Het thema van het jaarlijkse congres luidt doelgericht: ‘Kamers bouwen: aan de slag!’. “Laten we vooropstellen dat het heel indrukwekkend is dat studentenhuisvesters 5.000 woningen per jaar neerzetten”, begint Reijnder Jan Spits, directeur van Kences, donderdag het symposium. “Maar helaas zijn er ook nog steeds ruim 20.000 woningen te weinig.”

In de afgelopen acht jaar is het aandeel uitwonende studenten gedaald van 50 naar 43 procent. En dat heeft volgens de directeur vooral te maken met het gebrek aan aanbod. Want hoewel er bijgebouwd wordt in steden, kunnen huisvesters het tekort sneller oplossen aan de hand van drie factoren: locaties, tempo en financiën.

Campussen en financiën
“In een stad wordt veel geconcurreerd wat betreft huisvesting, maar daarom moeten we juist gaan kijken of we de campussen meer kunnen benutten”, gaat Spits verder. “Het grote voordeel daarvan is dat je de concurrentieslag met andere bieders niet aan hoeft te gaan, wat ook weer scheelt in de financiën. Net als het afschaffen van vennootschapsbelastingen, waar we als Kences voor pleiten. Dat geld kunnen we veel beter besteden aan nieuwbouw, verduurzamingen en betaalbaarheid. Daarbij moeten we ervoor zorgen dat een plan geen vijf tot tien jaar duurt, maar veel sneller gerealiseerd kan worden.”

Over wat er precies gebouwd moet worden is de directeur ook heel duidelijk: kamers in plaats van studio’s. Dit omdat ruim 60 procent van de studenten eenzaamheid ervaart, en 25 procent zelfs sterke eenzaamheid. “De meest effectieve aanpak om eenzaamheid tegen te gaan, is kamers bouwen.”

Langere adem
Een simpele oplossing zo lijkt, maar er liggen ook uitdagingen op de loer. Dat beaamt ook Jeske de Lint, directeur Wonen bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. “De omstandigheden zijn heel ingewikkeld. Het tekort aan studentenkamers wegwerken vergt creativiteit en soms ook een wat langere adem. Maar de onzekerheid is er, ook bij ons."

Edward Touw, directeur van het particuliere Vastgoed Belang, ziet echter dat het heel lastig is om kamers te bouwen in gemeentes. “Een bestaand pand mag je vaak niet splitsen, maar ook bij nieuwbouw zien we dat gemeenten niet willen dat bedrijven instappen en kamers neerzetten."

Daar staat Rob Donninger als directeur van SSH Student Housing iets anders in. “Je moet juist ambitie en lef hebben om tóch te bouwen en juist de manieren te vinden waardoor het wel kan.”

Hart voor de studenten
LSVb-voorzitter Evy Kras benadrukt daarbij wel hoe belangrijk een eerlijke huurprijs is. “Een student in Amsterdam verdient niet per se meer dan een student in Leeuwarden, terwijl de huur voor de één vier keer meer is dan de ander. Daarnaast hoor ik hier heel veel dat er meer gebouwd moet worden, maar het handhaven van de wet wat betreft het huurrecht is ook super belangrijk. Er zijn namelijk regels als het gaat om huurprijzen.”

Als je de kans krijgt om naar Japan te gaan voor een studie, grijp die dan. Dat was de gedachte van Jordi toen hij hoorde over de minor Study Abroad. Hij schreef zich ervoor in, vroeg een Erasmus+-beurs aan en boekte een ticket naar de andere kant van de wereld. Op 25 maart stapte hij in het vliegtuig en sindsdien verbleef de uit Limburg afkomstige student voor voor vijf maanden in Kashiwa, een Japanse stad in het noordwesten van de prefectuur Chiba.

Bij de Reitaku University volgde hij de minor Study Abroad, waarvoor hij drie vakken mocht kiezen uit het pakket dat de universiteit aanbood. Hij volgde drie Japanse taallessen per week, plus een paar lessen over onder andere de Japanse cultuur en geschiedenis, micro- en macro-economie en strategisch management.

“Ik heb voor Japan gekozen omdat het voor mij een bucketlistland was om naartoe te gaan”, zegt Jordi. “Ik hou van het Japanse eten en de cultuur spreekt me erg aan.” Bovendien was het mogelijk om op deze plek een Erasmus+-beurs aan te vragen, en dat maakte voor hem de cirkel rond.

Voor een prikkie
Jordi verbleef in een accommodatie van de Reitaku University waar hij, vergeleken met Nederlandse studentenkamers, een prikkie voor betaalde. “Het was makkelijk geregeld. Ik moest gewoon aangeven dat ik hier wilde wonen. Het kostte mij in het totaal voor de hele periode dat ik hier zat, ongeveer 2.400 euro. Inclusief alles: er werd een keer in de twee weken schoongemaakt en het beddengoed werd voor ons gewassen.”

Die prijzen wijken dus enorm af met de Nederlandse prijzen. Maar dat zijn niet de enige verschillen, zegt Jordi. “De mensen in Japan zijn een stuk terughoudender als het neerkomt op het uiten van je mening. Weinig mensen spreken voldoende Engels om er normaal mee te kunnen communiceren en op het gebied van onderwijs werken ze hier veel minder met project based learning. Het niveau ligt voor mijn gevoel onder het Nederlandse niveau.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Verder is het in Japan erg heet. Nederland telt tegenwoordig ook steeds meer tropische temperaturen, maar toch is het in Japan anders. “In de lente was het weer perfect, maar in de zomer is het buiten niet uit te houden zonder airco. Supervochtig en heet.” Toch weerhield dat Jordi er niet van om zijn vrije tijd, die hij naar eigen zeggen relatief veel had, optimaal te benutten. “Met de trein is het een uurtje naar Tokyo, dus daar ging ik af en toe naartoe om bijvoorbeeld musea te bezoeken of uit eten te gaan. Ik heb tripjes gemaakt naar de Japanse ‘countryside’ en van de rust en natuur genoten.”

En natuurlijk deed hij ook typische studentendingen, zoals uitgaan. “De drinkcultuur is in Japan erg aanwezig, dus daar heb ik zeker aan meegedaan”, vervolgt hij. “We gingen vaak naar de Japanse izakaya, een plek waar je goedkoop kunt eten en drinken, en soms ging ik naar clubs in Tokyo.”

In hetzelfde schuitje
Een geslaagde buitenlandervaring dus, die Jordi al zijn medestudenten wil aanbevelen. “Mijn advies is om het gewoon te doen. Ik was zelf eerst enorm zenuwachtig en ik twijfelde of ik de goede keuze had gemaakt. Maar ik ben enorm blij dat ik het heb gedaan. Vanaf dag één ontmoet je allerlei andere exchange-studenten die in hetzelfde schuitje zitten, en als je gewoon een gesprek aanknoopt, dan ontstaan vriendschappen razendsnel. Ook adviseer ik wel om van tevoren een klein beetje de taal en Japanse gebruiken te leren, want als je je hier in verdiept, word je sneller gerespecteerd en is het een stuk gemakkelijker om vrienden te maken met locals.”

Als instructeur bij Zweefvliegclub Eindhovense Studenten (ZES) - een rol die hij als student al op zich nam - geeft hij zijn passie door aan nieuwe leden. Bron vloog deze zomer een keer mee.

De lier ligt strak gespannen op de baan, het vliegtuig komt in beweging en binnen drie seconden laten de wielen de grond los. We stijgen met zo’n 90 kilometer per uur steil het luchtruim in. Na een halve minuut klikt de kabel los en zweven we op bijna 500 meter hoogte boven de Luitenant Generaal Bestkazerne in Vredepeel, de thuisbasis van de zweefvliegclub. Het enige hoorbare geluid is een beetje wind. Als een roofvogel cirkelen we boven ons territorium.

“Vliegen geeft me zo’n machtig en zorgeloos gevoel", vertelt Ton Staassen. "Dat is zelfs na al die jaren nog steeds zo. Elke vlucht is anders, ik raak nooit verveeld of uitgeleerd.” Voor de docent Technische Bedrijfskunde bij Fontys Technology is zweefvliegen meer dan een hobby, die begon toen hij aan de TU Eindhoven studeerde. “Het is een passie”, zegt hij. Een passie die hij als instructeur doorgeeft aan steeds weer nieuwe studentleden van ZES, zoals Alynah Elizabeth, Nick Jansen en Tristan Triest.

Adrenalinestoot
Nick, vierdejaarsstudent Verpleegkunde, vliegt nu drie jaar. “Als je het eenmaal hebt meegemaakt…”, zegt hij zonder zijn zin af te maken. “Het is moeilijk onder woorden te brengen. De kick die ik ervan krijg. Van de korte adrenalinestoot na het opstijgen tot de stilte en de vrijheid die ik ervaar op grote hoogte. En na het vliegen wordt er vaak gezellig samen gegeten."

Voor Nick was één kennismaking voldoende. Dat geldt ook voor Alynah en Tristan. Alynah kwam drie jaar geleden vanuit Curaçao naar Eindhoven om Toegepaste Psychologie te studeren. Ze is nog maar kort lid en is in opleiding. Dat betekent dat ze meevliegt met een instructeur en stap voor stap zelf leert vliegen.

Opbouwen van de vliegtuigen hoort daar ook bij: sjouwen, schroeven en tapen (dat is nodig tegen het fluiten van de wind en voor de aerodynamica). Soms duurt het wel twee uur voordat je je eerste vlucht van de dag maakt. Maar ook dat is ontspanning: samen buiten bezig zijn. "Mensen denken vaak dat zweefvliegen een individuele sport is”, zegt Ton. “In werkelijkheid krijg je geen enkel vliegtuig zonder hulp van elkaar de lucht in. Juist dat samenwerken vind ik mooi. En als instructeur zie ik studenten ieder jaar groeien."

Adembenemend
Alynah laat het allemaal op haar afkomen en neemt alle informatie in zich op. Rustig blijven en vertrouwen op jezelf, is haar devies. Als kind droomde ze ervan straaljagerpiloot te worden. Dat liep anders, maar de liefde voor vliegen bleef. Haar eerste vliegervaring op de club was “adembenemend” en “vredig”. “Het was nog mooier dan ik had gedacht”, zegt ze met een stralende glimlach. “Tijdens mijn tweede vlucht mocht ik al sturen. Zo kicken!”

Fontysstudenten Nick en Alynah kijken ernaar uit om zelfstandig boven land te mogen vliegen. Gemiddeld duurt het anderhalf jaar voordat je ‘solo’ (zelfstandig, maar binnen een straal van vijf kilometer en met een instructeur op de grond) mag vliegen, en drie jaar voordat je je brevet haalt en volledig zelfstandig een zweefvliegtuig mag besturen. Die periode hangt volgens Staassen af van hoe regelmatig iemand komt vliegen. Je ontvangt je brevet na het behalen van je theorie- en praktijkexamen.

Medelid Tristan mist geen enkele mogelijkheid om te kunnen vliegen. De masterstudent Computer Science aan de TU Eindhoven heeft in een recordtijd van 1,5 jaar zijn brevet gehaald. Nog geen jaar later heeft hij al 430 vluchten gemaakt. En dat terwijl hij de tip van een vriendin om te gaan zweefvliegen in eerste instantie in de wind sloeg. “Ik dacht dat het suf zou zijn, omdat je na tien minuten zweven alweer aan de grond staat.” Van die gedachte is hij volledig teruggekomen. “Er is zoveel meer mogelijk. Zoals kunstvliegen!”, zegt hij lachend terwijl we een looping maken.

“De vrijheid die ik voel als ik vlieg, is ongeëvenaard", vervolgt Tristan. "Boven land vliegen is spannend, omdat je afhankelijk bent van de thermiek en niet altijd op je eigen veld kunt landen. Soms eindig je honderden kilometers verderop in een weiland of op een vliegveld in Duitsland, zoals me pasgeleden overkwam. Elke keer doe ik weer nieuwe ervaringen op.”

Clubgevoel
Alle drie noemen ze ook het clubgevoel. Dat gaat verder dan samen vliegen. Leden kunnen meedraaien in commissies en besturen van de vereniging. Zo was Nick vorig jaar voorzitter. Die ervaring hielp hem niet alleen bij het organiseren van de vereniging, maar ook in zijn opleiding en werk als perioperatieve verpleegkundige. "Je leert verantwoordelijkheid nemen, mensen aansturen en beslissingen nemen." En Tristan is sinds twee jaar secretaris en commissaris materieel.

Alynah mist soms haar familie in Curaçao, maar de mensen op de club vormen een hechte gemeenschap en de studente voelt zich er thuis. “Je moet eropuit gaan en je onder de mensen begeven”, zegt ze. Dat kan zo vaak als ze wil: van april tot en met oktober wordt er elke zaterdag en zondag gevlogen en soms ook op woensdag- en vrijdagavond. [de tekst gaat verder onder de foto's, klik erop voor een vergroting]

In de winter wordt er onderhoud gepleegd. En elk jaar gaan leden op kamp naar het buitenland. Sinds Nick lid is geworden is hij in Tsjechië, Duitsland en Frankrijk geweest. Elk gebied heeft zo zijn charmes, vindt hij. Volgens Tristan is er geen andere zweefvliegclub die met zoveel leden en aanhang op reis gaat.

Familie
De club telt momenteel zo’n honderd leden, maar vaak zijn ook partners en kinderen betrokken, zoals Els Hendriksen, de vrouw van Ton Staassen. Zij werkt ook bij Fontys als docente en heeft twee jaar gevlogen. Hun dochters hebben alle drie solo gevlogen. De middelste heeft haar zweefvliegbewijs gehaald en is nog steeds lid van ZES. Tegenwoordig komen Nick en Tristan met regelmaat eten en borrelen bij Ton en Els.

Onlangs heeft Staassen het in 1992 samen met twee clubleden gekochte zweefvliegtuig deels verkocht aan Tristan. “Binnen drie jaar zal hij de kist geheel in eigendom hebben.” Maar van stoppen wil de Fontysdocent niet weten. “Vier jaar geleden heb ik met vijf andere clubleden nog een tweezitter gekocht. Zolang ik studenten kan leren vliegen, ga ik door. De club is mijn familie.” [de tekst gaat verder na de video]

Heb jij of ken je een collega of medestudent met een bijzondere hobby? Laat het de redactie weten via bron@fontys.nl.

Eerder dit jaar vroeg de Landelijke Studentenvakbond onderwijsinstellingen al om Iraanse studenten te steunen. Door de oorlog in hun thuisland kunnen sommige studenten niet bij hun bankrekening en door inflatie is hun geld veel minder waard geworden. Daardoor kunnen zij hun collegegeld niet meer betalen.

Met het nieuwe collegejaar in zicht doet de vakbond opnieuw een oproep, dit keer aan onderwijsminister Rianne Letschert. De LSVb wil dat het collegegeld voor Iraanse studenten landelijk wordt verlaagd.

Normaal gesproken betalen deze studenten het instellingscollegegeld, dat kan oplopen tot enkele tienduizenden euro’s. Daarnaast pleit de bond voor de oprichting van een noodfonds.

Tussen wal en schip
Nu moeten de studenten maar net geluk hebben met hun universiteit of hogeschool. Bij de ene onderwijsinstelling is veel geregeld, bij de ander vrijwel niets, zegt LSVb-voorzitter Evy Kras.

In een reactie op Kamervragen schrijft Letschert donderdag dat ze hogescholen en universiteiten vraagt om aandacht te hebben voor studenten uit Iran en “waar mogelijk maatwerk te bieden”. Maar de verantwoordelijkheid laat ze bij de instellingen zelf.

Fontys
Volgens de LSVb zijn er veel instellingen die nauwelijks iets doen voor Iraanse studenten. Kras: “Het is verschrikkelijk voor deze studenten, die wellicht middenin hun studie zitten en door gebrek aan ondersteuning moeten stoppen.”

Volgens de laatste cijfers studeren in totaal zo’n 1.200 Iraanse studenten in Nederland. Meer dan de helft van hen volgt een opleiding in het hbo. Bij Fontys studeerden er in het afgelopen collegejaar ruim negentig. Fontys liet in een eerder gesprek met Bron al weten hen te helpen waar mogelijk.

Blauwdruk
De LSVb hoopt dat er een landelijke blauwdruk komt voor studenten die door geopolitieke onrust worden geraakt. “Nu wordt elke zaak afzonderlijk behandeld, en dat zorgt voor veel onduidelijkheid”, zegt Kras. “Je kunt ook niet alleen Iraanse studenten helpen, want dat is juridisch ingewikkeld. Maar als je het breder trekt en duidelijke kaders opstelt, wordt het een stuk makkelijker.”

Zoiets heeft Wageningen Universiteit bijvoorbeeld gedaan. De universiteit stelde een pakket met mogelijke maatregelen op, schreef universiteitsblad Resource in juni. Het pakket is nu bedoeld om Iraanse studenten te helpen, maar het is algemener geformuleerd.

Onderwijsdecaan Dick De Ridder van WUR: “Het gaat erom dat we alle studenten die plotseling in zware financiële problemen komen door geopolitieke ontwikkelingen zoals oorlogen, een beetje kunnen helpen.”

Van de 4.000 studenten die woensdag verwacht worden op campus Rachelsmolen, verschijnen er een heleboel. Natellen is onmogelijk, maar in de binnentuin is her zelden zo druk geweest. De eerstejaars verspreiden zich in groepjes van ongeveer 27 personen over 150 verschillende tours, die elk 2 tot 8 stops in het centrum van Eindhoven hebben.

Food is één van de populairste thema’s tijdens de City Tour en dat is dan ook de route die Bron meeloopt. We sluiten aan bij het groepje van intro-ouders Madelief en Kick, allebei studerend aan de opleiding Verpleegkunde, net als hun 24 intro-kinderen. Vanaf de campus lopen we naar de eerste stop: de Effenaar. Maar daar blijkt al snel dat dit niet meer is dan een letterlijke stop. “We hebben geen idee wat we hier moeten doen”, zegt Madelief.

Veel of weinig activiteiten
Na een paar belletjes met andere intro-ouders en de organisatie is ze wat wijzer geworden. “Blijkbaar krijgen we nog veel meer van dit soort stops waar we eigenlijk niks gaan doen.” Pure pech voor deze route? Misschien wel, want de organisator vertelde Bron woensdagochtend dat er juist heel veel dingen georganiseerd zijn. Workshops, speurtochten, musea-bezoeken, spellen, sportactiviteiten, zelfs een bezoekje aan het PSV-stadion. Maar goed, bij dit Food-clubje zijn het dus vooral langsloop-stops: plekken om te ontdekken.

Vanaf de Effenaar lopen we na een kort ingelast spel met multiple choice-vragen over Eindhoven door naar het Stadhuisplein, waar een lunchpakket kan worden opgehaald. Onderweg daarheen vertelt intro-papa Kick dat de afgelopen dagen héél gezellig waren. “Maar op dit moment voel ik me wat minder. Grieperig, rillerig, koud, dan weer warm. Gewoon een beetje ziek.” Toch mag dat voor hem de pret niet drukken: hij loopt de hele route voorop met een grote JBL-box om zijn nek. De muziek hyped de intro-kinderen, waarvan een groot deel brak is, goed op.

Onder die brakke studenten bevinden zich ook Fie en Bente. De een heeft drie uur geslapen, de ander een nette zes. “We wisten niet zo goed wat we van deze tour moeten verwachten, maar volgens mij wisten de intro-ouders dat ook niet”, zeggen ze. “We hebben eigenlijk meer zin in het Vibes-festival vanmiddag.” En dat is eigenlijk al drie dagen het geval: het ochtendprogramma zien ze als een ‘moetje’, in de middag barst het feest los.

Tilburg

In Tilburg klinkt ondertussen het startsein van de City Tour op het Willemsplein na een boodschap van burgemeester Fleur Gräper - van Koolwijk. “Vorig jaar tijdens Purple zag ik een stad waar enorm veel energie hangt. Daar moest ik burgemeester van worden! En een half jaar later is me dat gelukt. Ongelooflijk bijzonder dat alle onderwijsinstellingen vandaag samen aan de slag zijn om de nieuwe studenten onze stad te laten ontdekken. De komende jaren gaan we Tilburg nog mooier en leuker maken.”

De City Tour voor 25 Pedagogiek-studenten die Bron mag volgen, start met een muziekroute door de stad. Na een goede twintig minuten wandelen volgt een korte introductie bij de eerste locatie: de nachtzuster. Binnen staat de ruimte vol rook en draait een dj muziek. Voor eerstejaarsstudent Lotte ziet vooral de bank er aanlokkelijk uit. “Het is dag drie, waarop we de cultuur van de stad moeten leren kennen, maar dat boeit eigenlijk niemand iets. We zijn hier gewoon voor de gezelligheid en de mensen.”

Twaalf stops
Na een half uur te hebben gezeten, weet intro-mama Lente genoeg. In het programma, met maar liefst twaalf stops, staan verschillende locaties waar geen opdrachten aan verbonden zitten. “Die skippen we, we gaan door naar de karaokebar waar we mogen zingen.” Dat levert twinkelende oogjes op bij de eerstejaarsstudenten. Maar eenmaal bij de karaokebar aangekomen, volgt een nieuwe teleurstelling. De bar is dicht. “We hadden beter uit kunnen slapen en vanmiddag naar het festival kunnen gaan”, aldus Lotte.

Bij een ander groepje met daarin eerstejaarsstudenten van de Juridische Hogeschool klinken soortgelijke geluiden. Na hun pauze zijn ze ruim op tijd bij de Schouwburg, waar ze hun route hervatten. Totdat een van de intro-moeders naar buiten komt. “We kunnen niet meer aansluiten. Het programma is te vroeg herstart en de volgende ronde begint pas over een uur."

Na kort overleg besluiten de begeleiders dat hun kinderen daar niet op hoeven te wachten. “Ga vooral iets leuks doen, trek je eigen plan. Pak een terrasje of ga een ijsje halen, en dan zien we elkaar vanmiddag weer voor het festival.” Daar zullen ze wellicht anderen treffen, want meerdere groepjes kiezen voor dat alternatief.

Venlo
Eerstejaars Informatica-student Kaylene loopt in Venlo de creativiteitsroute, die haar ontzettend goed bevalt. “We zijn begonnen in de bibliotheek, waar we een bingokaart vol activiteiten moesten afstrepen. Eenmaal compleet kregen we een aantal cadeautjes als aandenken.”

Na een korte stop bij een ijssalon leidt de tour naar Museum van Bommel van Dam, een museum vol moderne kunst. “Echt een leuke dag. Hoeveel dingen we precies gaan doen weet ik niet, maar we sluiten 'm wel af bij een café in de stad. Daar proosten we met een biertje, want ook dat hoort bij het studentenleven.”

