Alle evenementen die deze maand plaatsvinden vallen onder de Diversity Day Tour, een reeks van samenkomsten waarin diversiteit gevierd wordt. En dat is belangrijk, aldus organisator Karin Verouden. “We vieren deze maand dat iedereen uniek is, en dat je er mag zijn.”

In Tilburg is daarom vandaag de rode loper uitgerold in gebouw P1. Aan Martin de Wolf, directeur van Fontys Educatie Tilburg, de taak om deze te openen. “We vieren diversiteit niet voor niets, maar omdat het belangrijk is. Diversiteit staat namelijk onder druk. Aan de ene kant is er tolerantie, maar we zien dit ook dalen, met name onder jongeren. En laat dat nu net de doelgroep zijn waar we mee werken. Aan ons de taak om juist de boodschap te verspreiden dat niemand hetzelfde is, en dat dat helemaal oké is.”

Over de rode loper
De Wolf neemt daarna direct het voortouw om als eerste over de rode loper te stappen. Gevolgd door een tiental collega’s en een aantal studenten. “We nodigen iedereen uit om zo te laten zien dat je trots mag zijn op wie je bent. Dat staat dit feestje centraal: dat we mogen vieren wie we zijn.”

Hoewel een flinke groep aanhaakt, loopt een groot aantal studenten ook om de rode loper heen. Leeft diversiteit onder hen? De twee voorzitters van studieverenigingen Herodotus en Lingua die vandaag aanwezig zijn denken van wel. “Maar ik denk niet dat dit evenement goed bij hen onder de aandacht is gekomen”, laat een van hen weten. “We kregen vooral te horen dat onze slingers ze aan kerst deed denken.”

Belangrijk onderwerp
Een evenement of niet, toch wordt binnen beide verenigingen ook geregeld aandacht aan het onderwerp besteed. Zo kende Lingua verschillende educatieve evenementen over bijvoorbeeld saamhorigheid en polarisatie, en was er een LHBTIQ+-borrel om de verschillende termen uit te leggen. “Maar het belangrijkste is dat discrimineren of iemand afstoten wegens achtergrond of overtuigingen sowieso absoluut verboden is en dat iedereen welkom is. En die boodschap dragen we vandaag graag mee uit.” Tekst gaat verder onder de foto’s

Op de Fontys-campus in Venlo ontdekken studenten dinsdag echter andere culturen en internationale studiemogelijkheden tijdens de Culture Fair, Minor Market en Study Abroad Fair. Hier delen internationale studenten hun achtergrond en informeren ze bezoekers over studeren in het buitenland.

Cultuur proeven en nieuwe perspectieven
Bij het Griekse standje staat een presentatie over de Griekse cultuur klaar. Dimitri, tweedejaarsstudent International Business, vertelt over de Griekse taal en de invloed van de Europese cultuur. Daarnaast maakt hij bezoekers enthousiast voor tzatziki. "Ik hoop dat ze iets opsteken van de presentatie, maar anders kunnen ze genieten van dit iconische gerecht."

Zijn Franse medestudent Tibo helpt hem bij het standje en ziet vooral de waarde van het onderlinge contact: “Je komt hier in contact met mensen die je normaal gesproken niet zo snel zou spreken. Door naar andere perspectieven te luisteren, verbreed je je eigen horizon.”

Ook de mogelijkheden om in het buitenland te studeren staan centraal. Anna, vierdejaarsstudent Software Engineering, deelt haar ervaringen over studeren in Zuid-Korea en helpt geïnteresseerden bij het kiezen van een onderwijsinstelling. “Er zijn zoveel scholen om uit te kiezen. Het is soms een doolhof waarin je moet uitzoeken wat bij je past. Ik had destijds graag iemand gehad die me daarbij hielp. Daarom doe ik dit nu zelf voor anderen”, vertelt de student.

Studenten samenbrengen
Volgens Sarah de Ponti, docent Engels en coördinator van de Global Lounge, vergde de organisatie de nodige voorbereiding omdat alle studenten vrijwillig bijdragen. “Ik heb van tevoren slapeloze nachten gehad, maar als alles eenmaal samenkomt is dat het allemaal waard”, vertelt De Ponti.

Paula Lot, die De Ponti ondersteunt, hoopt dat bezoekers niet alleen een leuke dag hebben, maar ook bruikbare informatie meenemen. Vooral het persoonlijke contact met studenten die in het buitenland hebben gestudeerd kan anderen volgens haar helpen. “En het evenement is drukbezocht en de sfeer zit er goed in. Ja, daar ben ik trots op.”

Op 26 oktober vindt in Eindhoven het volgende evenement plaats, met ervaringsverhalen en workshops rondom verschillende perspectieven. In Sittard staan op 28 oktober verschillende workshops op het programma rondom het thema ‘stappen uit je comfortzone’.

Dat blijkt uit onderzoek van onderzoeksprogramma Argos, dat in de maanden juli en augustus meer dan 2600 advertenties bekeek en de gevraagde huurprijs vergeleek met de prijs die wettelijk gezien gevraagd mag worden.

Landelijk blijkt dat verhuurders van de te dure kamers gemiddeld 239 euro meer vragen dan wettelijk is toegestaan, en dat ruim 59 procent van alle kamers daaronder valt. In Tilburg werden 72 kamers op Kamernet meegenomen in de vergelijking. 68 procent van de online aangeboden kamers is te duur, met een gemiddelde van 189 euro boven de wettelijk toegestane grens. In Eindhoven gaat het om 93 kamers, waarvan 49 procent te duur is. Daar betalen studenten gemiddeld 185 euro te veel.

Ingrijpen en klachten
Hoewel verhuurders te hoge prijzen vragen, blijkt dat er weinig aan gedaan wordt. En dat terwijl er sinds 2024 zelfs een wet is die huurders beter moet beschermen tegen zaken als discriminatie, intimidatie en woekerprijzen. Gemeenten hebben dankzij deze wet ook de bevoegdheid om op te treden tegen en boetes uit te delen aan verhuurders die zich niet aan die regels houden.

Uit het onderzoek van Argos blijkt echter dat huurders nauwelijks klachten indienen, en dat gemeenten amper handhaven wanneer dat wel gebeurt. Dat vraagt om een belletje aan Huurteam Eindhoven en Huurteam Tilburg. Beide instanties ondersteunen huurders bij het opstellen van een melding voor de desbetreffende gemeente als het gaat om het niet naleven van de wet, en dus ook het te veel betalen voor een kamer.

Stijging in beide steden
In beide steden is voor de huurteams nog niet duidelijk hoeveel meldingen er dit jaar binnen zijn gekomen als het gaat om meldingen van huurprijzen. “Maar we zien ten opzichte van 2025 wel een stijging”, laat consulent Nick de Liège weten. In 2025 kreeg Huurteam Tilburg in totaal 1677 meldingen binnen, waarvan 140 over huurprijzen gingen, zowel van kamers als zelfstandige ruimtes.

En dat terwijl het aantal meldingen in de voorgaande jaren juist afnam. In 2023 kreeg Tilburg 372 meldingen over huurprijzen, waarvan in 291 gevallen de kale huurprijs te hoog bleek te zijn. In 2024 was dat in 206 meldingen het geval, terwijl 276 huurders zich toen meldden. Van de 140 in 2025 bleek in 67 gevallen de kale huurprijs hoger te liggen dan de toegestane maximale huurprijs.

Oplossingen en mogelijkheden
Huurteam Eindhoven kreeg in 2025 in totaal 1472 meldingen binnen. 151 daarvan betroffen huurprijsvragen. En in 84 van deze gevallen bleek de afgesproken kale huurprijs hoger te liggen dan de toegestane maximale huurprijs. Dat zijn er minder dan in 2024, waar Huurteam Eindhoven 201 meldingen over huurprijzen binnenkreeg. Dat jaar bleek bij 103 meldingen dat de huurder gelijk had wat betreft de maximale prijs.

Wanneer je als student vermoedt dat je meer dan de wettelijk toegestane huur betaalt voor je kamer of studio, kun je altijd contact opnemen met het huurteam, de huurcommissie of de gemeente van de stad waarin je woont. Waar je de huurcommissie direct vraagt om de huurprijs aan de hand van het wettelijk vastgelegde puntensysteem te toetsen, helpt het huurteam je als huurder middels een advies om deze vraag uit te zetten bij de desbetreffende partij. Meld je het bij de gemeente, wordt een aanvraag weer op een andere manier afgehandeld.

Verschillen
De gemeente kan na een aanvraag de verhuurder bijvoorbeeld alleen maar verplichten om de huurprijs aan te passen. Als deze dat niet doet, kan een dwangsom of boete opgelegd worden. De huurcommissie kijkt naar wat de maximale prijs mag zijn en kan met terugwerkende kracht de huurprijs verlagen wanneer je als huurder in de eerste zes maanden van je contract gelijkt blijkt te hebben over de te hoge huurprijs.

ICT- en Embedded Software Engineering-student Merna Gramoun is een van de 23 studenten die een jaar lang aan het project werkte vanuit Solar Team Eindhoven, het studentteam dat ieder jaar een maatschappelijk probleem op probeert te lossen. Afgelopen jaar was dat de beperkte toegangsmogelijkheid tot de gezondheidszorg in ontwikkelingslanden. “In Kenia kunnen mensen bijvoorbeeld moeilijk of niet snel bij een ziekenhuis komen wegens het gebrek aan faciliteiten, en daar wilden we wat aan veranderen", vertelt Merna.

Het team bedacht daarom een ambulance die niet alleen op zonne-energie rijdt, maar die ook de medische zorg naar afgelegen gebieden kan brengen. “De Stella Juva is namelijk uitgerust met verschillende medische voorzieningen zoals een röntgenapparaat en een echoapparaat voor zwangere vrouwen. Ook kan de ambulance medicijnen afleveren. Zo fungeert de Stella Juva als een soort mobiele zorglocatie.”

Efficiënte energie
Om dat voor elkaar te krijgen was Merna’s rol in het team van groot belang. “Ik werkte als engineer aan het distribueren van de opgeslagen zonne-energie naar elektriciteit middels een tracker, om ervoor te zorgen dat de energie uit de zonnepanelen bovenop de auto zo efficiënt mogelijk werd benut.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Om er zeker van te zijn dat dat goed werkte en ook alle andere facetten van de Stella Juva deden waar ze voor gemaakt waren, reisde het team af naar Kenia voor een test. “Zoals de wegen in Kenia zijn heb ik ze nog nooit ergens gezien. Afgelegen, oneffen of bestaand uit zand. We zijn van alles tegengekomen.”

Positief verrast
Toch bleek dat voor de Stella Juva geen enkel probleem. De wagen legde maar liefst 800 kilometer af over verschillende soorten wegen, volledig gedreven op zonne-energie. “Ook de artsen die met ons meereisden waren positief verrast, en gaven feedback waar we op verder konden bouwen. Dat dit ons is gelukt ga ik nooit meer vergeten.”

Of Solar Team Eindhoven ook daadwerkelijk doorgaat met aanpassingen doorvoeren, is nog maar de vraag. “Ons doel is nooit om een commercieel product te maken en dit te verkopen, maar om te inspireren, om te laten zien wat mogelijk is.” Wel weet Merna dat er al een aantal bedrijven is dat zich gemeld heeft om het concept verder te ontwikkelen en te produceren op grote schaal.

De foto's die gebruikt zijn voor dit artikel zijn gemaakt door Bart van Overbeeke.

Na een oproep te hebben gedeeld in verschillende Facebookgroepen, neemt Bron contact op met drie Fontysstudenten die veel moeite hadden om woonruimte te bemachtigen. Twee van hen hebben inmiddels een kamer gevonden, waaronder de Zuid-Afrikaanse Kaylee van der Merwe. Zij volgt de opleiding Medical Imaging and Radiation Therapy (MIRT) in Eindhoven. “Na maanden zoeken heb ik eindelijk een studio, maar die kost me 1200 euro per maand en over een jaar moet ik er weer uit.”

Samen met haar moeder begon Kaylee in mei haar zoektocht voor een kamer. Ze schreef zich in voor huisvesting via Fontys, maar daar belandde ze op de wachtlijst. “Ook kregen we te horen dat als ik geen kamer kon vinden, er aangeraden werd om dan ook niet met de studie te beginnen.”

Dat liet Kaylee niet gebeuren. Zoektochten via websites die Fontys zelf aanraadde werden gestart, en Kaylee en haar moeder schreven zich bij meerdere aanbieders in. Maar dat kostte zo’n 150 euro per maand. En zonder succes, want ook al reageerde Kaylee’s moeder als eerste op advertenties – soms midden in de nacht - het leverde het geen kamer op. Net als pogingen op Funda.

Oplichters, oplossingen en zorgen
Na twee maanden besloten de twee hun zoektocht verder te zetten via Facebookgroepen. Daar liepen ze vervolgens tegen een ander probleem aan: oplichters. “Sommige aanbieders gebruikten foto’s van hotels in Amsterdam of stuurden een kopie van identiteitsbewijzen mee om te laten zien dat ze ‘legit’ waren.”

Maar de ID-kaart bleek na controle gebruikt te zijn voor identiteitsfraude en hoorde bij meer dan tien Facebook-advertenties. Toch zorgde Facebook uiteindelijk voor een oplossing voor Kaylee. Iemand bood woonruimte aan vlakbij het station in Eindhoven, omdat deze student zelf ergens anders ging studeren. Charissa beloofde direct voor de kamer te betalen als haar dochter daar terechtkon. Het prijskaartje? 1200 per maand voor een studio met een gedeelde keuken.

Over een jaar moet ze de kamer weer uit, zodat andere studenten een kans op de woningmarkt hebben. Hoop op een vaste woning heeft Kaylee nog niet, ook omdat er nog niet veel advertenties online staan voor komend collegejaar. “Daarom focus ik me voor nu vooral op mijn studie. En ik ben blij dat ik voor dit jaar toch een dak boven mijn hoofd heb.”

Hostel als redmiddel
De 30-jarige Nigeriaanse student Angela Okogo leeft wat dat betreft in onzekerdere tijden. Ze begon in mei met het zoeken naar woonruimte in Eindhoven omdat ze daar de opleiding ICT volgt, maar heeft nog altijd geen vaste plek. Inmiddels woont ze tijdelijk in een hostel in Helmond en reist ze dagelijks naar campus Rachelsmolen.

Angela koos specifiek voor een studie in Eindhoven wegens de Brainport-regio, en omdat Fontys een Engelstalige ICT-studie aanbood. “Maar ik weet nu niet eens of ik deze kan blijven volgen”, licht ze toe. “Want als ik volgende maand geen vast adres heb, moet ik het land verlaten.”

Angela kwam in augustus namelijk naar Nederland, en internationals mogen maximaal vier maanden in Nederland verblijven zonder een geregistreerd adres. “Zodra je langer blijft is een inschrijving bij de gemeente verplicht, maar ik heb geen adres dat ik hiervoor kan opgeven.”

Onzekerheid
De student begon net als Kaylee in mei met het zoeken naar woonruimte. “Dat was nogal ingewikkeld, want veel bezichtigingen vonden fysiek plaats terwijl ik nog in Nigeria was”, legt Angela uit. Toen ze eenmaal in augustus in Nederland aankwam, zette ze haar zoektocht voort. Zonder succes, terwijl ze naar eigen zeggen op talloze woningen en kamers reageerde.

Omdat huisvesting wel noodzakelijk was voor Angela om met haar studie te beginnen, kwam ze in contact met een hostel in Helmond via AirBnB. Daar verblijft ze nu voor 250 euro per week, terwijl ze zelfs haar slaapruimte moet delen met anderen. “Dat is zwaar, maar nog niet eens het ergste”, licht ze toe. “Omdat ik alleen maar per week kan betalen, kan het ook goed zijn dat iemand anders volgende week ‘mijn slaapplek’ eerder boekt dan ik. Dan moet ik hier weg en sta ik op straat.”

Angela heeft inmiddels contact gezocht met Fontys zodat ook zij op de wachtlijst staat. Tussentijds blijft ze zoeken naar een alternatief. En als ze geen woonruimte vindt met vast adres? “Ik heb gehoord dat sommige organisaties mensen tegen betaling een ‘adres’ aanbieden zodat ze zich in kunnen schrijven. Misschien dat ik dat doe, maar dan moet ik nog steeds ergens kunnen verblijven.”

‘No internationals’
De 21-jarige Patritsiya Cholakova uit Bulgarij studeert inmiddels al drie jaar Marketing Management bij Fontys in Tilburg. Haar huidige kamer vond ze nog voordat haar studie begon, maar ze loopt nu weer tegen precies dezelfde problemen als destijds aan. “Er zijn ontzettend veel nepadvertenties, talloze oplichters en je betaalt je scheel. Zo stond er laatst een kamer van ongeveer tien vierkante meter online waar je bij wijze van alleen je fiets in kwijt kon. En dat voor 700 euro per maand.”

Wat de Marketing Management-student ook opvalt, en waar Angela en Kaylee ook tegenaan liepen is dat zij niet mochten reageren omdat zij internationals zijn. “Dan begint de advertentie met ‘Dutch only’ of ‘geen studenten’. En waarom? Wij hebben toch net zoveel recht op woonruimte als een ander?”

Groter probleem
Toch neemt de 21-jarige Bulgaarse het de adverteerders niet kwalijk. Het woningprobleem is namelijk groter dan alleen onder studenten. “Iedereen in Nederland heeft hier last van. Er is nog meer schaarste dan drie jaar geleden, dus het vinden van een huurwoning is gewoon ontzettend lastig.”

Wel is er volgens Patritsiya meer controle nodig. Studentenkamers worden volgens haar nu vaak bezet door starters of werkenden, waardoor studenten steeds weer achter het net vissen. “Laat huurders daarom een bewijs van inschrijving overleggen, zodat we zeker weten dat het studenten zijn. Dan wordt het probleem niet groter, maar juist aangepakt.”

Eerder starten en netwerken
Drie studenten in drie verschillende situaties, maar met eenzelfde conclusie: de zoektocht naar een kamer als international is moeilijk, terwijl deze van groot belang is om een studie te starten of voort te zetten. Daarom waarschuwen ze de volgende lichting internationals. “Begin zo snel mogelijk met het zoeken naar woonruimte. Blijf reageren op advertenties, breid je netwerk uit en laat medestudenten hun oren en ogen openhouden” aldus Kaylee.

Patritsiya: “Zorg dat er altijd iemand naar kijkdagen kan gaan voor je en betaal nooit van tevoren voor een kamer die je niet hebt kunnen zien of waarvoor je niet getekend hebt. En ben je niet zeker van woonruimte? Vraag je dan af of je niet beter een jaar later kunt beginnen met je studie. Want hierheen komen zonder woonruimte is nogal een risico en kan je heel veel geld kosten.”

We spraken met Maaike, eerstejaarsstudent Communicatie in Eindhoven. Op diezelfde campus, maar in een ander gebouw, liepen we tweedejaarsstudent Lieve tegen het lijf. Zij studeert Verpleegkunde. We stelden beide studenten precies dezelfde vier vragen over elkaar en koppelden de antwoorden daarvan ook weer terug. Te beginnen met Maaike.

Welke drie woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische verpleegkundestudent?
“Zorgzaam, want dat is als verpleegkundige een goede eigenschap om te hebben, lief en doortastend.”

Hoe is een verpleegkundestudent volgens jou gekleed?
“Nu ga ik inderdaad een groot vooroordeel opnoemen, maar ik denk dat ze vaak zo’n wit verplegersjasje aan hebben. En voor de rest gewoon eigen kleren, wat zijn of haar stijl ook is.”

Wat doet een verpleegkundestudent in zijn of haar vrije tijd?
“Gewoon werken bij een bijbaantje, of sporten. En anders misschien stagelopen, maar dat is niet echt vrije tijd. Afspreken met vrienden is ook nog een mogelijkheid.”

Hoe denk je dat een verpleegkundestudent jou als student zou omschrijven?
“Als een soort influencer. Als ik vertel dat ik communicatie studeer hoor ik zo vaak van mensen ‘oh, dus je wilt influencer worden’. Maar dat is niet het enige wat je kunt worden met deze studie.”

Dan het woord aan verpleegkundestudent Lieve.

Welke drie woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische communicatiestudent?
“Heel eerlijk, ik wist niet eens dat dit een studie was. We hebben zelf ook communicatielessen omdat je als verpleegkundige ‘slecht nieuws gesprekken’ moet kunnen voeren. Maar als ik een typische communicatiestudent zou moeten omschrijven, is dat iemand die goed aan kan voelen wat voor persoon ze voor zich hebben, bijna psychologisch. En iemand die goed kan praten terwijl ze zich op de achtergrond begeven. Ze pakken dingen op zonder in de spotlight te staan.”

Hoe is een communicatiestudent volgens jou gekleed?
“Mee met de trend, maar niet heel heftig. Eerder chill, normaal. Een eigen stijl binnen de kaders.”

Wat doet een communicatiestudent in zijn of haar vrije tijd?
“Hetzelfde als wij. Sporten, leuke dingen doen met vrienden, eigenlijk gewoon hetgeen dat iedere student zou doen.”

Hoe denk je dat een communicatiestudent jou als student zou omschrijven?
“Zorgzaam. Dat komt altijd als eerste naar boven.”

De terugkoppeling
En ja, Lieve had gelijk. Want zorgzaam is het eerste woord dat Maaike noemde over studenten Verpleegkunde. “Ik kan me in alle drie de woorden eigenlijk wel vinden, maar dat witte jasje hebben we echt niet altijd aan. Alleen op stage eigenlijk, en zelfs daar hoeft het niet bij ieder bedrijf. Op school draagt iedereen inderdaad wel altijd gewoon wat ze zelf willen, en wat betreft de hobbies zit ze helemaal goed.”

Maaike had niet verwacht dat mensen niet weten dat Communicatie an sich een studie is. “Ik had ook niet gedacht Verpleegkundestudenten communicatielessen zouden hebben, maar ik snap wel dat het handig is om te doen. De drie woorden die een typische communicatiestudent omschrijven kloppen best wel, en het is soms zeker psychologisch omdat je je moet verplaatsen in de consument en het bedrijf. Qua kleding draagt iedereen gewoon lekker wat ze zelf willen, en onze hobbies komen ook overeen.”

In de strijd tegen armoede en schulden moeten gemeenten sneller hulp kunnen aanbieden, vindt het kabinet. Mensen moeten eerder een seintje krijgen wanneer ze recht hebben op bepaalde uitkeringen, voorzieningen of kwijtscheldingen.

Daartoe mogen gemeenten, uitkeringsinstantie UWV en de Sociale Verzekeringsbank meer informatie met elkaar gaan uitwisselen. Dat is de strekking van een wetsvoorstel dat de Tweede Kamer dinsdag heeft aangenomen.

Het idee is dat gemeenten niet wachten tot mensen bij hen aankloppen – want dat doen ze soms te laat of zelfs helemaal niet – maar dat zij bepaalde inwoners actief benaderen met hulp en informatie.

Studieschulden
Maar hoe zit het dan met studieschulden? Als gemeenten hun burgers gericht op rechten en voorzieningen willen wijzen, dan is het handig om te weten wie er studieschulden en betalingsachterstanden hebben, vinden ChristenUnie en D66.

De twee partijen stelden een aanpassing van het wetsvoorstel voor, zodat studiefinancier DUO kan aanhaken. “DUO is één van de grootste schuldeisers van Nederland en veel mensen met problematische schulden hebben ook een openstaande schuld bij DUO”, staat in de toelichting van hun amendement.

De gemeenten en DUO zien het wel zitten. Ook de VVD-minister van Werk en Participatie, Thierry Aartsen, vindt het prima. Het amendement is aangenomen. Uiteindelijk heeft een ruime meerderheid voor het wetsvoorstel gestemd.

