraadsverkiezingen. En dat dus met Can Bayrakci aan het roer, een plek die de Fontysstudent nooit had verwacht te kunnen bemachtigen. In een gesprek met Bron vertelt hij over de weg naar deze positie en de manier waarop hij zich hard maakt voor – met name – jongeren. 

Hoe en wanneer ben je in de politiek terechtgekomen?

“Op zestienjarige leeftijd was ik al bezig met allerlei maatschappelijke dingen. Ik was actief bij een jongerenvereniging en zag daar, net als op de mbo-studie die ik destijds volgde, dat er heel veel dingen waren waar jongeren tegenaan liepen. Uit eigen ervaring weet ik bijvoorbeeld dat het vinden van een stageplek met name voor mbo-studenten heel lastig kan zijn.

Maar ik zag ook signalen op school. Ik zal dit nooit meer vergeten, maar ik had ooit een docent die tijdens een les drie bolletjes op het bord tekende. Het onderste bolletje stond voor onze ouders, het middelste bolletje voor onze god, en het bovenste bolletje was hij, de docent. ‘Ik beslis of jullie een examen halen of niet’, was zijn uitleg daarbij. Daar werd ik zó boos om, en als ik zou willen dat er iets aan deze cultuur zou veranderen, dan zou ik die stap zelf moeten zetten.”

En dus ging je de politiek in. Waarom de keuze voor Denk?

“Toen ik eenmaal de keuze had gemaakt om de politiek in te gaan, heb ik verschillende partijen onderzocht. Denk paste op meerdere fronten het beste bij mij. Deels omdat deze partij zich inzet voor jongeren, deels omdat ik hier verschillende contacten had.

Op een gegeven moment had ik een gesprek met iemand binnen Denk die ook raadslid is. Hij vond dat ik lid moest worden en zei zelfs dat ik me kandidaat moest stellen voor de Tweede Kamerverkiezingen nadat het kabinet-Rutte IV was gevallen. Dat heb ik gedaan; ik solliciteerde voor het kandidatuurschap en kwam op plek 11 op de lijst terecht. Dat had ik nooit verwacht. Nu, bijna drie jaar later, ben ik lijsttrekker van Denk Tilburg. Ook dat had ik niet zien aankomen.”

Wat zijn belangrijke thema’s waar jij je voor inzet? 

“Jongeren zijn voor mij het meest belangrijk. Denk maakt zich hard voor meer studieruimtes en stagekansen in Tilburg, maar ook voor het woningtekort. We zien in Tilburg dat er heel veel starters en jongeren zijn die moeilijk aan een huis komen. Dat ze soms zelfs naar andere gemeentes moeten uitwijken omdat er in Tilburg geen geschikte woningen beschikbaar zijn. Of ze zijn te klein, of te groot, of ze bevinden zich in onveilige wijken. Hoe kunnen wij ervoor zorgen dat die wijken weer veilig worden en dat er weer meer gezinswoningen komen?

Maar we willen ook meer stageplaatsen en studieplekken realiseren in Tilburg. We hebben natuurlijk de LocHal, en daar zijn we heel blij mee, maar qua algemene studieruimtes houdt het daar wel een beetje bij op. Bovendien is de LocHal in het weekend maar tot 17.00 uur open. Wij zouden graag zien dat de openingstijden verruimd worden naar 22.00 uur. Studenten moeten plekken hebben waar ze kunnen studeren.

Verder zetten we ons ook in voor studenten die in armoede leven. Studenten die niet altijd geld hebben om schoolboeken of andere studiebenodigdheden te kopen. Wij willen vanuit de gemeente kijken wat we voor deze studenten kunnen doen.”

Heb jij het idee dat de gemeenteraadsverkiezingen leven onder studenten?

“Nee, veel studenten weten niet eens dat de verkiezingen volgende week zijn. Dat komt, denk ik, vooral omdat ze het idee hebben dat de gemeenteraad voor een groot deel uit senioren of gepensioneerden bestaat. Er zijn weinig jongeren binnen de gemeenteraad. Onze partij wil daar verandering in brengen en wij hopen dan ook dat jongeren net als wij de verantwoordelijkheid nemen om de politiek in te gaan.

De gemeenteraadsverkiezingen zijn namelijk heel belangrijk. Júíst voor jongeren. De gemeente gaat over stageplekken, studieplekken, het opbouwen van een toekomst, woningen, noem het maar op. Allemaal aspecten waar jongeren tegenaan lopen en waar de gemeente verandering in kan brengen. Veel jongeren klagen, maar mijn boodschap is: ga niet klagen, ga stemmen.”