Na een silence disco op maandagavond, gevolgd door een korte nacht, werden de nieuwe journalisten in spé dinsdagochtend om 08.15 uur bij MindLabs verwacht. Eerst was het tijd voor een dagstart, waarbij de slaperige ogen bij veel aanwezigen nog half dicht hingen, om vervolgens na een paar bakken koffie door te gaan met de bezoekjes van verschillende gastsprekers. Verspreid over meerdere groepen woonden de studenten drie sessies bij.

Op zoek naar Marlotte
Studenten konden aansluiten bij sessies met Gijs Sanders, presentator bij BNNVARA, en media-expert Victor Vlam. Maar ook met Lizzy Diercks, momenteel werkzaam bij DPG Media maar eigenlijk vooral bekend van de best beluisterde Nederlandse podcast ooit: ’Op zoek naar Marlotte’. Daarmee ging ze vorig jaar hartstikke viral vanwege het bizarre verhaal dat de podcast vertelt. Dat gaat namelijk over Annika, een medewerkster van de Kindertelefoon die jarenlang werd voorgelogen over een ‘ernstig mishandeld’ meisje dat - zo bleek later uit onderzoek van Lizzy Diercks - nooit heeft bestaan.

In een gesprek met studenten vertelt de journaliste hoe die zoektocht is gegaan, welke reacties ze kreeg en wat het onderzoek met haar heeft gedaan. “Ik vond het best heftig dat de podcast zo viral ging”, vertelt ze. “Dit verhaal gaat om echte mensen, het is echt gebeurd. Dat heeft wel wat me gedaan, maar natuurlijk niet zoveel als met de slachtoffers. En los daarvan ben ik natuurlijk ook trots dat het zo groot is geworden. Natuurlijk lig je onder een vergrootglas als iets viral gaat, maar ik denk dat je als journalist blij bent dat je gelezen wordt. Daar schrijf je immers voor.”

Diercks vertelt ook dat de tijd waarin zij journalist werd, heel anders is dan de huidige tijd. Waar Diercks dagenlang zocht naar allerlei documenten, hoeven studenten nu alleen maar op een paar AI-knoppen te drukken om diezelfde informatie te krijgen. “Dat maakt het allemaal wel een stuk makkelijker”, lacht ze. “Dan hoef je al dat vervelende werk niet meer te doen. Maar tegelijkertijd natuurlijk ook lastiger, want je moet je feiten wel extra goed checken.”

Dat is dan ook de tip die ze de nieuwe studenten wil meegeven: wees zorgvuldig. Publiceer pas een verhaal als je zeker weet dat alles klopt. Maar ook: “Lees iedere dag de krant. Of kijk naar nieuws via TikTok, social media, de televisie, wat dan ook. Consumeer iedere dag twintig minuten nieuws en je creëert binnen vier jaar tijd een kennisvoorsprong die heel veel anderen niet hebben.”

Goed beeld
Carmen, Tess, Fleur en Ilay, vier studenten die bij de sessie van Diercks aanwezig waren, kenden de podcast allemaal niet. Ze hadden er via TikTok wel over gehoord, maar hadden ‘m niet beluisterd. Toch vonden ze de dingen die de journaliste vertelde, heel interessant. “We krijgen vandaag een goed beeld van wat journalistiek precies inhoudt”, klinkt het. "Het is heel leuk dat we veel verschillende verhalen horen van diverse mensen die allerlei werkzaamheden in de journalistiek doen."

Precies wat de bedoeling was, vertelt mede-organisator Esmee. “We hebben met de gastsprekers geprobeerd een divers aanbod te verzamelen dat laat zien op welke manieren je in het werkveld terecht kan komen. Als podcast-maker, sportjournalist, maar ook als media-expert of onderzoeksjournalist. We willen laten zien dat er meerdere wegen zijn die naar Rome leiden, zodat onze nieuwe studenten met een open vizier de opleiding in kunnen gaan.”

Foto bovenin: Lizzy Diercks

In Eindhoven staat het programma maandag in het teken van een spellenmiddag. Over de campus verspreiden zich allerlei groepjes studenten, elk met een eigen kleur shirt. Roze, blauw, rood, wit, groen. Waar je ook kijkt: het is een oase van kleur.

Sommige eerstejaars kijken nog wat onzeker om zich heen, niet wetende wat te doen, wie aan te spreken of waar te zijn. Anderen zijn al druk met elkaar in gesprek. Zo ook de Mexicaanse Michelle en Spaanse Emrys, die hier vandaag allebei voor de eerste keer zijn voor de start van hun nieuwe studie International Communication.

Ze kennen elkaar pas een paar minuten, maar vinden nu al een gelijkenissen. Ze wonen allebei al twee jaar in Nederland, gaan dezelfde studie doen en kiezen beiden voor Fontys omdat ze het idee hebben dat vooral het praktische gedeelte een goede match zal zijn.

“Ik denk dat het heel leuk wordt. Ik weet nog niet veel over Fontys, ons rooster of de klassenindeling omdat we nog niet veel informatie hebben ontvangen, maar van de introductieweek heb ik goede verwachtingen”, zegt Michelle.

‘Festival skip ik’
Zowel Michelle als Emrys kijkt deze week het meest uit naar Purple Festival, dat donderdag plaatsvindt in Tilburg. Precies het evenement waar de nieuwe ICT-studenten Jamal en Diangelo (allebei 18 jaar oud) juist het minst naar uitkijken. Sterker nog: ze zullen er niet eens bijzijn.

“Ik ben er deze week elke dag bij, maar het festival skip ik. Te veel mensen, feesten, daar hou ik niet zo van”, zegt Diangelo. “We kijken meer uit naar vrijdag, dan gaan we met ICT naar de Efteling”, aldus Jamal. “Maar ik heb ook zin om nieuwe mensen te leren kennen en meer inzichten te krijgen van de studie.”

Een paar meter verderop zijn Social Work-studenten Kaelynn en Esmée druk bezig met een vossenjacht op docenten. Voor Kaelynn is het haar tweede introductieweek: dit jaar als mama, vorig jaar als eerstejaars. “Ik keek hier heel erg naar uit omdat ik het vorig jaar zo leuk vond toen ik zelf ging studeren”, aldus Kaelynn.

Naast haar staat Esmée, voor wie alles nog wel nieuw is. “Omdat ik met mijn 22 jaar wat ouder ben dan de gemiddelde eerstejaars, voel ik me een tikkeltje nerveus. Maar ik laat het allemaal lekker op me afkomen en dan komt het vast goed.”

Dure treinkaartjes
Onderweg naar het station heeft een groepje van vijf studenten Ondernemerschap & Retailmanagement het vooral over de kosten van het openbaar vervoer die deze week nog voor eigen rekening zijn. Voor de één is dat vanuit Venlo een stuk duurder dan voor de ander, die uit Tilburg of Boxtel komt.

“Onze ov-kaart gaat pas vanaf 1 september in”, klinkt het. “Of we het ervoor over hebben? We zullen wel moeten. Maar we hebben er wel zin in hoor, vooral in het optreden van Jonna Fraser op Purple Festival.”

Venlo begint eerder
Op Campus Venlo worden deze week 250 nieuwe studenten ondergedompeld in de wereld van Fontys. En dit jaar is het voor het eerst dat het introductieprogramma op maandag begint, in plaats van dinsdag. Dat heeft te maken met de centrale Purple-planning.

Normaliter vond op dinsdag de stadsdag in Venlo plaats, maar die is nu verplaatst naar woensdag. Dat zou betekenen dat de studenten elkaar, zonder een eerste opleidingsdag zoals vandaag, ontmoet hadden in Toverland.

Dat leek de organisatie geen goed idee, dus zijn alle studenten vandaag op de Limburgse campus uitgenodigd. Om deel te nemen aan een rondleiding, spellen te spelen, of een speurtocht te lopen.

Eerstejaars pabo-studenten Sebas, Sem, Fenne en Thomas hebben de rondleiding en een potje 30 Seconds al gehad. In de kantine aangekomen kijken ze voorzichtig om zich heen. “We konden hier een ijsje halen, maar krijgen het zo snel niet gevonden.”

Fijne sfeer
Dat mag de pret voor Sebas echter niet drukken. Hij heeft naar eigen zeggen twee eerdere opleidingen geprobeerd, maar voelt zich nu al op zijn plek in Venlo. “Er hangt een fijne sfeer, en iedereen is losjes. Dat gaat dus helemaal goedkomen het komende jaar.”

Verspreid over de campus kunnen studenten unicorn rijden, een levensgrote versie van Stef Stuntpiloot spelen en verschillende balspellen uitproberen. Eerstejaars Informatica-student Saif is met zijn intro-groep vooral druk bezig met de speurtocht. “Zo leren we meteen het campusterrein kennen, en dat is groter dan ik van tevoren had verwacht.”

Het oogt daarbij wel nog erg rustig op de campus, waarbij de aanwezige studenten vooral achter de papa’s en mama’s aanlopen en luisteren naar wat ze allemaal vertellen. Echt gefeest wordt er niet, maar dat is voor Saif ook geen enkel probleem. “Het is relaxed opstarten zo. We hebben kennisgemaakt met onze docenten en verschillende studenten die de opleiding al volgen, en kregen uitleg over hoe ons eerste jaar er hier in grote lijnen uit gaat zien. We hebben er zin in.”

Met allerlei activiteiten, festivals en spellen worden ze tijdens de introweek klaargestoomd voor het nieuwe jaar. Soms met veel muziek en drukte, soms juist met zo weinig mogelijk prikkels. En vooral dat laatste is tijdens deze editie van Purple nieuw.

De introductieweek ziet er in veel opzichten hetzelfde uit als voorgaande jaren. De maandag en dinsdag staan in het teken van opleidingsdagen, waarbij de nieuwe eerstejaars bijvoorbeeld met spel- en sportdagen kennis kunnen maken met elkaar, hun opleiding en hun studiestad.

Chill en mellow
Op woensdag vinden in alle Fontys-steden de City Tours plaats. Die zijn er ook al jaren, maar dit jaar is er een nieuwe invulling aan gegeven. De introductieweek is ingericht op zes persona’s die de typische eerstejaars in grote lijnen moeten omschrijven.

Bij het ene type staat het thema sport centraal, bij de ander creativiteit, muziek, chill, innovatie of een mix daarvan. De City Tours zijn op deze persona’s ingericht. Voor elk type student is tijdens de stadsdag een speciale route uitgestippeld met hotspots die bij het betreffende thema passen.

Eén van de tours staat bijvoorbeeld helemaal in het teken van het thema mellow hotspots, passend bij de student die niet compleet uit zijn dak wil en juist op zoek is naar meer rust en plekken om tot zichzelf te komen.

Dit thema keert ook terug in de overige Purple-activiteiten: het Purple-festival kent verschillende relax zones en er worden zowel op de stadsdagen als op het festival ‘Social Safety Hubs’ ingericht, waar studenten kunnen ontprikkelen en waar ze terecht kunnen als ze zich sociaal onveilig voelen.

Na de City Tours is er op woensdag in Tilburg het Square One Festival, dat in samenwerking met Yverta, Avans, Yonder, De Rooi Pannen, Tilburg University en de gemeente Tilburg georganiseerd wordt. Op hetzelfde moment vindt op het Stadhuisplein in Eindhoven het Vibes Student Festival plaats; een feest van Fontys, De Rooi Pannen, Summa, TU/e, St. Lucas en de gemeente Eindhoven.

Purple Festival
Voor de studenten die nog meer willen dansen en feesten, zijn er een dag later op Purple Festival ook genoeg opties. Er zijn twee muziekstages: de Talent Stage en de Music Stage.

Bij de Talent Stage treden dit keer niet alleen studenten van de Rockacademie op, maar ook studenten van andere Fontys-opleidingen. Zo prijkt bijvoorbeeld Haunted Reef op de line-up, een band die bij Fontys Technology vandaan komt. Daarnaast treden hier ook Fontys-talenten Hillegonda de Jong, Caribbean Community, Mauro en Ilja Therese op.

Het podium van de Music Stage wordt in chronologische volgorde beklommen door Demi Maria (15.30-16.30), Treasure: Bruno Mars Tribute Band (16.30-17.00), H4ZEL (17.00-18.00), Jonna Fraser (18.00-18.30), FeestDJRuud (18.30-19.30), Power Hour met Zany (19.30-20.30) en Nova Blue (20.30-21.30).

Verschillende area's
Los daarvan zijn er nog heel veel andere dingen te doen. Purple festival richt zich met deze editie namelijk niet alleen op muziek, maar ook op allerlei andere activiteiten die zich verspreiden over verschillende area's.

Sterker nog: daar ligt in de middag zelfs de nadruk op. “Voorheen startten we het volledige programma tussen 13.00 en 22.00 uur op de verschillende muziek stages”, legt Purple-projectleider Nicolette Koot uit.

“Maar dit keer gaan we het anders doen. Bezoekers kunnen tussen 13.00 en 16.00 uur de verschillende area's op het festivalterrein ontdekken, zoals de Innovation Space, Chill Area, Creative Garden, Foodcourt en een Sporthub. Ook deze zijn weer ingericht op die verschillende persona’s.”

“Pas daarna start het hoofdmuziekprogramma. Dat betekent niet dat de andere area's dan stoppen; die blijven gewoon doorgaan zodat bezoekers gedurende het hele festival de verschillende plekken kunnen bezoeken waar ze op dat moment behoefte aan hebben.”

Het hoofdmuziekprogramma eindigt om 20.30 uur omdat de eerste bussen – zoals die naar Limburg – dan al vertrekken. Er is nog wel muziek tot 22.00 uur, daarna eindigt het festival. De slaapplek regelen studenten - net als vorig jaar - gedurende de hele introductieweek zelf.

Tot slot wordt er wederom gewerkt met een in- en uitchecksysteem om te controleren of alle aanwezige studenten zich ook weer afmelden. “Purple 2026 is een editie met een nieuwe opzet, waar ruimte is voor iedereen”, zegt Koot nog.

Leden van het Utrechtsch Studenten Corps verspreidden in maart 2024 een ‘grietenlijst’, waarin de namen en telefoonnummers van zo’n dertig vrouwelijke studenten stonden, plus commentaar op hun uiterlijk en hun vermeende seksleven.

Komende maand moeten vier studenten voor de rechter verschijnen vanwege hun rol in het maken en verspreiden van de lijst. UVSV, de vrouwelijke tegenhanger van het USC, start nu een campagne tegen het gedachteloos doorsturen van zulke foto’s en lijsten.

Denk voor je doorstuurt, is het motto. In een filmpje vertelt een man als slachtoffer over de gevolgen van het doorsturen. “Ik ben nog nooit zo vaak bekeken en nog nooit zo alleen geweest”, zegt hij, terwijl studenten een foto aan elkaar doorgeven.

Een man
De makers kozen met opzet een man, vertelt UVSV-praeses Josephine Ang aan de NOS, omdat het niet alleen vrouwen treft. Volgens haar kan het iedereen overkomen, maar kun je ook zomaar degene zijn die iets doorstuurt.

Het (mannelijke) Utrechtsch Studenten Corps steunt de campagne. De vereniging werkt naar eigen zeggen aan een cultuurverandering.

Daar hebben de ouders van de getroffen vrouwen weinig vertrouwen in, zei hun advocaat vorig jaar. Ze waren verontwaardigd toen de sancties van de universiteit en hogeschool tegen het corps al snel weer werden opgeheven.

Foto boven: still uit genoemd Instafilmpje van UVSV

“Ik was op zoek naar een land met een hoog onderwijsniveau waar ik in het Engels kon studeren”, vertelt een internationale student aan Nuffic, de internationaliseringsorganisatie voor het onderwijs. “Nederland was dan een vrij voor de hand liggende keuze.”

Deze student is een van de 130 duizend die een hbo- of wo-opleiding in Nederland volgen. Aan de universiteiten komt 27 procent van de studenten uit het buitenland, aan de hogescholen is dat 9 procent. Waarbij Fontys met 6.000 buitenlandse studenten met afstand de hogeschool is met de meeste internationale studenten, meer nog zelfs dan sommige universiteiten.

Goed en goedkoop
Maar waarom komen ze hierheen? Met een vragenlijst en nadere gesprekken wilde Nuffic daar een vinger achter krijgen. Ongeveer 300 buitenlandse studenten werkten aan het onderzoek mee.

De uitkomsten daarvan zijn vrijwel identiek aan de serie die Bron publiceerde, en waarmee we ook dit studiejaar doorgaan, over de internationale studenten bij Fontys.

Er is in Nederland een groot aanbod van Engelstalige opleidingen, zeggen ze tegen Nuffic. Die opleidingen staan ook nog eens hoog aangeschreven en vergeleken met veel andere landen is het collegegeld laag.

Ook vinden de studenten het prettig dat Nederlanders gemakkelijk Engels spreken. Ze menen bovendien dat de kwaliteit van leven hier goed is: ze noemen bijvoorbeeld de veiligheid, maar ook de prettige balans tussen werk en privé.

Visum
Voor de meesten was Nederland de eerste keuze. Eén op de vijf had eigenlijk naar een ander land gewild. Zo wilde een deel liever naar het Verenigd Koninkrijk, maar gedoe met visums en hogere collegegeldtarieven zorgden ervoor dat ze toch voor Nederland kozen.

Er zijn ook redenen waarom ze weleens twijfelen of ze naar Nederland wilden komen, zoals het grote woningtekort: zeven op de tien studenten noemden dit aspect. Later bleek het vinden van een kamer vaak nóg moeilijker dan verwacht.

Ook merkten velen pas toen ze eenmaal hier waren dat de beheersing van de Nederlandse taal toch wel belangrijk is voor het dagelijkse leven. Met name in het sociale leven en bij het vinden van een (bij)baan blijkt het een uitdaging.

En natuurlijk zijn er ook ronduit teleurgestelde studenten. Bij meer dan tien procent kwamen de verwachtingen van Nederland niet overeen met de werkelijkheid. Ze voelden zich niet altijd welkom en kregen soms zelfs met discriminatie te maken. Dat komt misschien ook door de sfeer in de politiek, overwegen ze.

Politiek
De politiek staat inderdaad sceptischer tegenover internationalisering dan vroeger. Het vorige kabinet wilde het aantal internationale studenten terugdringen en bepaalde opleidingen dwingen om weer in het Nederlands te gaan lesgeven.

Het huidige kabinet biedt weer iets meer ruimte voor internationalisering, tot op zekere hoogte. Universiteiten en hogescholen hebben beloofd dat ze de komst van buitenlandse studenten zelf in goede banen leiden.

Purple, zoals de introductieweek hier al sinds jaar en dag heet, is een mooie manier om je een beetje thuis te gaan voelen bij Fontys. Of dat nu in Tilburg, Venlo, Eindhoven, Sittard of Den Bosch is. En waar je vanaf nu ook studeert: ga vooral ook naar het Purple Festival komende donderdag. Zo'n feestje voor alle studenten is er maar één keer per jaar.

Mocht je denken: waarom zou ik Bron volgen? Daar kom je vanzelf achter. Wij brengen interviews, filmpjes, nieuws en achtergrondverhalen over jouw studie, jouw toekomstige beroep, jouw medestudenten. En belangrijke dingen als nieuws over je studiebeurs, openbaar vervoer, kamernood, sport en alles wat voor jou relevant of leuk is.

De redactie wenst je in elk geval veel succes komend jaar. Goed je best doen? Tuurlijk. Maar vooral ook: have fun!

Dat het steeds eerder steeds leger is op de Fontyscampussen werd onlangs door Bron nog belicht. En nee, dat heeft niet alleen met tentamens en zomervakantie te maken. Sinds corona kiezen studenten en medewerkers er steeds vaker voor thuis aan de slag te gaan in plaats van op de campus.

Bron vroeg het bestuur al eens of daar, vanuit het oogpunt van communitybuilding en sociale en psychische gezondheid, niet iets aan gedaan gaat worden. Maar het bestuur vindt dat die verantwoordelijkheid op de eerste plaats bij de instituten en diensten zelf ligt.

Contrast
De (te grote) rust op de campussen staat in schril contrast met de buitenwereld. Het zijn onrustige, onzekere en niet al te leuke tijden. Corrupte machthebbers die doen waar ze zin in hebben, die oorlogen voeren terwijl de rest van de wereld mopperend maar niet handelend toekijkt. Of, in het geval van Soedan, niet eens moppert maar wegkijkt.

Een wankelende wereldeconomie die telkens bijna over het randje van een diepe afgrond kukelt. Bigtech dat, vooral met AI, almaar meer macht krijgt. Een minderheidscoalitie in Nederland die een al even wankelende regering vormde.

En ondertussen studeerde de student verder en doceerde de docent door. Ook bij Fontys. In alle rust. Want vergeleken met andere jaren valt op dat er dit studiejaar geen nieuwe hete hangijzers waren, geen rellen of felle discussies (à la mediatheken of affaire Dochy). Ook geen nieuwe zorgen, slechts de zorgen die er al waren, zoals over de krimp en de snelheid waarmee AI de wereld inclusief het onderwijs in zijn greep krijgt.

Aan AI valt niet zo heel veel te doen. En wat Fontys kan doen, doet het. De krimp in studentenaantallen lijkt, als de voortekenen niet bedriegen, zijn dieptepunt bereikt te hebben. Mogelijk zit er komend studiejaar zelfs weer een klein plusje aan te komen.

Hack en reorganisaties
Het grootste nieuws van dit jaar was toch wel de hack van Canvas die zowel studenten als docenten hard trof. Niet alleen bij Fontys, maar bij duizenden onderwijsinstellingen in de hele wereld. Dat krijg je ervan als je zo afhankelijk bent van Bigtech. De dienst I&T doet wat het kan. Maar 100 procent veilig gaat het nooit meer worden, zo wordt daar ook gesteld.

Natuurlijk waren er wel de reorganisaties bij HRM en Toegepaste Psychologie en Harp bij de diensten. Die hielden en houden de betrokken medewerkers flink bezig, maar het zal nog even duren eer duidelijk wordt wat daar voor hen de persoonlijke gevolgen van kunnen worden. Daar zullen in elk geval geen schapendrijvers meer aan te pas komen…

Bestuurlijk was er ook weinig schokkends aan dit jaar. Nog redelijk vers van de pers was het besluit van het college van bestuur om een aantal lectoraten te schrappen. Wel werd dat cvb van nieuw bloed voorzien. Jaapjan Zuidema trad in januari aan als opvolger van Frans Möhring.