De populistisch- en radicaal-rechtse partijen deden dat niet. BBB gaf een stemverklaring en noemde onder meer de risico’s voor de privacy.

Aan de ene kant hebben we Esmee, die de minor ICT & Digital Marketing volgt. Anderzijds spreken we Jonas, tweedejaars student Journalistiek. Beiden studeren ze bij Fontys in het Tilburgse MindLabs-gebouw. We stelden hen precies dezelfde vier vragen en koppelden de antwoorden daarvan ook weer terug. We beginnen bij ICT-student Esmee.

Welke drie woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische journalistiekstudent?
“Brutaal, sociaal en slim.”

Hoe is een journalistiekstudent volgens jou gekleed?
“Ik denk niet dat een journalistiekstudent op een specifieke manier gekleed is of moet zijn. Maar als ik aan een typische journalistiekstudent denk, is deze altijd netjes gekleed.”

Wat doet een journalistiekstudent in zijn of haar vrije tijd?
“Veel gebruikmaken van sociale media en YouTube. En het nieuws volgen, om zo nog meer informatie binnen te krijgen over bepaalde onderwerpen.”

Hoe denk je dat een journalistiekstudent jou als student zou omschrijven?
“Ik volg de minor, dus een échte ICT-student ben ik denk ik niet. Maar ik ga ervanuit dat we nerdy en slim gevonden worden, met een brilletje op.”

Dan het woord aan journalistiekstudent Jonas.

Welke drie woorden komen bij je op, als je denkt aan een typische ICT-student?
“Een computergek, wat introvert en jong.”

Hoe is een ICT-student volgens jou gekleed?
“Niet uitgesproken. Ze hebben niet het nieuwste van het nieuwste, en hoeven ook niet per se op te vallen. Als een soort muurbloempje eigenlijk.”

Wat doet een ICT-student in zijn of haar vrije tijd?
“Het eerste wat ik zou zeggen: gamen. Dat zal vast niet voor iedere ICT-student gelden, maar ik denk dat het overgrote deel wel geïnteresseerd is in de computertechnologie. En een hobby die daarbij past is natuurlijk gamen.”

Hoe denk je dat een journalistiekstudent jou als student zou omschrijven?
“Ik denk dat we als sociaal en té extravert worden gezien. En soms een beetje als een bemoeial, maar ik heb tijdens mijn opleiding geleerd dat we dat ook wel een beetje moeten zijn.”

De terugkoppeling
Jonas herkent zichzelf niet in het vooroordeel dat journalistiekstudenten brutaal zijn. “Dat moet ik wellicht nog leren, want het is wel nodig voor dit beroep. Ik ben er zelf nog niet zo goed in, maar er zijn zeker journalistiekstudenten die dat karakter al wel hebben. Of ik altijd netjes gekleed ben? Ik trek vooral aan wat ik leuk vind. En het nieuws volgen op verschillende kanalen doe ik vooral voor school, niet vanuit mijn persoonlijke interesse. Dan ga ik liever sporten en bewegen.”

Ook Esmee kan zich niet helemaal vinden in de antwoorden van Jonas. “In de drie woorden herken ik mezelf totaal niet, terwijl ik wel snap dat iemand meteen aan computergek en introvert denkt. Maar jong? Die snap ik niet helemaal. En een muurbloempje ben ik ook zeker niet, net als mijn medestudenten. Misschien scheelt het ook dat wij meer de marketingkant van ICT bestuderen. Gamen doe ik dan weer wel, maar dat is niet iets wat ik iedere dag doe. Andere hobby’s zijn hockey en eigenlijk ook heel veel drinken met vrienden, haha.”

Van de studenten die in studiejaar 2024/2025 hun diploma behaalden, ging ruim 17 procent voor drie maanden of langer naar het buitenland, meldt statistiekbureau CBS. Nog eens 5 procent is korter dan drie maanden gegaan en van 2 procent weet het CBS niet hoe lang ze weg waren.

In de coronaperiode pakten ze minder vaak hun koffers. Ter vergelijking: van de studenten die in studiejaar 2021/2022 hun diploma haalden, ging slechts 11 procent voor drie maanden of langer naar het buitenland.

Toch reizen ze nog altijd minder dan vóór corona. In de jaren daarvoor ging doorgaans zo’n 24 procent van de hbo- en wo-studenten voor minstens drie maanden naar het buitenland.

Kennis van culturen
Van alle buitenlandgangers zegt 42 procent dat hun kennis van de eigen en andere culturen is toegenomen. Ook heeft de ervaring bijgedragen aan hun zelfstandigheid en hun kennis over het vakgebied, zeggen ze.

Daarnaast zijn er studenten die online een ‘buitenlandervaring’ opdoen, door bijvoorbeeld in een project samen te werken met studenten van een buitenlandse onderwijsinstelling. Dat deed 15 procent van de hbo’ers en 7 procent van de wo’ers.

Cijfers binnen Fontys Hogeschool
Ook binnen Fontys ziet Sarah White, operationeel teamleider van Team Study Abroad, dat het aantal studenten dat sinds de coronapandemie een internationale ervaring opdoet, toeneemt. Zo waren het in studiejaar 2021/2022 481 studenten, een jaar later 467, in het jaar 2023/2024 814 en weer een jaar later 966. Vorig studiejaar maakten 1.233 Fontysstudenten een trip naar het buitenland voor hun studie. “Daarmee is het aantal studenten dat naar het buitenland gaat tussen studiejaar 2022/2023 en studiejaar 2025/2026 meer dan verdubbeld.”

“Opvallend aan deze cijfers is dat de groei plaatsvindt terwijl het totale aantal studenten binnen Fontys in diezelfde periode juist is afgenomen”, vervolgt White. “In de cijfers zijn alle vormen van uitgaande studentmobiliteit binnen Fontys meegenomen, zoals de reguliere Study Abroad-uitwisselingen, Erasmus+, non-Erasmus-uitwisselingen, Blended Intensive Programmes (BIP's), Short-Term Blended Mobility en andere internationale studiegerelateerde mobiliteiten.”

Ontwikkelingen en trends
Volgens de operationeel teamleider wordt de stijging deels veroorzaakt door het herstel van traditionele semesteruitwisselingen na corona, maar ook door de introductie en de sterke groei van kortere internationale onderwijsvormen, zoals de Blended Intensive Programmes en Short-Term Blended Mobility, welke het opdoen van internationale ervaringen mogelijk maken voor studenten die geen volledig semester naar het buitenland kunnen of willen.

En voor welk land kiezen de studenten voornamelijk voor als ze naar het buitenland gaan? Europa blijft veruit de populairste regio, blijkt uit navraag. Dit omdat de meeste Fontysstudenten hier een ervaring op kunnen doen via Erasmus+. “Landen als Spanje, Duitsland, België, Portugal, Finland en Zweden behoren al jaren tot de meest gekozen bestemmingen.”

Maar ook bestemmingen buiten Europa zijn in trek, zoals de Verenigde Staten, Canada, Zuid-Korea, Japan, Mexico en Australië. White: “Kortom, we zien niet alleen dat meer studenten internationale ervaring opdoen, maar ook dat studenten gebruikmaken van een steeds breder aanbod.”

Wil je zelf ook studeren, stagelopen of andere internationale ervaringen opdoen in het buitenland? Meer informatie vind je op de site van Study Abroad.

Iedere vier jaar wordt in vrijwel alle Europese landen het HBSC-onderzoek (Health Behaviour in School-aged Children) uitgevoerd onder kinderen tussen de 12 en 16 jaar. Uit dat onderzoekt blijkt volgens het Trimbos instituut dat Nederlandse jongeren veel negatiever zijn gaan denken over homoseksualiteit dan vier jaar geleden.

Waar in 2021 nog ruim 59 procent van de jongeren positief was over homoseksualiteit, is dat in 2025 gedaald naar 36,5 procent. De grootste verandering vindt plaats onder meisjes. Daar nam het percentage af van 78 naar 51 procent. Onder jongens daalde het van 40 naar 22. En dat terwijl de acceptatie de laatste paar jaar eigenlijk juist toenam.

Olievlek
Docent Reinout Heydra schreef in april nog een opinie voor Bron over de afnemende acceptatie van lhbtiq+ onder Nederlandse pubers. “Maar dat de acceptatie zo hard keldert, schokt me. Er is decennialang gewerkt aan bepaalde normalisering en dat is nu in een paar jaar weer volledig afgebroken”, reageert hij op de resultaten uit het onderzoek.

Volgens de docent heeft vooral de media, en sociale media in het bijzonder, daar een groot aandeel in. Denk bijvoorbeeld aan de manosfeer. “Al die anti-krachten krijgen gewoon vrij spel, als een soort olievlek die zich heel vlot uitspreidt. Daar moet actief op gehandeld worden, maar dat gebeurt eigenlijk niet. Sociale media versterkt het effect juist.”

‘Actie nodig’
Ook vindt Heydra, als docentopleider werkzaam bij Fontys Educatie, dat iedereen binnen Fontys de maatschappelijke plicht heeft om zich tegen deze ontwikkelingen te verweren. Na zijn publicatie had hij bijvoorbeeld een gesprek met Joep Houterman, voorzitter college van bestuur, en Martin de Wolf, directeur Fontys Educatie Tilburg.

“Beiden waren ontzettend meedenkend, maar een gesprek alleen of het plaatsen van regenboogvlaggen gaat er niet voor zorgen dat die olievlek krimpt. Daar is actie voor nodig. En ja, Fontys moet zich strategisch opstellen, maar de lhbtiq+-community maakt ook deel uit van Fontys, net als de mensen die daar misschien wat kritischer op zijn.”

Opvoeden en Fontysstudenten
De docent pleit er daarom voor dat iedereen oog heeft voor zijn of haar blinde vlekken. "Want velen vinden de lhbtiq+-acceptatie in woord heel belangrijk, maar als het je niet direct raakt, raakt het ook uit het zicht.” Daar ligt volgens hem ook nog een taak voor alle docentopleiders. “Als de jongere generatie zich hieraan vast blijft houden, geven ze het later ook door aan hun kinderen. En wie zijn de pedagogen die, naast de ouders, de kinderen opvoeden? De docenten.”

Op de vraag of studenten binnen Fontys zich of anderen binnen de opleiding herkennen in de dalende cijfers, zijn een aantal eerstejaarsstudenten Commerciële Economie heel duidelijk. “Iedereen moet gewoon lekker zichzelf kunnen zijn. We merken niet dat iemand in ons jaar moeite heeft met homoseksualiteit of de acceptatie ervan”, laat een van de studenten weten.

Een andere student is het daar mee eens, maar plaatst er wel een kanttekening bij. “De acceptatie moet er absoluut zijn, maar het hoeft ons ook niet opgelegd te worden. Ik denk dat alle Pride-evenementen, regenboog zebrapaden en demonstraties juist bij de jongere generatie intussen de neus uitkomen. Dus laten we vooral gewoon allemaal ons eigen ding doen, zonder iets te forceren.”

Goede gesprekken
Volgens het onderzoek is ook het aantal jongeren dat denkt dat hun homoseksuele of lesbische klasgenoten open kunnen praten over hun geaardheid gedaald van 60 naar 45 procent. Daar hebben ze binnen de opleiding Vastgoedkunde in ieder geval geen probleem mee, weten derdejaarsstudenten Sil en Lucas. “Een aantal van onze medestudenten zijn homo of lesbisch, en daar wordt juist gewoon over gepraat. Zij zijn niet per se anders dan wij omdat ze op hetzelfde geslacht vallen.”

Sil vindt dat de huidige generatie jongeren sowieso een beetje verpest is. “Velen zitten op een fatbike, hangen ’s avonds buiten en brengen heel veel tijd door op sociale media.” Lucas: “Ik denk dat er ook steeds meer religieuze invloeden zijn, bijvoorbeeld bij jongeren vanuit de moslimcultuur. Daar wordt homoseksualiteit niet geaccepteerd. Dat was binnen het Christendom ook nog zo, maar daar lijkt het nu eerder oké.”

Derdejaars International Communication Management-student Alexandru ziet ook geen enkele problemen binnen zijn studie, of op campus Rachelsmolen. “Het is een plek waar iedereen mag zijn wie hij of zij wil zijn. We zijn natuurlijk wat meer volwassen en laten ons niet snel beïnvloeden. Dat is bij de jeugd anders, die worden nogal snel meegetrokken door anderen, zowel online als door de omgeving. Maar hier doet iedereen vooral z’n eigen ding.”

Fontys Pride
Volgens een woordvoerster van Fontys Pride, de community die zich instellingsbreed inzet voor LHBTIQIA+-studenten en -medewerkers, zijn er geen harde cijfers te overleggen als het gaat over het af- of toenemen van de acceptatie rondom homoseksualiteit binnen Fontys. “Maar dit nieuws onderstreept wel eens te meer het belang van onze community. Want iedereen verdient een veilige onderwijsomgeving waarin je jezelf kunt zijn en optimaal kan leren.”

Een paar weken geleden bleek dat het landelijk tekort aan studentenwoningen nauwelijks afneemt: het blijft rond de 20.000 steken, maakte kenniscentrum studentenhuisvesting Kences bekend. 

Vandaag presenteert de minister van Volkshuisvesting een lijst met maatregelen om dat tekort naar beneden te krijgen. Zo trekt het kabinet vanaf 2029 jaarlijks 60 tot 65 miljoen euro uit voor de bouw van ‘onzelfstandige woningen’, zoals studentenkamers. Nu is dat nog 25 miljoen. Die bedragen staan in een actieplan voor de woningbouw. 

Ook provincies en gemeenten moeten voor meer studentenkamers gaan zorgen. Zij moeten afdwingen dat zestig procent van de nieuwbouw voor studenten uit onzelfstandige woningen bestaat.

Minder belasting
Woningcorporaties betalen sinds 2006 vennootschapsbelasting. Dat kost ze nu bijna een miljard euro. Het is de corporaties een doorn in het oog: al het geld dat de overheid afroomt, kan niet in nieuwe huizen geïnvesteerd worden. 

Het kabinet schrapt deze belasting nog niet, maar komt de corporaties wel tegemoet met een andere maatregel: ze mogen meer rente aftrekken van de belastingen. Dat scheelt mogelijk enkele honderden miljoenen euro’s. 

Concrete bouwplannen
In het actieplan staat niets over het voornemen om meer te gaan bouwen op de campussen van hogescholen en universiteiten. In een recent antwoord op Kamervragen van het CDA over studentenhuisvesting zegt de minister dat ze hier later dit jaar op terugkomt.

Wel claimt ze in de antwoorden dat in de negentien grootste studentensteden ‘definitieve bouwplannen’ zijn voor 17.000 studentenwoningen. Ook zouden er ‘voorlopige bouwplannen’ zijn voor nog eens bijna 18.000 woningen.

Dat wil niet zeggen dat het tekort van 20 duizend studentenwoningen daarna is opgelost, zo legde de directeur van Kences begin deze maand uit. Door de woningnood hebben veel jongeren de zoektocht namelijk opgegeven. Zodra er huizen bijkomen, gaan zij mogelijk alsnog op zoek naar een eigen kamer en kan het tekort dus weer stijgen.

Fontys kreeg voor dit studiejaar in totaal 1375 aanvragen binnen van internationale studenten die een kamer zochten. 1100 van hen zochten een plek in Eindhoven, 100 in Tilburg en 175 in Venlo. Een stijging ten opzichte van vorig jaar, toen 1100 internationals zich meldden. “Dit zijn internationals die allemaal willen beginnen met een studie bij Fontys”, laat Tom van Duijnhoven, beleidsmedewerker Internationale Inschrijvingen bij Fontys Studentvoorzieningen weten.

Fontys biedt huisvesting aan deze studenten voor een maximale periode van een jaar. Dat doet ze door middel van bemiddeling. Fontys verhuurt deze kamers dus niet zelf, maar speelt een verbindende rol tussen student en verhuurder. Binnen de maximale periode van een jaar moeten internationals zelf op zoek naar andere woonruimte, zodat de huidige kamers vrijkomen voor degenen die volgend jaar beginnen.

Eindhoven kent dringend tekort
In totaal heeft Fontys tussen de 400 en 450 kamers in Eindhoven in contingent. In Tilburg zijn dat er 75, en in Venlo 150. Deze aantallen liggen min of meer op het niveau van de afgelopen jaren. Ook vorig jaar besloeg het contingent in totaal 650 kamers. “In Eindhoven en Tilburg zijn alle kamers inmiddels bezet, in Venlo zijn er nog enkelen beschikbaar”, aldus Van Duijnhoven.

Hoewel in de meeste steden waar Fontys actief is behoefte is aan meer studentenhuisvesting, is met name in Eindhoven sprake van een dringend tekort. “Voor deze stad hebben we ook nog een wachtlijst met internationals”, aldus de beleidsmedewerker. Maar er worden ook stappen gezet om dat tekort terug te dringen, zoals een onderzoek naar de ontwikkeling van wooneenheden op campus Rachelsmolen. “Daarmee zet Eindhoven in op een van de grootste uitbreidingen van studentenhuisvesting in Nederland. Fontys is in gesprek met de gemeente wat betreft mogelijkheden, wensen en eisen.”

Plan de campagne
Het plan is om ongeveer 300 wooneenheden te realiseren op de campus. Daarnaast heeft de TU/e concrete plannen voor 750 tijdelijke units op de Hondsheuvels, net buiten de ring op een paar kilometer afstand van campus Rachelsmolen waar zowel kamers als studio’s worden gerealiseerd. Daarbij wordt gekeken of hier ook studenten van andere instellingen welkom zijn. Ook heeft Stichting Studenten Huisvesting de intentie uitgesproken om bij te dragen aan de opgave. Die bijdrage moet resulteren in circa 2000 eenheden.

Daarnaast wordt in het oude woonzorgcomplex De Akert in Geldrop meer woonruimte voor studenten gerealiseerd. “Fontys had hier de afgelopen jaren 47 kamers ter beschikking, en dat is nu uitgebreid naar 57. Later in het jaar komen de kamers die het COA gebruikte vrij, en ook daarvan is het de bedoeling dat we Fontysstudenten hierin tijdelijk kunnen huisvesten.”

Tijdsnood en andere oplossingen
Het ontwikkelen en opleveren van al deze woningen kost natuurlijk tijd. Tijd die reeds gestarte studenten niet hebben als het gaat om wonen en studeren. “We weten echter dat de meeste studenten tijdig nieuwe huisvesting vinden, ook via andere kanalen. Soms krijgen we nog een verzoek van een student die een kamer zoekt. Die kunnen we helpen doordat we nog ergens kamers beschikbaar hebben, zoals nu in Venlo bijvoorbeeld. Maar we helpen ook met tips om zelf een kamer te vinden.”

Zo’n vier jaar geleden zat Brishna Nader, Fontysonderzoeker en oud-student Commerciële Economie, in de bibliotheek van de TU/e over haar studieboeken gebogen. Naast haar werk deed ze een premaster aan Maastricht University. Samen met een medestudent was ze wiskundeopdrachten aan het maken, maar ze kwamen er niet uit. Voor haar ogen dansten de cijfers. Ze liep hopeloos vast.

Een jongen naast hen hoorde dit en adviseerde om naar Gert Regterschot te gaan, ‘de man onder de trap’. Dat was het begin van een speciale vriendschap. Door zijn lessen wist Nader begin dit jaar haar masterdiploma te halen. Ondanks haar faalangst, die vaak leidde tot black-outs. Maar op dat moment in de bibliotheek had ze nog maar één kans om het betreffende wiskundevak te halen, ze was er al twee keer voor gezakt.

Bijzondere situatie
Gert Regterschot begon in 1988 als docent Technische Bedrijfskunde aan de TU/e. Hij werd er gewaardeerd om zijn kennis van en enthousiasme voor wiskunde en andere exacte vakken. In 1993 ontving hij zelfs een Academy Award van de TU/e voor beste docent. Maar achter de schermen ontstond een geschil met zijn werkgever, dat uitmondde in een slepend conflict.

Regterschot betwist tot op de dag van vandaag dat zijn dienstverband rechtsgeldig is beëindigd en beschouwt zichzelf nog altijd als werknemer van de TU/e. Sindsdien houdt Regterschot exact de maanden bij dat hij geen salaris heeft ontvangen. Naar eigen zeggen zijn het er nu 371, bijna 31 jaar.

Zo ontstond een bijzondere situatie: volgens de universiteit is Regterschot geen docent meer, ondertussen blijft hij wel studenten helpen met hun studie. Daar vraagt hij geen geld voor. Hij krijgt regelmatig eten, cadeaubonnen of iets wat hij goed kan gebruiken, zoals een laptop van Nader waar hij nog steeds dolblij mee is. Regterschot leeft naar eigen zeggen extreem zuinig, vooral sinds hij vorig jaar thuisloos is geworden.

Mond-tot-mondreclame
Nadat de TU/e hem in 2022 de toegang tot leslokalen ontzegde, vond hij een plek onder een trap in een studentencomplex op de campus. Niet alleen studenten van de universiteit zoeken hem daar op, ook Fontysstudenten weten al jaren de weg naar de man onder de trap te vinden. Dat gaat via mond-tot-mondreclame, net als bij Nader.

Zo kwam ook Thijmen Smulders bij Regterschot terecht. “Ik hoorde via iemand van studievereniging Innovum over Gert. Ik was op dat moment op zoek naar wiskundebijles”, vertelt de tweedejaars Fontysstudent Werktuigbouwkunde. “Niemand wist precies waar hij zat of hoe ik hem kon bereiken; het enige wat ik hoorde, was dat het ‘die man onder de trap’ bij de TU/e was. Op basis daarvan ben ik zelf gaan zoeken.”

Thijmen volgt nu ongeveer driekwart jaar les bij Regterschot. Meestal gaat hij één keer per week naar hem toe. “Ik kom van het mbo en daar heb ik bijna geen wiskunde gehad. Daardoor vond ik de overstap naar Werktuigbouwkunde best zwaar. Samen met Gert probeer ik die achterstand in te halen. Ik heb nog steeds moeite met het vak, maar dankzij de lessen van Gert heb ik inmiddels wel een aantal onderdelen gehaald.”

Wat Thijmen vooral fijn vindt, is dat Gert alles op zijn tempo uitlegt, en dat hij onthoudt waar ze eerder mee bezig zijn geweest. “Daardoor hoef ik niet steeds opnieuw uit te leggen waar ik tegenaan loopt. Als ik iets niet snap, legt hij het gewoon op een andere manier uit. Dat werkt voor mij vaak beter dan de uitleg die ik in de gewone lessen krijg.” Als dank voor zijn tijd en hulp stopt Thijmen Regterschot geregeld wat geld toe, “maar hij vraagt er nooit om.”

Toegankelijk en betrokken
Ook bij Nader zat er een gat in haar kennis van wiskunde. Bij haar was dat het gevolg van haar verleden. Ze werd geboren in een oorlog (Afghanistan), groeide op in een vluchtelingenkamp en kwam op haar tiende naar Nederland. “Tot mijn verbazing zag Gert gelijk waar mijn probleem met wiskunde lag. Hij ging helemaal terug naar de basis, waardoor ik de lesstof veel beter kon begrijpen.”