Het was niet het enige nieuws over het cvb. Voorzitter Joep Houterman kondigde aan eind 2026 te vertrekken. Hij wil het stokje na acht jaar overdragen aan een nog te benoemen opvolger. Daarvoor vinden nu de gesprekken plaats. De bedoeling is dat de nieuwe voorman/voorvrouw net na de zomer bekendgemaakt wordt. [Tekst loopt door onder foto]

Opinies
Misschien geen spectaculair nieuws dus afgelopen jaar, maar wel genoeg opmerkelijk nieuws. Wat te denken van de opinie die Journalistiekdocent Jos Baijens schreef voor Bron en leidde tot een uitnodiging van en een gesprek met koning Willem-Alexander?

En dat was niet eens het best gelezen opiniestuk. Dat werd geschreven door ICT-docent Erdinç Saçan en nota bene al in december 2024 gepubliceerd. Hij pleit ervoor om studenten later naar school te laten komen, omdat onderzoek heeft uitgewezen dat zij minder goed ‘functioneren’ in de vroege uren. Erdinç deed ook van zich spreken met een boek, columns en opiniestukken over (onder meer) AI, ook op Bron.

Maar de best gelezen columnist ‘overall’ van deze Bron jaargang was Tina ten Bruggencate, waarmee voor het eerst de jarenlange hegemonie van Brons vaste huiscolumnist Rens van der Vorst werd doorbroken. Wiens column ‘Parkeerprobleem’ dan weer wel de meest gelezen van alle columns was.

Best verrassend is ook dat van alle Bron reviews de recensie van het jongste seizoen Tonnano de meeste lezers kende. En dat terwijl dit seizoen van de auteur een hele magere 5 kreeg. Of misschien wel daarom, je weet het niet. Alles is in cijfers te vatten tegenwoordig, maar die cijfers zeggen soms ook heel weinig.

Studenten
En dan de studenten. We hebben als Bron tal van succesverhalen opgehaald over studenten die iets opmerkelijks maakten of presteerden. Waarbij ‘Alampje’ de meeste aandacht trok en kreeg. 

Van een heel andere orde maar bijzonder fraai: de documentaire die Journalistiekstudenten maakten over de Tilburgse blikjeskoning. 

Ook bracht Bron talrijke internationale studenten voor het voetlicht. Vooral de serie over hoe die buitenlandse studenten het leren en leven in Nederland bevalt, werd goed gelezen en bekeken op Instagram. Dat zal als het aan de redactie ligt niet minder worden. Want als de voorspellingen kloppen en de ambities uitkomen, zal de internationale gemeenschap binnen Fontys alleen maar groter worden.

De keuze om naar Nederland te gaan, begon bij Tihomira als een grapje. Ze wist niet wat ze wilde studeren na de middelbare school en zag wat informatie over Fontys voorbijkomen. Ze grapte daarna bij haar ouders dat ze naar Nederland zou gaan om te studeren, maar dat is inmiddels gewoon keihard de realiteit geworden.

Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Vooral anders. Ik had niet zoveel verwachtingen, ik ging gewoon met de flow mee. In eerste instantie was het zwaar vanwege de cultuurverschillen en het alleen-zijn, maar nu vind ik het leuk om zelfstandig te zijn. De plek is leuk.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Ik vind het leuk dat het schoon, gestructureerd en vredig is. Wat ik minder vind, is het eten. Ik mis het eten van thuis.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Vooral bij de Lidl, omdat ik daar een tijdje heb gewerkt en het dicht bij mijn woning is. Daarna komt de Albert Heijn. Ik maak mijn eten graag zelf en eet heel gevarieerd, vaak een gerecht met vlees en groenten erin verwerkt.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Er zijn best wel wat dingen waarvan ik niet had verwacht dat ik ze lekker zou vinden, zoals paté. Ik had er nog nooit van gehoord, maar het smaakt eigenlijk best goed.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Ja, ik heb hier echt vrienden voor het leven gemaakt. Dat zijn vooral internationals. Het is niet zo moeilijk om hier vrienden te maken. Thuis ben ik wat minder sociaal en eigenlijk ben ik er hier pas achter gekomen hoe sociaal ik kan zijn.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Zelden. Maar als ik uitga, ga ik met andere Bulgaarse studenten. Meestal naar Stratum, of we spreken bij iemand thuis af.”

In vergelijking met Bulgarije, hoe is het leven in Eindhoven?
“Veel en veel duurder. In mijn land zijn de inkomens een stuk lager, en de prijzen hier zijn hoger. Maar ik ben er inmiddels aan gewend. Het enige waar ik niet aan kan wennen, zijn de benzineprijzen.

Verder voel ik me in Nederland een stuk veiliger dan in Bulgarije. Het is hier veel meer geordend, meer gestructureerd. Dat vind ik heel fijn.”

Wat mis je het meeste van thuis?
“Ten eerste het eten. Dat mis ik echt. Maar daarnaast natuurlijk ook mijn vrienden en familie, al spreek ik die gelukkig vaak via videobelletjes. Verder mis ik eerlijk gezegd niet zoveel.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Nederlanders zijn heel anders dan Bulgaren. We denken anders, zijn wat minder sociaal en maken minder snel vrienden. En we drinken misschien meer, maar feesten minder, we zijn wat meer gesloten op dat vlak. Neem bijvoorbeeld Stratum; daar is het super druk en ga je van kroeg naar kroeg. In Bulgarije is dat heel anders.

Nederlanders denken vaak dat we ‘wild’ zijn, een koude persoonlijkheid hebben. Maar dat klopt niet helemaal. Ook al houden we van onze eigen space, we zijn wel heel warm en beleefd. We zijn niet zo gesloten als veel mensen denken.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Initieel wel, want ik wil graag van de mogelijkheden gebruikmaken die Nederland te bieden heeft voor ICT-studenten. Er zijn hier namelijk heel veel IT-banen. Maar ik weet het nog niet zeker; we zien het tegen die tijd wel.”

Ben je door je studie bij Fontys anders naar de wereld gaan kijken?
“Ja. Mijn beeld is heel erg veranderd en het verandert nog steeds constant. Maar wel op een goede manier.”

Het is stagebureau-coördinator en afstudeerbegeleider bij Fontys Automotive Frank Steeghs die vorige maand op LinkedIn de noodklok luidde. Want hoewel Bron in januari dit jaar al een bericht deelde over het tekort aan stage- en afstudeerplekken, lijkt de situatie nauwelijks te zijn verbeterd. Steeghs riep bedrijven en organisaties daarom op: ‘Kijk nog eens of er ruimte is voor een stage of afstudeeropdracht. Met relatief weinig moeite kun je een groot verschil maken, en samen houden we talent in beweging.’

Een van die talenten is derdejaars Automotive-student Jules, die na zes telefoontjes naar hetzelfde bedrijf de moed langzaam in zijn schoenen voelde zakken. Steeds opnieuw kreeg hij te horen dat zijn gegevens zouden worden doorgegeven, maar een reactie bleef uit. “Het lastigste is om überhaupt contact te leggen. Je kunt mailen of bellen, maar vaak kom je uit bij een servicedesk of verdwijnt je mail ergens in een overvolle inbox. Dan hoor je gewoon niets meer.”

Meer dan de helft
Jules is echter niet de enige. Volgens Steeghs hebben pas 20 van de 46 studenten die in september willen starten met afstuderen een geschikte plek doorgegeven. “Dat betekent dus dat meer dan de helft nog geen definitieve plek heeft.”

Normaal gesproken moeten deze studenten begin juli duidelijkheid hebben over hun afstudeerplek, maar dit jaar kiest de opleiding ervoor om soepeler met die deadline om te gaan. “Doen we dat niet, dan bezorgen we studenten een half jaar vertraging terwijl zij daar vaak nauwelijks iets aan kunnen doen. Dat voelt allesbehalve eerlijk.”

Toch blijft de onzekerheid volgens de coördinator groot. “Ik ben heel benieuwd hoe de balans er op 1 september uitziet. Want als straks tien tot twintig studenten nog steeds geen plek hebben, hebben we echt een serieus probleem.”

Hoop voor Jules
Die problemen beginnen al vorm te krijgen, want er zijn studenten die in februari hadden willen beginnen met hun stage, maar pas maanden later een plek vonden. “Er zijn ook studenten die niets hebben gevonden, maar die vertraging haal je niet meer in.”

Jules ziet dat ook gebeuren bij zijn medestudenten. “Ik ken iemand die al een half jaar vertraging heeft omdat hij geen stage kon regelen. Een ander heeft ongeveer twintig bedrijven benaderd voordat hij eindelijk ergens terechtkon.”

Zelf nam Jules contact op met zo’n acht bedrijven, nog zonder definitief succes. Een studiereis naar Zwitserland bood gelukkig wel wat hoop. “Op een universiteit daar is mogelijk een stageplek beschikbaar, en er is nu één Nederlands bedrijf waar ik op gesprek mag komen. Waar het op uitloopt, weet ik niet, maar ik moet wel nog van alles regelen terwijl veel mensen al met vakantie zijn.”

Onzekerheden bij bedrijven
Dat studenten zoveel moeite hebben met het vinden van geschikte stage- en afstudeerplekken heeft volgens Mark Herman, accountmanager bij Centre of Expertise High Tech Systems and Materials (HTSM), alles te maken met economische onzekerheden in de technische sector. “Bedrijven weten niet goed wat de markt gaat doen en sommige organisaties hebben het afgelopen jaar mensen moeten ontslaan. Daardoor is er minder capaciteit om stagiairs te begeleiden, dus zijn bedrijven terughoudender geworden.”

Dat merkte de accountmanager al op tijdens Meet & Match, het jaarlijkse evenement waar studenten van Fontys Technology en bedrijven elkaar ontmoeten voor stages, afstudeeropdrachten en startersfuncties. “Normaal hebben we zo’n 250 bedrijven en ruim 150 speeddatetitels voor stage- en afstudeeropdrachten. Dit jaar stonden er ongeveer 215 bedrijven en waren er minder dan 100 speeddates.”

Voorzichtig vooruitzicht
Een duidelijk signaal dat er iets gaande is in de technologische wereld, al lijkt die wereld heel voorzichtig toch ook weer bergopwaarts te gaan. “ASML gaat weer meer produceren, en dat werkt uiteindelijk door in de hele keten. Ik verwacht dat bedrijven daardoor de komende periode weer meer ruimte krijgen om studenten aan te nemen.”

En die ruimte is waardevol, vindt zowel Herman als Steeghs. “Een stage is veel meer dan alleen een opdracht uitvoeren. Je leert hoe een organisatie werkt, ontdekt welk type bedrijf bij je past en ontwikkelt jezelf op professioneel gebied”, aldus Herman. Steeghs: “Praktijkervaring maakt onze studenten zelfstandiger en professioneler, en je merkt echt welke studenten al stage hebben gelopen.”

Geen eigen invloed
Of Jules zich daar binnenkort ook bij mag scharen, is voor nu nog even de vraag. Maar de student blijft hopen dat zijn zoektocht binnenkort eindigt. “Je doet drie jaar lang je best om alles op tijd te halen, dus dan zou het jammer zijn als je alsnog vertraging oploopt door iets waar je zelf eigenlijk geen invloed op hebt.”

Javier studeert Concept & Trend Development en koos voor zijn studie bij Fontys omdat hij Nederland een interessant land vond waarvan hij de cultuur veel op die van Spanje vond lijken. Ook voelde het niet al te ver van huis, wat hem goed deed.

Javier, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter wel. Nederland is een technologisch land met sociale mensen. Wel kun je je hier als international soms eenzaam voelen omdat locals allemaal al deel uitmaken van een community. Maar voor de rest heb ik niet te klagen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“De diversiteit in culturen die Nederland kent en de Hollandse keuken bevallen me heel goed. Ook leer ik hier veel nieuwe mensen kennen waar je redelijk snel mee klikt. Dat gebeurt thuis een stuk minder. Wat me tegenvalt? Ik mis een community voor internationals en degenen die zich eenzaam voelen. We zijn ver van huis, dus laten we vooral een veilige plek voor hen creëren.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Eten haal ik bij de Jumbo en voor huishoudartikelen ga ik naar Casa, Gamma of Action. Ik kookte vooral Mediterraans, maar die ‘touch’ ben ik een beetje kwijtgeraakt. Nu eet ik vooral schnitzel met friet en salade. M’n favoriet.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Het frikandellenbroodje. Dat was het eerste wat ik at toen ik in Nederland aankwam. Ik liep een supermarkt in omdat ik een gebakje wilde. Daar lag ie: een worst met saus in een pakketje deeg. Heel interessant, en ook erg lekker. Maar ik heb er nu te veel op, dus ben het een beetje tegengegeten.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Heel veel, maar vriendschap wordt hier wel anders gewaardeerd dan in Spanje bijvoorbeeld. Hier spreekt iedereen met elkaar af wanneer het uitkomt, maar thuis zijn we altijd met elkaar in contact. Daarom lijkt in Nederland vaak de diepere connectie in vriendschappen te missen.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Soms, maar ik ga vaker s’ middags op pad. Naar sociale evenementen met mijn vrienden bijvoorbeeld. Ik hou wat dat betreft iets meer van rust.”

In vergelijking met de Canarische Eilanden, hoe is het leven in Tilburg?
“Het is een stuk duurder, dat zeker. In Spanje betalen we veel minder belasting, bijvoorbeeld over producten, maar ook zaken zoals etenswaren en huur zijn hier aanzienlijk duurder dan thuis.”

Wat mis je het meeste van thuis?
“De zon, het echte Mediterraanse eten en de ‘sense of belonging’. Op de Canarische Eilanden ben je als persoon echt onderdeel van de gemeenschap, en dat mis ik hier.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Nederland is een stuk vrijer dan andere landen, ook democratisch gezien. Hier wordt veel meer aandacht gegeven aan mensenrechten, natuur en duurzaamheid. Aspecten waar andere landen niet zozeer naar kijken, maar die wel erg belangrijk zijn.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Ik werk nu naast mijn studie aan projecten voor verschillende bedrijven, dus ik ben zeker van plan om te blijven. Voor hoelang weet ik niet, maar dat zie ik dan wel weer.”

Ben je door je studie bij Fontys anders naar de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Zo ver van huis zijn heeft me veel geleerd. Vooral over mezelf op persoonlijk vlak. Ik ben anders naar mensen, relaties en omgangsvormen gaan kijken. Een nieuw perspectief dat ik anders niet gekend had, dus hier studeren is een hele ervaring.”

Er is jaren over gesteggeld, maar het kabinet heeft de knoop doorgehakt: er komt een verplichte stagevergoeding voor studenten in het mbo, hbo en wo. Daar is de ministerraad mee akkoord gegaan. 

Korte stages en stages in het buitenland worden uitgezonderd. Bovendien wil minister Letschert vooralsnog geen minimumbedrag vaststellen. Het zou bij wijze van spreken ook een vergoeding van 1 cent kunnen zijn. 

Maar studenten moeten er wel op vooruitgaan. Als de vergoedingen te laag blijven, kan ze toch een minimumbedrag prikken. Die mogelijkheid zet ze in haar wetsvoorstel, kondigt ze aan. 

Groot deel
“Veel studenten lopen een groot deel van hun studietijd stage”, zegt Letschert in een persbericht. “Stages zijn essentieel in de opleiding en in de voorbereiding op de arbeidsmarkt. Dat verdient erkenning én waardering, ook in financiële zin.” 

De komst van een wettelijke stagevergoeding was al afgesproken in het coalitieakkoord van D66, CDA en VVD. Maar met name de VVD heeft er moeite mee. De liberalen wijzen steevast op kleine bedrijven die zo’n vergoeding niet kunnen betalen. Het aantal stageplaatsen zou weleens kunnen afnemen. 

Voor dat laatste probleem hadden de regeringspartijen aanvankelijk een stagefonds bedacht. Zo stond het in de coalitieafspraken, maar daar ziet Letschert vanaf. Het gaat in de praktijk niet werken, schrijf ze in haar brief, “omdat er een groot risico is op onbedoeld gebruik en lastig is af te bakenen”. 

Reacties
De Landelijke Studentenvakbond is teleurgesteld dat er geen minimumbedrag komt: “Alles minder dan de 40 procent van het minimumloon is een belediging.” Dat zou voor een 21-jarige student in een stage van 40 uur per week een vergoeding van zo’n 1.000 euro betekenen. 

Bovendien ziet de LSVb een probleem met de handhaving: studenten moeten kennelijk zelf naar de rechter als hun stagebedrijf geen vergoeding uitkeert. De minister snapt dat dat een hoge drempel is, staat in haar brief, maar ze zoekt de oplossing in goede communicatie met de stagiairs zelf en hun stageaanbieders. Dat vindt de LSVb te weinig. 

Het Interstedelijk Studenten Overleg is tevreden dat er een verplichting komt, maar is net als de LSVb teleurgesteld. “Studenten verdienen meer dan alleen een schouderklopje voor al het werk dat zij doen”, staat in een persreactie. Het ISO noemde eerder een vergoeding van 560 euro. 

Het is overigens makkelijker gezegd dan gedaan om de stagevergoeding te verplichten, want wat verplicht je nu eigenlijk? De vergoeding is geen loon, anders vallen stagiairs onder het arbeidsrecht. Maar hoe moet je het dan zien? In een verkenning van ambtenaren stond afgelopen januari dat een ‘blijk van waardering’ juridisch gesproken de meest praktische opvatting van de vergoeding zou zijn.

Studenten van buiten de Europese Economische Ruimte zijn volgend studiejaar duurder uit in Vlaanderen. De universiteiten verhogen de collegegelden, nu de Vlaamse regering op de financiering voor deze studenten bezuinigt. 

Het is hoog tijd hiervoor, vindt de Vlaamse minister van Onderwijs. “Ik heb de prijzen al eens vergeleken met Nederland, Duitsland en Frankrijk. Wij vragen daar veel te weinig voor.” 

De Vlaamse universiteiten daarentegen balen ervan. Vorig jaar stelden ze nog voor om het collegegeld van alle studenten een klein beetje te verhogen, maar dat pleidooi vond geen gehoor. 

Duurder
Nu meldt dagblad De Morgen wat de nieuwe tarieven voor niet-Europese studenten worden. In Antwerpen bijvoorbeeld kost een bacheloropleiding komend studiejaar 4.300 euro in plaats van 3.100. De prijs voor een master stijgt van 5.800 naar 7.800 euro. Ook in Leuven en Brussel gaat het collegegeld omhoog. 

Studeren is goedkoop in Vlaanderen: het normale collegegeld is nog geen duizend euro per jaar. Voor niet-Europese studenten was het al duurder, maar nu universiteiten de kosten vrijwel helemaal zelf moeten dragen, gaan de tarieven dus flink omhoog. En hier blijft het waarschijnlijk niet bij. De Universiteit Antwerpen voorspelt volgend jaar opnieuw een flinke stijging. 

In vergelijking met Nederland zijn deze tarieven overigens nog steeds laag. En hier wordt het ook duurder. Toevallig startten studenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam deze week een petitie tegen een prijsstijging van 11.000 naar 14.000 euro bij de ene faculteit en van 30.000 naar 35.000 euro bij een andere. 

Studiepunten voor visum
De Vlaamse regering voert ook nieuwe regels in voor studievisa: alleen als studenten genoeg studievoortgang boeken, behouden ze hun visum. Halen ze te weinig studiepunten, dan moeten ze het land uit. 

De Vlaamse norm is straks: minstens de helft van de studiepunten in de eerste twee jaar. Daarna moeten het er elk jaar minimaal veertig van de zestig zijn. Dit nieuwe beleid lijkt sterk op de Nederlandse regel: niet-Europese studenten moeten hier dertig studiepunten per jaar behalen. 

Verengelsing
De Vlaamse koerswijziging komt niet onverwacht. Vlaanderen heeft sinds vorig jaar een nieuwe coalitie, geleid door de Nieuw-Vlaamse Alliantie. Samen met een linkse en een christelijke partij heeft deze coalitie de strijd tegen internationals geopend. 

De aanpak doet denken aan het vorige Nederlandse kabinet. Onderwijsminister Eppo Bruins kreeg in 2024 de opdracht om op internationals te bezuinigen en de verengelsing terug te dringen. Hij moest zo ongeveer een miljard bezuinigen op het hoger onderwijs. 

De Vlaamse coalitie wil nu tachtig miljoen euro bezuinigen op hoger onderwijs. Dat is dus veel minder, maar het Vlaamse hoger onderwijs is ook een stuk kleiner. In studentenaantallen ongeveer een derde van Nederland. 

Ook hebben Vlaamse universiteiten veel minder buitenlandse studenten. De meest internationale universiteit, de Vrije Universiteit Brussel, komt tot zo’n 25 procent. In Nederland ligt het gemiddelde al hoger en bij koploper Maastricht is het meer dan zestig procent. 

Verengelsing
De Vlaamse coalitie wil ook de positie van het Nederlands in het hoger onderwijs versterken. De regel is daar dat iedere Engelstalige opleiding ook een Nederlandstalige variant moet hebben. Er waren uitzonderingen mogelijk, maar die worden nu geschrapt. 

Het is de vraag of dat veel zin heeft. Uit een artikel van dagblad De Tijd blijkt dat veel van die Nederlandse varianten ‘spookstudies’ zijn en dat studenten in de praktijk naar de Engelstalige variant worden geduwd.

Studenten hadden meldingen gedaan over te hoge huren. De gemeente Amsterdam deed daarop onderzoek, samen met stichting !Woon. Daaruit bleek dat de verhuurder soms honderden euro’s per maand meer vroeg dan is toegestaan. “Studenten en jongeren zijn al jaren de dupe van verhuurders zoals deze, die misbruik maken van de extreme woningnood in onze stad”, zegt wethouder Zita Pels.

Het Parool meldt dat het om het bedrijf HiCondo gaat. De huurders zijn voornamelijk internationale studenten, die in studio’s wonen met eigen keuken en badkamer. In totaal betreft het zo’n 350 woningen.

De verhuurder moet binnen vier weken de huren verlagen. Doet HiCondo dat niet, dan riskeert het bedrijf een boete die kan oplopen tot honderdduizenden euro’s. Als verbetering uitblijft, kan de gemeente een stap verder gaan en het beheer van het pand overnemen. HiCondo kon vanmiddag nog niet inhoudelijk reageren.

Ingrijpen
Dankzij de Wet betaalbare huur uit 2024 kunnen gemeenten beter ingrijpen als huisbazen te veel huur vragen. Daar hebben ze echter nog weinig gebruik van gemaakt, vertelt een woordvoerder van de Woonbond.

“Amsterdam zet de handhavingsmogelijkheden precies in waar ze voor bedoeld zijn: studenten worden uitgebuit door te hoge huurprijzen, dus komt de gemeente naast de huurders staan om dit te veranderen. Andere gemeenten kunnen hier een voorbeeld aan nemen”, aldus de Woonbond.