Nader prijst de toegankelijkheid, vakkundigheid en betrokkenheid van Regterschot. Door hun buitengewone levensloop was er meteen een klik. Maandenlang zocht ze hem minstens twee à drie keer per week op voor lessen in wiskunde en statistiek, en ook nu gaat ze geregeld langs om haar kennis op peil te houden, en om als vrienden met elkaar te praten. “Gert maakt altijd tijd als studenten naar hem toe komen. Iedereen is welkom, hij zegt nooit ’nee’.” [tekst gaat verder onder de foto]

Regterschot spreekt nadrukkelijk niet van bijles. Hij is kritisch op de huidige bijlescultuur en vindt het onwenselijk dat studenten voor extra uitleg soms honderden euro’s moeten betalen. Hij is van mening dat iedereen een kans verdient. Naar eigen zeggen begeleidt Regterschot jaarlijks zo’n 700 studenten, waarvan volgens hem het merendeel studiestakers zijn, studenten die dreigen af te haken als ze geen extra begeleiding krijgen.

Het gaat om studenten van allerlei niveaus en met uiteenlopende achtergronden. Volgens Regterschot hebben studenten met een mbo-vooropleiding en internationale studenten vaak een andere wiskundige basis dan studenten die van het vwo of hbo komen. Ook geeft hij les aan studenten met autisme, die soms behoefte hebben aan extra uitleg of een andere manier van begeleiding. Veel studenten helpt hij om hun premaster te halen en vervolgens door te stromen naar een master.

Respect en bewondering
Het respect en de bewondering komen van twee kanten. Studenten zijn dankbaar dat ze worden geholpen bij hun studie, en Regterschot ervaart veel steun van hen. Ze tonen zich betrokken bij zijn situatie, luisteren naar hem of brengen iets te eten. Om hem door een eerdere moeilijke periode heen te helpen, zette een TU/e-masterstudente een paar jaar geleden een doneeractie op, die duizenden euro’s opbracht.

Wat er in de jaren negentig tussen hem en het universiteitsbestuur is voorgevallen, heeft Regterschot diep geraakt en laat hem nog altijd niet los. De blokkade die sommige studenten voelen bij een tentamen of in hun studie, ervaart hij soms zelf ook. “Het liefst wil ik een veilig leven leiden en plezier maken”, zegt hij. Na een korte pauze vervolgt hij: “Mijn studenten helpen mij erdoorheen. Lesgeven helpt.”

Ook al is hij de pensioenleeftijd inmiddels voorbij, Regterschot denkt niet aan stoppen. Wie naar zijn plek onder de trap gaat, zal hem daar nog elke doordeweekse dag en vaak ook in het weekend aantreffen. Met naast zich zijn tas vol pennen, schriften, lesmateriaal, een rekenmachine, tablet én de laptop die hij van Nader heeft gekregen.

Het thema van het jaarlijkse congres luidt doelgericht: ‘Kamers bouwen: aan de slag!’. “Laten we vooropstellen dat het heel indrukwekkend is dat studentenhuisvesters 5.000 woningen per jaar neerzetten”, begint Reijnder Jan Spits, directeur van Kences, donderdag het symposium. “Maar helaas zijn er ook nog steeds ruim 20.000 woningen te weinig.”

In de afgelopen acht jaar is het aandeel uitwonende studenten gedaald van 50 naar 43 procent. En dat heeft volgens de directeur vooral te maken met het gebrek aan aanbod. Want hoewel er bijgebouwd wordt in steden, kunnen huisvesters het tekort sneller oplossen aan de hand van drie factoren: locaties, tempo en financiën.

Campussen en financiën
“In een stad wordt veel geconcurreerd wat betreft huisvesting, maar daarom moeten we juist gaan kijken of we de campussen meer kunnen benutten”, gaat Spits verder. “Het grote voordeel daarvan is dat je de concurrentieslag met andere bieders niet aan hoeft te gaan, wat ook weer scheelt in de financiën. Net als het afschaffen van vennootschapsbelastingen, waar we als Kences voor pleiten. Dat geld kunnen we veel beter besteden aan nieuwbouw, verduurzamingen en betaalbaarheid. Daarbij moeten we ervoor zorgen dat een plan geen vijf tot tien jaar duurt, maar veel sneller gerealiseerd kan worden.”

Over wat er precies gebouwd moet worden is de directeur ook heel duidelijk: kamers in plaats van studio’s. Dit omdat ruim 60 procent van de studenten eenzaamheid ervaart, en 25 procent zelfs sterke eenzaamheid. “De meest effectieve aanpak om eenzaamheid tegen te gaan, is kamers bouwen.”

Langere adem
Een simpele oplossing zo lijkt, maar er liggen ook uitdagingen op de loer. Dat beaamt ook Jeske de Lint, directeur Wonen bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. “De omstandigheden zijn heel ingewikkeld. Het tekort aan studentenkamers wegwerken vergt creativiteit en soms ook een wat langere adem. Maar de onzekerheid is er, ook bij ons."

Edward Touw, directeur van het particuliere Vastgoed Belang, ziet echter dat het heel lastig is om kamers te bouwen in gemeentes. “Een bestaand pand mag je vaak niet splitsen, maar ook bij nieuwbouw zien we dat gemeenten niet willen dat bedrijven instappen en kamers neerzetten."

Daar staat Rob Donninger als directeur van SSH Student Housing iets anders in. “Je moet juist ambitie en lef hebben om tóch te bouwen en juist de manieren te vinden waardoor het wel kan.”

Hart voor de studenten
LSVb-voorzitter Evy Kras benadrukt daarbij wel hoe belangrijk een eerlijke huurprijs is. “Een student in Amsterdam verdient niet per se meer dan een student in Leeuwarden, terwijl de huur voor de één vier keer meer is dan de ander. Daarnaast hoor ik hier heel veel dat er meer gebouwd moet worden, maar het handhaven van de wet wat betreft het huurrecht is ook super belangrijk. Er zijn namelijk regels als het gaat om huurprijzen.”

Van de 4.000 studenten die woensdag verwacht worden op campus Rachelsmolen, verschijnen er een heleboel. Natellen is onmogelijk, maar in de binnentuin is her zelden zo druk geweest. De eerstejaars verspreiden zich in groepjes van ongeveer 27 personen over 150 verschillende tours, die elk 2 tot 8 stops in het centrum van Eindhoven hebben.

Food is één van de populairste thema’s tijdens de City Tour en dat is dan ook de route die Bron meeloopt. We sluiten aan bij het groepje van intro-ouders Madelief en Kick, allebei studerend aan de opleiding Verpleegkunde, net als hun 24 intro-kinderen. Vanaf de campus lopen we naar de eerste stop: de Effenaar. Maar daar blijkt al snel dat dit niet meer is dan een letterlijke stop. “We hebben geen idee wat we hier moeten doen”, zegt Madelief.

Veel of weinig activiteiten
Na een paar belletjes met andere intro-ouders en de organisatie is ze wat wijzer geworden. “Blijkbaar krijgen we nog veel meer van dit soort stops waar we eigenlijk niks gaan doen.” Pure pech voor deze route? Misschien wel, want de organisator vertelde Bron woensdagochtend dat er juist heel veel dingen georganiseerd zijn. Workshops, speurtochten, musea-bezoeken, spellen, sportactiviteiten, zelfs een bezoekje aan het PSV-stadion. Maar goed, bij dit Food-clubje zijn het dus vooral langsloop-stops: plekken om te ontdekken.

Vanaf de Effenaar lopen we na een kort ingelast spel met multiple choice-vragen over Eindhoven door naar het Stadhuisplein, waar een lunchpakket kan worden opgehaald. Onderweg daarheen vertelt intro-papa Kick dat de afgelopen dagen héél gezellig waren. “Maar op dit moment voel ik me wat minder. Grieperig, rillerig, koud, dan weer warm. Gewoon een beetje ziek.” Toch mag dat voor hem de pret niet drukken: hij loopt de hele route voorop met een grote JBL-box om zijn nek. De muziek hyped de intro-kinderen, waarvan een groot deel brak is, goed op.

Onder die brakke studenten bevinden zich ook Fie en Bente. De een heeft drie uur geslapen, de ander een nette zes. “We wisten niet zo goed wat we van deze tour moeten verwachten, maar volgens mij wisten de intro-ouders dat ook niet”, zeggen ze. “We hebben eigenlijk meer zin in het Vibes-festival vanmiddag.” En dat is eigenlijk al drie dagen het geval: het ochtendprogramma zien ze als een ‘moetje’, in de middag barst het feest los.

Tilburg

In Tilburg klinkt ondertussen het startsein van de City Tour op het Willemsplein na een boodschap van burgemeester Fleur Gräper - van Koolwijk. “Vorig jaar tijdens Purple zag ik een stad waar enorm veel energie hangt. Daar moest ik burgemeester van worden! En een half jaar later is me dat gelukt. Ongelooflijk bijzonder dat alle onderwijsinstellingen vandaag samen aan de slag zijn om de nieuwe studenten onze stad te laten ontdekken. De komende jaren gaan we Tilburg nog mooier en leuker maken.”

De City Tour voor 25 Pedagogiek-studenten die Bron mag volgen, start met een muziekroute door de stad. Na een goede twintig minuten wandelen volgt een korte introductie bij de eerste locatie: de nachtzuster. Binnen staat de ruimte vol rook en draait een dj muziek. Voor eerstejaarsstudent Lotte ziet vooral de bank er aanlokkelijk uit. “Het is dag drie, waarop we de cultuur van de stad moeten leren kennen, maar dat boeit eigenlijk niemand iets. We zijn hier gewoon voor de gezelligheid en de mensen.”

Twaalf stops
Na een half uur te hebben gezeten, weet intro-mama Lente genoeg. In het programma, met maar liefst twaalf stops, staan verschillende locaties waar geen opdrachten aan verbonden zitten. “Die skippen we, we gaan door naar de karaokebar waar we mogen zingen.” Dat levert twinkelende oogjes op bij de eerstejaarsstudenten. Maar eenmaal bij de karaokebar aangekomen, volgt een nieuwe teleurstelling. De bar is dicht. “We hadden beter uit kunnen slapen en vanmiddag naar het festival kunnen gaan”, aldus Lotte.

Bij een ander groepje met daarin eerstejaarsstudenten van de Juridische Hogeschool klinken soortgelijke geluiden. Na hun pauze zijn ze ruim op tijd bij de Schouwburg, waar ze hun route hervatten. Totdat een van de intro-moeders naar buiten komt. “We kunnen niet meer aansluiten. Het programma is te vroeg herstart en de volgende ronde begint pas over een uur."

Na kort overleg besluiten de begeleiders dat hun kinderen daar niet op hoeven te wachten. “Ga vooral iets leuks doen, trek je eigen plan. Pak een terrasje of ga een ijsje halen, en dan zien we elkaar vanmiddag weer voor het festival.” Daar zullen ze wellicht anderen treffen, want meerdere groepjes kiezen voor dat alternatief.

Venlo
Eerstejaars Informatica-student Kaylene loopt in Venlo de creativiteitsroute, die haar ontzettend goed bevalt. “We zijn begonnen in de bibliotheek, waar we een bingokaart vol activiteiten moesten afstrepen. Eenmaal compleet kregen we een aantal cadeautjes als aandenken.”

Na een korte stop bij een ijssalon leidt de tour naar Museum van Bommel van Dam, een museum vol moderne kunst. “Echt een leuke dag. Hoeveel dingen we precies gaan doen weet ik niet, maar we sluiten 'm wel af bij een café in de stad. Daar proosten we met een biertje, want ook dat hoort bij het studentenleven.”

Na een silence disco op maandagavond, gevolgd door een korte nacht, werden de nieuwe journalisten in spé dinsdagochtend om 08.15 uur bij MindLabs verwacht. Eerst was het tijd voor een dagstart, waarbij de slaperige ogen bij veel aanwezigen nog half dicht hingen, om vervolgens na een paar bakken koffie door te gaan met de bezoekjes van verschillende gastsprekers. Verspreid over meerdere groepen woonden de studenten drie sessies bij.

Op zoek naar Marlotte
Studenten konden aansluiten bij sessies met Gijs Sanders, presentator bij BNNVARA, en media-expert Victor Vlam. Maar ook met Lizzy Diercks, momenteel werkzaam bij DPG Media maar eigenlijk vooral bekend van de best beluisterde Nederlandse podcast ooit: ’Op zoek naar Marlotte’. Daarmee ging ze vorig jaar hartstikke viral vanwege het bizarre verhaal dat de podcast vertelt. Dat gaat namelijk over Annika, een medewerkster van de Kindertelefoon die jarenlang werd voorgelogen over een ‘ernstig mishandeld’ meisje dat - zo bleek later uit onderzoek van Lizzy Diercks - nooit heeft bestaan.

In een gesprek met studenten vertelt de journaliste hoe die zoektocht is gegaan, welke reacties ze kreeg en wat het onderzoek met haar heeft gedaan. “Ik vond het best heftig dat de podcast zo viral ging”, vertelt ze. “Dit verhaal gaat om echte mensen, het is echt gebeurd. Dat heeft wel wat me gedaan, maar natuurlijk niet zoveel als met de slachtoffers. En los daarvan ben ik natuurlijk ook trots dat het zo groot is geworden. Natuurlijk lig je onder een vergrootglas als iets viral gaat, maar ik denk dat je als journalist blij bent dat je gelezen wordt. Daar schrijf je immers voor.”

Diercks vertelt ook dat de tijd waarin zij journalist werd, heel anders is dan de huidige tijd. Waar Diercks dagenlang zocht naar allerlei documenten, hoeven studenten nu alleen maar op een paar AI-knoppen te drukken om diezelfde informatie te krijgen. “Dat maakt het allemaal wel een stuk makkelijker”, lacht ze. “Dan hoef je al dat vervelende werk niet meer te doen. Maar tegelijkertijd natuurlijk ook lastiger, want je moet je feiten wel extra goed checken.”

Dat is dan ook de tip die ze de nieuwe studenten wil meegeven: wees zorgvuldig. Publiceer pas een verhaal als je zeker weet dat alles klopt. Maar ook: “Lees iedere dag de krant. Of kijk naar nieuws via TikTok, social media, de televisie, wat dan ook. Consumeer iedere dag twintig minuten nieuws en je creëert binnen vier jaar tijd een kennisvoorsprong die heel veel anderen niet hebben.”

Goed beeld
Carmen, Tess, Fleur en Ilay, vier studenten die bij de sessie van Diercks aanwezig waren, kenden de podcast allemaal niet. Ze hadden er via TikTok wel over gehoord, maar hadden ‘m niet beluisterd. Toch vonden ze de dingen die de journaliste vertelde, heel interessant. “We krijgen vandaag een goed beeld van wat journalistiek precies inhoudt”, klinkt het. "Het is heel leuk dat we veel verschillende verhalen horen van diverse mensen die allerlei werkzaamheden in de journalistiek doen."

Precies wat de bedoeling was, vertelt mede-organisator Esmee. “We hebben met de gastsprekers geprobeerd een divers aanbod te verzamelen dat laat zien op welke manieren je in het werkveld terecht kan komen. Als podcast-maker, sportjournalist, maar ook als media-expert of onderzoeksjournalist. We willen laten zien dat er meerdere wegen zijn die naar Rome leiden, zodat onze nieuwe studenten met een open vizier de opleiding in kunnen gaan.”

Foto bovenin: Lizzy Diercks

Het is stagebureau-coördinator en afstudeerbegeleider bij Fontys Automotive Frank Steeghs die vorige maand op LinkedIn de noodklok luidde. Want hoewel Bron in januari dit jaar al een bericht deelde over het tekort aan stage- en afstudeerplekken, lijkt de situatie nauwelijks te zijn verbeterd. Steeghs riep bedrijven en organisaties daarom op: ‘Kijk nog eens of er ruimte is voor een stage of afstudeeropdracht. Met relatief weinig moeite kun je een groot verschil maken, en samen houden we talent in beweging.’

Een van die talenten is derdejaars Automotive-student Jules, die na zes telefoontjes naar hetzelfde bedrijf de moed langzaam in zijn schoenen voelde zakken. Steeds opnieuw kreeg hij te horen dat zijn gegevens zouden worden doorgegeven, maar een reactie bleef uit. “Het lastigste is om überhaupt contact te leggen. Je kunt mailen of bellen, maar vaak kom je uit bij een servicedesk of verdwijnt je mail ergens in een overvolle inbox. Dan hoor je gewoon niets meer.”

Meer dan de helft
Jules is echter niet de enige. Volgens Steeghs hebben pas 20 van de 46 studenten die in september willen starten met afstuderen een geschikte plek doorgegeven. “Dat betekent dus dat meer dan de helft nog geen definitieve plek heeft.”

Normaal gesproken moeten deze studenten begin juli duidelijkheid hebben over hun afstudeerplek, maar dit jaar kiest de opleiding ervoor om soepeler met die deadline om te gaan. “Doen we dat niet, dan bezorgen we studenten een half jaar vertraging terwijl zij daar vaak nauwelijks iets aan kunnen doen. Dat voelt allesbehalve eerlijk.”

Toch blijft de onzekerheid volgens de coördinator groot. “Ik ben heel benieuwd hoe de balans er op 1 september uitziet. Want als straks tien tot twintig studenten nog steeds geen plek hebben, hebben we echt een serieus probleem.”

Hoop voor Jules
Die problemen beginnen al vorm te krijgen, want er zijn studenten die in februari hadden willen beginnen met hun stage, maar pas maanden later een plek vonden. “Er zijn ook studenten die niets hebben gevonden, maar die vertraging haal je niet meer in.”

Jules ziet dat ook gebeuren bij zijn medestudenten. “Ik ken iemand die al een half jaar vertraging heeft omdat hij geen stage kon regelen. Een ander heeft ongeveer twintig bedrijven benaderd voordat hij eindelijk ergens terechtkon.”

Zelf nam Jules contact op met zo’n acht bedrijven, nog zonder definitief succes. Een studiereis naar Zwitserland bood gelukkig wel wat hoop. “Op een universiteit daar is mogelijk een stageplek beschikbaar, en er is nu één Nederlands bedrijf waar ik op gesprek mag komen. Waar het op uitloopt, weet ik niet, maar ik moet wel nog van alles regelen terwijl veel mensen al met vakantie zijn.”

Onzekerheden bij bedrijven
Dat studenten zoveel moeite hebben met het vinden van geschikte stage- en afstudeerplekken heeft volgens Mark Herman, accountmanager bij Centre of Expertise High Tech Systems and Materials (HTSM), alles te maken met economische onzekerheden in de technische sector. “Bedrijven weten niet goed wat de markt gaat doen en sommige organisaties hebben het afgelopen jaar mensen moeten ontslaan. Daardoor is er minder capaciteit om stagiairs te begeleiden, dus zijn bedrijven terughoudender geworden.”

Dat merkte de accountmanager al op tijdens Meet & Match, het jaarlijkse evenement waar studenten van Fontys Technology en bedrijven elkaar ontmoeten voor stages, afstudeeropdrachten en startersfuncties. “Normaal hebben we zo’n 250 bedrijven en ruim 150 speeddatetitels voor stage- en afstudeeropdrachten. Dit jaar stonden er ongeveer 215 bedrijven en waren er minder dan 100 speeddates.”

Voorzichtig vooruitzicht
Een duidelijk signaal dat er iets gaande is in de technologische wereld, al lijkt die wereld heel voorzichtig toch ook weer bergopwaarts te gaan. “ASML gaat weer meer produceren, en dat werkt uiteindelijk door in de hele keten. Ik verwacht dat bedrijven daardoor de komende periode weer meer ruimte krijgen om studenten aan te nemen.”

En die ruimte is waardevol, vindt zowel Herman als Steeghs. “Een stage is veel meer dan alleen een opdracht uitvoeren. Je leert hoe een organisatie werkt, ontdekt welk type bedrijf bij je past en ontwikkelt jezelf op professioneel gebied”, aldus Herman. Steeghs: “Praktijkervaring maakt onze studenten zelfstandiger en professioneler, en je merkt echt welke studenten al stage hebben gelopen.”

Geen eigen invloed
Of Jules zich daar binnenkort ook bij mag scharen, is voor nu nog even de vraag. Maar de student blijft hopen dat zijn zoektocht binnenkort eindigt. “Je doet drie jaar lang je best om alles op tijd te halen, dus dan zou het jammer zijn als je alsnog vertraging oploopt door iets waar je zelf eigenlijk geen invloed op hebt.”

Javier studeert Concept & Trend Development en koos voor zijn studie bij Fontys omdat hij Nederland een interessant land vond waarvan hij de cultuur veel op die van Spanje vond lijken. Ook voelde het niet al te ver van huis, wat hem goed deed.

Javier, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter wel. Nederland is een technologisch land met sociale mensen. Wel kun je je hier als international soms eenzaam voelen omdat locals allemaal al deel uitmaken van een community. Maar voor de rest heb ik niet te klagen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“De diversiteit in culturen die Nederland kent en de Hollandse keuken bevallen me heel goed. Ook leer ik hier veel nieuwe mensen kennen waar je redelijk snel mee klikt. Dat gebeurt thuis een stuk minder. Wat me tegenvalt? Ik mis een community voor internationals en degenen die zich eenzaam voelen. We zijn ver van huis, dus laten we vooral een veilige plek voor hen creëren.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Eten haal ik bij de Jumbo en voor huishoudartikelen ga ik naar Casa, Gamma of Action. Ik kookte vooral Mediterraans, maar die ‘touch’ ben ik een beetje kwijtgeraakt. Nu eet ik vooral schnitzel met friet en salade. M’n favoriet.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Het frikandellenbroodje. Dat was het eerste wat ik at toen ik in Nederland aankwam. Ik liep een supermarkt in omdat ik een gebakje wilde. Daar lag ie: een worst met saus in een pakketje deeg. Heel interessant, en ook erg lekker. Maar ik heb er nu te veel op, dus ben het een beetje tegengegeten.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Heel veel, maar vriendschap wordt hier wel anders gewaardeerd dan in Spanje bijvoorbeeld. Hier spreekt iedereen met elkaar af wanneer het uitkomt, maar thuis zijn we altijd met elkaar in contact. Daarom lijkt in Nederland vaak de diepere connectie in vriendschappen te missen.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Soms, maar ik ga vaker s’ middags op pad. Naar sociale evenementen met mijn vrienden bijvoorbeeld. Ik hou wat dat betreft iets meer van rust.”

In vergelijking met de Canarische Eilanden, hoe is het leven in Tilburg?
“Het is een stuk duurder, dat zeker. In Spanje betalen we veel minder belasting, bijvoorbeeld over producten, maar ook zaken zoals etenswaren en huur zijn hier aanzienlijk duurder dan thuis.”

Wat mis je het meeste van thuis?
“De zon, het echte Mediterraanse eten en de ‘sense of belonging’. Op de Canarische Eilanden ben je als persoon echt onderdeel van de gemeenschap, en dat mis ik hier.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Nederland is een stuk vrijer dan andere landen, ook democratisch gezien. Hier wordt veel meer aandacht gegeven aan mensenrechten, natuur en duurzaamheid. Aspecten waar andere landen niet zozeer naar kijken, maar die wel erg belangrijk zijn.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Ik werk nu naast mijn studie aan projecten voor verschillende bedrijven, dus ik ben zeker van plan om te blijven. Voor hoelang weet ik niet, maar dat zie ik dan wel weer.”

Ben je door je studie bij Fontys anders naar de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Zo ver van huis zijn heeft me veel geleerd. Vooral over mezelf op persoonlijk vlak. Ik ben anders naar mensen, relaties en omgangsvormen gaan kijken. Een nieuw perspectief dat ik anders niet gekend had, dus hier studeren is een hele ervaring.”

Baraa volgde een minor aan het Mexicaanse Instituut voor Technologie en Hogere Studies, kortweg Tec de Monterrey, in de gelijknamige stad Monterrey. Daar ligt ook het voetbalstadion waar onder andere de wedstrijden Tunesië - Japan, Zuid-Afrika - Zuid-Korea en natuurlijk Nederland - Marokko werden gespeeld.