Studenten zijn regelmatig de dupe van buitensporige huurprijzen. Internationals zijn de meest kwetsbare groep. Ze hebben vaak weinig kennis van de Nederlandse woningmarkt, moeten snel een kamer vinden en durven niet al te kritisch te zijn. Studentenvakbond LSVb stelde onlangs nog dat kameroplichters steeds verfijnder te werk gaan.

Housing hotline
De Landelijke Studentenvakbond heeft een housing hotline voor internationals met vragen over huren in Nederland. Afgelopen jaar kreeg de bond 263 vragen en meldingen binnen, vaak over oplichting en uitbuiting. Voorzitter Evy Kras vindt het positief dat Amsterdam de wet handhaaft: “Ik ben benieuwd hoe het afloopt en wat de gevolgen zullen zijn voor de studenten die er wonen.”

De hoge huurprijzen in Amsterdam staan niet op zichzelf. Het afgelopen jaar zijn de kamerprijzen in Fontyssteden Tilburg en Eindhoven fors gestegen, meldde Bron eerder dit jaar. Of de huren in deze steden hoger zijn dan is toegestaan, is niet duidelijk.

De titel van haar afstudeerproject: Automatische segmentatie van sterke zwaartekrachtlenzen in data van de Euclid-ruimtetelescoop. Een hele mond vol, erkent de student, en voor de leek ook niet eenvoudig te begrijpen. Saamie nam woensdag bij haar afstudeerzitting op de Fontys ICT Graduation Conference (zie kader onderaan) dan ook de tijd om uit te leggen waar ze mee bezig is. Want dat het belangrijk is, is wel duidelijk.

“De Euclid-ruimtetelescoop van ESA fotografeert enorme delen van de ruimte: ongeveer een derde van het hele waarneembare universum. In die beelden zitten zeldzame objecten verborgen, die sterke zwaartekrachtlenzen worden genoemd. Daarbij buigt een zwaar sterrenstelsel op de voorgrond het licht af van een verder weg gelegen sterrenstelsel erachter, zoals een lens in een bril dat doet. Daardoor lijkt dat verre sterrenstelsel uitgerekt in bogen of ringen”, legt Saamie uit.

In haar project heeft de ICT-student AI-tools gebouwd die twee dingen doen: eerst deze lenzen vinden tussen miljoenen objecten, en daarna voor elk systeem het beeld opsplitsen in verschillende onderdelen: het voorgrondstelsel, het afgebogen licht van het achtergrondstelsel en andere objecten die toevallig in de buurt staan.

Donkere materie 
Zwaartekrachtlenzen zijn volgens Saamie belangrijk voor onderzoek naar donkere materie. “Het grootste deel van de massa van een sterrenstelsel bestaat uit donkere materie, die onzichtbaar is. Via zwaartekrachtlenzen kunnen we toch zien hoe die massa verdeeld is.” Ook helpen de lenzen onderzoekers om meer te leren over donkere energie en de groei van het universum.

Tijdens de vijfjarige missie maakt Euclid beelden van zo’n 1,5 miljard sterrenstelsels. Slechts 0,01 procent daarvan bevat naar verwachting een sterke zwaartekrachtlens. “Dat volume is onmogelijk handmatig te doorzoeken”, zegt Saamie. “Daarom gebruik ik AI-netwerken. Tot nu toe zijn er al meer dan 70 miljoen sterrenstelsels doorzocht.”

Het AI-model van Saamie gebruikt transformers, vergelijkbaar met de technologie achter grote taalmodellen. Die techniek bleek vooral sterk in het herkennen van grotere en complexere lenssystemen, zoals lenzen op groeps- of clusterschaal. [tekst gaat verder onder de illustratie]

Maar niet alles is volledig geautomatiseerd. “Een van de functies van het AI-model is dat het elke afbeelding een score geeft voor hoe waarschijnlijk het is dat die een lens bevat. Vervolgens worden de systemen gerangschikt van hoog naar laag. De hoogst scorende beelden worden daarna visueel gecontroleerd door vrijwillige burgeronderzoekers en experts.” 

Wat haar AI-model zo bijzonder maakt, is dat het een stap verdergaat dan de meeste bestaande lenszoekers. Waar andere modellen alleen aangeven óf iets een lens is, splitst Saamies model het beeld pixel voor pixel op. Daardoor hoeven onderzoekers niet meer handmatig te bepalen welk licht bij welk object hoort. “Door dat proces te automatiseren wordt analyse op de schaal van Euclid haalbaar.”

Willie Wortel-moment
Haar Willie Wortel-moment kwam toen Saamie de aantallen met elkaar vergeleek. “De grootste verzamelingen sterke zwaartekrachtlenzen bestonden tot nu toe uit enkele honderden objecten, verzameld over tientallen jaren. Met deze methode werken we toe naar meer dan 10.000 lenzen uit één enkele datarelease. Toen besefte ik pas echt hoe groot dit kan worden.”

En dit is nog maar het begin van Euclids vijfjarige missie. Juist die schaal maakt het volgens Saamie zo waardevol: waar onderzoekers voorheen lenzen één voor één bestudeerden, kunnen ze straks tienduizenden systemen op dezelfde manier analyseren. Daardoor wordt het mogelijk om veel beter te onderzoeken hoe massa en donkere materie verdeeld zijn over sterrenstelsels.

Uitmuntend
Het afstudeerproject heeft grote impact op Saamies carrière. Haar eerste methodologische paper over het sterke-lens-zoeknetwerk verscheen tijdens de eerste publieke datarelease (DR1) van Euclid. Nu leidt ze nog twee nieuwe papers, die worden in november gepubliceerd in het vakblad Astronomy & Astrophysics, net als de eerste publicatie.

Voor een afstudeerder is het uitzonderlijk om publicaties binnen zo’n internationale onderzoekssamenwerking te leiden. Het was dan ook niet de vraag óf Saamie zou slagen, maar hóé. Haar eerste en tweede beoordelaar, stagebegeleider en een externe deskundige beoordeelden haar werk als uitmuntend. In september gaat ze aan de Master of Applied IT beginnen bij Fontys in Eindhoven.

Foto bovenin: de Euclid ruimtetelescoop

Baraa volgde een minor aan het Mexicaanse Instituut voor Technologie en Hogere Studies, kortweg Tec de Monterrey, in de gelijknamige stad Monterrey. Daar ligt ook het voetbalstadion waar onder andere de wedstrijden Tunesië - Japan, Zuid-Afrika - Zuid-Korea en natuurlijk Nederland - Marokko werden gespeeld.

Om alle voetbalfans van deze verschillende nationaliteiten te kunnen helpen en te woord te staan, ontwikkelde de Mexicaanse politie een AI-vertaler. Maar deze moest nog wel getest worden. “Daarom kreeg ik een oproep vanuit het International Student Office van mijn universiteit", vertelt Baraa. "Met de vraag of ik mee wilde helpen met het testen van de vertaler omdat ik Arabisch spreek, en hier in Monterrey ook een Arabisch land zou spelen. Andere internationale studenten die bijvoorbeeld Koreaans of Japans praatten, werden ook uitgenodigd.”

Automatisch vertalen
En zo geschiedde. Baraa maakte deel uit van een demonstratie waarbij verschillende politieagenten op een rij stonden. Allemaal droegen zij een bodycam, en het was aan de student om een van hen een vraag te stellen in het Arabisch. “Die agent drukte op een knopje waardoor mijn taal automatisch herkend en vertaald werd naar het Spaans. De agent antwoordde dan in het Spaans, wat door die bodycam weer vertaald werd in het Arabisch, zodat ik wist wat hij zei.”

Vragen die Baraa moest stellen waren typisch toeristische vragen. “Zoals de weg naar het stadion bijvoorbeeld, of de locatie van een bepaald hotel. Omdat dat soort vragen ook door WK-bezoekers gesteld zouden worden.”

Engels is niet vanzelfsprekend
Na de ‘oefendag’, waarin ook de burgemeester van Monterrey en de politiechef uitleg gaven over de tool en robothonden werden gedemonstreerd, kon de AI-vertaler daadwerkelijk ingezet worden tijdens het WK. Een belangrijke toevoeging volgens Baraa, omdat het ook niet vanzelfsprekend is dat de Mexicaanse politie en lokale bevolking Engels spreken.

Volgens de ICT-student, die voor deze ervaring AI al vaker implementeerde tijdens zijn opleiding en ook een semester Generatieve AI volgde bij Fontys, werkte de tool dan ook naar behoren. “Ik heb nu met eigen ogen in Mexico gezien hoe waardevol AI kan zijn. Zeker in een situatie waarin communicatie tussen mensen die niet dezelfde taal spreken een stuk makkelijker wordt gemaakt. Wat de meeste indruk op me maakte, is hoe makkelijk het was om de tool te gebruiken en hoe snel het antwoordde. Dat doorbrak echt de taalbarrière.”

De Jacques de Leeuw-prijs wordt ieder jaar uitgereikt aan twee studenten van Fontys Academy of the Arts, waarmee talentvolle kunstenaars zich verder kunnen ontwikkelen. Dit jaar wonnen studenten Ilse Groeneveld en Linh Búi Le Huyen. Zij ontvingen beiden een cheque van 10.000 euro.

Ilse Groeneveld, student Docent Beeldende Kunst en Vormgeving, won met haar project ‘Kijken doe je samen’. 

Kunst vanuit materiaal
Ze vat haar werk samen als een kunsteducatieve beschouwingsmethode waarin ervaring, materiaal en de dialoog over kunst centraal staan. “Het is een methode die begint vanuit materiaal waarbij leerlingen de kans krijgen naar kunstwerken te kijken zonder dat ze meteen moeten verwoorden wat ze zien.”

Daar is het huidige kunstonderwijs volgens de student voornamelijk op gefocust. “Maar met mijn methode, gebaseerd op de doelgroep vmbo-basis en kader, draai ik dat eigenlijk om. En is het materiaal wat gebruikt wordt juist een heel belangrijk uitgangspunt.”

Met het geldbedrag wil Ilse haar methode verder gaan ontwikkelen. Niet alleen voor de huidige doelgroep, maar ook voor bijvoorbeeld havo en vwo. “Zodat leerlingen op hun eigen niveau kunst kunnen ervaren, voelen, kiezen en vergelijken. ‘Kijken doe je samen’ maakt kunstbeschouwing toegankelijker voor iedereen.”

Toegankelijker
De tweede hoofdprijs van 10.000 euro was voor Linh Búi Le Huyen, student aan het Conservatorium. Met haar cellospel wist ze de jury op verschillende momenten compleet in te pakken. “Ze bezochten meerdere concerten van me waarin ik diverse stukken speelde van de zestiende tot twintigste eeuw, waardoor ik in aanmerking kwam voor de hoofdprijs”, vertelt Linh over de jury die de prijs simpelweg aankondigde met de reden: “Meer woorden zijn niet nodig”. 

Linh weet ook al waar ze haar prijzengeld aan uit gaat geven. “Onder andere aan doorontwikkeling van mijn eigen cellospel, maar ik wil ook dat klassieke concerten beter toegankelijk worden voor Tilburgers. Nu betaal je voor een concert in dit genre gauw twintig á dertig euro per kaartje, maar met het prijzengeld kan ik ook een concertreeks ontwikkelen waar een toegangsticket bijvoorbeeld maar vijf euro kost. Zo wordt klassieke muziek een algemener groter goed.”

Karlijn had voor haar vertrek naar China haar vizier eigenlijk gericht op het Nederlands Kampioenschap voor profwielrensters. Maar toen de mogelijkheid ontstond om Nederland te vertegenwoordigen in China, besloot ze na overleg met haar ploeg en trainers om naar het World University Championship te gaan. “Dit is mijn laatste jaar als student en dit toernooi wordt eens in de twee jaar georganiseerd. Bovendien was ik nog nooit in China geweest, dus ook m’n ploeg begreep dat dit een unieke kans was.”

Een kans waar ze zich officieel gezien niet eens voor hoefde te kwalificeren, want aanmelden via de site voldeed al. “Vanuit ieder land worden zes wielrenners geselecteerd, maar er waren weinig aanmeldingen. Daardoor kreeg ik meteen een ticket naar het WK”, lacht de wielrenster.

Topsportmentaliteit
Karlijn vertrok zonder grote uitgesproken verwachtingen naar China. Niet alleen omdat ze niet wist wat haar te wachten stond, maar ook omdat het reguliere wielerseizoen al maanden onderweg is en zich daardoor niet op haar absolute top voelde. “Daarom wilde ik niet per se presteren, maar vooral genieten van China en kijken wat mogelijk was." 

Die ontspannen houding veranderde echter snel. Want tijdens de teamtijdrit, waarin Karlijn Nederland vertegenwoordigde met vijf andere studenten, behaalde ze de tweede plaats. “Toen dacht ik: wacht eens even, misschien zit er toch wel meer in. Mijn focus verschoof meteen van niet alleen genieten, naar ook willen winnen.”

Pure winst
Dat lukte nét niet. Ook op het criterium-onderdeel, een wedstrijd die bestaat uit meerdere kortere ronden over hetzelfde parcours, pakte Karlijn zilver. Geen ‘pure winst’ op competitief gebied dus, maar toch nam de Vastgoedkunde-student meer mee naar huis dan de twee medailles: een nieuw perspectief. “Ik kwam daar als topsporter, omdat ik dat ook ben. Maar andere studenten en deelnemers waren ook vooral student, die daarnaast fanatiek sporten.”

Karlijn leeft naar eigen zeggen ‘heel erg in een topsportbubbel’, waarin alles draait om trainen, wedstrijden en presteren. “Maar hier sprak ik studenten die vooral veel plezier uit hun sport halen. Daar heb ik van geleerd. Want het wielerseizoen is nog lang en ik was mentaal al best moe, maar dankzij deze ervaring heb ik weer plezier gekregen in wat ik mag doen.”

Medailles en ontmoetingen
Dat is voor Karlijn misschien wel de belangrijkste prijs die ze mee naar huis neemt. “Ik heb gezien hoe belangrijk het is om naast de topsport ook iets anders te hebben, zoals een afgeronde studie. De medailles zijn prachtig, maar de mensen die ik heb ontmoet en de gesprekken die ik heb gevoerd, ga ik ook nooit meer vergeten.”

Smombie is een samentrekking van de woorden ‘smartphone’ en ‘zombie’. De term, in 2015 verkozen tot jeugdwoord van het jaar in Duitsland, is ingegeven door mensen die als een zombie over straat lopen met hun smartphone. “Daardoor krijgen ze een ander loopje en zijn ze afgesloten voor alles wat er om hen heen gebeurt”, zegt Rens van der Vorst. Hij initieerde de smombierun samen met collega Frans Mouws.

De ICT-docenten vonden de term symbool staan voor hoe de bevolking tegenwoordig verslingerd is aan smartphones. En dus dachten ze: misschien kunnen we dit op een ludieke manier aanpakken door te kijken hoe hard mensen kunnen lopen terwijl ze naar hun telefoon kijken. “Dat gaan we donderdag testen bij een sportdag van Fontys Educatie, waar zo’n 160 studenten aan meedoen", aldus Mouws.

Mini-games
Tijdens de sportdag lopen de studenten verschillende smombieruns, waarbij ze per persoon – het liefst gekleed in een zombiepak en besmeerd met zombieschmink - 400 meter afleggen. Dat doen ze terwijl het toepasselijke nummer ‘Zombie’ van The Cranberries uit de campusspeakers knalt en ze op hun telefoon twee minigames spelen, waardoor ze gedwongen worden naar hun scherm te blijven staren. Bij de spelletjes moeten ze zombies neerschieten en ontwijken.

“De app met daarop de games is door een ICT-student gebouwd”, vervolgt Van der Vorst. “De spelletjes zijn vrij makkelijk. Die zou je zittend of stilstaand niet spelen omdat ze dan gewoon saai zijn. Maar dat verandert als je ze rennend speelt; dan worden ze een stuk moeilijker. Als je te vaak een zombie mist, ben je af. Degene met de snelste finish-tijd wint twee tickets voor Walibi Fright Nights.”

Olympische sport
Mouws, die het experiment zelf drie keer deed en geen enkele keer de finish haalde, hoopt dat de smombierun na donderdag ook op andere plekken in Nederland georganiseerd zal worden. Misschien zelfs wel wereldwijd. “We gaan de software gratis beschikbaar stellen”, zegt hij, aangevuld door Van der Vorst: “Ik zeg niet dát het een Olympische sport wordt, maar dat zou natuurlijk wel leuk zijn.” 

Benieuwd naar de beelden van deze smombierun? Houd onze socials donderdag in de gaten!

Josh koos voor zijn studie bij Fontys omdat hij als inwoner van Curaçao een Nederlands paspoort heeft. Daardoor krijgt hij financiële steun van de overheid om hier te studeren. Ook wist hij van tevoren dat Fontys een goede ICT-opleiding heeft.

Josh, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter. Ik dacht dat het heel moeilijk was om me aan te passen aan Nederland, maar als je open-minded bent is het verrassend makkelijk.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“De mensen, de sfeer en het samen studeren met anderen vind ik het leukst. Wat me tegenvalt? Dat de lessen en docenten soms onvoorspelbaar kunnen zijn.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Als ik wat minder geld heb ga ik naar de Lidl, maar als ik iets extra te besteden heb de Albert Heijn. En als het echt tegenvalt qua budget eet ik vaak diepvriespizza’s.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Het frikandelbroodje. Voordat ik hier kwam had ik het nog nooit op, maar het is verrassend lekker. Zeker nadat je een paar biertjes op hebt.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker, en dat is ook best makkelijk. Vooral met internationals. Met Nederlanders gaat ook wel, zeker als je met ze drinkt.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Regelmatig zelfs, en dan ga vooral naar Stratum.”

In vergelijking met Curaçao, hoe is het leven in Eindhoven?
“Sowieso duurder, maar ook veiliger. Hier durf ik ’s avonds buiten te blijven zonder dat ik steeds waakzaam moet zijn over wat er in mijn omgeving gebeurt.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Het weer. Als twintig procent van m’n dagen hier net als thuis waren was het mooi geweest, maar het is hier vaak een stuk slechter.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Ik heb natuurlijk Nederlands geleerd omdat ik in Curaçao geboren ben, maar de straattaal die ze hier gebruiken of de manier waarop dingen gezegd worden, maken communiceren soms nog best moeilijk.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Dat denk ik wel. Werken in Nederland is op verschillende vlakken voordelig, dus die kans is aanwezig.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Absoluut. Zowel negatief als positief, want je kunt je als student tegelijkertijd overal of helemaal nergens druk om maken.”

Het is onder andere te zien op campus Stappegoor in Tilburg. Het gebouw waar de Juridische Hogeschool is gevestigd lijkt zo goed als uitgestorven, en ook in de campustuin lopen amper mensen buiten. Gebouw P8 kent nog wat gevulde lokalen, maar ook daar is het niet bijster druk.

Gebouw P1 lijkt de meeste bedrijvigheid te kennen. Een aantal studenten loopt naar buiten na een les, en een enkeling komt net vanuit het parkeerterrein – waar overigens meer dan genoeg plekken vrij zijn – het gebouw binnengelopen. Onder hen twee studenten van de pabo. “Eigenlijk is het puur toeval dat wij er vandaag wel zijn. Wegens onze minor en stage zijn we hier al ruim een half jaar niet meer geweest, maar vandaag moeten we even een en ander regelen”, laten de studenten weten. Dat het zo rustig is op de campus was hen nog niet opgevallen.

Aanpassen in werk
Wie het wel opvalt zijn verschillende medewerkers in P1. Een aantal van hen, werkzaam bij beveiliging, catering en schoonmaak, zit gezamenlijk aan een tafel in de kantine voor overleg. “Je merkt steeds meer aan de parkeerterreinen dat auto’s wegblijven. Waar het gedurende het schooljaar bomvol staat, wordt het nu iedere week minder en minder”, laat een beveiligingsmedewerker weten. Toch veranderen zijn werkzaamheden niet met de uitblijvende drukte. “Of er nu veel of weinig mensen zijn, de regelmaat in ons werk blijft.”

De cateringmedewerkers proberen echter wel rekening te houden met de afnemende drukte. Al is dat niet altijd mogelijk. “We vragen geregeld aan bijvoorbeeld roostermakers wat de verwachting is qua drukte zodat we daar onze bestellingen op aan kunnen passen, maar als de helft van een klas niet op komt dagen, zit je alsnog met een overschot.”

Herkenbaar beeld
Dat het zo rustig is op de campus ligt volgens de medewerkers onder andere aan het mooie weer en de tentamenperiode die vaak voor de vakantie valt. Maar ook de mogelijkheid om thuis te werken en online colleges te volgen speelt parten. “En dat nekt het leven op de campus.”

Ook cmr-voorzitter Marije Dahmen-Bezemer herkent het gegeven dat campussen steeds eerder leeglopen. “Veel instituten en opleidingen worstelen hier enorm mee. Zowel op studenten- als op medewerkersniveau.” Volgens haar worden er dan ook tal van activiteiten georganiseerd om het effect tegen te gaan, maar succes blijft daarin uit.

Dat ligt volgens de voorzitter deels ten grondslag aan de coronaperiode, waarin zowat iedereen verplicht werd thuis te werken. “Dat is daarna gebleven, en het lijkt alsof het de laatste tijd steeds meer wordt.”

Verwachtingen studenten
Volgens Dahmen-Bezemer moet er daarom een gesprek plaatsvinden. Welke verwachtingen hebben studenten? Moet een docent fysiek of digitaal aanwezig zijn? En hoe zit het met de aanwezigheid van studenten zelf tijdens lessen en colleges? Het antwoord op die laatste vraag is al duidelijk: “Dat percentage is schrikbarend laag aan het worden. Zorgelijk vanwege de studieresultaten die hier onder kunnen lijden, maar ook voor de docenten. Een zo goed als lege klas is niet leuk lesgeven.”

Dat brengt ook weer andere discussies op gang, weet de cmr-voorzitter. “Om aanwezigheid bijvoorbeeld weer te verplichten, of door het percentage toe te voegen aan eindcriteria. Iedereen probeert een modus te vinden om te zorgen dat studenten terugkomen, en dat is een hele lastige.”’

De vraag is alleen: waarom zijn ze niet aanwezig? Vinden ze het te makkelijk, zijn ze veel aan het werk naast hun studie, vinden ze het niet interessant, past de lesmethode niet? “Dat zijn allemaal vragen die ertoe doen.”