Om alle voetbalfans van deze verschillende nationaliteiten te kunnen helpen en te woord te staan, ontwikkelde de Mexicaanse politie een AI-vertaler. Maar deze moest nog wel getest worden. “Daarom kreeg ik een oproep vanuit het International Student Office van mijn universiteit", vertelt Baraa. "Met de vraag of ik mee wilde helpen met het testen van de vertaler omdat ik Arabisch spreek, en hier in Monterrey ook een Arabisch land zou spelen. Andere internationale studenten die bijvoorbeeld Koreaans of Japans praatten, werden ook uitgenodigd.”

Automatisch vertalen
En zo geschiedde. Baraa maakte deel uit van een demonstratie waarbij verschillende politieagenten op een rij stonden. Allemaal droegen zij een bodycam, en het was aan de student om een van hen een vraag te stellen in het Arabisch. “Die agent drukte op een knopje waardoor mijn taal automatisch herkend en vertaald werd naar het Spaans. De agent antwoordde dan in het Spaans, wat door die bodycam weer vertaald werd in het Arabisch, zodat ik wist wat hij zei.”

Vragen die Baraa moest stellen waren typisch toeristische vragen. “Zoals de weg naar het stadion bijvoorbeeld, of de locatie van een bepaald hotel. Omdat dat soort vragen ook door WK-bezoekers gesteld zouden worden.”

Engels is niet vanzelfsprekend
Na de ‘oefendag’, waarin ook de burgemeester van Monterrey en de politiechef uitleg gaven over de tool en robothonden werden gedemonstreerd, kon de AI-vertaler daadwerkelijk ingezet worden tijdens het WK. Een belangrijke toevoeging volgens Baraa, omdat het ook niet vanzelfsprekend is dat de Mexicaanse politie en lokale bevolking Engels spreken.

Volgens de ICT-student, die voor deze ervaring AI al vaker implementeerde tijdens zijn opleiding en ook een semester Generatieve AI volgde bij Fontys, werkte de tool dan ook naar behoren. “Ik heb nu met eigen ogen in Mexico gezien hoe waardevol AI kan zijn. Zeker in een situatie waarin communicatie tussen mensen die niet dezelfde taal spreken een stuk makkelijker wordt gemaakt. Wat de meeste indruk op me maakte, is hoe makkelijk het was om de tool te gebruiken en hoe snel het antwoordde. Dat doorbrak echt de taalbarrière.”

De Jacques de Leeuw-prijs wordt ieder jaar uitgereikt aan twee studenten van Fontys Academy of the Arts, waarmee talentvolle kunstenaars zich verder kunnen ontwikkelen. Dit jaar wonnen studenten Ilse Groeneveld en Linh Búi Le Huyen. Zij ontvingen beiden een cheque van 10.000 euro.

Ilse Groeneveld, student Docent Beeldende Kunst en Vormgeving, won met haar project ‘Kijken doe je samen’. 

Kunst vanuit materiaal
Ze vat haar werk samen als een kunsteducatieve beschouwingsmethode waarin ervaring, materiaal en de dialoog over kunst centraal staan. “Het is een methode die begint vanuit materiaal waarbij leerlingen de kans krijgen naar kunstwerken te kijken zonder dat ze meteen moeten verwoorden wat ze zien.”

Daar is het huidige kunstonderwijs volgens de student voornamelijk op gefocust. “Maar met mijn methode, gebaseerd op de doelgroep vmbo-basis en kader, draai ik dat eigenlijk om. En is het materiaal wat gebruikt wordt juist een heel belangrijk uitgangspunt.”

Met het geldbedrag wil Ilse haar methode verder gaan ontwikkelen. Niet alleen voor de huidige doelgroep, maar ook voor bijvoorbeeld havo en vwo. “Zodat leerlingen op hun eigen niveau kunst kunnen ervaren, voelen, kiezen en vergelijken. ‘Kijken doe je samen’ maakt kunstbeschouwing toegankelijker voor iedereen.”

Toegankelijker
De tweede hoofdprijs van 10.000 euro was voor Linh Búi Le Huyen, student aan het Conservatorium. Met haar cellospel wist ze de jury op verschillende momenten compleet in te pakken. “Ze bezochten meerdere concerten van me waarin ik diverse stukken speelde van de zestiende tot twintigste eeuw, waardoor ik in aanmerking kwam voor de hoofdprijs”, vertelt Linh over de jury die de prijs simpelweg aankondigde met de reden: “Meer woorden zijn niet nodig”. 

Linh weet ook al waar ze haar prijzengeld aan uit gaat geven. “Onder andere aan doorontwikkeling van mijn eigen cellospel, maar ik wil ook dat klassieke concerten beter toegankelijk worden voor Tilburgers. Nu betaal je voor een concert in dit genre gauw twintig á dertig euro per kaartje, maar met het prijzengeld kan ik ook een concertreeks ontwikkelen waar een toegangsticket bijvoorbeeld maar vijf euro kost. Zo wordt klassieke muziek een algemener groter goed.”

Karlijn had voor haar vertrek naar China haar vizier eigenlijk gericht op het Nederlands Kampioenschap voor profwielrensters. Maar toen de mogelijkheid ontstond om Nederland te vertegenwoordigen in China, besloot ze na overleg met haar ploeg en trainers om naar het World University Championship te gaan. “Dit is mijn laatste jaar als student en dit toernooi wordt eens in de twee jaar georganiseerd. Bovendien was ik nog nooit in China geweest, dus ook m’n ploeg begreep dat dit een unieke kans was.”

Een kans waar ze zich officieel gezien niet eens voor hoefde te kwalificeren, want aanmelden via de site voldeed al. “Vanuit ieder land worden zes wielrenners geselecteerd, maar er waren weinig aanmeldingen. Daardoor kreeg ik meteen een ticket naar het WK”, lacht de wielrenster.

Topsportmentaliteit
Karlijn vertrok zonder grote uitgesproken verwachtingen naar China. Niet alleen omdat ze niet wist wat haar te wachten stond, maar ook omdat het reguliere wielerseizoen al maanden onderweg is en zich daardoor niet op haar absolute top voelde. “Daarom wilde ik niet per se presteren, maar vooral genieten van China en kijken wat mogelijk was." 

Die ontspannen houding veranderde echter snel. Want tijdens de teamtijdrit, waarin Karlijn Nederland vertegenwoordigde met vijf andere studenten, behaalde ze de tweede plaats. “Toen dacht ik: wacht eens even, misschien zit er toch wel meer in. Mijn focus verschoof meteen van niet alleen genieten, naar ook willen winnen.”

Pure winst
Dat lukte nét niet. Ook op het criterium-onderdeel, een wedstrijd die bestaat uit meerdere kortere ronden over hetzelfde parcours, pakte Karlijn zilver. Geen ‘pure winst’ op competitief gebied dus, maar toch nam de Vastgoedkunde-student meer mee naar huis dan de twee medailles: een nieuw perspectief. “Ik kwam daar als topsporter, omdat ik dat ook ben. Maar andere studenten en deelnemers waren ook vooral student, die daarnaast fanatiek sporten.”

Karlijn leeft naar eigen zeggen ‘heel erg in een topsportbubbel’, waarin alles draait om trainen, wedstrijden en presteren. “Maar hier sprak ik studenten die vooral veel plezier uit hun sport halen. Daar heb ik van geleerd. Want het wielerseizoen is nog lang en ik was mentaal al best moe, maar dankzij deze ervaring heb ik weer plezier gekregen in wat ik mag doen.”

Medailles en ontmoetingen
Dat is voor Karlijn misschien wel de belangrijkste prijs die ze mee naar huis neemt. “Ik heb gezien hoe belangrijk het is om naast de topsport ook iets anders te hebben, zoals een afgeronde studie. De medailles zijn prachtig, maar de mensen die ik heb ontmoet en de gesprekken die ik heb gevoerd, ga ik ook nooit meer vergeten.”

Josh koos voor zijn studie bij Fontys omdat hij als inwoner van Curaçao een Nederlands paspoort heeft. Daardoor krijgt hij financiële steun van de overheid om hier te studeren. Ook wist hij van tevoren dat Fontys een goede ICT-opleiding heeft.

Josh, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter. Ik dacht dat het heel moeilijk was om me aan te passen aan Nederland, maar als je open-minded bent is het verrassend makkelijk.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“De mensen, de sfeer en het samen studeren met anderen vind ik het leukst. Wat me tegenvalt? Dat de lessen en docenten soms onvoorspelbaar kunnen zijn.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Als ik wat minder geld heb ga ik naar de Lidl, maar als ik iets extra te besteden heb de Albert Heijn. En als het echt tegenvalt qua budget eet ik vaak diepvriespizza’s.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Het frikandelbroodje. Voordat ik hier kwam had ik het nog nooit op, maar het is verrassend lekker. Zeker nadat je een paar biertjes op hebt.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker, en dat is ook best makkelijk. Vooral met internationals. Met Nederlanders gaat ook wel, zeker als je met ze drinkt.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Regelmatig zelfs, en dan ga vooral naar Stratum.”

In vergelijking met Curaçao, hoe is het leven in Eindhoven?
“Sowieso duurder, maar ook veiliger. Hier durf ik ’s avonds buiten te blijven zonder dat ik steeds waakzaam moet zijn over wat er in mijn omgeving gebeurt.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Het weer. Als twintig procent van m’n dagen hier net als thuis waren was het mooi geweest, maar het is hier vaak een stuk slechter.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Ik heb natuurlijk Nederlands geleerd omdat ik in Curaçao geboren ben, maar de straattaal die ze hier gebruiken of de manier waarop dingen gezegd worden, maken communiceren soms nog best moeilijk.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Dat denk ik wel. Werken in Nederland is op verschillende vlakken voordelig, dus die kans is aanwezig.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Zowel negatief als positief, want je kunt je als student tegelijkertijd overal of helemaal nergens druk om maken.”

Het is onder andere te zien op campus Stappegoor in Tilburg. Het gebouw waar de Juridische Hogeschool is gevestigd lijkt zo goed als uitgestorven, en ook in de campustuin lopen amper mensen buiten. Gebouw P8 kent nog wat gevulde lokalen, maar ook daar is het niet bijster druk.

Gebouw P1 lijkt de meeste bedrijvigheid te kennen. Een aantal studenten loopt naar buiten na een les, en een enkeling komt net vanuit het parkeerterrein – waar overigens meer dan genoeg plekken vrij zijn – het gebouw binnengelopen. Onder hen twee studenten van de pabo. “Eigenlijk is het puur toeval dat wij er vandaag wel zijn. Wegens onze minor en stage zijn we hier al ruim een half jaar niet meer geweest, maar vandaag moeten we even een en ander regelen”, laten de studenten weten. Dat het zo rustig is op de campus was hen nog niet opgevallen.

Aanpassen in werk
Wie het wel opvalt zijn verschillende medewerkers in P1. Een aantal van hen, werkzaam bij beveiliging, catering en schoonmaak, zit gezamenlijk aan een tafel in de kantine voor overleg. “Je merkt steeds meer aan de parkeerterreinen dat auto’s wegblijven. Waar het gedurende het schooljaar bomvol staat, wordt het nu iedere week minder en minder”, laat een beveiligingsmedewerker weten. Toch veranderen zijn werkzaamheden niet met de uitblijvende drukte. “Of er nu veel of weinig mensen zijn, de regelmaat in ons werk blijft.”

De cateringmedewerkers proberen echter wel rekening te houden met de afnemende drukte. Al is dat niet altijd mogelijk. “We vragen geregeld aan bijvoorbeeld roostermakers wat de verwachting is qua drukte zodat we daar onze bestellingen op aan kunnen passen, maar als de helft van een klas niet op komt dagen, zit je alsnog met een overschot.”

Herkenbaar beeld
Dat het zo rustig is op de campus ligt volgens de medewerkers onder andere aan het mooie weer en de tentamenperiode die vaak voor de vakantie valt. Maar ook de mogelijkheid om thuis te werken en online colleges te volgen speelt parten. “En dat nekt het leven op de campus.”

Ook cmr-voorzitter Marije Dahmen-Bezemer herkent het gegeven dat campussen steeds eerder leeglopen. “Veel instituten en opleidingen worstelen hier enorm mee. Zowel op studenten- als op medewerkersniveau.” Volgens haar worden er dan ook tal van activiteiten georganiseerd om het effect tegen te gaan, maar succes blijft daarin uit.

Dat ligt volgens de voorzitter deels ten grondslag aan de coronaperiode, waarin zowat iedereen verplicht werd thuis te werken. “Dat is daarna gebleven, en het lijkt alsof het de laatste tijd steeds meer wordt.”

Verwachtingen studenten
Volgens Dahmen-Bezemer moet er daarom een gesprek plaatsvinden. Welke verwachtingen hebben studenten? Moet een docent fysiek of digitaal aanwezig zijn? En hoe zit het met de aanwezigheid van studenten zelf tijdens lessen en colleges? Het antwoord op die laatste vraag is al duidelijk: “Dat percentage is schrikbarend laag aan het worden. Zorgelijk vanwege de studieresultaten die hier onder kunnen lijden, maar ook voor de docenten. Een zo goed als lege klas is niet leuk lesgeven.”

Dat brengt ook weer andere discussies op gang, weet de cmr-voorzitter. “Om aanwezigheid bijvoorbeeld weer te verplichten, of door het percentage toe te voegen aan eindcriteria. Iedereen probeert een modus te vinden om te zorgen dat studenten terugkomen, en dat is een hele lastige.”’

De vraag is alleen: waarom zijn ze niet aanwezig? Vinden ze het te makkelijk, zijn ze veel aan het werk naast hun studie, vinden ze het niet interessant, past de lesmethode niet? “Dat zijn allemaal vragen die ertoe doen.”

Afleiding en ruimtetekort
Dahmen-Bezemer hoort daarnaast ook signalen van studenten dat zij ontzettend afgeleid raken van de omgevingen die Fontys kent, zich daardoor niet kunnen concentreren en daarom thuisblijven. “We moeten dus op zoek naar de juiste mix waarin studenten juist op school willen zijn en zich prettig voelen om hun studie te volgen.”

Ook medewerkers kampen daarmee. “Wij horen van diensten die verhuizen naar Rachelsmolen dat ze maar zeer beperkte werkplekken toegewezen krijgen. Opleidingsteams moeten bijvoorbeeld werkruimten delen met minder dan de helft aan werkplekken voor het aantal medewerkers dat in een team zit. Er wordt dan aangegeven dat wanneer het 'vol' is men ergens anders moet gaan zitten. Het nut van ‘op Fontys’ aanwezig zijn voelen ze dan niet meer, waardoor ze thuisblijven.”

Gesprek aangaan
De afwezigheid van personeel en studenten is dus een bekend probleem, verspreid over heel Fontys. De oplossing? “Leg ten eerste de vraag neer bij de juiste personen en blijf alert dat je de mensen waarover het gaat meeneemt in het gesprek."

Drie maanden lang maakte Neeltje deel uit van een Tanzaniaans gastgezin. Geen kamer in een complex met meerdere studenten dus, maar ook geen studieroosters vol collegedagen. De derdejaars pabo-student dompelde zich onder in een heel andere soort buitenlandervaring. “Ik heb lesgegeven op privéscholen, overheidsscholen, een dovenschool en organisaties voor straatjongeren. Niet alleen leerzaam, maar ook levensveranderend.”

Neeltje werkte voornamelijk met de straatjongeren, waar ze twee dagen per week naartoe ging. “Om te kijken hoe het met ze gaat en ondersteuning te bieden, maar ook om te sporten en spelletjes te spelen. Zo hebben we heel wat uren gespendeerd aan Uno en touwtjespringen, maar ook aan dansen en tekenen.”

Grootste verschillen
De derdejaarsstudent gaf voornamelijk Engelse les en sportlessen. Dat ging niet altijd gemakkelijk. “De kwaliteit van het Engelse onderwijs daar is niet zoals we dat hier kennen, dus dat maakte het soms best lastig om les te geven. Uiteindelijk hebben we dat op weten lossen met de inzet van een vertaler, veel spelletjes en Engelse liedjes. Zo wisten we kinderen toch de taal te leren.”

Hoewel Neeltje op verschillende scholen lesgaf, werd zij vooral door de klassengrootte op de openbare overheidsscholen volledig overrompeld. “Ze hebben daar klassen met ruim 150 kinderen. Daar schrok ik echt van. Zoiets kom je in Nederland absoluut niet tegen.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Ook het dagelijks leven in Iringa stond haaks op haar leven thuis in Nederland. “Koken doen we hier op kolen, wassen doe je met de hand en de dag staat voornamelijk in het teken van je leven onderhouden. Op een langzamer tempo dan dat we gewend zijn.”

Dat was soms een uitdaging voor de student, maar gelukkig houdt ze daarvan. Daarom koos ze ook voor ‘een ander soort minor dan normaal’. “In Nederland was ik ook al meer geïnteresseerd in het speciaal onderwijs, en de projecten hier sloten daar heel goed op aan.”

Neeltje wist haar reis op verschillende manieren te bekostigen. Ze spaarde volop voor haar ervaring, maar won ook een Scholarship. “Voor vertrek deed ik een soort sollicatie middels een filmpje waarin ik uitlegde wat ik wilde leren. Dat mogen alle studenten doen die voor hun minor buiten Europa gaan. Samen met twee medestudenten won ik die beurs, ter waarde van 2.500 euro.”

Waardevolle waarderingen
De student ontving ook een uitwonende beurs van DUO. Allemaal mooi meegenomen, hoewel het leven in Tanzania vele malen goedkoper is dan in Nederland. “Hier kun je voor vijf euro per dag meer dan prima leven. Als je uiteten gaat, kost het je wellicht 10 euro. Maar voor een flinke maaltijd vol groente en fruit ben je hier nog geen 3 euro kwijt. Ga je echt iets toeristisch doen, dan betaal je natuurlijk de Europese prijzen, zoals ik bijvoorbeeld heb gedaan voor een safari. Maar ook dat is het waard.”

Terugkijkend op haar reis is Neeltje vooral dankbaar voor de ervaringen die ze in Tanzania op heeft gedaan. “Ik had vooraf nooit verwacht dat ik zoveel nieuws over mezelf en anderen zou leren. Er is wat dat betreft zoveel meer dan Nederland, Europa en het westerse leven. En dat ben ik door deze reis veel meer gaan waarderen. We kunnen in ons landje zo goed zeuren over de kleinste dingen, terwijl je ook dankbaar kunt zijn voor alles wat je hebt. Hoe klein het ook is. Dat is denk ik de mooiste les die ik geleerd heb.”

Studenten konden niet naar college, tentamens werden online afgenomen, verenigingen en cafés moesten hun deuren sluiten. De coronacrisis gaf het hoger onderwijs, en vooral de studenten, een flinke klap.

De Tweede Kamer wil lessen trekken uit de pandemie en houdt een parlementaire enquête. Die gaat vooral over de afwegingen en de strategie van de overheid tijdens de crisis: hoe werden de belangen afgewogen, hoeveel invloed hadden adviseurs en lobbyisten, was er ruimte voor kritiek?

“Geen fraaie oplossingen”
Maandag verscheen voormalig onderwijsminister Van Engelshoven voor de enquêtecommissie. Volgens haar hield het kabinet de belangen van jongeren altijd in het oog, maar moest het virus nu eenmaal bestreden worden. “Fraaie oplossingen bestonden niet.”

Het online onderwijs voor studenten was vooral bedoeld om te voorkomen dat zij over grote afstanden zouden reizen en zo het virus zouden verspreiden. Dat er soms voor lange sluitingen werd gekozen, was mede voor de uitvoerbaarheid: je kunt moeilijk van week tot week bepalen of studenten naar de collegezaal moeten of toch thuis moeten blijven.

De commissie probeerde de vinger achter de keuzes van het kabinet te krijgen: hoe werd het lot van jongeren afgewogen tegen het mogelijke voordeel van de maatregelen? Van Engelshoven wist het niet meer precies.

Ze somde vooral op hoe het kabinet de pijn voor studenten probeerde te verzachten, zoals versoepeling van het bindend studieadvies en verlenging van de studiefinanciering. Hoe dan ook moest het onderwijs doorgang blijven vinden.

In het uiterste geval – de regeling stond al klaar – kon het onderwijs met een coronatoegangsbewijs gaan werken, waarbij je alleen naar college kon als je was gevaccineerd. Dat moest je dan met een QR-code aantonen. Het is uiteindelijk niet gebeurd.

Advisering
Het Outbreak Management Team (virologen en andere wetenschappers) was “in de advisering vrij dominant” en hanteerde vooral een gezondheidsperspectief, zei Van Engelshoven. Terugkijkend vindt ze dat er meer balans in de advisering had mogen zitten: “Het zou goed zijn geweest als er op eenzelfde manier over de welzijns- en mentale aspecten geadviseerd zou zijn.”

Of de afwegingen dan anders zouden zijn geweest? Van Engelshoven weet het niet, maar volgens haar stonden de problemen van studenten haar tijdens de pandemie helder voor de geest. “Wij deden wat nodig was, zoveel mogelijk oog hebbend voor de belangen van jonge mensen.” Toch kon het niet anders dan dat het onderwijs online moest, dacht ze.

Zo ging het gesprek steeds: Van Engelshoven verdedigde haar eigen rol en de maatregelen van het toenmalige kabinet, terwijl ze ook pleitte voor bredere advisering over het welzijn van jongeren.

Meer maatwerk
Verder vond ze dat het ministerie van Onderwijs eigenlijk nauwer betrokken had moeten worden bij het opstellen van de coronamaatregelen. Dan had zij de kennis en kunde van de onderwijsinstellingen beter kunnen benutten. En dan was er misschien meer maatwerk mogelijk geweest. Maar ook hierover deed ze geen harde uitspraken: het zou heel ingewikkeld zijn geweest, gaf ze toe.

Duurden de sluitingen van hogescholen en universiteiten te lang voor jongeren, wilde de commissie weten. Van Engelshoven: “Ja, voor mijn gevoel altijd te lang. En zeker als je nu kijkt wat het met jonge mensen heeft gedaan. Maar niet te lang als je kijkt wat nodig was om dat virus te bestrijden.”

Nederland was eigenlijk niet de eerste keuze voor de Poolse Maja, maar het lesprogramma van Fontys leek haar erg interessant. Nu woont en studeert ze in Eindhoven.

Maja, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“De opleiding kent een creatieve en open benadering. Soms zou ik willen dat het programma wat meer structuur bood, maar die vrijheid maakt wel veel individuele invulling mogelijk. Nederland zelf vind ik erg leuk. De mensen zijn aardig en direct, maar ook heel behulpzaam.”

Wat vind je het leukst aan Nederland? En wat het minst leuk?
“Het leukste is het gemeenschapsgevoel. Nederlanders zitten bij verschillende verenigingen, ze sporten veel en ze drinken bier (ook veel) samen, en ik vind het leuk om daar bij betrokken te mogen zijn. Wat ik het minst leuk vind, is het weer. Dat is echt de grootste afknapper aan Nederland: al die regen en hoe je dat door je huid je botten in voelt kruipen, zelfs als het miezert. Maar ja, zolang het niet mijn dagelijks leven verstoort, is het geen groot probleem.”

Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot meestal?
“Jumbo! Ik ga naar de Jumbo vanwege de korting en het puntensysteem, maar ik heb ook een Bonuskaart bij Albert Heijn om dezelfde reden, dus eigenlijk allebei. Ik ga ook af en toe naar Poolse supermarkten, omdat ik de kwaliteit van sommige producten daar gewoon echt beter vind. Echt een aanrader! Ik hou heel veel van pasta en van dingen die je snel kunt klaarmaken en dan voor een paar dagen kunt bewaren. Ik vind Pools eten natuurlijk ook heel lekker, maar dat is meer vanwege de sentimentele waarde. In Nederland heb ik de gefrituurde snacks leren kennen, zoals bitterballen en kaassoufflés. Ik vind ze echt niet lekker genoeg om elke dag te eten, maar ik moet toegeven dat ik wel minstens één keer per week kaassoufflés eet met mijn volleybalteam.”

Ga je weleens op stap?
“Soms. Niet wekelijks, soms niet eens maandelijks, maar ik bén wel veel uitgegaan. In het begin was mijn favoriete club de RGB Silent Disco Bar, maar ik vind dat een beetje eentonig worden, met weinig variatie in de muziek. Dus nu ga ik meestal naar De Spijker of ik ga voor shotjes naar een shotjesbar.”

In vergelijking met Polen, hoe is het leven hier?
“De prijzen in Nederland zijn hoger, maar relatief is het leven hier goedkoper, omdat je hier ook meer betaald krijgt. Ik voel me even veilig als thuis in Polen, maar dat komt ook omdat ik er erg Nederlands uitzie. Ik word ook vaak in het Nederlands aangesproken, omdat mensen denken dat ik hiervandaan kom.”

 Wat mis je het meest van thuis?
“Sowieso mijn familie. Ik mis mijn moeder en het samen avondeten en kletsen over het dagelijks leven.”

Heb je al vrienden voor het leven gemaakt?
“Ik hoop het wel! Ik heb echt geweldige mensen leren kennen hier. Ik heb mijn beste vriendin leren kennen in het vliegtuig op weg naar Nederland. Sowieso is het wel makkelijk om nieuwe mensen te leren kennen op Fontys, omdat er zo veel evenementen en activiteiten zijn voor studenten.”

Waarin wijken Nederlanders het meest af van jouw cultuur?
“Ik zou de oprechtheid van Nederlanders zeggen, vooral op de werkvloer. In Polen is er een heel duidelijke hiërarchie op de werkvloer. Daar noem je je baas niet eens bij de voornaam en mag je niet ingaan tegen wat ze zeggen. In Nederland heb je een gelijkwaardige werkomgeving waarin je gewoon input mag geven en mensen accepteren dat.”

Ben je van plan om na je opleiding in Nederland te blijven?
“Ik zie wel hoe het gaat. Ik studeer in februari af en dan blijf ik waarschijnlijk nog wel even. Ik wil hier graag een paar jaar werkervaring opdoen, maar als ik ergens anders een mogelijkheid krijg, ga ik die kans wel pakken.”

Ben je door je studie anders naar de wereld gaan kijken?
“Ja, zeker. Door hier te gaan studeren ben ik erachter gekomen dat het eigenlijk helemaal niet zo moeilijk is om in het buitenland te wonen. Het is op sommige punten wel lastig, maar over het algemeen viel het heel erg mee. Ik ben er ook echt door veranderd, door nieuwe mensen te leren kennen van over de hele wereld en met ze in gesprek te gaan. Ik denk niet dat je ergens anders zo open-minded wordt als hier.”

Ze is pas een week terug uit Australië, dus het is voor Winke vooral nog even acclimatiseren deze eerste dagen. Hiervoor verbleef ze in het Australische Melbourne, waar ze de opleiding Entertainment Business Management volgde en zich onderdompelde in creativiteit, contentcreatie en ondernemerschap. “Die studie sloot heel goed aan bij wat ik later wil doen, namelijk de creatieve kant op binnen de journalistiek. Dit was de perfecte toevoeging.”

Wat Winke vooral bijzonder vond aan de opleiding, is dat ze terechtkwam in een klas vol Australische studenten. “Zij volgden dit een heel jaar, maar ik maar een trimester. En dat alleen maar op maandagmiddag, dinsdagochtend en woensdag de hele dag. Luxe he?”

Op de bonnefooi vertrokken
Ook de studiedruk was volgens de student veel anders dan op haar eigen opleiding binnen Fontys. “Net als hier hadden ze daar geen tentamens en werd je beoordeeld op projecten, maar de studiedruk was daar veel minder hoog dan in Nederland. Dat gold ook voor de beoordelingen op je uiteindelijke studieresultaten. Presenteren mocht in Melbourne bijvoorbeeld gewoon van een blaadje af, terwijl je hier alles uit je hoofd moet leren.”

Hoewel Winke destijds met een gerust hart aan haar studie begon aan de JMC Academy, waren haar eerste weken in Melbourne allesbehalve rustgevend. Ze vertrok namelijk zonder het hebben van een woonruimte naar de andere kant van de wereld. “Dat werd aangeraden door andere internationals, omdat je daar lokaal heel snel wat zou moeten kunnen vinden.” [Tekst gaat verder onder de foto’s[

Winke had echter niet door dat ze ook in Melbourne kampen met een algemene woningnood. “Gelukkig zat ik in een appgroep met ruim 700 andere Nederlanders die in Melbourne verblijven. Vanuit die groep wist ik een Airbnb te bemachtigen, waar ik een week heb moeten slapen voordat ik echte woonruimte had gevonden.”

Uiteindelijk bemachtigde ze een studentenkamer in een huis vol andere internationals. “We gingen ieder weekend iets doen. Reizen, werken op een festival in een natuurgebied, feesten, de stad ontdekken, surfen en wildkamperen. Ik heb het allemaal mogen ervaren.”

Combineren
Winke bekostigde haar woning, studie en reizen op verschillende manieren. Ze betaalde haar visum en vlucht van haar scholarship, zette haar DUO op uitwonend en zette drie jaar lang haar verdiende centen opzij. “Ik heb niets geleend, maar er gewoon keihard voor gewerkt.”

Voordat ze met haar studie Journalistiek begon had Winke een tussenjaar waarin ze naar Thailand ging. Daarna twijfelde de student of ze door wilde reizen of studeren. “Mijn moeder wees me erop dat ik het wellicht ook kon combineren, en dat is me nu dus ook gelukt.”

Er zijn voor anderen
Voordat ze vertrok, dacht ze vaak: waar begin ik aan? Maar eenmaal in Australië merkte ze al snel dat je nooit alleen bent. "Je komt in een omgeving terecht vol mensen die precies hetzelfde meemaken en ik heb daar meer geleerd dan ooit. Niet alleen op school, maar ook over mezelf. Ik durf nu zoveel meer en mijn zelfvertrouwen is ook echt gegroeid.”

Daarom raadt Winke het alle andere Fontysstudenten ook aan om een minor in het buitenland te volgen. “En als je vragen hebt of twijfelt, mag je altijd contact met me opnemen. Ik miste de ervaringen van andere studenten ook voordat ik wilde gaan, dus ik ben er graag om anderen te helpen.”

 De 28-jarige ICT-student Moussa staat op het punt af te studeren en heeft inmiddels al een indrukwekkend cv opgebouwd. Hij runt zijn eigen bedrijf Abbaly - een digitaal bureau voor webontwikkeling, design en IT-advies - en werkt daarnaast aan zijn startup én afstudeerproject: Coursolo.ai. Dat is een AI-gestuurd onderwijsplatform waarop kinderen kunnen leren over wetenschap, technologie en programmeren. 

Naast het online leerplatform wil Moussa kinderen ook in de praktijk laten kennismaken met technologie. Daarom is hij momenteel een maand in de regio Kanem in Tsjaad, het land waar hij vandaan komt. “Ik heb allerlei spullen van Fontys mee mogen nemen naar Tsjaad om kinderen op verschillende scholen kennis te laten maken met nieuwe technologieën.” 

 Van droom naar werkelijkheid 
Het praktische onderdeel van Coursolo.ai noemt hij From Dreams to Reality. “Een programma van vijf dagen waarin kinderen niet alleen technologie te zien krijgen en mogen gebruiken, zoals drones en VR-headsets, maar ook zelf dingen bouwen.” Daarvoor gebruikt Moussa educatieve bouwpakketten die hij via Fontys heeft meegenomen. 

De kinderen krijgen losse onderdelen en moeten daarmee zelf een werkend systeem in elkaar zetten. Zo bouwen ze op kleine schaal onder meer zonnepanelen, slimme irrigatiesystemen en andere toepassingen voor precisielandbouw. “Het doel is om kinderen kritisch en out-of-the-box te leren denken. Tot nu toe lukt dat heel goed.” Tekst gaat verder onder de foto's.

Naast de bijdrage aan zijn afstudeeronderzoek haalt Moussa veel voldoening uit het project. “De kinderen zijn ontzettend nieuwsgierig en geïnspireerd. Soms komen ze na een hele dag school nog naar mijn huis om meer vragen te stellen.” Ook heeft het project een persoonlijke betekenis voor de ICT-student. “Ik kom hier vandaan. Het voelt goed om iets terug te kunnen geven aan deze mensen."

Van start tot doorontwikkelen
Toch doet hij het niet alleen, want zonder ICT-docent Frans Mouws had Moussa het project niet kunnen realiseren. "Hij heeft me geholpen met het idee en ervoor gezorgd dat ik alle apparatuur mee kon nemen. Dus een speciale shout-out naar Frans.” 

Na zijn afstuderen wil Moussa zijn startup verder ontwikkelen. Uiteindelijk hoopt hij terug te keren naar Tsjaad met nog meer technologie en nieuwe programma’s voor kinderen. De droom? "Om een permanent trainingscentrum te openen en zo technologie toegankelijker te maken voor jongeren in Tsjaad.” 

Studenten die op kamers wonen, krijgen een hogere beurs dan thuiswonenden: een verschil van bijna tweehonderd euro per maand. Studenten kunnen daar misbruik van maken.

DUO probeerde dit te bestrijden, maar controleerde daarbij vooral studenten met een migratieachtergrond. Er was sprake van indirecte discriminatie. Bovendien rammelde het bij de controles zelf en het bewijs voor fraude was vaak zwak. Dat bleek in 2023 uit onderzoek van het Hoger Onderwijs Persbureau (HOP) met Investico, NOSop3 en dagblad Trouw.

Intussen wordt gewerkt aan een nieuw controlesysteem, dat in de loop van het volgende studiejaar van start moet gaan. Daarbij wordt ook ingezet op preventie: hoe moedig je studenten aan om minder te frauderen? In opdracht van OCW is hier onderzoek naar gedaan. De resultaten zijn dinsdag naar de Tweede Kamer gestuurd.

Vinkje zetten
Volgens de onderzoekers is het nu te makkelijk om te frauderen. Studenten hoeven zich alleen maar ergens anders in te schrijven bij de gemeente en dan een vinkje te zetten bij ‘uitwonend’. Daarnaast schatten ze de kans op controles laag in. De hogere beurs wordt bovendien vaak gezien als ‘makkelijk extra geld’.

De onderzoekers komen ook met mogelijke oplossingen. Veel mensen willen een positief beeld van zichzelf hebben, staat in het rapport. Als ze bewuster moeten kiezen voor fraude vinden ze dat onaangenaam.

Daarom adviseren ze om de thuiswonendenbeurs als standaard in te stellen. Studenten die een uitwonendenbeurs willen, moeten dat dan actief aanpassen én hun adres invullen. Zo worden ze gedwongen stil te staan bij hun keuze.

Controles
Ook helpt het als studenten beter beseffen dat ze gecontroleerd kunnen worden. Informeer hen daar dus beter over. Daarbij waarschuwen de onderzoekers wel dat als DUO dit te vaak doet, dat als ‘vijandig en oneerlijk’ ervaren kan worden en een averechts effect heeft.

Ten slotte is het volgens de onderzoekers belangrijk dat de studenten de hogere beurs niet meer als ‘makkelijk extra geld’ beschouwen. Dat heeft te maken met framing, stellen de onderzoekers. De uitwonendenbeurs moet niet worden gezien als een beloning, maar als een compensatie voor de extra kosten.

Vasco komt uit Portugal en koos voor een studie in Nederland omdat hij altijd al eens in het buitenland wilde studeren. Engeland hield er vele regels op na, maar hier kon hij bijna direct terecht. Nu woont en studeert hij in Eindhoven.

Vasco, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter. Zeker als je kijkt naar de sfeer die hier hangt en hoe je om kunt gaan met docenten bijvoorbeeld. Ik had verwacht dat je hen aan moest spreken met de achternaam, maar dat is niet zo. Ik weet zelfs zeker dat als ik iets nodig heb of problemen ervaar, ze me allemaal zullen helpen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Ik vind heel veel dingen leuk. Zoals de vriendelijke mensen en de Nederlandse cultuur. Mensen denken vaak dat Nederlanders best kil zijn, maar als je je aanpast aan de omgeving en zelfs wat van de taal opsteekt, verandert die mening heel snel. Wat tegenvalt? Sowieso het weer. Dat is het enige minpunt.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik ga voornamelijk naar de Jumbo omdat deze tegenover mijn huis is gevestigd, maar ik bezoek ook weleens een Albert Heijn of Lidl. Mijn favoriete gerecht is kip met rijst, ook omdat ik veel in de sportschool te vinden ben.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Ik geniet enorm van de kroket, maar van haring moet ik echt niets hebben.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker, mijn vrienden hier zijn voornamelijk internationale klasgenoten, waar ik enorm dankbaar voor ben. Uiteindelijk heb ik ook wat Nederlandse vrienden gemaakt, maar dat was wel lastiger. Dat komt omdat veel van hen al hun eigen vriendengroepen hebben waar je niet makkelijk tussenkomt. Tenzij je deel uitmaakt van een sportteam, dan wordt het een ander verhaal. Het feit dat ik de Nederlandse taal heb geleerd, maakte het voor mij makkelijker.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Ja hoor, maar niet heel vaak. Ik ben niet zo’n fan van uitgaan en clubs, dus dan kies ik liever voor een avondwandeling.”

In vergelijking met Portugal, hoe is het leven in Eindhoven?
“Duurder, maar ook veiliger. Natuurlijk moet je in de gaten houden waar je hoe laat loopt, maar dat is overal ter wereld zo. Eindhoven geeft me daarbij wel altijd een heel veilig gevoel, dus dat is ontzettend fijn.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Mijn ouders. Ik zeg altijd dat ik het niet erg vind om mijn land te verlaten, maar wel om mijn huis achter me te laten. Ik ben een familiemens.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Portugezen hebben ‘warm bloed’. Je gaat makkelijk naar buiten, maakt vrienden, spreekt de volgende dag weer af en geeft iedereen een knuffel. Nederlanders zijn wat meer gereserveerd en wat afstandelijker. Maar als je weet hoe je daarmee om moet gaan, komt dat uiteindelijk ook wel goed.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Absoluut, want als een land je met open armen ontvangt, moet je daar dankbaar voor zijn.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Honderd procent. Ik kwam hier op mijn achttiende en woonde voor het eerst op mezelf. In dat jaar ben ik voor m’n gevoel al volwassen geworden, want ik ben sowieso het leven op een andere manier gaan zien. Het belangrijkste? Ik ben vooral overal dankbaar voor.”

Het zit er helaas alweer op voor Muriel. Hoewel ze vooraf nogal zenuwachtig was om naar Barcelona te vertrekken, kwam ze woensdag thuis van haar semester in het buitenland. Ze verbleef vanaf januari in de Catalaanse stad, waar ze voor koos wegens de diversiteit. “Barcelona heeft alles. Strand, bergen, cultuur, geschiedenis, een bruisend stadsleven. Er is hier altijd wel iets te doen, en zo kon ik ook veel nieuwe dingen ontdekken.”

Muriel schreef zich in voor een minor Marketing aan de ESIC Business & Marketing School, maar de colleges vonden voornamelijk in de middag en avond plaats. Zo kon ze haar ochtenden gebruiken om de stad te herkennen. “Ik dronk koffie met vrienden, ging winkelen, liep een rondje over het strand of dwaalde door de stad, waardoor ik Barcelona goed leerde kennen.”

Wonen zonder problemen
Na haar colleges ging Muriel vaak terug naar ‘huis’, in een studentenwoning die aanbevolen werd door haar universiteit en zich op 10 minuten afstand van de universiteit bevond. “Een woning vinden in Barcelona was dus vrij gemakkelijk. Dat hoorde ik ook van veel vrienden die ik hier gemaakt heb. Bijna iedereen wist direct huisvesting te vinden zonder enige problemen.”

Die vrienden ontmoette Muriel nadat ze zich inschreef voor een ‘buddy programme’, waardoor ze gekoppeld werd aan een lokale student. “Zij introduceerde me bij haar vrienden, nam me mee op tour door de stad en hielp me het lokale leven beter te begrijpen. Daarnaast sloot ik ook vriendschappen met andere internationale studenten uit mijn klas.”

Een echte studentenstad
Barcelona is volgens Muriel ook echt een studentenstad. “Er hangt een levendige sfeer, mensen zijn altijd buiten en je maakt al snel deel uit van de community. Of je nu houdt van cultuur, sport, natuur, uitgaan of chillen aan het strand: er is voor ieder wat wils.” Tekst gaat verder onder de foto.

Muriel genoot zelf voornamelijk van de lokale cultuur en de geschiedenis van Catalonië’. “Voordat ik hier studeerde realiseerde ik me niet hoe belangrijk de Catalaanse cultuur is voor deze stad. Om daar meer over te leren was gewoonweg fascinerend. Zoals Dia de Sant Jordi, een dag die gevierd wordt door boeken en rozen aan je geliefden te geven. De straten stonden hier vol met feestvierende mensen.”

Cultuurverschillen
Ook de berg Tibidabo en de bijbehorende kerk maakten enorme indruk. “Het uitzicht daar is onvergetelijk en blijft een van mijn favoriete ervaringen in Barcelona. Natuurlijk ben ik ook naar de Sagrada Família geweest, maar dat is sowieso een aanrader als je deze stad bezoekt.”

Ook het studentenleven in Barcelona raadt ze aan. Hoewel er wel degelijk verschillen zijn met de manier van opleiden bij Fontys. “Vooral de assessments gaan hier anders. Voor ieder vak heb je twee examens en een groepsproject. Hierdoor verspreid je het leren wat meer over het gehele semester in plaats van dat je je vooral focust op het laatste assessment. Ook is de band tussen docenten en studenten hier heel persoonlijk en zijn docenten meer toegankelijk.”

‘Beste beslissing ooit’
Hoewel Muriel tot op de dag voor haar vertrek naar Barcelona nog twijfelde om te gaan, voornamelijk door de zenuwen, kijkt ze er na haar terugkomst met een hele andere blik op terug. “Het is een van de beste beslissingen die ik ooit heb gemaakt. Studeren in het buitenland haalt je niet alleen uit je comfortzone, maar zorgt er juist voor dat je groeit als persoon en jezelf nog beter leert kennen. En nee, het is echt niet altijd makkelijk, maar ook de uitdagingen die je overwint vormen je als persoon. Studeren in het buitenland is gewoon een unieke kans, met herinneringen en vriendschappen die je heel je leven bijblijven als resultaat.”

RestNest ontstond een klein halfjaar geleden, toen studenten Ties Cornelissen en Thomas Huijbregts samen met vier medestudenten een onderneming moesten starten voor hun opleiding, om te oefenen. De groep kwam al snel met het bedrijf Rest For More, waarmee ze producten willen ontwikkelen die de slaapkwaliteit van jongeren en studenten bevordert.

Ties en Thomas merkten dat veel studenten in hun omgeving last hebben van het gebrek aan goede slaap en dat telefoongebruik daar een grote rol in speelt. “We hebben toen gebrainstormd hoe dat het beste aan te pakken”, aldus Thomas. “En zo zijn we uiteindelijk op de RestNest gekomen.”

Slimme wekker
Al snel volgde onderzoeken bij doelgroepen om te kijken of er überhaupt vraag was naar een nieuw product en welke functies daarbij belangrijk waren, zoals draadloos opladen en bereikbaar blijven. Het uiteindelijke product: een slimme wekker met een opbergvak voor je telefoon waarin deze draadloos oplaadt. Inclusief lamp met verschillende standen, bluetooth, een radiofunctie en dimbare cijfers.

“Ook kun je een kapje op de bovenkant plaatsen om je telefoon af te schermen. Daardoor heb je een fysieke en visuele barrière met je telefoon, waardoor je minder snel de neiging hebt om deze te pakken en weer te gaan scrollen”, licht Ties toe.

Extra handeling
Je telefoon dus dichtbij, maar toch uit het zicht. Dat raadden slaapexperts en -specialisten de studenten ook aan, zo bleek uit gehouden interviews. “Het niet zien van je telefoon is eigenlijk al voldoende om hem niet te willen pakken. Dat komt doordat je een extra handeling moet verrichten voordat je kan gaan scrollen”, aldus Thomas.

“En die ene extra handeling bij ons product - het moeten openen van de RestNest voordat je je telefoon kunt pakken en gaat scrollen - is net hetgeen wat je bewust maakt van het feit dat je op je telefoon wil. Normaal is dat een onbewuste gewoonte, maar dankzij ons product ben je er juist mee bezig.”

Volgens de twee studenten zorgen alle meldingen van bijvoorbeeld social media en de blootstelling aan blauw licht bij het gebruik van een telefoon in de avond ook voor een actief brein, omdat het de aanmaak van melatonine remt. “En dat op een moment waarop het eigenlijk tot rust zou moeten komen.”

Studeren met hulp
Ook tijdens het studeren werkt de RestNest, weet Ties. Een kennis van het team gebruikt het apparaat namelijk ook wanneer hij de boeken in duikt. “Hij merkte dat hij tijdens het leren steeds zijn telefoon pakte en afgeleid raakte. Nu legt hij hem bewust weg in de RestNest. Dat helpt om langer gefocust te blijven.” Dat past volgens de twee precies bij het oorspronkelijke doel: niet zomaar een gadget maken, maar een hulpmiddel creëren dat rust en concentratie bevordert.

Zelf gebruiken Ties en Thomas de wekker ook, en inmiddels is de eerste voorraad van RestNest bijna uitverkocht. Daarna volgt een tweede batch, maar daar blijft het niet bij. Want hoewel het bedrijf in eerste instantie opgezet werd vanuit een studieopdracht, gaan alle zes studenten er graag mee door. “Ook om uiteindelijk meerdere producten op de markt te brengen. Daar zijn al wel ideeën voor, maar we kunnen er nog niet te veel over delen."

Mensen lopen door elkaar heen, de camera wordt verschoven en het geluid getest. In het Gelderse Winssen lijkt het dinsdagmiddag een professionele filmset, maar de studenten doen dit voor het eerst. Aan lef ontbreekt het niet. Aan ambitie evenmin. Aan ervaring nog wel.

Karin, Cas, Pepijn, Pien, Taron en Valentijn volgen de minor Filmeducatie bij Fontys. Een van de opdrachten is het maken van een film, te beginnen met het scenario en eindigend met een filmpresentatie in het Eindhovense filmhuis NatLab.

Ze volgen uiteenlopende studies, maar delen hun interesse voor film. Iedereen heeft een rol die goed aansluit bij diens interesses en talenten. Zo kan het dat er op de set een scriptschrijver, regisseur, cameraman, editor, een production designer en een sound designer rondlopen.

Geen budget
Ook na twee dagen filmen kunnen de studenten het nog steeds niet geloven. “We hebben slechts 400 euro budget en daarvan hebben we de geluidsapparatuur gehuurd”, vertelt Karin. “De overige apparatuur hebben we te leen gekregen en ook de opnamelocaties mogen we kosteloos gebruiken.”  