Afleiding en ruimtetekort
Dahmen-Bezemer hoort daarnaast ook signalen van studenten dat zij ontzettend afgeleid raken van de omgevingen die Fontys kent, zich daardoor niet kunnen concentreren en daarom thuisblijven. “We moeten dus op zoek naar de juiste mix waarin studenten juist op school willen zijn en zich prettig voelen om hun studie te volgen.”

Ook medewerkers kampen daarmee. “Wij horen van diensten die verhuizen naar Rachelsmolen dat ze maar zeer beperkte werkplekken toegewezen krijgen. Opleidingsteams moeten bijvoorbeeld werkruimten delen met minder dan de helft aan werkplekken voor het aantal medewerkers dat in een team zit. Er wordt dan aangegeven dat wanneer het 'vol' is men ergens anders moet gaan zitten. Het nut van ‘op Fontys’ aanwezig zijn voelen ze dan niet meer, waardoor ze thuisblijven.”

Gesprek aangaan
De afwezigheid van personeel en studenten is dus een bekend probleem, verspreid over heel Fontys. De oplossing? “Leg ten eerste de vraag neer bij de juiste personen en blijf alert dat je de mensen waarover het gaat meeneemt in het gesprek."

Drie maanden lang maakte Neeltje deel uit van een Tanzaniaans gastgezin. Geen kamer in een complex met meerdere studenten dus, maar ook geen studieroosters vol collegedagen. De derdejaars pabo-student dompelde zich onder in een heel andere soort buitenlandervaring. “Ik heb lesgegeven op privéscholen, overheidsscholen, een dovenschool en organisaties voor straatjongeren. Niet alleen leerzaam, maar ook levensveranderend.”

Neeltje werkte voornamelijk met de straatjongeren, waar ze twee dagen per week naartoe ging. “Om te kijken hoe het met ze gaat en ondersteuning te bieden, maar ook om te sporten en spelletjes te spelen. Zo hebben we heel wat uren gespendeerd aan Uno en touwtjespringen, maar ook aan dansen en tekenen.”

Grootste verschillen
De derdejaarsstudent gaf voornamelijk Engelse les en sportlessen. Dat ging niet altijd gemakkelijk. “De kwaliteit van het Engelse onderwijs daar is niet zoals we dat hier kennen, dus dat maakte het soms best lastig om les te geven. Uiteindelijk hebben we dat op weten lossen met de inzet van een vertaler, veel spelletjes en Engelse liedjes. Zo wisten we kinderen toch de taal te leren.”

Hoewel Neeltje op verschillende scholen lesgaf, werd zij vooral door de klassengrootte op de openbare overheidsscholen volledig overrompeld. “Ze hebben daar klassen met ruim 150 kinderen. Daar schrok ik echt van. Zoiets kom je in Nederland absoluut niet tegen.” [Tekst gaat verder onder de foto's]

Ook het dagelijks leven in Iringa stond haaks op haar leven thuis in Nederland. “Koken doen we hier op kolen, wassen doe je met de hand en de dag staat voornamelijk in het teken van je leven onderhouden. Op een langzamer tempo dan dat we gewend zijn.”

Dat was soms een uitdaging voor de student, maar gelukkig houdt ze daarvan. Daarom koos ze ook voor ‘een ander soort minor dan normaal’. “In Nederland was ik ook al meer geïnteresseerd in het speciaal onderwijs, en de projecten hier sloten daar heel goed op aan.”

Neeltje wist haar reis op verschillende manieren te bekostigen. Ze spaarde volop voor haar ervaring, maar won ook een Scholarship. “Voor vertrek deed ik een soort sollicatie middels een filmpje waarin ik uitlegde wat ik wilde leren. Dat mogen alle studenten doen die voor hun minor buiten Europa gaan. Samen met twee medestudenten won ik die beurs, ter waarde van 2.500 euro.”

Waardevolle waarderingen
De student ontving ook een uitwonende beurs van DUO. Allemaal mooi meegenomen, hoewel het leven in Tanzania vele malen goedkoper is dan in Nederland. “Hier kun je voor vijf euro per dag meer dan prima leven. Als je uiteten gaat, kost het je wellicht 10 euro. Maar voor een flinke maaltijd vol groente en fruit ben je hier nog geen 3 euro kwijt. Ga je echt iets toeristisch doen, dan betaal je natuurlijk de Europese prijzen, zoals ik bijvoorbeeld heb gedaan voor een safari. Maar ook dat is het waard.”

Terugkijkend op haar reis is Neeltje vooral dankbaar voor de ervaringen die ze in Tanzania op heeft gedaan. “Ik had vooraf nooit verwacht dat ik zoveel nieuws over mezelf en anderen zou leren. Er is wat dat betreft zoveel meer dan Nederland, Europa en het westerse leven. En dat ben ik door deze reis veel meer gaan waarderen. We kunnen in ons landje zo goed zeuren over de kleinste dingen, terwijl je ook dankbaar kunt zijn voor alles wat je hebt. Hoe klein het ook is. Dat is denk ik de mooiste les die ik geleerd heb.”

Studenten konden niet naar college, tentamens werden online afgenomen, verenigingen en cafés moesten hun deuren sluiten. De coronacrisis gaf het hoger onderwijs, en vooral de studenten, een flinke klap.

De Tweede Kamer wil lessen trekken uit de pandemie en houdt een parlementaire enquête. Die gaat vooral over de afwegingen en de strategie van de overheid tijdens de crisis: hoe werden de belangen afgewogen, hoeveel invloed hadden adviseurs en lobbyisten, was er ruimte voor kritiek?

“Geen fraaie oplossingen”
Maandag verscheen voormalig onderwijsminister Van Engelshoven voor de enquêtecommissie. Volgens haar hield het kabinet de belangen van jongeren altijd in het oog, maar moest het virus nu eenmaal bestreden worden. “Fraaie oplossingen bestonden niet.”

Het online onderwijs voor studenten was vooral bedoeld om te voorkomen dat zij over grote afstanden zouden reizen en zo het virus zouden verspreiden. Dat er soms voor lange sluitingen werd gekozen, was mede voor de uitvoerbaarheid: je kunt moeilijk van week tot week bepalen of studenten naar de collegezaal moeten of toch thuis moeten blijven.

De commissie probeerde de vinger achter de keuzes van het kabinet te krijgen: hoe werd het lot van jongeren afgewogen tegen het mogelijke voordeel van de maatregelen? Van Engelshoven wist het niet meer precies.

Ze somde vooral op hoe het kabinet de pijn voor studenten probeerde te verzachten, zoals versoepeling van het bindend studieadvies en verlenging van de studiefinanciering. Hoe dan ook moest het onderwijs doorgang blijven vinden.

In het uiterste geval – de regeling stond al klaar – kon het onderwijs met een coronatoegangsbewijs gaan werken, waarbij je alleen naar college kon als je was gevaccineerd. Dat moest je dan met een QR-code aantonen. Het is uiteindelijk niet gebeurd.

Advisering
Het Outbreak Management Team (virologen en andere wetenschappers) was “in de advisering vrij dominant” en hanteerde vooral een gezondheidsperspectief, zei Van Engelshoven. Terugkijkend vindt ze dat er meer balans in de advisering had mogen zitten: “Het zou goed zijn geweest als er op eenzelfde manier over de welzijns- en mentale aspecten geadviseerd zou zijn.”

Of de afwegingen dan anders zouden zijn geweest? Van Engelshoven weet het niet, maar volgens haar stonden de problemen van studenten haar tijdens de pandemie helder voor de geest. “Wij deden wat nodig was, zoveel mogelijk oog hebbend voor de belangen van jonge mensen.” Toch kon het niet anders dan dat het onderwijs online moest, dacht ze.

Zo ging het gesprek steeds: Van Engelshoven verdedigde haar eigen rol en de maatregelen van het toenmalige kabinet, terwijl ze ook pleitte voor bredere advisering over het welzijn van jongeren.

Meer maatwerk
Verder vond ze dat het ministerie van Onderwijs eigenlijk nauwer betrokken had moeten worden bij het opstellen van de coronamaatregelen. Dan had zij de kennis en kunde van de onderwijsinstellingen beter kunnen benutten. En dan was er misschien meer maatwerk mogelijk geweest. Maar ook hierover deed ze geen harde uitspraken: het zou heel ingewikkeld zijn geweest, gaf ze toe.

Duurden de sluitingen van hogescholen en universiteiten te lang voor jongeren, wilde de commissie weten. Van Engelshoven: “Ja, voor mijn gevoel altijd te lang. En zeker als je nu kijkt wat het met jonge mensen heeft gedaan. Maar niet te lang als je kijkt wat nodig was om dat virus te bestrijden.”

Als je op het internet zoekt naar lifehacks tegen de hitte kom je van alles tegen: van het invriezen van een natte doek voor in je nek, de gordijnen sluiten zodat de warmte van je ramen niet naar binnen straalt, met natte sokken voor de ventilator gaan zitten en rondlopen met een paraplu tegen de verzengende zon. Slimmigheden om je te beschermen tegen oververhitting.

Maar wat doen studenten en medewerkers om het hoofd koel te houden? Water drinken, zeggen de meesten. Veel water drinken. Cas, tweedejaarsstudent Fysiotherapie, drinkt op dit moment wel drie liter per dag. “Als ik thuis ben, doe ik ook nog ijsklontjes in mijn glas. En soms eet ik  een waterijsje.” Mila, derdejaars Vastgoedkunde, vult elke dag haar thermosfles met ijskoud water en vult deze gedurende de dag steeds bij. “Niet met water uit de kraan, maar met tapwater, dat op verschillende plekken is te krijgen op de campus.”

Een eerstejaarsstudent Accountancy legt elke avond een halve fles water in de vriezer en vult deze in de ochtend aan met water. “Dan blijft je water veel langer koel, en je kunt hem steeds bijvullen. Het duurt best lang voordat al het ijs is gesmolten.” Hewa, die de minor Circulaire Economie volgt, zweert naast water en andere koude drankjes bij yoghurt. “Omdat het een verkoelend effect heeft op je lichaam.”

Sneller afkoelen door theedrinken
Lana, derdejaars Vastgoedkunde, laat het water staan en kiest juist voor warme thee. “Ik heb eens gelezen dat het drinken van thee in de zomer helpt om af te koelen door een tijdelijke verhoging van de lichaamstemperatuur. Je lichaam past zich aan door de temperatuur te laten dalen, waardoor je sneller afkoelt.”

De airco is ook populair onder studenten en medewerkers. Mila blijft veel binnen bij de airco, net als de eerstejaarsstudent Accountancy. Ze kunnen dan beter en langer studeren, zeggen ze. Medewerker Jeroen deelt een handige truc: “In de avonduren zet ik de ramen tegenover elkaar open. Eén ventilator laat ik warme lucht naar buiten blazen, en een andere laat ik koelere lucht naar binnen blazen door de ventilator met de achterkant naar het raam te plaatsen.”

Vloerkleed eruit, voetbad erin
Jeroen heeft meer tips. “Overdag helpt het om flessen ijswater voor mijn ventilator te zetten. En soms zet ik een koud voetbad onder mijn bureau. Dat helpt echt om snel af te koelen.” Lana haalt in de zomer haar vloerkleed weg en zet haar voeten op de koelere vloer. Maar niet iedereen kan thuisblijven en slimmigheden toepassen om koel te blijven. Soms moet je wel naar de campus komen. Cas en Hewa moeten allebei bijna een uur reizen met de bus. “Er rijden veel oude bussen rond waarvan de airco het niet doet”, zeggen ze. Dan blijven ze liever thuis.

Toch zijn ze maandagmiddag allebei naar campus Rachelsmolen gekomen. Hier is het goed te doen, vinden ze. “Als je binnen zit tenminste, buiten is het veel te warm.” Dat blijkt: het campusterrein is vrijwel uitgestorven. Een enkeling zit in de schaduw van een boom of gebouw. Maar nooit lang. En dan valt het oog van de verslaggever op een duo dat pal in de zon zit met hun laptops voor zich op een picknicktafel.

De eerstejaarsstudenten Medisch Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken (MBRT) snappen de verwarring. “Een kwartiertje maar. We hebben de hele dag binnen gezeten en dan is een beetje zon best lekker”, zegt Jitske. “Een duik in een zwembad zou nog fijner zijn”, zegt Femke. Jitske is het met haar eens. “Thuis in de tuin kan het, maar hier helaas niet.”

Luchtige kleding en een papieren waaier
Wat wel kan, is een waaier maken om jezelf koelte toe te wuiven. Hewa laat zien hoe het werkt. Ze vouwt een post-it – meestal gebruikt ze een groter papier – om en om in de lengte als een trappetje van ongeveer één centimeter breed. Ze houdt het opgevouwen papier aan het uiteinde met duim en wijsvinger vast en vouwt hem aan de andere kant open. En voilà, een waaier. Altijd en overal te gebruiken.

Daarnaast zorgt Hewa ervoor dat ze zich met zulke hoge temperaturen luchtig kleed. “Ik draag dan vooral katoenen en linnen kleding”, zegt ze. Goede tips voor haar studiegenoot Jasper die thuis wel wat meer koelte kan gebruiken. “Mijn kamer bestaat voor 80 procent uit raam, en mijn donkere gordijnen houden de warmte ook niet echt buiten. Het is dan zo donker dat het voelt alsof ik in een grot zit. Nee, dan ga ik liever naar school of de bibliotheek om te studeren.” [tekst gaat verder onder de video]

Woonruimte vinden is niet makkelijk. Zeker niet voor internationale studenten, die vaak vanuit het buitenland zoeken. Ze kunnen niet even aanbellen bij de geadverteerde kamer om te kijken of die wel echt te huur is.

Hogescholen en universiteiten moeten hun internationals beter waarschuwen tegen de vele oplichters op de kamermarkt, zegt voorzitter Evy Kras van de Landelijke Studentenvakbond in een telefonische toelichting. “Voor veel studenten komen de waarschuwingen nu te laat.”

Complexer
De LSVb heeft een housing hotline voor internationals met vragen over huren in Nederland. Afgelopen jaar kreeg de bond 263 vragen en meldingen binnen, staat in een nieuwe rapportage. De bond ziet een trend: de problemen waar studenten tegenaan lopen worden steeds complexer.

Evy Kras: “Veel problemen werken op elkaar in. Studenten zitten bijvoorbeeld zonder huurcontract in illegale onderhuur en kunnen de huisbaas niet bereiken als ze een kapotte gootsteen hebben of als ze last hebben van bedwantsen.”

Ook worden de scams steeds geraffineerder, zegt ze. “Het is moeilijk om te zien wat nep en wat echt is.” Vooral op Facebook is oplichterij schering en inslag. Internationals zijn zoveel tijd kwijt aan het driedubbel controleren van aangeboden kamers, dat ze er “wantrouwend en gestrest” van worden, zegt de bond.

Sommige bedriegers steken veel tijd en moeite in hun verhaal. Ze geven zelfs referenties op: de contactgegevens van een huurder, die de student desgevraagd vertelt dat alles snor zit. Ja, betaal maar gewoon de huur vooruit. En de borg. En daarna de ‘verzekeringen’… Pas na het derde betaalverzoek meldt de student zich bij de LSVb: is dit wel in de haak?

Politie
Slachtoffers zijn er vaak honderden euro’s aan kwijt en de politie doet er weinig tegen, staat in het rapport: “Zaken worden afgedaan als een civiele kwestie of zouden niet binnen de bevoegdheden van de Nederlandse politie vallen, omdat de studenten op een kamer reageerden vanuit het buitenland.”

Wat kan de politie doen? “Het is soms ook lastig om oplichting te bewijzen”, zegt Kras. “Het zou wel goed zijn als de politie cijfers bijhoudt over kamerscams. Maar er moet ook betere voorlichting komen.”

De onderwijsinstellingen moeten internationals zo snel mogelijk van de kamernood op de hoogte brengen, vindt ze. Inmiddels doen ze dat ook wel. Kom niet naar Nederland als je geen kamer hebt, zeggen ze.

Dat heeft misschien wel effect, denkt Kras, maar sommige studenten zijn eigenwijs: “Als ze hier heel graag een opleiding willen doen, houdt de kamernood ze niet tegen.” En dan zijn ze dus kwetsbaar voor bedrog.

Nederland was eigenlijk niet de eerste keuze voor de Poolse Maja, maar het lesprogramma van Fontys leek haar erg interessant. Nu woont en studeert ze in Eindhoven.

Maja, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“De opleiding kent een creatieve en open benadering. Soms zou ik willen dat het programma wat meer structuur bood, maar die vrijheid maakt wel veel individuele invulling mogelijk. Nederland zelf vind ik erg leuk. De mensen zijn aardig en direct, maar ook heel behulpzaam.”

Wat vind je het leukst aan Nederland? En wat het minst leuk?
“Het leukste is het gemeenschapsgevoel. Nederlanders zitten bij verschillende verenigingen, ze sporten veel en ze drinken bier (ook veel) samen, en ik vind het leuk om daar bij betrokken te mogen zijn. Wat ik het minst leuk vind, is het weer. Dat is echt de grootste afknapper aan Nederland: al die regen en hoe je dat door je huid je botten in voelt kruipen, zelfs als het miezert. Maar ja, zolang het niet mijn dagelijks leven verstoort, is het geen groot probleem.”

Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot meestal?
“Jumbo! Ik ga naar de Jumbo vanwege de korting en het puntensysteem, maar ik heb ook een Bonuskaart bij Albert Heijn om dezelfde reden, dus eigenlijk allebei. Ik ga ook af en toe naar Poolse supermarkten, omdat ik de kwaliteit van sommige producten daar gewoon echt beter vind. Echt een aanrader! Ik hou heel veel van pasta en van dingen die je snel kunt klaarmaken en dan voor een paar dagen kunt bewaren. Ik vind Pools eten natuurlijk ook heel lekker, maar dat is meer vanwege de sentimentele waarde. In Nederland heb ik de gefrituurde snacks leren kennen, zoals bitterballen en kaassoufflés. Ik vind ze echt niet lekker genoeg om elke dag te eten, maar ik moet toegeven dat ik wel minstens één keer per week kaassoufflés eet met mijn volleybalteam.”

Ga je weleens op stap?
“Soms. Niet wekelijks, soms niet eens maandelijks, maar ik bén wel veel uitgegaan. In het begin was mijn favoriete club de RGB Silent Disco Bar, maar ik vind dat een beetje eentonig worden, met weinig variatie in de muziek. Dus nu ga ik meestal naar De Spijker of ik ga voor shotjes naar een shotjesbar.”

In vergelijking met Polen, hoe is het leven hier?
“De prijzen in Nederland zijn hoger, maar relatief is het leven hier goedkoper, omdat je hier ook meer betaald krijgt. Ik voel me even veilig als thuis in Polen, maar dat komt ook omdat ik er erg Nederlands uitzie. Ik word ook vaak in het Nederlands aangesproken, omdat mensen denken dat ik hiervandaan kom.”

 Wat mis je het meest van thuis?
“Sowieso mijn familie. Ik mis mijn moeder en het samen avondeten en kletsen over het dagelijks leven.”

Heb je al vrienden voor het leven gemaakt?
“Ik hoop het wel! Ik heb echt geweldige mensen leren kennen hier. Ik heb mijn beste vriendin leren kennen in het vliegtuig op weg naar Nederland. Sowieso is het wel makkelijk om nieuwe mensen te leren kennen op Fontys, omdat er zo veel evenementen en activiteiten zijn voor studenten.”

Waarin wijken Nederlanders het meest af van jouw cultuur?
“Ik zou de oprechtheid van Nederlanders zeggen, vooral op de werkvloer. In Polen is er een heel duidelijke hiërarchie op de werkvloer. Daar noem je je baas niet eens bij de voornaam en mag je niet ingaan tegen wat ze zeggen. In Nederland heb je een gelijkwaardige werkomgeving waarin je gewoon input mag geven en mensen accepteren dat.”

Ben je van plan om na je opleiding in Nederland te blijven?
“Ik zie wel hoe het gaat. Ik studeer in februari af en dan blijf ik waarschijnlijk nog wel even. Ik wil hier graag een paar jaar werkervaring opdoen, maar als ik ergens anders een mogelijkheid krijg, ga ik die kans wel pakken.”

Ben je door je studie anders naar de wereld gaan kijken?
“Ja, zeker. Door hier te gaan studeren ben ik erachter gekomen dat het eigenlijk helemaal niet zo moeilijk is om in het buitenland te wonen. Het is op sommige punten wel lastig, maar over het algemeen viel het heel erg mee. Ik ben er ook echt door veranderd, door nieuwe mensen te leren kennen van over de hele wereld en met ze in gesprek te gaan. Ik denk niet dat je ergens anders zo open-minded wordt als hier.”

Het mentale welzijn van jongeren staat onder druk. Sinds de coronapandemie is de situatie iets verbeterd, maar nog altijd heeft ruim tachtig procent van de studenten weleens last van gevoelens van angst of depressie, bleek uit onderzoek in november. Wat is daarin de rol van het onderwijs? 

In een brief aan de Tweede Kamer schreef minister Letschert enkele weken geleden dat er een “ander perspectief” nodig is op studentenwelzijn, omdat de individuele, zorggerichte manier van werken het onderwijs “overvraagt”. Volgens haar moet het onderwijs soms ook ‘nee’ durven zeggen tegen studenten. Daarmee sluit zij aan bij een advies van de Onderwijsraad. 

Maar volgens de Landelijke Studentenvakbond moet de politiek ook kritisch kijken naar het onderwijs zelf. Samen met studentenorganisatie ISO en scholierencomité LAKS heeft de bond een brandbrief gestuurd naar de minister. Ze willen onder meer dat het bindend studieadvies wordt afgeschaft. 

“Er zijn structurele problemen in het onderwijs en de maatschappij waar jongeren de dupe van zijn”, stelt Maaike Krom, voorzitter van de LSVb. “Dat heeft niks met weerbaarheid te maken maar met de prioriteiten van de politiek.” 

De minister stelt dat universiteiten en hogescholen zich moeten richten op onderwijs en niet de rol van psycholoog kunnen overnemen.
“Daar zijn we het mee eens. De onderwijsinstellingen moeten niet verantwoordelijk zijn voor het mentale welzijn van studenten, dat is natuurlijk ook niet hun expertise. Maar dat betekent niet dat zij zich moeten terugtrekken. De problemen van studenten liggen immers deels in het onderwijs zelf.” 

Wat moet er dan veranderen?“
We zeggen al jaren dat het bsa te veel prestatiedruk veroorzaakt, terwijl het geen goed middel is. Onderwijs zou moeten draaien om leren en persoonlijke ontwikkeling, maar dat raakt soms ondergesneeuwd in de warboel van cijfers. De minister laat het aan de instellingen zelf over, maar dit is een structureel probleem. Als inmiddels uit onderzoek duidelijk blijkt dat het bsa niet werkt, dan moet je in de politiek stappen gaan zetten.” 

Krom verwijst naar een omvangrijk onderzoek waaruit bleek dat de helft van de weggestuurde studenten de opleiding uiteindelijk wel succesvol zou hebben afgerond. Ook Zuyd Hogeschool schreef onlangs een kritisch rapport. Met name mannen zouden door het bsa benadeeld worden. Maar universiteiten zien er nog wel voordelen in: het zou werken als een stok achter de deur. 

Inmiddels wil de Tweede Kamer dat de minister hierover in gesprek gaat met instellingen.
“Dat is een goede start, maar het kan niet alleen bij een gesprek blijven. Het is onderdeel van een breder probleem, namelijk de prestatiedruk onder jongeren. De beste maatregel die nú genomen kan worden is afscheid nemen van het bsa.” 

Jullie pleiten ook voor een vaste plek voor welzijn in het curriculum.
“Er zijn al goede voorbeelden bij sommige instellingen, zoals mentorgroepen, waarin oudere studenten eerstejaars wegwijs maken. Maar het zou ook goed zijn als er meer inhoudelijke vakken over welzijn komen. Het probleem is dat veel van dit soort activiteiten extracurriculair zijn, maar daarmee bereik je niet altijd de studenten die er baat bij hebben.” 

“Daar ligt ook een rol voor het ministerie. Wat wij het liefst willen zien is dat het ministerie een minimum stelt: je moet ten minste dit-en-dit op orde hebben op het gebied van studentenwelzijn.” 

Hoort enige uitdaging en prestatiedruk niet bij studeren?
“We zeggen niet dat er geen enkele vorm van uitdaging mag zijn in het onderwijs, maar de druk ligt nu gewoon té hoog. Momenteel is er één maat en wie daarvan afwijkt moet een ingewikkeld traject doorlopen om een uitzondering te krijgen. Dat is een systeemprobleem en vraagt om een systeemoplossing.”

“Er is veel gebeurd sinds de laatste keer dat we elkaar in januari spraken. We hebben er een hele periode op zitten en ook de laatste periode is al bijna afgelopen. In het derde blok zijn we druk bezig geweest met de gemeenteraadsverkiezingen. Het begin daarvan ging supergoed, maar op de dag van de verkiezingen overleed mijn oma, waardoor ik daar niet bij kon zijn.

Ik liep wat achterstand op. In de week van het overlijden van mijn oma zou ik namelijk mijn portfolio in moeten leveren, maar ik had twee van de drie opdrachten nog niet kunnen voltooien. Ik miste ook een feedbackmoment, maar gelukkig mocht ik mijn werk twee weken later alsnog opsturen en heb ik alles gehaald. Ik ging voor een ‘voldoende’, maar kreeg uiteindelijk een ‘goed’. Daar was ik echt heel blij mee.

En het was ook nodig, want ik wil in augustus stage gaan lopen in Curaçao en de hele reis daarvoor is al geboekt. Mijn stage gaat echter alleen door als ik mijn propedeuse haal, en daar moest ik zowel de derde als vierde periode voor halen." [Tekst gaat verder onder de foto's]

"De vierde periode is in volle gang en staat in het teken van de Europese Unie. In het kader daarvan zijn we een paar weken terug een dagje naar het Europees Parlement in Brussel geweest, waar we de persruimte mochten zien, een rondleiding door de plenaire zaal kregen en een persconferentie bij mochten wonen.

De persconferentie was leuk om mee te maken, maar duurde met anderhalf uur ook net iets te lang. Er waren tal van journalisten uit heel veel verschillende landen aanwezig die allemaal een andere taal spraken (al dan niet met een onverstaanbaar accent) en het hadden over onderwerpen waar ik niks vanaf wist. En ik had heel veel honger. Dus ik was er al snel uit dat dit niet iets is wat ik ambieer voor mijn toekomstige carrière.

Naast Brussel hebben we deze periode ook nog een ander tripje op de planning staan. Maandag vertrekken we met de klas naar Praag, waar we in contact willen komen met journalisten om het te hebben over de verminderde persvrijheid in Tsjechië. Maar uiteraard gaan we daarnaast ook lekker zwemmen en naar kroegjes, want het wordt prachtig weer.

Na Praag moeten we nog een weekje naar school, daarna hebben we vakantie. Het is nog wel even spannend of ik alles haal, omdat ik – zoals ik al zei – héél graag naar Curaçao wil. Maar ik doe echt mijn best en sta er redelijk goed voor. Ik heb vertrouwen in mezelf, nu maar hopen dat mijn docent dat ook heeft. Het plan is om op 21 augustus naar Curaçao te vliegen. Tot die tijd ga ik eerst nog naar Mallorca met mijn beste vriendin, werken, geld verdienen en een afscheidsfeestje geven. Ik hou wel van een feestje en dit lijkt me een goede reden om er een te organiseren!”

Pas drie weken geleden lukte het de studente om sporadisch weer contact te krijgen. Ze weet nu dat haar familie en vrienden nog leven, maar ook dat hun bestaan volledig is ontwricht door de aanhoudende onrust in haar geboorteland en het conflict met de Verenigde Staten.

Parmida is in 2018 naar Nederland gevlucht en heeft inmiddels een Nederlands paspoort. Maar de situatie in Iran houdt haar dagelijks bezig. Bron sprak haar daar in januari ook al over. “Studeren gaat moeizaam. Ik moet passages soms wel tien keer lezen voordat de stof goed tot me doordringt. Mijn gedachten gaan steeds naar alles wat er in Iran gebeurt en de mensen die daar het slachtoffer van zijn, ook hier in Nederland.”

Internetblokkades
Parmida weet dat ze niets aan de situatie kan veranderen, maar wat ze wel kan doen is er zijn voor de Iraniërs in Nederland en bewustzijn creëren bij mensen die verder af staan van het gebeuren. Zo biedt ze een luisterend oor, sluit ze soms aan bij protesten in Eindhoven en steunt ze initiatieven om geld in te zamelen voor hen die het hard nodig hebben.

En die zijn er genoeg, zegt ze. “Sommige Iraanse studenten bij Fontys die ik ken, kunnen hun collegegeld of de huur niet meer betalen." Dat komt bijvoorbeeld door de hoge inflatie in Iran waardoor geld minder waard is geworden, en door het ontbreken van regulier betalingsverkeer vanwege internetblokkades. "Deze studenten zijn slachtoffer van een situatie waar ze niets aan kunnen doen. Dat raakt me enorm.” 

Mentale en financiële problemen
Fontys herkent dit beeld. Er studeren dit jaar ruim negentig Iraanse studenten bij de hogeschool. Een deel meldt zich met zorgen op mentaal, financieel of praktisch vlak. Ze kloppen aan bij contactpersonen op de instituten, bij decanen of direct bij team Lesgeld. “Het exacte aantal studenten dat zich meldt, is daarom lastig aan te geven”, zegt Yuri van Antwerpen, beleidsmedewerker inschrijving en internationalisering bij Studentenvoorzieningen.  

Volgens zijn collega Sander Waulthers, consultant studentbegeleiding en studentenwelzijn, is het van belang het onderwerp bespreekbaar te maken in het onderwijs en een luisterend oor te bieden op alle plekken in de organisatie. “Studenten kunnen daarvoor terecht bij studentenpsychologen en studentendecanen. Naast studiebegeleiding en uitstelmogelijkheden, kunnen studentendecanen studenten doorverwijzen naar Lesgeld voor een betalingsregeling. Het gaat om maatwerk per situatie en student.”

Soms wordt er doorverwezen naar externe hulp. Waulthers: “Fontys heeft in alle regio’s waarin zij actief is contact gelegd met huisartsenvoorzieningen en lokale partners om de toegankelijkheid van zorg voor studenten te versterken. We werken daarbij samen met regionale initiatieven die gericht zijn op internationale studenten en met gemeentelijke voorzieningen, zoals wijkteams en financiële ondersteuningsorganisaties. Zo proberen we iedereen te helpen.”

Afdeling Lesgeld
Wat betreft financiële steun is Fontys gebonden aan de geldende wet- en regelgeving. Wel brengt ze studenten met financiële problemen in contact met de medewerkers van de afdeling Lesgeld. “Samen wordt gekeken naar de financiële situatie en kan een betalingsregeling worden afgesproken. Een klein deel van de Iraanse studenten geeft aan deze ondersteuning nodig te hebben en maakt hier ook gebruik van”, aldus Waulthers. 

Dat niet alle studenten in de knel komen, heeft mogelijk te maken met de bron van hun financiële middelen. Een deel van hen ontvangt bijvoorbeeld ondersteuning van familieleden die woonachtig zijn buiten Iran.

Het voltijds collegegeld voor niet-EER-studenten wordt elk jaar opnieuw vastgesteld en bedraagt tussen 9.740 en 12.480 euro. Studenten die moeite hebben het bedrag op tijd te betalen, krijgen het advies de mogelijkheden van een (particuliere) studiebeurs te onderzoeken. Ook maakt Fontys Iraanse studenten attent op de mogelijkheid om in Nederland te werken. Niet-EER-studenten mogen zestien uur per week werken of fulltime in juni, juli en augustus.

Geen betalingsherinnering
Met het oog op de (mogelijk) kwetsbare financiële situatie van Iraanse studenten stuurt Fontys hen dit studiejaar geen automatische betalingsherinneringen en volgt bij een eventuele betalingsachterstand geen uitschrijving bij de opleiding. Zo wil de hogeschool extra stress onder Iraanse studenten voorkomen, omdat een uitschrijving impact kan hebben op de verblijfsvergunning van de student.

Een klein lichtpuntje is een recente uitspraak van de Raad van State. Persoonlijke omstandigheden, zoals oorlog of familieomstandigheden, kunnen voortaan meerdere jaren meewegen bij de beoordeling van studievoortgang. Dat kan voorkomen dat een verblijfsvergunning wordt ingetrokken.

De situatie van Iraanse studenten heeft ook de aandacht van de Vereniging Hogescholen (VH). “De aanpak is nu nog grotendeels decentraal geregeld; hogescholen proberen studenten zo nodig individueel te helpen. Dat lukt nog, maar deze manier van werken loopt wel tegen grenzen aan”, zegt een woordvoerder.

De VH volgt de situatie daarom actief. “We stemmen voortdurend af met hogescholen en we zijn momenteel in gesprek met de ministeries van Onderwijs en Buitenlandse Zaken, de IND en gemeenten over aanvullende (centrale) oplossingen.”

"Teruggaan is geen optie"
Parmida hoopt dat er snel tijdelijke oplossingen of uitzonderingen komen voor Iraanse studenten, zoals die er eerder ook waren voor Oekraïense studenten. Want de consequenties zijn groot, zegt ze. “Als je je collegegeld niet kunt betalen en je verblijfsvergunning verloopt, loop je het risico dat je terug moet. Maar teruggaan is geen optie. Iran is niet veilig.”

Als de situatie Parmida zelf even te veel wordt, gaat ze naar een studiecoach op wie ze kan terugvallen. “Met haar deel ik regelmatig mijn zorgen.” Ook de meeste docenten denken met haar mee. “Haal ik de laatste toets niet, dan mag ik hem herkansen.” Ze weet al dat ze overgaat naar het vierde studiejaar. Een hele geruststelling, aldus de studente.

Hulp nodig? Studenten kunnen meer informatie vinden op onder andere Fontys Helpt en  Fontys Routekaarten. 

Hoe lager je maatschappelijke positie, hoe zwaarder je straf, concludeerden twee jaar geleden De Groene Amsterdammer en Investico over het Nederlandse rechtssysteem. “Het OM gaat vaker over tot vervolging, de rechter verklaart je vaker schuldig en je wordt vaker naar de gevangenis gestuurd”, schreven ze. Het WODC, een onafhankelijk kennisinstituut van het ministerie van Justitie en Veiligheid, keek naar 2,5 miljoen rechtszaken en komt nu tot een soortgelijke conclusie: laagopgeleiden krijgen zwaardere straffen dan mensen met een hbo- of wo-diploma. 

In opleiding
Vooral opmerkelijk zijn de cijfers over volwassenen die ‘een opleiding volgen’. Dat kunnen studenten in het hoger onderwijs zijn, maar ook mensen in een avondopleiding, zegt Sunil Choenni, de chief science officer van het WODC en lector aan de Hogeschool Rotterdam.  

Voor dezelfde delicten is het ‘totale sanctiepakket’ voor studenten gemiddeld 54 procent lichter dan voor mensen zonder werk of opleiding. Ze krijgen lagere boetes en hoeven minder vaak naar de gevangenis. Het WODC keek ook naar andere factoren, zoals de woonsituatie, de positie op de arbeidsmarkt (werkend of in een uitkering) en het inkomen. Verdachten met een sterkere sociaaleconomische positie komen minder vaak voor de rechter, omdat ze vaker een schikking treffen met het Openbaar Ministerie. Alleen al daardoor zijn hun straffen minder zwaar, want alleen de rechter kan een gevangenisstraf opleggen. 

Migratieachtergrond
Het WODC keek ook naar de migratieachtergrond van verdachten. Die heeft minder impact op de strafmaat dan het inkomen, opleidingsniveau of de woonsituatie. De onderzoekers merken daarbij op dat ze alleen naar formele ‘verdachten’ keken. Misschien worden ze wel vaker staande gehouden door de politie, maar daar gaat het onderzoek niet over. 

Soms is het verklaarbaar dat studenten lagere straffen krijgen, legt Sunil Choenni uit. Na een straf moet iemand ook weer terugkeren in de maatschappij. “Door iemand op te sluiten kan die niet naar college, terwijl een opleiding er juist voor kan zorgen dat iemand het leven weer op de rails krijgt. Misschien dat studenten daarom vaker een andere straf krijgen, bijvoorbeeld een taakstraf gecombineerd met een geldboete, in plaats van celstraf.” 

Maar Choenni denkt niet dat alle verschillen goed uit te leggen zijn. “Wellicht snappen hoogopgeleiden het systeem beter, of kunnen ze tijdens de behandeling van een zaak beter met de rechter praten. Of ze snappen beter hoe ze spijt moeten betuigen. Maar de vraag is of dat moet meewegen in de strafmaat.” 

Draagvlak
In het rapport staat de waarschuwing dat structureel zwaardere straffen voor laagopgeleiden op termijn “het vertrouwen in de rechtsstaat en het gevoel van rechtvaardigheid” kunnen aantasten. Volgens Choenni zijn er nu al mensen die het gevoel hebben dat ze niet langs dezelfde meetlat worden gelegd als anderen. “We moeten uitzoeken hoe dat komt en wat we eraan kunnen doen, want anders gaat het ons draagvlak kosten.” 

Aanleiding voor het onderzoek van De Groene Amsterdammer en Investico naar klassenjustitie was de zaak van de Belgische student Sanda Dia, die om het leven kwam tijdens zijn ontgroening. De verantwoordelijke verenigingsleden kwamen er vanaf met werkstraffen. De journalisten vroegen zich af hoe het in Nederland zat. 

Het WODC stelt voor om statistieken over de sociaaleconomische positie van verdachten beter bij te houden, zodat rechters en andere betrokkenen hierop kunnen letten. In een apart rapport staat wat Justitie allemaal kan doen, zoals rechters trainen op het herkennen van hun vooroordelen.

Ze is pas een week terug uit Australië, dus het is voor Winke vooral nog even acclimatiseren deze eerste dagen. Hiervoor verbleef ze in het Australische Melbourne, waar ze de opleiding Entertainment Business Management volgde en zich onderdompelde in creativiteit, contentcreatie en ondernemerschap. “Die studie sloot heel goed aan bij wat ik later wil doen, namelijk de creatieve kant op binnen de journalistiek. Dit was de perfecte toevoeging.”

Wat Winke vooral bijzonder vond aan de opleiding, is dat ze terechtkwam in een klas vol Australische studenten. “Zij volgden dit een heel jaar, maar ik maar een trimester. En dat alleen maar op maandagmiddag, dinsdagochtend en woensdag de hele dag. Luxe he?”

Op de bonnefooi vertrokken
Ook de studiedruk was volgens de student veel anders dan op haar eigen opleiding binnen Fontys. “Net als hier hadden ze daar geen tentamens en werd je beoordeeld op projecten, maar de studiedruk was daar veel minder hoog dan in Nederland. Dat gold ook voor de beoordelingen op je uiteindelijke studieresultaten. Presenteren mocht in Melbourne bijvoorbeeld gewoon van een blaadje af, terwijl je hier alles uit je hoofd moet leren.”

Hoewel Winke destijds met een gerust hart aan haar studie begon aan de JMC Academy, waren haar eerste weken in Melbourne allesbehalve rustgevend. Ze vertrok namelijk zonder het hebben van een woonruimte naar de andere kant van de wereld. “Dat werd aangeraden door andere internationals, omdat je daar lokaal heel snel wat zou moeten kunnen vinden.” [Tekst gaat verder onder de foto’s[

Winke had echter niet door dat ze ook in Melbourne kampen met een algemene woningnood. “Gelukkig zat ik in een appgroep met ruim 700 andere Nederlanders die in Melbourne verblijven. Vanuit die groep wist ik een Airbnb te bemachtigen, waar ik een week heb moeten slapen voordat ik echte woonruimte had gevonden.”

Uiteindelijk bemachtigde ze een studentenkamer in een huis vol andere internationals. “We gingen ieder weekend iets doen. Reizen, werken op een festival in een natuurgebied, feesten, de stad ontdekken, surfen en wildkamperen. Ik heb het allemaal mogen ervaren.”

Combineren
Winke bekostigde haar woning, studie en reizen op verschillende manieren. Ze betaalde haar visum en vlucht van haar scholarship, zette haar DUO op uitwonend en zette drie jaar lang haar verdiende centen opzij. “Ik heb niets geleend, maar er gewoon keihard voor gewerkt.”

Voordat ze met haar studie Journalistiek begon had Winke een tussenjaar waarin ze naar Thailand ging. Daarna twijfelde de student of ze door wilde reizen of studeren. “Mijn moeder wees me erop dat ik het wellicht ook kon combineren, en dat is me nu dus ook gelukt.”

Er zijn voor anderen
Voordat ze vertrok, dacht ze vaak: waar begin ik aan? Maar eenmaal in Australië merkte ze al snel dat je nooit alleen bent. "Je komt in een omgeving terecht vol mensen die precies hetzelfde meemaken en ik heb daar meer geleerd dan ooit. Niet alleen op school, maar ook over mezelf. Ik durf nu zoveel meer en mijn zelfvertrouwen is ook echt gegroeid.”

Daarom raadt Winke het alle andere Fontysstudenten ook aan om een minor in het buitenland te volgen. “En als je vragen hebt of twijfelt, mag je altijd contact met me opnemen. Ik miste de ervaringen van andere studenten ook voordat ik wilde gaan, dus ik ben er graag om anderen te helpen.”

 De 28-jarige ICT-student Moussa staat op het punt af te studeren en heeft inmiddels al een indrukwekkend cv opgebouwd. Hij runt zijn eigen bedrijf Abbaly - een digitaal bureau voor webontwikkeling, design en IT-advies - en werkt daarnaast aan zijn startup én afstudeerproject: Coursolo.ai. Dat is een AI-gestuurd onderwijsplatform waarop kinderen kunnen leren over wetenschap, technologie en programmeren. 

Naast het online leerplatform wil Moussa kinderen ook in de praktijk laten kennismaken met technologie. Daarom is hij momenteel een maand in de regio Kanem in Tsjaad, het land waar hij vandaan komt. “Ik heb allerlei spullen van Fontys mee mogen nemen naar Tsjaad om kinderen op verschillende scholen kennis te laten maken met nieuwe technologieën.” 

 Van droom naar werkelijkheid 
Het praktische onderdeel van Coursolo.ai noemt hij From Dreams to Reality. “Een programma van vijf dagen waarin kinderen niet alleen technologie te zien krijgen en mogen gebruiken, zoals drones en VR-headsets, maar ook zelf dingen bouwen.” Daarvoor gebruikt Moussa educatieve bouwpakketten die hij via Fontys heeft meegenomen. 

De kinderen krijgen losse onderdelen en moeten daarmee zelf een werkend systeem in elkaar zetten. Zo bouwen ze op kleine schaal onder meer zonnepanelen, slimme irrigatiesystemen en andere toepassingen voor precisielandbouw. “Het doel is om kinderen kritisch en out-of-the-box te leren denken. Tot nu toe lukt dat heel goed.” Tekst gaat verder onder de foto's.

Naast de bijdrage aan zijn afstudeeronderzoek haalt Moussa veel voldoening uit het project. “De kinderen zijn ontzettend nieuwsgierig en geïnspireerd. Soms komen ze na een hele dag school nog naar mijn huis om meer vragen te stellen.” Ook heeft het project een persoonlijke betekenis voor de ICT-student. “Ik kom hier vandaan. Het voelt goed om iets terug te kunnen geven aan deze mensen."

Van start tot doorontwikkelen
Toch doet hij het niet alleen, want zonder ICT-docent Frans Mouws had Moussa het project niet kunnen realiseren. "Hij heeft me geholpen met het idee en ervoor gezorgd dat ik alle apparatuur mee kon nemen. Dus een speciale shout-out naar Frans.” 

Na zijn afstuderen wil Moussa zijn startup verder ontwikkelen. Uiteindelijk hoopt hij terug te keren naar Tsjaad met nog meer technologie en nieuwe programma’s voor kinderen. De droom? "Om een permanent trainingscentrum te openen en zo technologie toegankelijker te maken voor jongeren in Tsjaad.” 

Studenten die op kamers wonen, krijgen een hogere beurs dan thuiswonenden: een verschil van bijna tweehonderd euro per maand. Studenten kunnen daar misbruik van maken.

DUO probeerde dit te bestrijden, maar controleerde daarbij vooral studenten met een migratieachtergrond. Er was sprake van indirecte discriminatie. Bovendien rammelde het bij de controles zelf en het bewijs voor fraude was vaak zwak. Dat bleek in 2023 uit onderzoek van het Hoger Onderwijs Persbureau (HOP) met Investico, NOSop3 en dagblad Trouw.

Intussen wordt gewerkt aan een nieuw controlesysteem, dat in de loop van het volgende studiejaar van start moet gaan. Daarbij wordt ook ingezet op preventie: hoe moedig je studenten aan om minder te frauderen? In opdracht van OCW is hier onderzoek naar gedaan. De resultaten zijn dinsdag naar de Tweede Kamer gestuurd.