Bovendien is het zestal erin geslaagd om twee bekende acteurs voor de camera te krijgen: Harry Piekema, bekend als de supermarktmanager uit de Albert Heijn-reclames en Max Laros, die meespeelde in Flikken Maastricht en Verborgen Verhalen. Kacey Hendriks van Out there heeft een bijrol. [tekst gaat verder onder de foto's] 

Hoe ze dat voor elkaar hebben gekregen? “Gewoon mailen”, vertellen pabostudent Karin Duif en Multimedia Design-student Cas Verploegen lachend. “Onze docent had gezegd dat we het maar moesten proberen”, zegt Karin. “Omdat dit onze eerste film is en we nog helemaal geen ervaring hebben, hadden we niet verwacht dat zij zouden instemmen. Maar ze waren erg enthousiast over het script.”

Horror
Dat verhaal, geschreven door Karin, gaat over Joris, een talentvolle maar onzekere kok die werkt voor de strenge chef Pieter. Omdat hij constant zijn goedkeuring zoekt, doet hij er alles aan om zichzelf te bewijzen in een keuken waar perfectie de norm is. Als Joris ontdekt dat zijn gerechten beter worden door delen van zijn eigen lichaam erin te verwerken, gaat hij steeds verder. Wat eerst een ongeluk lijkt, groeit uit tot een bizarre obsessie. 

Piekema speelt chef Pieter, Laros is de jonge kok Joris en Hendriks speelt de date van Joris. Het script was inderdaad een van de redenen dat Laros en Piekema wilden meewerken. “Ik hou wel van een beetje horror”, zegt Laros. “Ook het thema vind ik mooi: de hiërarchie die in zo’n keuken heerst en hoever je gaat om de top te bereiken. Dat sprak me erg aan.”

Volgens Piekema wordt er tegenwoordig veel gehamerd op ambitie en het volgen van je passie. Daardoor ervaren sommige jonge mensen veel druk en gaan ze eerder over hun grenzen heen. “Ze raken oververmoeid of krijgen een burn-out. Als je niet weet waar je grens ligt, snijd je jezelf in de vingers”, zegt hij lachend over zijn eigen woordgrap.

Belangeloos
Net als Piekema heeft Laros eerder aan studentenproducties meegewerkt. Ze vinden het allebei leuk om aankomende talenten te helpen. Piekema stelt wel altijd een aantal voorwaarden: naast een goed script wil hij een goede tegenspeler. En dat is Laros. Dat ze allebei belangeloos meedoen, vinden ze zelf niet zo vreemd. “Als het mooi beeldmateriaal is, heb ik er zelf ook wat aan, bijvoorbeeld voor in mijn showreel”, zegt Laros. [Tekst gaat verder onder de foto's] 

Om zich voor te bereiden op zijn rol heeft Piekema filmpjes gekeken van chefkoks. En hij herinnert zich Jonnie Boer, de overleden chefkok van sterrenrestaurant De Librije, die hij eens heeft ontmoet. “Keukens zijn hiërarchisch opgezet, de druk is hoog, kwaliteit en precisie staan bovenaan, en iedereen is de hele tijd gefocust. Die sfeer opzoeken, dat vind ik heel leuk.” 

Een film opnemen betekent ook veel wachten. Bijvoorbeeld tot de set weer is aangepast voor een nieuwe scène of omdat de apparatuur opnieuw moet worden ingesteld of het ineens niet doet, zoals deze middag. Piekema en Laros blijven er rustig onder. De studenten ook, ondanks de druk die ze voelen om het zo goed mogelijk te doen. “We doen het echt samen”, zegt Cas.

Onder de indruk
Piekema is onder de indruk van de rust en ernst die de studenten aan de dag leggen. En ook Laros is positief: “Harry en ik geven soms tips, en ze leren snel.” De acteurs zijn wel wat gewend. “In het theater speel je een voorstelling van een uur en een kwartier, solo of met anderen, dat is een veel langere spanningsboog en met veel meer tekst”, aldus Piekema.

Na twee opnamedagen zijn de zenuwen bij het zestal wat gezakt en is het vertrouwen gegroeid dat de film goed gaat uitpakken. Op 9 juli wordt Smaakt naar meer getoond in het NatLab, samen met de andere studentenfilms. Het publiek bepaalt die avond welke productie naar huis gaat met de Gouden Gloeilamp.

Om ervoor te zorgen dat alle studenten bij de start van de pabo voldoende kennis in huis hebben, moesten mbo’ers en havisten sinds 2015 toelatingstoetsen maken voor schoolvakken als aardrijkskunde en geschiedenis. Anders zijn de opleidingen te veel tijd kwijt aan bijspijkerlessen.

Maar te weinig studenten gingen naar de pabo en het lerarentekort werd steeds groter. En dus startte het kabinet in 2022 een experiment om de opleiding toegankelijker te maken: studenten hoeven niet meer vooraf te slagen voor alle toetsen. Ze mogen gewoon met de pabo beginnen, zolang ze de toetsen – al dan niet alsnog met bijspijkerlessen - alsnog binnen een jaar halen.

En dat heeft effect gehad, blijkt nu uit de eindevaluatie uitgevoerd door onderzoeksbureau ResearchNed. De instroom is gegroeid van zo’n 7.700 studenten in 2021/2022 naar 8.500 studenten dit studiejaar. Ook binnen Fontys is er over de hele linie – dus niet geheel toe te schrijven aan dit experiment -  een stijging te zien in de instroom van pabostudenten.

Stress
Toch blijken er ook nadelen te zijn. Zo ervaren eerstejaarsstudenten gemiddeld meer studiedruk, omdat zij tussen de gewone lessen door de toelatingstoetsen nog moeten herkansen. Een meerderheid zegt hierdoor studievertraging op te lopen.

Anton van den Brink, directeur bij Fontys Educatie Eindhoven-Den Bosch en Limburg, herkent dat gegeven ook binnen zijn instituten. “Ik heb afgelopen jaar een aantal keer meegelopen met studenten van de opleiding, waaronder heel recent nog bij de pabo in Sittard. Daar zijn de toetsen echt onderwerp van gesprek, omdat ze als een soort zwaard van Damocles boven de studenten hangen. Dat leidt tot stress.”

Doorstromen
In een tussenevaluatie twee jaar geleden klonk dan ook veel kritiek. Toch is er inmiddels meer steun voor het experiment. Want ondanks de toegenomen druk, weten studenten vaak alsnog door te stromen naar het tweede studiejaar. Zo behaalde in 2025 84 procent van de voorwaardelijk toegestane studenten bij Fontys de toetsen.

Fontys wil daarin zelfs een stap verdergaan, door de doorstroomnorm ter discussie te stellen. Nu moeten studenten in de propedeuse 75 procent afronden voordat zij door mogen stromen. “De combinatie van die toelatingstoetsen en de doorstroomnorm levert nog meer stress op. Dat zijn drempels die we weg willen nemen zodat we de studiedruk voor studenten kunnen verlagen”, licht Van den Brink toe.

Meer flexibiliteit
Omdat de OER nog niet vastgesteld is, gaat het echter wel nog steeds om een voorstel. Een voorstel om de doorstroomnorm naar 0 te brengen. “Dat betekent niet dat er helemaal geen drempels meer zijn, maar zorgt er wel voor dat onze opleiding flexibeler wordt.”

Dat is voornamelijk nodig omdat Educatie steeds meer te maken krijgt met maatwerkstudenten, die met een bepaalde norm gedwongen worden om bepaalde vakken af te ronden voordat ze door mogen stromen. “Dat willen we voorkomen. Wel houden we aan dat je bepaalde propedeuse-onderdelen afgerond moet hebben voordat je in de postpropedeuse aan het volgende, aansluitende onderdeel kunt beginnen.”

Stevige professionals
Er zijn volgens het rapport ook geen duidelijke signalen dat de kwaliteit van pabo-gediplomeerden vermindert. Van den Brink: “Fontys scoort nationaal gezien zelfs hoog als het gaat om kwaliteit. Dat horen we ook terug van schoolbesturen bij ons in de regio: we leiden stevige professionals op. Mensen die niet alleen de opleiding hebben gevolgd en hun vak goed beheersen, maar die het ook goed doen in de praktijk.”

Toch levert het experiment ook meer werk voor de opleidingen zelf op. Ze zijn bijvoorbeeld tijd kwijt aan ondersteuningsprogramma’s en persoonlijke begeleiding. “In Sittard zag ik dat bij bepaalde vakken de groep wordt gesplitst in studenten die de toelatingstoets al wel en nog niet gehaald hebben. Daardoor moet ook de docent zijn of haar aandacht verdelen of verdubbelen.”

Voor die extra uren krijgt Fontys momenteel geen extra geld van de overheid. Dat ziet Van den Brink graag veranderen, zeker omdat hij toejuicht dat het experiment omgezet wordt in wettelijke borging binnen de pabo’s. “Omdat de toelatingseis nu in ons onderwijs verwerkt zit, komt dat bovenop het al bestaande curriculum. Dat is geen enkel probleem en we kunnen in die behoefte voorzien, maar dan moeten daar wel middelen tegenover staan. Die zijn nodig zodat de studenten de toetsen ook daadwerkelijk kunnen halen.”

Diversiteit en Brainport
Het rapportadvies is om het experiment door te zetten. Wel opperen de onderzoekers enkele verbeteringen. Geef de pabo’s extra geld voor hun inzet. Ook moeten die hun aankomende studenten zoveel mogelijk aanmoedigen de toetsen alvast te halen.

Het versoepelen van de regels was deels bedoeld om de pabo-opleiding toegankelijker te maken voor studenten van niet-Europese afkomst, die vaak wegblijven. Dat is niet gelukt, staat in het rapport. Daar heeft de directeur wellicht nog een oplossing voor. Zo weet hij dat pabo’s in het Randstedelijke gebied geld krijgen vanuit steden en provincies om in te zetten voor diversiteit. “In een regio als Eindhoven, inclusief de Brainport, zien we dat natuurlijk ook graag gebeuren. Meer diversiteit zou ook hier een mooie toevoeging zijn.”

RoboHub Eindhoven bestaat uit leden die allemaal een passie hebben voor robotica. TU/e-student Pieter van Egdom en alumna Eline Jacobs, die afgelopen zomer haar diploma Mechatronica behaalde bij Fontys, zijn ook al jaren betrokken. Zij zijn dit voorjaar benoemd tot managers van het project voor Aa en Maas.

Dat project ontstond tijdens een zoektocht naar connecties met het bedrijfsleven, legt Pieter uit. “We wilden een maatschappelijk relevant project uitvoeren en tijdens een brainstormsessie kwamen we uit op ecologisch onderzoek naar waterkwaliteit. Nadat we verschillende waterschappen hadden benaderd, liet Waterschap Aa en Maas al snel weten dat zij geïnteresseerd was.”

Efficiënt onderzoek
Dat leidde tot het project ‘Aquatic Monitoring Robot’. Aa en Maas stelde de eisen op voor het product, waarna RoboHub aan de slag kon met de ontwikkeling ervan. Het doel? Sneller, veiliger en slimmer onderzoek doen naar blauwalg. “Voor Aa en Maas zijn die metingen namelijk heel intensief”, legt Eline uit.

“Het kost veel tijd om naar alle locaties te gaan en handmatig metingen uit te voeren. Dat proces moet door onze robot grotendeels geautomatiseerd worden, waardoor een meting niet alleen sneller plaatsvindt, maar ook op meerdere plekken in het water uitgevoerd kan worden.”

Zelfstandige robot
Daarom ontwikkelt het team een robot die zelfstandig over water kan navigeren, zichzelf positioneert en met een sensor metingen uitvoert tot wel vijftien meter diep. Een van de beoogde technieken die daarbij kan worden gebruikt is spectometrie.

“Daarbij zend je een lichtbundel uit en kijk je wat er wordt teruggekaatst. Alle organismen hebben namelijk een ander patroon, dus zo kun je bepalen of er blauwalg aanwezig is”, aldus de Fontysalumna. De robot meet daarnaast ook de watertemperatuur en de pH-waarde. Al die data worden daarna naar een server geüpload waar ze geanalyseerd kunnen worden.

Belang van studenten
Voordat het zover is zet het team eerst nog verschillende opdrachten uit binnen opleidingsvakken van Fontys. Want hoewel het project wordt uitgevoerd voor een professionele opdrachtgever, zijn studenten volgens de twee managers van groot belang.

Pieter: “Het meeste werk wordt door studenten opgepakt. Zo kunnen ze binnen RoboHub niet alleen studiepunten verdienen, maar werken ze ook al voor een opdrachtgever uit het werkveld. Wij begeleiden ze daarbij en zorgen dat de opdrachten goed afgebakend zijn”, licht Pieter toe.

Toekomstperspectief
Op termijn zien de twee managers zelfs mogelijkheden voor een volledig autonoom systeem. “Net zoals bij een robotstofzuiger die thuis een laadstation heeft, zou je een dockingstation kunnen maken waar onze robot zichzelf in oplaadt, vaarroutes uitvoert en data uploadt”, legt Eline uit.

RoboHub heeft voor komend jaar in ieder geval een concreet doel: een werkend prototype ontwikkelen waar daadwerkelijk metingen mee uit te voeren zijn. “Een robot die misschien nog niet perfect is, maar al wel kan laten zien dat wat we bedacht hebben ook echt mogelijk is”, licht Pieter toe. “En als Aa en Maas uiteindelijk zegt dat dit precies is wat ze nodig hebben, is dat natuurlijk helemaal geweldig”, besluit Eline.

Zo’n 75 procent van de studenten in het hoger onderwijs is tevreden of zeer tevreden met hun opleiding. Het gaat de goede kant op: vijf jaar geleden, tijdens de coronacrisis, was dit nog 71,5 procent.

Studenten zijn vooral te spreken over de sfeer op hun opleiding: ongeveer tachtig procent is positief. Ook is zo’n driekwart tevreden over de inhoud. Daarnaast voelen studenten zich vaak thuis op de opleiding en veilig om zichzelf te zijn.

Verschil
Er is wel een verschil tussen studenten van universiteiten en van hogescholen. De wo-studenten oordelen positiever. Dit keer zegt 82 procent van de wo-studenten tevreden te zijn, tegenover 70 procent van de hbo-studenten.

Dat blijkt uit de antwoorden in de Nationale Studenten Enquête, die 248.000 studenten dit voorjaar hebben ingevuld. Bijna een op de drie studenten in het hoger onderwijs deed eraan mee.

Deze enquête van het Landelijk Centrum Studiekeuze wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Onderwijs. Met de uitkomsten kunnen studiekiezers opleidingen vergelijken, bijvoorbeeld op Studiekeuze123.nl. Hogescholen en universiteiten kunnen de resultaten gebruiken om hun opleidingen te verbeteren.

Cijfers over Fontys
Uit de Nationale Studenten Enquête zijn ook cijfers te halen die Fontysstudenten aan hun opleiding geven. Op een schaal van 1 tot 5 scoort de sfeer op de opleiding het hoogst: 4,1. De informatievoorziening vanuit de opleidingen scoort het laagst met een 3,3.

Ruim 13.750 Fontysstudenten vulden de enquête in. De algemene tevredenheid is binnen Fontys met een 3,6 net iets lager dan het landelijk gemiddelde. Ook vinden studenten de inhoud en opzet van het onderwijs (3,6), toetsing en beoordeling (3,5) en de studeerbaarheid van de opleiding (3,7) onderdelen waar meer verbetering plaats kan vinden. 

De aansluiting van de beroepspraktijk met de beroepsloopbaan, betrokkenheid en contact en de studiebegeleiding scoren iets beter met een gemiddelde van 3,8. 

Studiedruk
Terug naar de algemene cijfers. Opvallend daarin is de daling van het aantal studenten dat een te hoge studiedruk ervaart. In 2021 had zo’n 38 procent van de studenten hier last van, dit jaar ging het om 31 procent. Wo-studenten ervaren iets meer druk dan hbo-studenten.

De lerarenopleidingen voelen volgens de studenten het zwaarst: bijna de helft vindt daar de studiedruk te hoog. Economiestudenten hebben er het minst last van: slechts 24 procent ervaart het zo.

Docenten en toetsen
Studenten zijn over het algemeen blij met hun docenten, al zijn universitaire studenten positiever dan hbo’ers. Bijna 90 procent van de wo-studenten vindt hun docenten inhoudelijk deskundig. In het hbo is dit zo’n 75 procent.

Vijf jaar geleden schatten studenten de deskundigheid overigens wel iets hoger in: 92 en 80 procent (respectievelijk wo en hbo) vond toen de docenten deskundig.

Beoordeling en voorbereiding
Bij de toetsing en beoordeling zien studenten ruimte voor verbetering. Nog geen 60 procent is tevreden. Zo zou de feedback op hun opdrachten of toetsen beter kunnen, vinden sommigen. Ook is het voor studenten, naar eigen zeggen, niet altijd even duidelijk op wat voor criteria ze worden beoordeeld.

Daarnaast voelen ze zich soms onvoldoende voorbereid op hun toekomstige werk. Dat geldt vaker voor studenten aan de universiteit: bijna een kwart vindt dat de opleiding die ze volgen onvoldoende aansluit op de beroepsloopbaan.

Anderhalf jaar na afstuderen is 4 procent van de hbo’ers werkloos, meldt de Vereniging Hogescholen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers over recent afgestudeerden en de arbeidsmarkt. Vorig jaar was het 3,5 procent. 

Die landelijke 4 procent is echter een geflatteerd cijfer: daar zitten ook de deeltijdstudenten tussen, die hun studie meestal met een baan combineren en dus zelden werkloos zijn. Onder de afgestudeerden van voltijdopleidingen is de werkloosheid 4,8 procent. De cijfers komen uit de nieuwe hbo-monitor van onderzoekscentrum ROA.

Fontyscijfers
Uit die cijfers blijkt dat onder de afgestudeerde Fontysstudenten 3,3 procent werkloos is, minder dan het landelijk gemiddelde dus. 82 procent van de respondenten zou opnieuw dezelfde opleiding kiezen, terwijl 78 procent van de respondenten aangeeft dat de opleiding die zij gevolgd hebben aansluit bij hun huidige functie. 22 procent heeft daarnaast nog een vervolgopleiding gevolgd of volgt deze nog. 

Bij de landelijke masteropleidingen is de werkloosheid juist meer dan verdubbeld: vorig jaar was de werkloosheid 2,5 procent, nu 5,4 procent. Voor de afzonderlijke niveaus (ad, bachelor en master) is er geen uitsplitsing gemaakt tussen voltijd en deeltijd. Dit is dus inclusief degenen die al een baan hadden.

Verschil in sectoren
De werkloosheid is zeer laag in het onderwijs en de gezondheidszorg (1,6 en 1,7 procent na anderhalf jaar). Daar zijn immers grote personeelstekorten. De hoogste werkloosheid komt voor rekening van afgestudeerden in de kunstsector: 7,1 procent. Bovendien werkt maar 42 procent van hen in loondienst (tegenover meer dan 90 procent in de andere sectoren). De meerderheid is zelfstandige.

Opvallend zijn ook de relatief hoge werkloosheidspercentages in de economie en techniek (meer dan 5 procent). Met intensieve campagnes zijn jongeren ertoe bewogen om voor techniek te kiezen, maar ze blijken – anders dan in het onderwijs en de zorg – niet verzekerd van een baan.

Lonen
Deze cijfers over de werkloosheid worden ook weerspiegeld in de lonen. Zo kort na afstuderen zijn de hoogste lonen te vinden in het onderwijs en de gezondheidszorg. Daar verdienen de werkenden meer dan 25 euro per uur, tegenover 16 euro in de kunst en 20 à 23 euro in de andere sectoren.

Ook hiervoor geldt: de Vereniging Hogescholen veegt alle lonen bij elkaar. Afgestudeerde hbo-masters verdienen gemiddeld 600 euro per maand meer dan afgestudeerde bachelors, maar je kunt niet zien hoe dat in de diverse sectoren uitpakt.

De laagste lonen zitten in de beeldende kunst (na sommige studies net boven de 1.300 euro bruto per maand). Op eenzame hoogte staat de manager in de zorg (ruim 5.500 euro bruto). Ook bijvoorbeeld de verloskundige, leraar Nederlands en maritiem officier gooien hoge ogen met salarissen boven de vierduizend euro bruto per maand.

Regio
En waar gaan de afgestudeerden aan het werk? Driekwart blijft binnen een straal van 50 kilometer van hun onderwijsinstelling, meldt de Vereniging Hogescholen. “Dit geldt ook voor afgestudeerden in de sector onderwijs en onderstreept het belang van een goede regionale spreiding van het hbo-aanbod.”

De landbouwsector wijkt hierin af. Het is de enige sector waarvan de afgestudeerden relatief vaak meer dan honderd kilometer verderop gaan werken: 13 procent, terwijl dat in de andere sectoren niet boven de 5 procent uitkomt.

Zo’n 21 duizend oud-studenten met een studieschuld verblijven op een onbekend adres in het buitenland, meldde het Hoger Onderwijs Persbureau deze maand. Studiefinancier DUO kan hen niet bereiken en loopt 170 miljoen euro mis. 

Andere media pikten het nieuws op. Ze vonden het vooral bizar dat studieschulden kennelijk vervallen als oud-studenten een poosje in het buitenland verblijven. Maar dat hadden ze verkeerd begrepen.

Telefoontjes
DUO had het er afgelopen week druk mee, vertelt een woordvoerder. Voormalige studenten belden op en vroegen waarom ze eigenlijk nog moesten terugbetalen. Ze hadden toch langer dan vijf jaar in het buitenland gezeten? 

Dat was namelijk wat het Algemeen Dagblad ervan had gemaakt: na een verblijf van vijf jaar over de grens zou de studieschuld vervallen door ‘verjaring’. Het Parool nam dat over, met de toevoeging dat het om de “complete” schuld zou gaan.

Dat klopt niet. Schulden vervallen pas als DUO ze vijf jaar lang vergeet te vorderen, maar DUO vordert ze natuurlijk wél. Studenten die een betalingstermijn hebben gemist krijgen meteen bericht, ook als ze in het buitenland zitten. 

Vordering verjaard
Er ontstaat alleen een probleem als een terugbetaler onvindbaar is. Want dan komen de berichten niet aan en ja, dan beland je in een juridisch steekspel: wanneer verjaart een studieschuld? 

Sowieso verjaart nooit het hele bedrag, maar hooguit het stukje dat DUO niet kon vorderen. De rest van de schuld blijft gewoon staan. Kom je terug naar Nederland, dan weet DUO je te vinden en moet je het restant alsnog betalen, met aanmaningskosten en al. Fontys Journalistiek-alumnus Julian Klop maakte eerder een documentaire over spoorloze oud-studenten in het buitenland.

Je hele schuld laten verjaren? Dat wordt lastig. In het nieuwe regime moet je 35 jaar terugbetalen en dan zou de laatste vordering dus pas na 40 jaar vervallen. En dan ben je nog niet zeker van succes.

Opgespoord via Facebook
Het ministerie van Onderwijs heeft een hoger beroep gewonnen waarin die verjaringstermijn centraal staat. Het vonnis van het Gerechtshof in Den Haag werd op dezelfde dag als het AD-artikel gepubliceerd. Als een student niet meewerkt, staat daarin, dan is verjaring niet redelijk en blijft de gehele schuld staan.

De zaak was aangespannen door een voormalig student die nu in Duitsland woont. Ze was al in 2003 uit Nederland vertrokken, maar had nog een studieschuld van 34 duizend euro openstaan. In Duitsland haalde ze alsnog haar opleiding geneeskunde en nu volgt ze de opleiding tot anesthesioloog. Maar voor DUO bleef ze al die tijd onvindbaar. Ze loste maar één maandbedrag af.

DUO vond de vrouw uiteindelijk in 2019 op Facebook en stuurde haar een bericht via het platform. Of ze haar nieuwe adres wilde doorgeven? De vrouw kreeg vervolgens een fikse vordering binnen: ze moet haar hele studieschuld terugbetalen, met rente en extra kosten erbovenop.