Vinkje zetten
Volgens de onderzoekers is het nu te makkelijk om te frauderen. Studenten hoeven zich alleen maar ergens anders in te schrijven bij de gemeente en dan een vinkje te zetten bij ‘uitwonend’. Daarnaast schatten ze de kans op controles laag in. De hogere beurs wordt bovendien vaak gezien als ‘makkelijk extra geld’.

De onderzoekers komen ook met mogelijke oplossingen. Veel mensen willen een positief beeld van zichzelf hebben, staat in het rapport. Als ze bewuster moeten kiezen voor fraude vinden ze dat onaangenaam.

Daarom adviseren ze om de thuiswonendenbeurs als standaard in te stellen. Studenten die een uitwonendenbeurs willen, moeten dat dan actief aanpassen én hun adres invullen. Zo worden ze gedwongen stil te staan bij hun keuze.

Controles
Ook helpt het als studenten beter beseffen dat ze gecontroleerd kunnen worden. Informeer hen daar dus beter over. Daarbij waarschuwen de onderzoekers wel dat als DUO dit te vaak doet, dat als ‘vijandig en oneerlijk’ ervaren kan worden en een averechts effect heeft.

Ten slotte is het volgens de onderzoekers belangrijk dat de studenten de hogere beurs niet meer als ‘makkelijk extra geld’ beschouwen. Dat heeft te maken met framing, stellen de onderzoekers. De uitwonendenbeurs moet niet worden gezien als een beloning, maar als een compensatie voor de extra kosten.

Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) en de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) hebben samen met andere belangenorganisaties vier punten op een rij gezet. Ze willen toegankelijke gebouwen, inspraak van studenten met een beperking, onderwijs dat je ook online kunt volgen en landelijke minimumnormen voor ondersteuning.

Wat ze van de Tweede Kamer verwachten? “De Kamer kan druk uitoefenen op het ministerie van Onderwijs om de toegankelijkheid van hogescholen en universiteiten te monitoren”, zegt aankomend ISO-voorzitter Allis Richardson.

De toegankelijkheid moet een vast onderdeel zijn van de kwaliteitszorg binnen de instellingen, oppert ze. “Wij pleiten ervoor dat toegankelijkheid geen optie is, maar een voorwaarde. Dan kan iedere student goed studeren.”

Letschert
Onderwijsminister Letschert lijkt eigenlijk geen aanmoediging nodig te hebben. Vorige week stuurde ze een brief over studeren met een functiebeperking naar de Tweede Kamer. Tussen onderwijsinstellingen kunnen best verschillen zijn in maatwerk en financiële voorzieningen, “maar dat de verschillen zo groot zijn, is niet uitlegbaar”.

Universiteiten en hogescholen hebben veel bestuurlijke vrijheid, maar Letschert vindt het “zorgelijk” dat studenten in vergelijkbare omstandigheden zeer uiteenlopend geholpen worden. “Het is de student die hier uiteindelijk hinder van ondervindt.”

Ze wil de verschillen tussen de instellingen verkleinen, kondigde ze aan. Ze praat onder meer met kwaliteitsbewaker NVAO: in de zesjaarlijkse controles van opleidingen zou de toegankelijkheid van het onderwijs een grotere rol moeten spelen.

Een op vijf
Ongeveer een op de vijf studenten voelt zich ‘belemmerd’ in de opleiding, meldde expertisecentrum ECIO afgelopen najaar. Lang niet allemaal laten ze dat weten aan hun opleiding.

Vaak gaat het om concentratiestoornissen, angsten, stress of psychische aandoeningen. Een kleiner deel heeft problemen met de fysieke toegankelijkheid van het onderwijs of ervaart bijvoorbeeld gehoorproblemen. De meeste van deze studenten krijgen wel begrip van hun opleiding, maar een flinke groep van 11 procent zegt van niet.

In een persbericht bij het manifest verwijzen de studenten naar het College voor de Rechten van de Mens, dat de ervaringen peilde van mensen met een beperking in de samenleving. De meesten waren het eens met de stelling ‘Mijn school heeft voldoende aanpassingen gedaan zodat ik mijn opleiding goed kan/kon volgen.’ Een kwart daarentegen vond van niet.

De foto helemaal bovenin is van Ludian Harrijvan

Vasco komt uit Portugal en koos voor een studie in Nederland omdat hij altijd al eens in het buitenland wilde studeren. Engeland hield er vele regels op na, maar hier kon hij bijna direct terecht. Nu woont en studeert hij in Eindhoven.

Vasco, vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Beter. Zeker als je kijkt naar de sfeer die hier hangt en hoe je om kunt gaan met docenten bijvoorbeeld. Ik had verwacht dat je hen aan moest spreken met de achternaam, maar dat is niet zo. Ik weet zelfs zeker dat als ik iets nodig heb of problemen ervaar, ze me allemaal zullen helpen.”

Wat vind je het leukste aan je tijd in Nederland? En wat valt tegen?
“Ik vind heel veel dingen leuk. Zoals de vriendelijke mensen en de Nederlandse cultuur. Mensen denken vaak dat Nederlanders best kil zijn, maar als je je aanpast aan de omgeving en zelfs wat van de taal opsteekt, verandert die mening heel snel. Wat tegenvalt? Sowieso het weer. Dat is het enige minpunt.”

Als student heb je je natuurlijk ook aan moeten passen aan Nederland. Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot het meest?
“Ik ga voornamelijk naar de Jumbo omdat deze tegenover mijn huis is gevestigd, maar ik bezoek ook weleens een Albert Heijn of Lidl. Mijn favoriete gerecht is kip met rijst, ook omdat ik veel in de sportschool te vinden ben.”

Welk typisch Nederlands gerecht heeft je verrast?
“Ik geniet enorm van de kroket, maar van haring moet ik echt niets hebben.”

Heb je hier al vrienden gemaakt?
“Zeker, mijn vrienden hier zijn voornamelijk internationale klasgenoten, waar ik enorm dankbaar voor ben. Uiteindelijk heb ik ook wat Nederlandse vrienden gemaakt, maar dat was wel lastiger. Dat komt omdat veel van hen al hun eigen vriendengroepen hebben waar je niet makkelijk tussenkomt. Tenzij je deel uitmaakt van een sportteam, dan wordt het een ander verhaal. Het feit dat ik de Nederlandse taal heb geleerd, maakte het voor mij makkelijker.”

Ga je ook wel eens op stap?
“Ja hoor, maar niet heel vaak. Ik ben niet zo’n fan van uitgaan en clubs, dus dan kies ik liever voor een avondwandeling.”

In vergelijking met Portugal, hoe is het leven in Eindhoven?
“Duurder, maar ook veiliger. Natuurlijk moet je in de gaten houden waar je hoe laat loopt, maar dat is overal ter wereld zo. Eindhoven geeft me daarbij wel altijd een heel veilig gevoel, dus dat is ontzettend fijn.”

Wat mis je het meeste vanuit huis?
“Mijn ouders. Ik zeg altijd dat ik het niet erg vind om mijn land te verlaten, maar wel om mijn huis achter me te laten. Ik ben een familiemens.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Portugezen hebben ‘warm bloed’. Je gaat makkelijk naar buiten, maakt vrienden, spreekt de volgende dag weer af en geeft iedereen een knuffel. Nederlanders zijn wat meer gereserveerd en wat afstandelijker. Maar als je weet hoe je daarmee om moet gaan, komt dat uiteindelijk ook wel goed.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Absoluut, want als een land je met open armen ontvangt, moet je daar dankbaar voor zijn.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Honderd procent. Ik kwam hier op mijn achttiende en woonde voor het eerst op mezelf. In dat jaar ben ik voor m’n gevoel al volwassen geworden, want ik ben sowieso het leven op een andere manier gaan zien. Het belangrijkste? Ik ben vooral overal dankbaar voor.”

Stehven is een initiatief van de TU/e, Fontys, de Design Academy en de gemeente Eindhoven. De organisatie wil het beeld dat mensen van studenten hebben verbeteren en laten zien hoeveel studenten kunnen betekenen voor de stad en haar inwoners. Dat doen zij door studentenprojecten te financieren en te ondersteunen met een netwerk van kennis, studenten en professionals.

AI en banen 
Elk jaar organiseert Stehven het evenement Stehvent, waar prijzen worden uitgereikt aan de meest indrukwekkende initiatieven die de organisatie dat jaar heeft ondersteund. Naast de prijsuitreiking waren er dit jaar ook twee panelgesprekken: over AI en de toekomst van de Brainportregio en over AI en de toekomst van educatie. De conclusie van beide panelgesprekken: de experts maken zich weinig zorgen over AI. “AI gaat een aantal banen waarschijnlijk vervangen of veranderen, maar daar komen nieuwe banen voor terug.” 

Nieuw dit jaar was dat aanwezigen in de zaal actief konden deelnemen aan de discussie en vragen konden stellen. Een student uitte zijn zorgen over het verdwijnen van juniorfuncties. De experts probeerden hem en de rest van de zaal gerust te stellen. Volgens hen zullen juist veel startersfuncties blijven bestaan, omdat organisaties behoefte houden aan creatieve mensen en nieuwe ideeën. “AI kan bestaande ideeën hergebruiken, maar geen nieuwe bedenken.”

Ook over de toekomst van AI in het onderwijs maakten de panelleden zich weinig zorgen. Wel verwachten zij dat veranderingen op de arbeidsmarkt uiteindelijk ook invloed zullen hebben op opleidingen. Studenten kregen daarom het advies om hun studiekeuze niet te laten bepalen door angst voor AI. “Maak je geen zorgen over hoe AI misschien banen overneemt, maar kies iets waar je passie voor hebt.”

Prijsuitreiking
Het evenement werd afgesloten met de prijsuitreiking. De Stehven Award ging naar Plugged Festival. Volgens de jury was het bijzonder om te zien hoe het festival mensen van verschillende leeftijden en achtergronden samenbracht.

De Social Heroes Award ging naar Tour de ALS, een sponsoractie georganiseerd door studenten van hockeyvereniging Don Quishoot waarmee 4.500 euro werd opgehaald voor het goede doel.
De publieksprijs ging naar het Technical Women Dinner. Dit initiatief vroeg aandacht voor het gebrek aan vrouwen binnen technische opleidingen en beroepen.

Meer aandacht voor het hbo
In de zaal zaten ook Fontys-studenten. Zij vonden dat de panelgesprekken minder goed aansloten bij het hbo. 

Daan, student Medisch Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken (MBRT) van Fontys: “De zorgen die uit de zaal kwamen en de stellingen die werden besproken herken ik niet zo. In de zorg heb je menselijk contact nodig en dat kan AI niet vervangen. Op het hbo word je opgeleid voor een beroep en voor veel van die beroepen blijven mensen nodig. Deze dag was duidelijk vooral gericht op technische studenten.” 

Daan treedt volgend jaar toe tot het bestuur van Stehven en hoopt Fontys en andere hbo-instellingen meer bij de organisatie te betrekken.

Ook Elena, lid van het huidige bestuur, vindt dat belangrijk. “We willen hbo-studenten met een idee voor een evenement of activiteit oproepen om bij ons aan te kloppen. We helpen jullie graag verder.”

Het zit er helaas alweer op voor Muriel. Hoewel ze vooraf nogal zenuwachtig was om naar Barcelona te vertrekken, kwam ze woensdag thuis van haar semester in het buitenland. Ze verbleef vanaf januari in de Catalaanse stad, waar ze voor koos wegens de diversiteit. “Barcelona heeft alles. Strand, bergen, cultuur, geschiedenis, een bruisend stadsleven. Er is hier altijd wel iets te doen, en zo kon ik ook veel nieuwe dingen ontdekken.”

Muriel schreef zich in voor een minor Marketing aan de ESIC Business & Marketing School, maar de colleges vonden voornamelijk in de middag en avond plaats. Zo kon ze haar ochtenden gebruiken om de stad te herkennen. “Ik dronk koffie met vrienden, ging winkelen, liep een rondje over het strand of dwaalde door de stad, waardoor ik Barcelona goed leerde kennen.”

Wonen zonder problemen
Na haar colleges ging Muriel vaak terug naar ‘huis’, in een studentenwoning die aanbevolen werd door haar universiteit en zich op 10 minuten afstand van de universiteit bevond. “Een woning vinden in Barcelona was dus vrij gemakkelijk. Dat hoorde ik ook van veel vrienden die ik hier gemaakt heb. Bijna iedereen wist direct huisvesting te vinden zonder enige problemen.”

Die vrienden ontmoette Muriel nadat ze zich inschreef voor een ‘buddy programme’, waardoor ze gekoppeld werd aan een lokale student. “Zij introduceerde me bij haar vrienden, nam me mee op tour door de stad en hielp me het lokale leven beter te begrijpen. Daarnaast sloot ik ook vriendschappen met andere internationale studenten uit mijn klas.”

Een echte studentenstad
Barcelona is volgens Muriel ook echt een studentenstad. “Er hangt een levendige sfeer, mensen zijn altijd buiten en je maakt al snel deel uit van de community. Of je nu houdt van cultuur, sport, natuur, uitgaan of chillen aan het strand: er is voor ieder wat wils.” Tekst gaat verder onder de foto.

Muriel genoot zelf voornamelijk van de lokale cultuur en de geschiedenis van Catalonië’. “Voordat ik hier studeerde realiseerde ik me niet hoe belangrijk de Catalaanse cultuur is voor deze stad. Om daar meer over te leren was gewoonweg fascinerend. Zoals Dia de Sant Jordi, een dag die gevierd wordt door boeken en rozen aan je geliefden te geven. De straten stonden hier vol met feestvierende mensen.”

Cultuurverschillen
Ook de berg Tibidabo en de bijbehorende kerk maakten enorme indruk. “Het uitzicht daar is onvergetelijk en blijft een van mijn favoriete ervaringen in Barcelona. Natuurlijk ben ik ook naar de Sagrada Família geweest, maar dat is sowieso een aanrader als je deze stad bezoekt.”

Ook het studentenleven in Barcelona raadt ze aan. Hoewel er wel degelijk verschillen zijn met de manier van opleiden bij Fontys. “Vooral de assessments gaan hier anders. Voor ieder vak heb je twee examens en een groepsproject. Hierdoor verspreid je het leren wat meer over het gehele semester in plaats van dat je je vooral focust op het laatste assessment. Ook is de band tussen docenten en studenten hier heel persoonlijk en zijn docenten meer toegankelijk.”

‘Beste beslissing ooit’
Hoewel Muriel tot op de dag voor haar vertrek naar Barcelona nog twijfelde om te gaan, voornamelijk door de zenuwen, kijkt ze er na haar terugkomst met een hele andere blik op terug. “Het is een van de beste beslissingen die ik ooit heb gemaakt. Studeren in het buitenland haalt je niet alleen uit je comfortzone, maar zorgt er juist voor dat je groeit als persoon en jezelf nog beter leert kennen. En nee, het is echt niet altijd makkelijk, maar ook de uitdagingen die je overwint vormen je als persoon. Studeren in het buitenland is gewoon een unieke kans, met herinneringen en vriendschappen die je heel je leven bijblijven als resultaat.”

Ruim een jaar geleden besloot Fontys samen te gaan werken met het ministerie van Defensie. Volgens het college van bestuur past die samenwerking binnen de maatschappelijke opdracht van de hogeschool om bij te dragen aan een weerbare samenleving. Daarbij richt Fontys zich naar eigen zeggen op kennis en innovaties die zowel civiel als militair inzetbaar zijn. Tegelijk vindt ze het belangrijk om hier zorgvuldig mee om te gaan.

Omdat de samenwerking vragen oproept onder medewerkers en studenten, hield Fontys dinsdag een dialoogsessie in R10 op campus Rachelsmolen. Doel was om verschillende perspectieven, zorgen en ethische afwegingen rond de samenwerking uit te wisselen en op te halen. Dit gebeurde in duogesprekken en door post-its te plakken bij vragen als: ‘welke waarden moeten leidend zijn in deze samenwerking?’ en ‘welke risico’s of zorgen zie jij?’.

Dat leverde verschillende reacties op onder de twaalf deelnemers, onder wie ondersteunend personeel, docenten, lectoren en drie studenten. Zo maakt een van hen zich zorgen dat het werk van studenten onbedoeld gebruikt wordt voor oorlogsvoering en het maken van onnodige slachtoffers. Waarop een ander aanvult dat er goed moet worden gekeken naar ‘waar we wel of niet aan willen meewerken'.

Kansen
Anderen zien juist kansen in de samenwerking. Zij noemen onder meer maatschappelijke impact, onderwijs over weerbaarheid en crisismanagement en extra mogelijkheden voor stages en werkervaring. Waarbij tegelijk wordt gewaarschuwd voor het actief werven van personeel voor Defensie, ‘daar ligt de grens’.

Na bijna anderhalf uur zat iedereen weer op zijn plek voor een plenaire afronding. Hoewel de opvattingen over de samenwerking met Defensie uiteenliepen, waren de deelnemers positief over het respectvolle verloop van de dialoog en leek er brede overeenstemming over het belang om het gesprek voort te zetten.  

Een student bracht daarop een perspectief in dat deze middag nog niet was verwoord. "Ik hoor hier een paar keer dat we op één lijn zitten, maar daar ben ik het niet mee eens." Waar eerder vooral werd gesproken over maatschappelijke verantwoordelijkheid en ethische afwegingen, ging het gesprek ineens over de mensen die niet aan tafel zaten.

“Ik denk dat er best veel studenten zijn die veel moeite hebben met de samenwerking”, vervolgt de student. “We hebben het hier over vrede en veiligheid, maar voor wie?” Ze wijst daarbij op internationale studenten die afkomstig zijn uit conflictgebieden of die zich verbonden voelen met humanitaire crises, zoals die in Gaza. “Ik denk dat je aan hen veel uit te leggen hebt.”

Bijval
De student krijgt bijval van andere deelnemers en ook lector Rogier van der Wal, een van de gespreksleiders, vindt het prijzenswaardig dat ze de stem van deze studenten laat horen. “Dat nemen we ter harte”, zegt hij. “Tegelijk wil ik benadrukken dat een samenwerking met Defensie niet direct betekent dat Fontys ook het Nederlandse overheidsbeleid op alle deelaspecten steunt.”

Op de vraag waarom de studenten niet zelf aanwezig zijn, is de student duidelijk: “Als je al het gevoel hebt dat je er niet bij hoort, is het heel moeilijk om je uit te spreken over zo’n gevoelig vraagstuk als dit”, zegt ze. De voorzitter van de centrale medezeggenschapsraad (cmr), Marije Dahmen, valt haar bij. “Als het bestuur van Fontys heeft besloten dat we moeten samenwerken omdat het onze maatschappelijke verantwoordelijkheid is, durf dan nog maar eens een tegengeluid te laten horen.”

Volgens Dahmen draagt dat mogelijk ook bij aan de lage opkomst bij de dialoogsessie. Toch hoopt ze dat mensen zich blijven uitspreken. “Het bestuur bepaalt telkens opnieuw welke keuzes het maakt en welke richting het opgaat.”

Representatief
Ook Johan Struik, bestuursadviseur van het college van bestuur, had graag meer deelnemers gezien. Tegelijk vindt hij het belangrijker dat verschillende perspectieven worden gehoord dan dat de zaal vol zit. “Met 8.000 studenten en 5.000 medewerkers zal zo'n bijeenkomst nooit volledig representatief zijn”, zegt hij. “Voor mij is de kwaliteit van de inbreng belangrijker dan het dubbele aantal mensen.”

Volgens programmamanager Niek Schmitz speelt ook mee dat de bijeenkomst na lestijd plaatsvond. “Dat vormt voor sommige mensen een drempel. Juist daarom hechten we waarde aan de mensen die er wel zijn. Bovendien is dit geen eenmalige bijeenkomst, maar onderdeel van een reeks gesprekken en activiteiten waarin we input ophalen.”

Die gesprekken krijgen na de zomer een vervolg. Volgens lector Rogier van der Wal wil Fontys dan actief de verschillende instituten bezoeken om ook studenten en medewerkers te bereiken die nu niet aan tafel zaten. “Het is aan ons allemaal om een klimaat te creëren waarin ook mensen met een ander geluid zich vrij voelen om zich uit te spreken.”

Die aanpak kan volgens de student alleen slagen als Fontys mensen opzoekt in hun eigen omgeving. “Ga naar de plekken waar studenten al zijn”, adviseert ze. “Dan laat je zien dat je hun mening belangrijk vindt en moeite doet om hen erbij te betrekken.”

Redactionele noot: na publicatie is de formulering over de mate van eensgezindheid in het artikel aangepast om beter aan te sluiten bij de verschillende perspectieven die tijdens de dialoogsessie werden ingebracht.

De foto bovenaan dit artikel is gemaakt voorafgaand aan de dialoogsessie tijdens de opening van het Fontys ICT- event Why war matters to us – Stories from around the world, waarvan de dialoogsessie een onderdeel was. 

RestNest ontstond een klein halfjaar geleden, toen studenten Ties Cornelissen en Thomas Huijbregts samen met vier medestudenten een onderneming moesten starten voor hun opleiding, om te oefenen. De groep kwam al snel met het bedrijf Rest For More, waarmee ze producten willen ontwikkelen die de slaapkwaliteit van jongeren en studenten bevordert.

Ties en Thomas merkten dat veel studenten in hun omgeving last hebben van het gebrek aan goede slaap en dat telefoongebruik daar een grote rol in speelt. “We hebben toen gebrainstormd hoe dat het beste aan te pakken”, aldus Thomas. “En zo zijn we uiteindelijk op de RestNest gekomen.”

Slimme wekker
Al snel volgde onderzoeken bij doelgroepen om te kijken of er überhaupt vraag was naar een nieuw product en welke functies daarbij belangrijk waren, zoals draadloos opladen en bereikbaar blijven. Het uiteindelijke product: een slimme wekker met een opbergvak voor je telefoon waarin deze draadloos oplaadt. Inclusief lamp met verschillende standen, bluetooth, een radiofunctie en dimbare cijfers.

“Ook kun je een kapje op de bovenkant plaatsen om je telefoon af te schermen. Daardoor heb je een fysieke en visuele barrière met je telefoon, waardoor je minder snel de neiging hebt om deze te pakken en weer te gaan scrollen”, licht Ties toe.

Extra handeling
Je telefoon dus dichtbij, maar toch uit het zicht. Dat raadden slaapexperts en -specialisten de studenten ook aan, zo bleek uit gehouden interviews. “Het niet zien van je telefoon is eigenlijk al voldoende om hem niet te willen pakken. Dat komt doordat je een extra handeling moet verrichten voordat je kan gaan scrollen”, aldus Thomas.