De vrouw “verzaakte haar wettelijke verantwoordelijkheid om haar adreswijzigingen door te geven”, schrijft het gerechtshof nu. Ze kan geen beroep doen op verjaring. Dat zou “onaanvaardbaar” zijn, aldus het Hof.

Wetsvoorstel
Het kabinet wil zulke rechtszaken bij voorbaat kansloos maken en komt dus met een wetsvoorstel. Dat voorstel was ook de bron van al het nieuws (en de vergissingen). Straks wordt een correspondentieadres verplicht en voor alle zekerheid wordt de verjaringstermijn verlengd naar tien jaar.

Bovendien mag DUO straks samenwerken met overheidsinstanties in het buitenland, zodat het makkelijker wordt om oud-studenten met een schuld op te sporen. Maar daar is DUO nu ook al goed in, benadrukt de woordvoerder. Veruit de meeste schuldenaren worden gewoon gevonden, zegt hij.  

Wouter studeert Commerciële Economie bij Avans en volgde vorig collegejaar de minor Ondernemerschap bij Fontys. Daar ontwikkelde hij FreshPaws, wat hij sindsdien doorontwikkeld heeft tot zijn eigen onderneming.

Wouter, hoe lang heb je dit bedrijf al en wat houdt het precies in?
“FreshPaws bestaat eigenlijk pas sinds afgelopen oktober officieel en is een hondenpootreiniger met een twee-in-een-functie. Je kunt er namelijk een hondenpoot mee borstelen en hem tegelijkertijd effectief reinigen met water. Het product zelf kun je ook makkelijk mee nemen en reinigen.”

Hoe kwam je op het idee om een eigen onderneming te starten?
“Ik startte februari vorig jaar met de minor Ondernemerschap bij Fontys. Daar moesten mijn groepje en ik direct een keuze maken wat betreft de doelgroep waarvoor we aan de slag wilden gaan. Thuis hebben we twee labradoodles, dus iets op de markt brengen voor hondeneigenaren leek me erg leuk. Dat idee heb ik gepitcht en is uiteindelijk uitgegroeid tot FreshPaws.”

Hoe ging dat precies in zijn werk?
“We zijn direct begonnen met het afnemen van interviews onder hondeneigenaren. Daar kwam heel sterk naar voren dat veel mensen geen effectief middel hebben voor het reinigen van hondenpoten, buiten de gewone handdoek die men thuis heeft liggen. Al snel kwamen we tot de conclusie dat er maar één product op de Nederlandse markt is dat hondenpoten reinigt, maar dat eigenlijk niet voor iedere poot geschikt is. Toen dachten wij: dat kunnen we veel beter. En zo gezegd, zo gedaan.

Of ja, we zijn daarna snel gestart met het maken van een prototype. Mijn groepsgenoten wilden niet door met het project, maar ik wel. Na veel testen en feedback ontwikkelde ik nog een tweede en uiteindelijke derde versie. Dat product heb ik bij honden van verschillende formaten uitgeprobeerd, en met succes. FreshPaws kan op iedere hondenpoot gebruikt worden.”

Hoe combineer je de onderneming met school?
“Nu staat de onderneming op een iets lager pitje. Dat komt omdat ik nu ook volop in mijn afstudeerfase zit en daarin ook stage moet lopen. Maar zodra ik afgestudeerd ben, pak ik het weer volop op. Dan combineer ik het met werken in loondienst, zodat ik zeker de eerste paar maanden een vast inkomen heb. Zodra FreshPaws genoeg gegroeid is kan ik daar meer tijd in steken.”

Hoe bevalt het ondernemen je?
“Heel goed. Ik heb een mooie website die vanaf september live gaat, het officiële product ligt er en ik heb al een aantal samenwerkingen achter mijn naam mogen schrijven. Daarnaast ben ik al bezig met het uitbreiden van FreshPaws. Denk daarbij aan een droogdoek, hondenshampoo, iets om teken te verwijderen en parfum die voor honden geschikt is.”

Wat is de belangrijkste les die je hebt geleerd tijdens het ondernemerschap?
“Dat ik meer doorzettingsvermogen heb dan ik voorheen dacht. Ik vind alles op het begin leuk en piek dan in mijn energie, maar hoe langer het duurt hoe meer dat afzwakt. Zodra ik een obstakel tegenkom laat ik dingen vaak links liggen, maar tijdens mijn ondernemerschap heb ik echt geleerd dat als je iets leuk vindt, je je daarvoor in moet blijven zetten. Ik motiveer ook de mensen om me heen, wat mij ook steeds energie blijft geven.”

Heb je hoogte- en/of dieptepunten meegemaakt?
“Ik ben ontzettend blij met mijn eindproduct, maar de reis daarnaartoe was niet zo makkelijk. Het model dat ik eigenlijk in gedachten had kon ik zelf niet goed vormgeven, waardoor ik de ontwikkeling daarvan moest uitbesteden. Dat vond ik een dieptepunt, maar het zorgde er uiteindelijk wel voor dat ik nu veel blijer ben met het eindresultaat.

De samenwerkingen die ik in deze korte tijd al heb gesloten zijn een absoluut hoogtepunt. FreshPaws is volgens mij een product waarvan je je realiseert dat je het nodig hebt, zodra je het voorbij ziet komen. Daarom hebben we nu samenwerkingen op sociale media met een bereik van ruim 30.000 volgers. Ook heb ik een klantenbestand vanuit contacten binnen de minor Ondernemerschap, werken we samen met fokkers en staan we in contact met verschillende trimmers.”

Tenslotte, heb je tips voor andere studenten die willen ondernemen?
“Als je iets leuk vindt om te doen, doe het dan ook gewoon. Onthoud daarbij dat het netwerk dat je hebt er ook is als dingen niet lukken. Ondernemen kun je namelijk niet in je eentje; je hebt ook mensen nodig die je motiveren. En durf uit je comfortzone te stappen. Vraag mensen om hun problemen, speel in op bepaalde behoeftes en gebruik hun gegevens alvast voor een eerste klantenbestand. Dan heb je de eerste stappen zo gemaakt.”

Wil jij ondernemen tijdens de studie of heb je hier vragen over? Fontys heeft een eigen Centrum voor Ondernemerschap. Meer informatie vind je hier.

Almendra komt uit Chili en koos voor een studie in Nederland omdat veel mensen in haar omgeving het Zuid-Amerikaanse land aanraadden. Leren vanuit innovatie en het praktijkgerichte onderwijs binnen Fontys sprak haar enorm aan, dus nu woont en studeert ze tijdelijk in Tilburg.

Almendra, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is fantastisch. Ik vind Tilburg een leuke stad, mijn studie bevalt me erg goed en de mensen hier zijn ontzettend aardig. Het is niet beter, maar best.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het weer valt me het meest tegen, omdat er zoveel regen en wind is. Wat ik het leukste vind is moeilijk kiezen. Mag ik zeggen ‘alles’? Als ik toch één ding moet kiezen, zijn het de uitzichten hier met al het groen.”

Als student heb je je natuurlijk ook moeten aanpassen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Mijn fruit haal ik bij Albert Heijn en de rest van mijn weekboodschappen doe ik bij Aldi. Mocht ik echt iets specifieks nodig hebben, bezoek ik Jumbo. Qua avondeten eet ik vaak fruit, voornamelijk druiven en mandarijnen.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Stroopwafels. Ontzettend lekker en erg zoet. Die ga ik missen als ik hier wegga. Wat ik verschrikkelijk vind is haring. Dat ziet er zo vies uit, dat ik het niet eens wil proberen.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Ja, maar voornamelijk met andere internationale studenten. Zij ontvangen iedereen met open armen omdat we in hetzelfde schuitje zitten. Ik heb nog niet veel Nederlandse mensen ontmoet, maar degenen die in mijn klas zitten, zijn ontzettend aardig.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Niet vaak. Als iemand me uitnodigt wil ik nog weleens mee, maar het is niet mijn favoriete activiteit. Ik ga daarentegen wel graag naar het park vlakbij mijn huis om lekker te wandelen.”

In vergelijking met Chili, hoe is het leven in Tilburg?
“Het is hier een stuk duurder, zowel het vlees als het fruit bijvoorbeeld. Ik denk dat ik voor appels in Chili maar een euro voor een zak betaal, terwijl dat hier veel meer is. Ik voel me hier wel veiliger dan thuis. Als ik ’s avonds over straat loop, heb ik niet het gevoel dat ik mijn tas vast moet klemmen. Dat moet in Chili wel, want je spullen worden snel gestolen.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Dat vind ik een moeilijke vraag, want zo heel veel verschillen zijn er niet. Behalve dat mensen thuis altijd te laat komen voor afspraken. Dat gebeurt hier een stuk minder vaak.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Nee, ik ga terug naar mijn eigen land. Maar ik kom heel graag nog eens terug.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Enorm. Niet alleen als het gaat om mijn studie, maar ook wat betreft het leven. Ik heb hier veel meer over mezelf geleerd, dat ik bijvoorbeeld alles kan, ook al ben ik bang. Dat is een fantastisch gevoel. Ik heb mezelf hier gevonden, in een ander deel van de wereld, en daar ben ik enorm dankbaar voor.”

In Eindhoven zijn sinds Januari 2026 twee versoepelingen ingevoerd. Bestaande illegale studentenhuizen in sommige zogenoemde ‘op-slot-wijken’ mogen in 2026 alsnog een omgevingsvergunning aanvragen om legaal te worden. Nieuwe woningsplitsing en kamerbewoning blijven daar wel verboden.

Daarnaast verdwijnt op meerdere plekken buiten het centrum de ‘30-meterregel’. Die regel bepaalt dat studentenhuizen minimaal dertig meter uit elkaar moeten liggen. Vooral woningen boven winkels, horeca en kantoren profiteren hiervan, zolang ze niet direct naast gewone woningen liggen. Daardoor wordt het makkelijker om daar nieuwe studentenkamers toe te staan.

Grens verleggen
Volgens de LSVb kan Eindhoven nog verder gaan. Zo zou de gemeente de kosten voor vergunningaanvragen, de legeskosten, kunnen verlagen. Ook pleit de bond ervoor om een deel van die kosten terug te betalen wanneer een aanvraag wordt afgewezen. Iets wat in Tilburg ook een mogelijkheid kan zijn. Verder noemt de LSVb een vergunningsvrije grens tot drie bewoners als mogelijke oplossing. “Die maatregel helpt heel veel en heeft de minste impact op de stad. Eén extra persoon in een huis geeft weinig extra overlast”, stelt LSVb-bestuurslid Huisvesting Enora Segeren.

Of beiden gemeenten deze voorgestelde maatregelen ook daadwerkelijk in gaan voeren, is nog niet duidelijk. Toch wordt in Tilburg ook verder gekeken naar mogelijk soepelere regels. Daar is een motie aangenomen om te onderzoeken of in de Parkring, de Spoorzone en mogelijk ook de zogenoemde bedrijvige linten de vergunningsvrije grens opgekrikt kan worden van twee naar zelfs vier bewoners. Daarnaast wil Tilburg bekijken of coulanter kan worden omgegaan met het afstandscriterium tussen studentenhuizen. 

Leefbaarheid behouden
De gemeenteraad gaat hierover verder in gesprek na de evaluatie van het kamerverhuurbeleid. Vooral in gebieden als het centrum en de Spoorzone zou mogelijk maatwerk toegepast kunnen worden, zolang de leefbaarheid behouden blijft. Ook wil Tilburg wonen boven winkels in onder andere de Heuvelstraat en omliggende winkelstraten toegankelijker maken voor studenten en starters. Zaken die nog aardig wat tijd in beslag zullen nemen, maar toch is de LSVb positief over de stappen die gezet worden. “Het is echt heel goed dat beide gemeenten dat doen, alle beetjes helpen”, besluit Segeren.

Twee studenten van de opleiding Finance Tax and Advice hebben de afgelopen dagen veel last gehad van de hack. “We kunnen niet bij het lesmateriaal waarmee we onze lessen voorbereiden, maar we kunnen ook geen opdrachten maken door vooruit te werken.  Zo’n hack is helemaal niks, maar we moeten vooral afwachten.”

Ze zijn daarentegen wel ‘gewoon’ op de campus in Eindhoven om colleges te volgen, zoals ze normaliter ook doen. “We krijgen vandaag les met Powerpoint en passen ons aan waar dat moet. We maken aantekeningen en leveren opdrachten in via de mail of Teams.” Het is volgens beide studenten deze week extra belangrijk om de lessen bij te wonen, ook voor studenten die, toen Canvas nog volop in bedrijf was, weleens een les ‘skipten’. “Dat kon omdat je wist dat alle informatie die je nodig had al online stond. Kom je deze week niet, mis je geheid van alles.”

Vertraging en stress
Ook eerstejaarsstudent Ruben van de ICT-opleiding loopt tegen problemen aan. “Ik kan mijn portfolio niet bijwerken en heb geen toegang meer tot modules waar juist veel belangrijke informatie staat.” Medestudent Jason ervaart dezelfde frustraties. “Opdrachten bekijken of maken lukt niet meer. Feedback loopt nu via docenten die er niet altijd zijn, waardoor alles vertraging oploopt. Ik weet daardoor ook niet of ik opdrachten wel goed heb gemaakt.”

Bij de opleiding Fysiotherapie zorgt de situatie eveneens voor onzekerheid. Tweedejaarsstudenten Nadarabio en Neeltje missen belangrijke informatie. “We weten niet wat de leeruitkomsten van deze periode zijn en missen feedback van een heel belangrijke opdracht. Dat geeft toch wel stress.”

Geen reacties
Die onzekerheid herkennen ook tweedejaarsstudenten van de opleiding MBRT. “We zijn net begonnen aan een nieuwe module, maar verder werken aan opdrachten lukt niet”, aldus Evi, Nienke en Nomi. “Veel informatie stond alleen op Canvas en docenten reageren niet op vragen.” Volgens de studenten zorgt dat voor veel onduidelijkheid. “We zitten nu eigenlijk voor saus op school.” 

Daarnaast wachten zij nog op beoordelingen van de vorige periode. “We weten niet eens of we de vorige module hebben gehaald en kunnen ons daardoor ook niet voorbereiden op eventuele herkansingen.”

Vooruitzichten
Ondanks al deze problemen gaven de studenten toch aan dat het goed was om Canvas offline te halen, net als docenten eerder lieten weten. “Het geeft toch een vreemd gevoel dat er gegevens zijn gelekt”, stelt Neeltje. 

Die gegevens, van in totaal ruim 275 miljoen gebruikers, zijn na de deal tussen ShinyHunters en moederbedrijf Instructure vernietigd. Het is momenteel nog onduidelijke wanneer Canvas weer online komt.

Roel komt uit Amerika en koos voor een studie in Nederland omdat het in zijn ‘eigen’ land Amerika veel duurder is om dezelfde studie te volgen. Omdat zijn vader hier vandaan komt bezocht hij Nederland al vaker. Nu woont en studeert hij in Tilburg.

Roel, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het komt redelijk overeen met wat ik dacht. Het lijkt veel op studeren in Amerika, maar hier spreekt men een andere taal. Dat, en carnaval, zijn wat mij betreft de twee grootste verschillen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Ik heb een hekel aan het woord ‘doei’. Vraag me niet waarom, maar ik vind het irritant. Het leukste aan Nederland zijn stroopwafels en het druilerige weer. Een impopulaire mening wellicht, maar ik hou van de sfeer die het met zich meebrengt. En veilig kunnen fietsen. In Amerika fietste ik ook, maar daar gilden omstanders vooral naar je.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik ga voornamelijk naar de Nettorama en Aldi om mijn boodschappen te halen, en ik maak voornamelijk soep. Ik vind het leuk om soep te maken, en hoewel ik het vaak eet als avondeten, is het natuurlijk niet echt een ‘diner’. Maar als student heb ik daar niet echt tijd voor. Wel voor soep en pasta.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Ik kende veel Nederlandse gerechten al omdat mijn vader hier vandaan komt. Toch heb ik dingen geproefd die ik nog nooit eerder op heb, zoals börek. Maar dat is niet typisch Nederlands.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Absoluut. Ik vond het op de middelbare school lastig om vrienden te maken, maar dat gaat hier makkelijker. En dat terwijl er ook echt ‘eigen groepen’ zijn. Zo zijn studenten van de dansacademie met elkaar bevriend, en geldt dat ook voor degenen die bij het conservatorium zitten of beeldende kunst studeren. Daarnaast is er ook een soort barrière tussen Nederlandse en internationale studenten. Desondanks heb ik hier vrienden voor het leven gemaakt.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Soms. Niet vaak, ook zeker niet ieder weekend en misschien ook niet eens iedere twee weken. Ik vind dansen leuk, maar ben niet graag dronken en houd niet van de ‘scharrelcultuur’, dus dat vermijd ik liever dan dat ik het opzoek.”

In vergelijking met Amerika, hoe is het leven in Tilburg?
“Sommige dingen zijn hier duurder, zoals schoenen, noten en vlees. Maar de rest is allemaal een stuk goedkoper. Zo zou mijn studie in Amerika 20.000 dollar per jaar kosten. En om nu m’n hele leven met zo’n schuld te zitten, dat wil ik liever niet.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Als je in Amerika naar een diner (eetcafé of (weg)restaurant, red.) gaat, vullen ze continu je kop koffie bij, zonder te vragen. Hier moet je iedere keer weer vijf euro betalen voor een nieuwe cappuccino.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Een moeilijke vraag. Ik denk zelfs dat ik juist meer Nederlandse trekjes in mijn cultuur heb zitten dan andere Amerikanen. Zo zeg ik vaak ‘hè hè’, als ik ga zitten. Iets wat Amerikanen niet kennen. Dat is andersom net zo wanneer Nederlanders iets zien dat ik doe en zich afvragen waarom Amerikanen dat doen. Maar grote verschillen zijn er niet echt.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Geen idee. Maar als ik een goede baan vind, zou ik overal kunnen wonen, ook in Nederland. Behalve in Sudan, Gaza, Rusland, Oekraïne en Noord-Korea. Dat wil ik niet.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ik ben tijdens mijn studentenleven wel anders naar de wereld gaan kijken, maar of dat nu echt komt door mijn studie bij Fontys weet ik niet zozeer. ”

Het begon allemaal in januari, tijdens een soort ‘speurtocht’ in het gebouw van Fontys Academy of the Arts aan het Zwijsenplein in Tilburg. Voor een training van Fontys Green Office moesten studenten op zoek naar hoe hun opleiding duurzaamheid integreert in het onderwijs en zo impact maakt op de Sustainable Development Goals. Iets wat de studenten zelf ook graag wilden.

En nee, voor de studenten was het niet goed genoeg om alleen een compositie te schrijven en zich daarnaast zorgen te maken over hun leven en het leven om hen heen als het gaat om duurzaamheid. Er moest meer verbondenheid komen, die ze willen creëren door zaterdag een concert in een kringloopwinkel te organisereen. Vier ensembles maken daarbij hun opwachting, waaronder jazz-zang studenten Mare Meijer en Evelien Slegers, beiden onderdeel van het duo LUPA.

Wolf als symbool
Zij voelen zich voornamelijk verbonden met de natuur, die voor hen een belangrijke bron van inspiratie vormt bij muziek en teksten. Ze kozen voor een duurzaamheidsdoel dat hen het meest aansprak: ‘Gender Equality’ en ‘Life on Land’.

“We zijn op zoek gegaan naar een overlap in deze twee thema’s, omdat ze op het eerste gezicht juist niet bij elkaar lijken te passen”, aldus Evelien. Toch vonden de twee een metafoor in de wolf. “Een symbool dat zowel vragen oproept over onze relatie met de natuur, maar ook over thema’s als toxische mannelijkheid, de onveiligheid van vrouwen en seksisme”, vult Mare aan. De zangeressen hebben twee composities gemaakt waarin deze thema's samenkomen.

‘Gevonden geluid’
Componist-student Frankie Lamberts slaat met zijn compositie ‘Totems’ een heel andere weg in. “Totems gaat over weggegooide herinneringen die verbonden zijn met de items die mensen naar de kringloopwinkel brengen. En voor mij staat muziek ook voor het gebruiken van gevonden geluid.”

Als componist had Frankie al een passie voor consumptie door recyclen. Daarom gebruikte hij voor zijn muziekstuk een aantal spullen uit de kringloop als instrument. Zo vond hij cassettebandjes en een bandrecorder met verschillende geluiden, die hun weg terugvinden in zijn compositie. “Oude spullen geven me veel inspiratie waardoor ik op dingen kom die ik anders niet had kunnen bedenken.”

Frankie wist die spullen te gebruiken omdat hij zelf ook vrijwilliger is in de kringloopwinkel waar komende zaterdag het concert plaatsvindt. Daar vond hij ook zijn inspiratie voor zijn stuk. “Hier liggen zoveel dingen die voor jou en mij nog niet van waarde zijn, maar waar wel een verhaal en ziel van iemand in zit. Wij laten die waarden zien van de herinneringen die weggegooid worden.”

Meer dan materiaal
Want, zo merkt de student in zijn omgeving, de maatschappij is vooral gericht op veel nieuwe spullen, fast fashion. “Maar in jouw oude schoenen zitten de paden die je hebt gewandeld en in je kussen hangen de dromen die je hebt gehad. Kijk eens goed naar de spullen die je hebt, want het is meer dan alleen materiaal.”

Na het optreden bij kringloopwinkel PortAgora, dat Frankie samen met medestudent Akis verzorgt, zijn alle instrumenten die hij nieuw leven ingeblazen heeft te koop.  “Mensen in de kringloop zijn vaak schattenjagers of zien het als hobby, maar wij zetten zo alle spullen hier in een ander licht. Niet zo duurzaam dat wij er de wereld mee gaan redden, maar we kunnen ze ook op een kleinere schaal impact maken.”

Het duurzaamheidsconcert vindt plaats in kringloopwinkel PortAgora in Tilburg en start om 14.00 uur. Toegang is gratis.

De studiekeuzecheck (skc) werd in 2014 landelijk ingevoerd als onderdeel van de wet ‘Kwaliteit in Verscheidenheid’ om de juiste student op de juiste plek te krijgen, en zo kwaliteit en studiesucces in het hoger onderwijs te verhogen en uitval te verminderen.

Hoewel de skc tot en met dit studiejaar verplicht was voor alle aanmelders met een Nederlandse vooropleiding die wilden starten met een voltijd bachelor of AD-opleiding, vervalt de verplichting voor de instroom van september 2026 en later. “De check zorgde niet aantoonbaar voor betere of meer matches tussen student en opleiding, ondanks de tijd en inzet die het kostte”, laat Beleidsmedewerker Studentenvoorzieningen Ramon Doesborgh weten.

Talentgericht leren
Ook sloot de verplichte check volgens hem niet meer goed aan op de onderwijsvisie van Fontys, waarbij talentgericht leren centraal staat. En bood het geen garantie voor een tijdige kennismaking met de opleiding of een soepel inschrijfproces.

Het loslaten van de verplichting past volgens de beleidsmedewerker in het landelijke beeld dat steeds meer instellingen hiervan afstappen: Avans en de HAN schaften het al eerder af.  De studiekeuzecheck blijft echter een recht, mocht een potentiële student hier gebruik van willen maken. “Het initiatief ligt nu bij de aanmelder, die de check - oftewel het skc-gesprek - zelf aan kan vragen. De student bepaalt daarbij de agenda van het gesprek, waardoor studenten beter geholpen worden om te ontdekken waar hun talenten liggen. Oftewel Talentgericht Fontys.”

Kennismaken
Wat Fontys wél voor alle studenten heeft, is de kennismakingsbijeenkomst, die door de betreffende opleiding wordt georganiseerd wanneer de student zich heeft aangemeld. “Waar de skc zich vooral richtte op reflectie van de studiekeuze, draait de bijeenkomst om kennismaken, vragen stellen en binding met de opleiding", aldus Doesborgh.

“In het skc-gesprek, dat de student op eigen initiatief aanvraagt, kan men twijfels en vragen over de studiekeuze bespreken. Zodra de opleiding is gestart, krijgt iedere student een studentcoach aangewezen. Mocht er dan toch studietwijfel zijn, of een vraag over een mogelijke switch, dan kan de studentcoach daarbij helpen of doorverwijzen.”

De studiekeuzecheck is dus geen inschrijfvoorwaarde meer. Wat wel blijft is de controle op  vooropleiding, identiteit en betaalgegevens.

Binnen Fontys is Fontys Green Office de grootste speler als het gaat om het integreren van duurzaamheid in onderwijs en onderzoek. Maar met één instelling wordt het verschil niet gemaakt. Daarom maakt Fontys deel uit van HEROES, een alliantie tussen hogeronderwijsinstellingen die zich inzetten om sterke professionals klaar te stomen voor het werkveld: de nieuwe generatie ‘heroes’.

Diezelfde alliantie zocht naar een training over duurzaamheid. Voor studenten Kitti Csala (International Communication Management) en Vendel Takács (International Business), die beiden in hun afstudeerjaar zitten en verbonden zijn aan het Green Office, kwam die vraag als geroepen. “Voor ons was het een combinatie van een studieopdracht en persoonlijke motivatie”, legt Kitti uit. “We wilden echt iets bijdragen aan de manier waarop duurzaamheid terugkomt in het onderwijs, maar dit ook gebruiken voor onze afstudeerprojecten.”

Onterechte scepsis
Toch was er vanuit de deelnemers enige scepsis, want hoe kunnen studenten nu een training over duurzaam onderwijs verzorgen? “Juist omdat wij niet vastzitten in bestaande systemen kunnen we met een frisse blik naar dit soort vraagstukken kijken”, aldus Vendel. “En dat is precies wat onze training laat zien: duurzaamheid in het onderwijs vraagt niet alleen om kennis, maar ook vooral om nieuwe manieren van denken.”

Nog geen halve dag na de start was het deelnemersveld - dat bestond uit docenten, onderzoekers, curriculumontwikkelaars en studenten uit landen als Denemarken, Duitsland, Litouwen, Tsjechië en België - overtuigd over de kunde van beide studenten. De vraag die centraal stond: hoe integreer je duurzaamheid effectief in het onderwijs? Het antwoord op die vraag is complex. “Duurzaamheid integreren vraagt om meer dan een simpele oplossing. Daarom kozen we bewust voor challenge based learning en design thinking”, licht Vendel toe.

Van uitdagingen naar oplossingen
Dat betekent dat de deelnemers geen vaste methode kregen om mee te werken, maar zelf een oplossing voor problemen moesten ontwikkelen. “Zo werden op de eerste dag tientallen uitdagingen gebundeld die de deelnemers in hun eigen onderwijspraktijk ervaren. En omdat ze uiteindelijk zelf naar oplossingen moesten zoeken, waren ze meer betrokken en gemotiveerd”, legt Kitti uit. Tekst gaat verder onder de foto's

Een dag later werden de deelnemers in vier groepen verdeeld om aan mogelijke oplossingen te werken. En met succes. “Een groep richtte zich op de gelijkwaardigheid binnen onderwijsinstellingen, met het idee om studenten meer inspraak te geven en hiërarchieën te doorbreken. Een tweede groep zocht juist naar manieren om duurzaamheid aantrekkelijker te maken voor studenten. Door het onderwerp bijvoorbeeld minder expliciet te benoemen en ‘gewoon’ te verwerken in bestaande programma’s”, aldus Vendel.

Praktische stappen
De derde groep koos voor een meer praktische aanpak, zoals het opzetten van een ‘sustainable coffeeshop’ op de campus, een laagdrempelige plek waar duurzaamheid zichtbaar en tastbaar wordt. “Een van de deelnemers liet weten na terugkomst op zijn eigen campus direct aan de slag te gaan met de bouw. Dat is toch fantastisch?”

De laatste groep ontwikkelde een roadmap waarin onderwijsinstellingen de integratie van duurzaamheid bij kunnen houden binnen hun eigen onderwijs. En dat is precies wat beide studenten met de groep wilden bereiken: concrete plannen die alle deelnemers met elkaar kunnen delen en gebruiken.

Vervolg en veerkracht
Toch draait het succes van de training volgens Kitti en Vendel niet per se om de uitkomsten, maar vooral om de impact op de lange termijn. “Het doel is dat deelnemers deze manier van werken meenemen naar hun eigen instelling.” Dat lijkt te lukken, want meerdere deelnemers vroegen al om lesmateriaal zodat ze de gebruikte methodes zelf kunnen toepassen. Daarnaast is er eind mei een vervolgafspraak gepland om de voortgang van alle projecten te bespreken.

Beide studenten hopen dat hun training een fundamentele basis legt voor duurzaamheid in onderwijs. “Want het gaat niet om duurzaamheid als onderwerp”, legt Vendel uit. “Het gaat om het bouwen van een veerkrachtige samenleving. Dat begint bij onderwijs.” Kitti: “En als duurzaamheid daarin zit ingebakken, wordt het automatisch onderdeel van hoe je later werkt en denkt.”

Athens komt uit Zambia en volgt een minor in Nederland dankzij een Erasmus+-beurs. Hij koos voor een studie in Nederland omdat dit de enige internationale keuze was die zijn school aanbood. Nu woont en studeert hij in Venlo.

Athens, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter. Ik dacht dat het erg lastig zou zijn om hier te studeren omdat Fontys in het teken staat van praktisch onderwijs. Op mijn eigen universiteit, Northrise University, is het namelijk vooral veel theorie. Maar ik hou van de manier waarop hier gestudeerd wordt.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het is hier georganiseerd en gestructureerd. Ook het feit dat Nederlanders erg direct en eerlijk zijn bevalt me goed. Door die kenmerken maak ik zelf betere plannen en snellere beslissingen. Dat is fijn. Wat me tegenvalt, is het onvoorspelbare weer. De ene dag is het koud, de andere dag schijnt volop de zon.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik ga regelmatig naar Kafkas, een etnische supermarkt waar ze veel keuze hebben in vlees en kip. Alle andere basisbehoeften haal ik bij Aldi of Albert Heijn, maar die laatste is wel erg duur. Ik eet vaak rijst, pasta of gerechten met kip. Soms maak ik ook gerechten van thuis, want fan van het Nederlandse eten ben ik niet.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Van die kleine pannenkoekjes. Lekker zoet zonder dat er iets op hoeft. En hagelslag, daar hou ik van. Kaas vind ik niet echter lekker, en dat zit in veel van jullie gerechten en producten. Daarom heb ik er ook nog niet heel veel geprobeerd.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker. Veel studenten in Venlo zijn internationals, waardoor iedereen openstaat voor andere culturen. Op de eerste dag stelden veel anderen zich al aan me voor, waardoor de eerste connecties zo gemaakt waren. Met sommigen heb ik al een hele sterke band, die altijd zal blijven voortbestaan.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Nee. Ik drink geen alcohol en ik houd niet van luidruchtige plekken, dus een club of kroeg is niets voor mij. Ik ga wel graag naar een koffiezaakje of restaurant om onder de mensen te zijn. Ook wandel ik regelmatig in de avond. Dan kijk ik naar wat de mensen in Venlo doen. Ik ben nieuwsgierig en wil weten wat hen bezighoudt.”

In vergelijking met Zambia, hoe is het leven in Venlo?
“Zowel de huisvesting als de boodschappen zijn ontzettend duur. Ik betaal hier tien keer zoveel als thuis. Daar moet ik nog steeds aan wennen en het maakt het maken van financiële beslissingen erg moeilijk. Een bijbaan heb ik niet, maar ik kan hier studeren en leven dankzij de Erasmus+-beurs.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Het eten. En in het weekend, als ik alleen ben, mis ik ook mijn familie enorm. Op dat soort momenten realiseer ik me dat ik er hier alleen voor sta. Soms zijn er problemen met internet of telefonie, maar zodra ik ze spreek is het al snel weer goed.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Nederlanders zijn ontzettend onafhankelijk en individualistisch. Thuis in Zambia maak je echt deel uit van een community, maar dat is hier niet. Zodra je in Zambia de straat op gaat, zie je grote families samenzitten en spelen kinderen op straat waar iedereen zich bij aan kan sluiten. Dat werkt hier zo niet. Je klopt niet op de deur om te vragen of iemand mee naar buiten gaat, je pakt je telefoon erbij om een afspraak te maken.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Ik ga terug naar Zambia, omdat ik hier tijdelijk ben voor een minor via een uitwisselingsprogramma. Maar als ik afgestudeerd ben kom ik wellicht terug, want ik vind het hier fantastisch en zou hier graag willen werken.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ontzettend zelfs. In mijn thuisland committeren studenten zich volledig aan hun opleiding. Hier heb ik ontdekt dat school zelfs flexibel is. Je kunt terwijl je studeert ook nog werken, je inzetten als vrijwilliger of andere dingen plannen. Hier word je als student juist gemotiveerd om uit je comfortzone te stappen, fouten te maken en kansen te grijpen, ook als deze niet direct met de opleiding te maken hebben. Daardoor ontwikkel ik mezelf steeds meer als persoon.”

De Schijf van Vijf is een hulpmiddel van het Voedingscentrum. De oude schijf dateerde uit 2016, dus heeft het Voedingscentrum een nieuwe versie gepubliceerd aan de hand van wetenschappelijk onderzoek. Het grootste verschil tussen toen en nu: van 500 gram vlees per week naar 300 gram, en van 180 gram peulvruchten naar 250 gram.

Allergie
Gezonde ontwikkelingen dus. Maar de meeste studenten doen er vrij weinig mee. Sporteconomiestudent Martijn kent de Schijf van Vijf vooral van vroeger. “Op de basisschool hadden we het er wel over, maar daarna eigenlijk nooit meer. Ik let wel redelijk op mijn voeding en probeer veel fruit te eten, maar ik ga niet minder vlees eten of zo.” 

Ook Onne, student Sportkunde, verandert zijn eetpatroon niet door de nieuwe adviezen. “Ik kijk er eigenlijk nooit naar. Ik heb sowieso een notenallergie, dus ik kan me al deels niet aan die schijf houden.” 

Student Voeding en Diëtiek Lena gebruikt de Schijf van Vijf regelmatig tijdens haar opleiding. Persoonlijk sluiten de nieuwe richtlijnen ook goed aan op haar leven. “Ik ben vegetariër, dus minder vlees en meer peulvruchten eten lukt me wel. En bij het ontbijt eet ik bijvoorbeeld bessen en frambozen.” 

Haar tafelgenoten reageren zichtbaar jaloers op de fruitinname van Lena. Ze wonen op kamers en vinden zulke producten vaak te duur. Zo merkt rechtenstudent Aniek duidelijk verschil. “Toen ik nog bij mijn ouders woonde at ik twee stuks fruit per dag, maar nu kan ik dat gewoon niet meer betalen.” Flor, student Journalistiek, herkent die financiële afweging. “Ik ben geen vegetariër, maar ik eet weinig vlees omdat het gewoon veel te duur is.”

Budget
Volgens beide uitwonende studenten ligt hun boodschappenbudget rond de vijftien tot twintig euro per week. Dat maakt het lastig om volgens de richtlijnen van het Voedingscentrum gevarieerd en gezond te eten. Zij schatten dat daarvoor eerder ongeveer dertig euro per week nodig is. 

PABO-student Nicky ziet gezond eten daardoor vooral als een luxe. “Ik geef ook vijftien tot twintig euro per week uit aan boodschappen en kan het me echt niet veroorloven om meer uit te geven. Ik wil wel gezonder leven, maar alles is zo duur. Dat gaat ten koste van de rest van mijn leven.”

Zodra je het campusgebouw van Fontys Venlo binnenloopt, is het 't eerste wat je ziet: een scherm met de uitnodiging voor een ‘cultural evening’ die deze donderdag plaatsvindt. Een avond waarop studenten eten, muziek en tradities uit hun eigen land delen.

Het is een van de vele evenementen die Sarah de Ponti, naast docent Engels bij Fontys International Business Studies in Venlo ook coördinator van The Global Lounge, voor haar rekening neemt. Iedere donderdagavond staat de kantine van campus Venlo in het teken van haar community.

Aziatische inspiratie
Dat startte allemaal zo’n negen jaar geleden. De docent runt in Venlo namelijk ook de minor ELEC (English Language and European Culture), gericht op met name Aziatische uitwisselingsstudenten. “Voor die minor reis ik regelmatig naar partneruniversiteiten in onder andere Japan en Taiwan. Ik bezocht destijds zes verschillende universiteiten en overal hadden ze een initiatief voor internationals, zoals een Global Lounge, International Lounge of Chat Lounge. Maar bij Fontys hadden we niets. En dat terwijl Fontys Venlo bij uitstek dé campus is met internationals.”

Daarom schreef De Ponti bij thuiskomst direct een voorstel, waarna ze mocht rekenen op een interne financiering van ongeveer 7.000 euro. Daarmee legde ze de basis voor wat uitgroeide tot The Global Lounge. “De eerste bijeenkomsten waren bescheiden. We begonnen klein, met zeven of acht studenten. Maar inmiddels zijn er evenementen met zo’n tachtig tot honderd deelnemers.”

Netwerken en genieten
De Duitse International Business-student Tibo is een van hen. Hij bezocht een avond ‘kleuren voor volwassenen’. “Het was ontzettend leuk, en een goede manier om connecties te maken buiten je klasgenoten om. Vanavond ga ik weer.” Tekst gaat verder onder de foto's.

Ook student Athens, die uit Zambia komt, is al een aantal keer geweest. “Niet alleen voor de evenementen, maar ook om te netwerken. Sinds ik andere internationals heb leren kennen voel ik me hier meer thuis. En ik heb nieuwe artistieke talenten ontdekt. Mijn schilderij van ‘Sip & Paint’ staat nog steeds thuis op mijn bureau omdat ik er zo trots op ben.”

‘Voor iedereen’
Toch weten niet alle studenten hun weg naar The Global Lounge te vinden, zoals Lia en Lucas. Beiden komen uit Duitsland maar gaan nooit naar een evenement toe. “Die zijn voor ‘echte’ internationals, daar vallen wij als Duitse studenten niet onder omdat ruim 78 procent hier Duits is”, legt Lucas uit. “En we zijn ook binnen een kwartier thuis waar we ons eigen sociale leven hebben”, vult Lia hem aan. “Voor ons is het ook niet per se nodig.”

Volgens De Ponti zijn ze echter van harte welkom, want het initiatief is er voor iedereen. Evenementen die geen geld kosten kennen geen limiet qua aanmeldingen, maar soms moet de coördinator met wachtlijsten werken. “Voor Sip & Paint bijvoorbeeld, of pompoen snijden in de herfst. Daar heb ik materiaal voor nodig, maar meer budget is er voor nu niet. Voor studenten is deelname altijd gratis, maar ik moet wel de kosten kunnen blijven dekken.”

Van stages tot bruiloften
Met 89 studenten bij karaoke, 55 bij een uitje naar Antwerpen en 39 bij een lastminute avond ‘cozy colouring’ kan The Global Lounge spreken van een succes. Sterker nog: er zijn ook al gesprekken geweest voor delegaties in Eindhoven en Tilburg.

Dat niet alleen. In Venlo hebben studenten ook stageplekken gevonden via het initiatief, maakten ze uitwisselingen naar aanleiding van vriendschappen of vonden ze er de liefde. “Twee studenten die elkaar hier hebben ontmoet, zijn nu zelfs getrouwd”, vertelt de initiator trots.

Daar zit volgens De Ponti de echte waarde van The Global Lounge. “We zijn een veilige plek voor iedereen die nieuwe connecties zoekt, het moeilijk vindt om aansluiting te vinden, niet alleen wil zijn of gewoon wat leuks wil doen. Studenten die hier komen, zijn uiteindelijk meer open over hun leven en genieten van hun tijd hier. Dat is precies de kracht van onze community en meer dan dat hoeft het niet te zijn.”

Elke drie jaar evalueert de gemeente Eindhoven de openbare plekken waar een alcoholverbod geldt. Dit jaar zijn er vijf gebieden bijgekomen en drie opgeheven. In totaal gaat het nu om negentien plekken waar geen alcohol mag worden gedronken. Ook het bezit van (aangebroken) flessen of blikjes is daar verboden.

Het gaat vooral om parken, pleinen en winkelcentra. De gemeente wil hiermee voorkomen dat er overlast ontstaat. Wie zich niet aan de regels houdt, kan rekenen op een boete van 110 euro. Het Eindhovens Dagblad peilde recent de meningen onder Eindhovenaren. De reacties liepen uiteen van ‘het toppunt van betutteling’ tot ‘prima maatregel tegen overlast’.

Hoe zit het met de mening van onze studenten? Hoe kijken zij aan tegen een alcoholverbod op bepaalde openbare plekken? Niet heel anders dan hun stadsgenoten, zo blijkt uit een rondvraag op campus Rachelsmolen. De Franse Jeanne, tweedejaarsstudente Fysiotherapie, geniet zichtbaar van de zon.

Bestaande wet
Ze is er niet van op de hoogte dat je in Eindhoven niet overal in het openbaar alcohol mag nuttigen. Ze zoekt graag op een zonnige dag met vrienden het park op. “Meer dan 100 euro boete? Damn! Is een verbodsbord zichtbaar als je een park ingaat? Zo niet, dan ben ik er niet over te spreken. En er is toch al een wet die openbare dronkenschap verbiedt, dat zou genoeg moeten zijn.”

Yevhenii, tweedejaarsstudent ICT, is het met haar eens. “Ik vind het controversieel, gezien er al een wet op openbare dronkenschap is.” Hij vraagt zich af of je politiemensen of andere handhavers moet inzetten om te voorkomen dat er overlast ontstaat. “De gemeente kan een hoop nieuwe regels bedenken, maar hoe gaat ze die handhaven?”

Zijn studiegenoot Artem denkt er heel anders over. “Ik vind het een goed initiatief. Het moedigt mensen aan om gezonder te leven en het laat zien dat de gemeente om haar inwoners geeft.” Hij is dan ook voor een verbod en het uitdelen van een boete voor mensen die de regels overtreden. “110 euro is behoorlijk veel geld, maar mensen beseffen daardoor wel dat hun acties consequenties hebben.”

Grens
In gezelschap ga je eerder een grens over, vervolgt hij. “Daarom vind ik dat mensen niet in de openbare ruimte zouden moeten drinken. In Oekraïne, waar ik vandaan kom, is het ook niet toegestaan om buiten te drinken. Je kunt net zo goed plezier hebben zonder alcohol.” Toch drinkt ook hij wel eens een glaasje wijn, geeft hij toe. “Maar altijd thuis.”

Net als Yevhenii. “Het kan volgens mij echter geen kwaad wanneer mensen op openbare plekken een beetje alcohol drinken, als ze maar geen overlast veroorzaken.” Dit gezegd hebbende, vraagt hij zich meteen hardop af waar dan de grens ligt.

Jeanne denkt ook na over die grens: “Je mag natuurlijk geen andere mensen lastigvallen of luidruchtig worden doordat je alcohol op hebt.” Vooral in een park waar ook kinderen komen, vindt de studente dat bezwaarlijk. Maar ze vindt het jammer dat mensen die zich goed gedragen - volgens haar het merendeel - de dupe worden van de regels.

Waarschuwing
Ze voegt er nadrukkelijk aan toe dat alcohol niet nodig is om het leuk te hebben, maar soms vindt ze het gewoon gezellig. “In juni vieren we met een groep internationale studenten de langste dag, het begin van de zomer. We gaan dan met zijn allen naar het park en drinken daar een paar drankjes. Het zou jammer zijn als we daarvoor een boete krijgen. We zullen dit keer goed moeten opletten of we ergens een verbodsbord zien.”

Yevhenii hoopt dat handhavers eerst waarschuwen voordat ze mensen op de bon slingeren. “Dat zou wel zo netjes zijn. Dan heb ik met de hoogte van de boete niet zo’n moeite.” Jeanne heeft geen goede ervaring met de Nederlandse politie. Ze heeft al eens een bon gekregen voor fietsen met een telefoon in de hand. Dat kostte haar 160 euro.

Ze was net in Nederland en reed met behulp van een navigatieapp naar school. “Ik wist niet dat dit hier niet mag. Ik wilde het uitleggen, maar daar hadden ze geen boodschap aan.” Geen waarschuwing, meteen een bon. “Het is wat het is. Maar het deed wel pijn in mijn portemonnee.”

Joey is van Nederlands-Libanese afkomst, maar is geboren en opgegroeid in Dubai. Hij koos voornamelijk voor een studie in Nederland zodat hij meer leerde over de cultuur en de mensen. Nu woont en studeert hij in Tilburg.

Joey, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is in ieder geval een unieke ervaring. In mijn thuisland is iedereen meer gesloten of afgesloten van bepaalde onderwerpen. Hier word je blootgesteld aan allerlei onderwerpen en praat iedereen daar ook over. Een hele andere mindset dan ik gewend ben.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Het weer valt me het meest tegen. Ik houd van warme temperaturen, en het een half jaar lang koud hebben is niet mijn ding. Wat ik het fijnst vind is dat mensen hier vrij zijn. Vrij om een mening te hebben en te zeggen wat je wilt. Dat is niet in alle landen zo, dus een mooi verschil.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik wissel af tussen Lidl, Aldi en Action, en als ik iets moet hebben wat daar niet verkrijgbaar is ga ik naar de Albert Heijn. Daar hebben ze alles. Het vaakst ga ik voor rijst, kip en broccoli. Een goede maaltijd.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“De kaassoufflé, wauw. Gesmolten kaas in een zakje. Heel simpel, maar ook heel lekker. Ik heb ook haring geproefd, maar dat vond ik walgelijk.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker. De ene vriendschap betekent meer dan de ander, maar je kunt overal en met iedereen een band opbouwen.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Als ik een avond met vrienden ben wel, maar als ik alleen ben kies ik eerder voor de sportschool en daarna een avondje thuis. Dat komt omdat ik me ‘s avonds alleen toch wat onveiliger voel dan met vrienden samen.”

In vergelijking met Dubai, hoe is het leven in Tilburg?
“Duurder, maar het vangnet dat er is wanneer er iets met je gebeurt, is hier veel beter geregeld. In Dubai zouden ze je succes wensen en moet je het zelf uitzoeken, terwijl je hier op verschillende manieren steun kunt zoeken. In Dubai voel ik me echter wel veiliger dan in Nederland. Dat komt omdat daar alles gemonitord wordt. Waar je ook bent, je wordt in de gaten gehouden. Meer veiligheid, maar minder privacy.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Het strand en de mogelijkheid om uren achter elkaar bruin te worden door in de zon te liggen. Dat is heerlijk, maar ik vind de vier seizoenen hier ook leuk. In Dubai is het alleen maar zomer of winter."

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“De verbondenheid met elkaar. Nederlanders willen altijd alles alleen doen en vragen niet snel om hulp, dat is in mijn cultuur anders.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Dat ligt volledig aan de mogelijkheden die ik krijg. Doet een mooie kans zich voor, dan blijf ik zeker hier. Zo niet, dan kijk ik verder.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Hier studeren heeft juist mijn ogen geopend omdat ik hier meer meekrijg van wat er gebeurt in de wereld. Op zowel positief als negatief vlak, maar ik focus me het liefst op het positieve."