“En die ene extra handeling bij ons product - het moeten openen van de RestNest voordat je je telefoon kunt pakken en gaat scrollen - is net hetgeen wat je bewust maakt van het feit dat je op je telefoon wil. Normaal is dat een onbewuste gewoonte, maar dankzij ons product ben je er juist mee bezig.”

Volgens de twee studenten zorgen alle meldingen van bijvoorbeeld social media en de blootstelling aan blauw licht bij het gebruik van een telefoon in de avond ook voor een actief brein, omdat het de aanmaak van melatonine remt. “En dat op een moment waarop het eigenlijk tot rust zou moeten komen.”

Studeren met hulp
Ook tijdens het studeren werkt de RestNest, weet Ties. Een kennis van het team gebruikt het apparaat namelijk ook wanneer hij de boeken in duikt. “Hij merkte dat hij tijdens het leren steeds zijn telefoon pakte en afgeleid raakte. Nu legt hij hem bewust weg in de RestNest. Dat helpt om langer gefocust te blijven.” Dat past volgens de twee precies bij het oorspronkelijke doel: niet zomaar een gadget maken, maar een hulpmiddel creëren dat rust en concentratie bevordert.

Zelf gebruiken Ties en Thomas de wekker ook, en inmiddels is de eerste voorraad van RestNest bijna uitverkocht. Daarna volgt een tweede batch, maar daar blijft het niet bij. Want hoewel het bedrijf in eerste instantie opgezet werd vanuit een studieopdracht, gaan alle zes studenten er graag mee door. “Ook om uiteindelijk meerdere producten op de markt te brengen. Daar zijn al wel ideeën voor, maar we kunnen er nog niet te veel over delen."

Tahir omschrijft Nederland als een hub voor veel IT-bedrijven, met goede toekomst- en baankansen. Een fijne plek om te gaan studeren, dacht hij. En daarom begon hij een paar maanden geleden de studie ICT in Eindhoven.

Vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is heel veel beter dan ik had verwacht. Ik had al goede verwachtingen, maar die zijn echt overtroffen.”

Wat vind je het leukst aan Nederland. En wat het minst leuk?
“Er zijn meerdere dingen die ik leuk vind. Het eten, de mensen, de cultuur. Het is allemaal prachtig. Maar wat ik iets minder vind, is dat de winkels hier vroeg dicht gaan. De winkel waar ik altijd naartoe ga sluit al om acht uur. Enerzijds is dat natuurlijk fijn voor het personeel, maar voor mezelf vind ik het minder.”

Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot meestal?
“Albert Heijn, daar gaat echt al mijn geld naartoe. En wat ik vaak eet? Stroopwafels! Ik kook natuurlijk ook voor mezelf; vaak kip en wat frietjes. Maar daarna komen de stroopwafels weer. Voordat ik in Nederland kwam, had ik ze nog nooit geproefd, maar inmiddels snap ik de hele hype. Eerst proefde ik er één, nu eet ik ze allemaal.”

Ga je wel eens op stap?
“Ja, ik ga regelmatig op stap met mijn vrienden. Meestal gaan we naar die straat in Eindhoven waar alle pubs zitten. Stratum geloof ik?”

In vergelijking met Pakistan, hoe is het leven hier?
“Om te beginnen is het duurder, al komt dat waarschijnlijk omdat ik heel veel boodschappen doe bij de Albert Heijn. Verder voel ik me ook enorm veilig in Nederland. Overal om je heen zie je politie rijden.”

Wat mis je het meeste van thuis?
“De eenvoud, want het leven in Nederland is een stuk zwaarder. Je moet heel hard werken, terwijl ik in Pakistan 24/7 kon chillen. Ik mis de rust en het makkelijke leven, maar tegelijkertijd is het hier ook een stuk beter als je maar hard genoeg werkt.”

Heb je al vrienden gemaakt?
“Het is heel, heel makkelijk om hier vrienden te maken. Ik heb al veel vrienden gemaakt, maar het is nog te vroeg om te zeggen of het vrienden voor het leven zijn. Ik ben hier immers pas een paar maanden.”  

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“In mijn land zijn mensen veel te lief. Ze draaien om dingen heen en geven je nooit een direct antwoord. In Nederland is dat het tegenovergestelde. Als ze iets niet willen, dan doen ze het niet. Dat is eigenlijk heel goed."

Voel je je ooit gediscrimineerd omdat je uit een ander land komt?
“Nee, nooit eigenlijk. Ik heb fijne vrienden en ik heb niet het gevoel dat mensen in Nederland heel aanvallend zijn."

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Dat ligt een beetje aan de doelen die ik heb tegen de tijd dat ik afstudeer. Als ik een goede baan kan krijgen, blijf ik zeker.”

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ik heb wel het gevoel dat mijn leven nu een groter doel heeft gekregen. Er zijn bepaalde dingen waar we naar zouden moeten streven en daarbij moeten we onszelf niet inhouden. We moeten juist ons best doen om onze doelen te bereiken. Hard werken, onszelf respecteren en niet tevreden zijn met minder. Dat zijn wel dingen die ik heb ondervonden sinds ik studeer, na eerst een jaar heel lui te zijn geweest.”

Om ervoor te zorgen dat alle studenten bij de start van de pabo voldoende kennis in huis hebben, moesten mbo’ers en havisten sinds 2015 toelatingstoetsen maken voor schoolvakken als aardrijkskunde en geschiedenis. Anders zijn de opleidingen te veel tijd kwijt aan bijspijkerlessen.

Maar te weinig studenten gingen naar de pabo en het lerarentekort werd steeds groter. En dus startte het kabinet in 2022 een experiment om de opleiding toegankelijker te maken: studenten hoeven niet meer vooraf te slagen voor alle toetsen. Ze mogen gewoon met de pabo beginnen, zolang ze de toetsen – al dan niet alsnog met bijspijkerlessen - alsnog binnen een jaar halen.

En dat heeft effect gehad, blijkt nu uit de eindevaluatie uitgevoerd door onderzoeksbureau ResearchNed. De instroom is gegroeid van zo’n 7.700 studenten in 2021/2022 naar 8.500 studenten dit studiejaar. Ook binnen Fontys is er over de hele linie – dus niet geheel toe te schrijven aan dit experiment -  een stijging te zien in de instroom van pabostudenten.

Stress
Toch blijken er ook nadelen te zijn. Zo ervaren eerstejaarsstudenten gemiddeld meer studiedruk, omdat zij tussen de gewone lessen door de toelatingstoetsen nog moeten herkansen. Een meerderheid zegt hierdoor studievertraging op te lopen.

Anton van den Brink, directeur bij Fontys Educatie Eindhoven-Den Bosch en Limburg, herkent dat gegeven ook binnen zijn instituten. “Ik heb afgelopen jaar een aantal keer meegelopen met studenten van de opleiding, waaronder heel recent nog bij de pabo in Sittard. Daar zijn de toetsen echt onderwerp van gesprek, omdat ze als een soort zwaard van Damocles boven de studenten hangen. Dat leidt tot stress.”

Doorstromen
In een tussenevaluatie twee jaar geleden klonk dan ook veel kritiek. Toch is er inmiddels meer steun voor het experiment. Want ondanks de toegenomen druk, weten studenten vaak alsnog door te stromen naar het tweede studiejaar. Zo behaalde in 2025 84 procent van de voorwaardelijk toegestane studenten bij Fontys de toetsen.

Fontys wil daarin zelfs een stap verdergaan, door de doorstroomnorm ter discussie te stellen. Nu moeten studenten in de propedeuse 75 procent afronden voordat zij door mogen stromen. “De combinatie van die toelatingstoetsen en de doorstroomnorm levert nog meer stress op. Dat zijn drempels die we weg willen nemen zodat we de studiedruk voor studenten kunnen verlagen”, licht Van den Brink toe.

Meer flexibiliteit
Omdat de OER nog niet vastgesteld is, gaat het echter wel nog steeds om een voorstel. Een voorstel om de doorstroomnorm naar 0 te brengen. “Dat betekent niet dat er helemaal geen drempels meer zijn, maar zorgt er wel voor dat onze opleiding flexibeler wordt.”

Dat is voornamelijk nodig omdat Educatie steeds meer te maken krijgt met maatwerkstudenten, die met een bepaalde norm gedwongen worden om bepaalde vakken af te ronden voordat ze door mogen stromen. “Dat willen we voorkomen. Wel houden we aan dat je bepaalde propedeuse-onderdelen afgerond moet hebben voordat je in de postpropedeuse aan het volgende, aansluitende onderdeel kunt beginnen.”

Stevige professionals
Er zijn volgens het rapport ook geen duidelijke signalen dat de kwaliteit van pabo-gediplomeerden vermindert. Van den Brink: “Fontys scoort nationaal gezien zelfs hoog als het gaat om kwaliteit. Dat horen we ook terug van schoolbesturen bij ons in de regio: we leiden stevige professionals op. Mensen die niet alleen de opleiding hebben gevolgd en hun vak goed beheersen, maar die het ook goed doen in de praktijk.”

Toch levert het experiment ook meer werk voor de opleidingen zelf op. Ze zijn bijvoorbeeld tijd kwijt aan ondersteuningsprogramma’s en persoonlijke begeleiding. “In Sittard zag ik dat bij bepaalde vakken de groep wordt gesplitst in studenten die de toelatingstoets al wel en nog niet gehaald hebben. Daardoor moet ook de docent zijn of haar aandacht verdelen of verdubbelen.”

Voor die extra uren krijgt Fontys momenteel geen extra geld van de overheid. Dat ziet Van den Brink graag veranderen, zeker omdat hij toejuicht dat het experiment omgezet wordt in wettelijke borging binnen de pabo’s. “Omdat de toelatingseis nu in ons onderwijs verwerkt zit, komt dat bovenop het al bestaande curriculum. Dat is geen enkel probleem en we kunnen in die behoefte voorzien, maar dan moeten daar wel middelen tegenover staan. Die zijn nodig zodat de studenten de toetsen ook daadwerkelijk kunnen halen.”

Diversiteit en Brainport
Het rapportadvies is om het experiment door te zetten. Wel opperen de onderzoekers enkele verbeteringen. Geef de pabo’s extra geld voor hun inzet. Ook moeten die hun aankomende studenten zoveel mogelijk aanmoedigen de toetsen alvast te halen.

Het versoepelen van de regels was deels bedoeld om de pabo-opleiding toegankelijker te maken voor studenten van niet-Europese afkomst, die vaak wegblijven. Dat is niet gelukt, staat in het rapport. Daar heeft de directeur wellicht nog een oplossing voor. Zo weet hij dat pabo’s in het Randstedelijke gebied geld krijgen vanuit steden en provincies om in te zetten voor diversiteit. “In een regio als Eindhoven, inclusief de Brainport, zien we dat natuurlijk ook graag gebeuren. Meer diversiteit zou ook hier een mooie toevoeging zijn.”

RoboHub Eindhoven bestaat uit leden die allemaal een passie hebben voor robotica. TU/e-student Pieter van Egdom en alumna Eline Jacobs, die afgelopen zomer haar diploma Mechatronica behaalde bij Fontys, zijn ook al jaren betrokken. Zij zijn dit voorjaar benoemd tot managers van het project voor Aa en Maas.

Dat project ontstond tijdens een zoektocht naar connecties met het bedrijfsleven, legt Pieter uit. “We wilden een maatschappelijk relevant project uitvoeren en tijdens een brainstormsessie kwamen we uit op ecologisch onderzoek naar waterkwaliteit. Nadat we verschillende waterschappen hadden benaderd, liet Waterschap Aa en Maas al snel weten dat zij geïnteresseerd was.”

Efficiënt onderzoek
Dat leidde tot het project ‘Aquatic Monitoring Robot’. Aa en Maas stelde de eisen op voor het product, waarna RoboHub aan de slag kon met de ontwikkeling ervan. Het doel? Sneller, veiliger en slimmer onderzoek doen naar blauwalg. “Voor Aa en Maas zijn die metingen namelijk heel intensief”, legt Eline uit.

“Het kost veel tijd om naar alle locaties te gaan en handmatig metingen uit te voeren. Dat proces moet door onze robot grotendeels geautomatiseerd worden, waardoor een meting niet alleen sneller plaatsvindt, maar ook op meerdere plekken in het water uitgevoerd kan worden.”

Zelfstandige robot
Daarom ontwikkelt het team een robot die zelfstandig over water kan navigeren, zichzelf positioneert en met een sensor metingen uitvoert tot wel vijftien meter diep. Een van de beoogde technieken die daarbij kan worden gebruikt is spectometrie.

“Daarbij zend je een lichtbundel uit en kijk je wat er wordt teruggekaatst. Alle organismen hebben namelijk een ander patroon, dus zo kun je bepalen of er blauwalg aanwezig is”, aldus de Fontysalumna. De robot meet daarnaast ook de watertemperatuur en de pH-waarde. Al die data worden daarna naar een server geüpload waar ze geanalyseerd kunnen worden.

Belang van studenten
Voordat het zover is zet het team eerst nog verschillende opdrachten uit binnen opleidingsvakken van Fontys. Want hoewel het project wordt uitgevoerd voor een professionele opdrachtgever, zijn studenten volgens de twee managers van groot belang.

Pieter: “Het meeste werk wordt door studenten opgepakt. Zo kunnen ze binnen RoboHub niet alleen studiepunten verdienen, maar werken ze ook al voor een opdrachtgever uit het werkveld. Wij begeleiden ze daarbij en zorgen dat de opdrachten goed afgebakend zijn”, licht Pieter toe.

Toekomstperspectief
Op termijn zien de twee managers zelfs mogelijkheden voor een volledig autonoom systeem. “Net zoals bij een robotstofzuiger die thuis een laadstation heeft, zou je een dockingstation kunnen maken waar onze robot zichzelf in oplaadt, vaarroutes uitvoert en data uploadt”, legt Eline uit.

RoboHub heeft voor komend jaar in ieder geval een concreet doel: een werkend prototype ontwikkelen waar daadwerkelijk metingen mee uit te voeren zijn. “Een robot die misschien nog niet perfect is, maar al wel kan laten zien dat wat we bedacht hebben ook echt mogelijk is”, licht Pieter toe. “En als Aa en Maas uiteindelijk zegt dat dit precies is wat ze nodig hebben, is dat natuurlijk helemaal geweldig”, besluit Eline.

Voor Huib der Kinderen (21) en Willem van de Westerlo (20) geen jasje-dasje, maar gewoon een nette broek, blouse en trui. Nu en ook straks als ze aan het werk gaan na hun opleiding Accountancy bij Fontys. Het beeld dat de meesten hebben van accountants is opvallend dubbel: veel mensen zien hen als betrouwbaar en deskundig, maar tegelijk ook als saai.

Wim Peters, kwartiermaker bij Fontys Pro, vertelde twee weken geleden in een interview met Bron dat dit beeld grotendeels is achterhaald. Het gevolg is wel dat hierdoor veel accountantskantoren kampen met een groeiend tekort aan accountants, en dat de instroom van studenten uit deze branche in het hbo stagneert. Het negatieve imago speelt daarin mee.

Toch zijn er nog altijd studenten die bewust wél kiezen voor het vak, zoals Huib en Willem. Allebei vonden ze het vak economie al leuk op de middelbare school. Toch maakte Huib in eerste instantie een andere keuze; hij koos voor de lerarenopleiding Engels, ook bij Fontys. Maar zodra hij zich ging verdiepen in accountancy was hij om. “Nadat ik een meeloopdag had bezocht, begreep ik pas echt goed wat een accountant doet.”

Veelzijdig beroep
Zo ging het ook bij Willem. Nadat hij was meegelopen op een administratiekantoor werd bij hem het zaadje geplant. Van alle economische studies sprong Accountancy eruit. “Je kunt er alle kanten mee op, omdat je heel breed wordt opgeleid voor werk in de financiële sector”, zegt hij. Volgens de student is het werk totaal niet stoffig. “Het is een veelzijdig beroep. Je bent echt niet alleen bezig met het opstellen van jaarverslagen en het controleren van cijfers. Je hebt ook een belangrijke adviesrol.” 

Volgens de student wordt een accountant ook wel de huisarts van een ondernemer of onderneming genoemd. "Ondernemers stappen meestal als eerste naar hun accountant wanneer ze vragen hebben over hun bedrijf of over regels waar ze zich aan moeten houden.” Er is dus sprake van veel interactie, en het kan nóg veelzijdiger, stelt Willem. “Als je niet voor één bedrijf werkt, maar voor een accountantskantoor, kom je vaak bij veel verschillende ondernemers over de vloer.”

Willem weet inmiddels waar hij het over heeft. De afgelopen periode heeft hij stagegelopen bij een accountantskantoor en heeft hij met eigen ogen gezien hoe het eraan toegaat. “Ik draaide mee in een vrij jong team met veel dertigers.”

Aan interesse geen gebrek
Huib heeft dezelfde ervaring sinds hij als werkstudent deel uitmaakt van een controleteam en het werk doet van een junior assistent. Ondanks dat het pittig is naast zijn studie ziet hij grote voordelen: “Ik doe ervaring op in de praktijk en kan de theorie die ik op school leer meteen toepassen. Ook kan ik me op deze manier oriënteren op de verschillende kantoren en kijken welke het beste bij me past.”

Aan interesse voor de studenten is geen gebrek. Nu al krijgen Huib en Willem via LinkedIn aanbiedingen voor stages en werk. “Vanwege het grote tekort aan accountants en de enorme concurrentie doen bedrijven er alles aan om je al vroeg aan zich te binden”, aldus Huib. “Het wordt zo wel heel makkelijk om een keuze te maken. Anderzijds is de druk hoog: wij moeten het gaan doen.”

Willem vindt het fijn om te weten dat hij gewild is en een studie doet waarvan hij zeker weet dat hij er wat mee kan. “Je hebt zekerheid van een baan en inkomen.” Maar vanzelf gaat het niet. Er moet hard worden gestudeerd. Deze week staat een zwaar tentamen op het programma waarvoor twee middagen zijn uitgetrokken. Willem sjouwt daarvoor een omvangrijk studieboek met zich mee dat als naslagwerk gebruikt mag worden.

Verder studeren
Beide studenten willen na hun bachelor verder studeren voor registeraccountant. Dat kost zo nog eens een jaar of vijf à zes, iets waar jongeren die zich oriënteren op een studie nog wel eens op kunnen afknappen. Niet geheel terecht vinden Huib en Willem. “Je bent al aan het werk, en dan hoort het er gewoon bij. Daarna hoef je je alleen nog af en toe bij te scholen en heb je gewoon heel leuk werk.”

En, voegen ze eraan toe, je hóéft niet door te leren. Je kunt ook assistent blijven of een heel andere richting ingaan, zoals docent of financieel adviseur. En tegenwoordig zijn de arbeidsvoorwaarden aangepast op de jongere generatie, waardoor je bijvoorbeeld kunt kiezen om parttime te gaan werken. Huib: “Vanwege het tekort wordt er goed voor medewerkers gezorgd en worden ze uitstekend begeleid.”

Jean Christian Bada-Ogoun was één van de weinige studenten in zijn thuisland die een beurs kreeg om naar Nederland te gaan. Die kans greep hij met beide handen aan en nu studeert hij International Finance and Control in Venlo.

Vertel. Is studeren in Nederland beter of slechter dan je had verwacht?
“Het is beter, vooral omdat het niet zo moeilijk is. Nou ja, het is wel moeilijk, maar minder moeilijk dan verwacht. Thuis is alles heel straight forward. Je ontving een compleet programma en wist precies wat je voor je studie moest doen. Hier is dat anders en moet je bepaalde dingen veel meer zelf onderzoeken.”

Wat vind je het leukst aan Nederland. En wat het minst leuk?
“Wat ik het leukst vind, is de community. Mensen in Nederland zijn heel vriendelijk en aardig. Ze maken lol om de kleinste dingen en lachen altijd naar je, ook als je ze nog niet zo lang kent. Daar ben ik heel blij mee. Wat ik minder leuk vind, is het weer. En het is een beetje saai, maar misschien ligt dat aan de stad Venlo (sorry dat ik het zeg).”

Waar doe je je boodschappen, en wat schaft de pot meestal?
“Aldi of Lidl. Die zijn allebei niet zo duur. Maar het ligt er wel aan wat ik nodig heb. Bij de Albert Heijn kom ik niet, die is veel te prijzig. En ik eet vooral heel veel aardappelen. Daar hou ik van. Ik kan 1,5 tot 2 kilo aardappelen per week eten.”

Ga je wel eens op stap?
“Nee, eigenlijk nooit. Ik ben extravert als ik extravert moet zijn, maar tegelijkertijd ben ik ook heel introvert. Ik ga niet naar mensen toe als ze niet eerst naar mij komen.”

In vergelijking met Ghana, hoe is het leven hier?
“Het is in ieder geval een stuk duurder. En qua veiligheid voel ik me hier net zo veilig als in Ghana. Mijn thuisland is net als Nederland een heel vredig land.”

Heb je al vrienden voor het leven gemaakt?
“Laat ik vooropstellen dat het heel, heel makkelijk is om hier vrienden te maken. Maar of ik vrienden voor het leven heb gemaakt? Dat is een goede vraag. Eigenlijk weet je het antwoord daarop pas als je de personen in kwestie een tijdje niet ziet; dan kom je er pas achter hoe goed je met hen bevriend bent.”

Waarin wijken Nederlanders het meeste af van jouw cultuur?
“Ze houden van feesten. In Ghana gaat men ook op stap, maar niet zoals hier. Ik heb in Nederland voor de eerste keer carnaval meegemaakt. Mensen houden hier van gek doen, op een grappige manier. In mijn land gebeurt dat een stuk minder."

Voel je je ooit gediscrimineerd omdat je uit een ander land komt?
“Ik denk 60 procent van de tijd. Soms kijk ik naar een meisje en als ze dan terugkijkt denk ik: zou ze me knap vinden, of vindt ze dat ik terug moet naar mijn thuisland? Maar dat zijn mijn gedachtes. In real life heeft het pas een keer plaatsgevonden tijdens carnaval, toen iemand me geen bier wilde geven, terwijl ze alle andere mensen wel bier gaf. Gelukkig is dat de enige slechte ervaring die ik hier heb gehad.”

Ben je van plan om na je opleiding nog in Nederland te blijven?
“Misschien wel, misschien niet. Als ik mezelf hier vind, blijf ik, maar anders niet. Om eerlijk te zijn denk ik daar nog niet echt over na.”  

Ben je door je studie bij Fontys anders tegen de wereld gaan kijken?
“Ja. Voordat ik hier kwam, dacht ik dat Nederlandse mensen heel agressief zouden zijn, voornamelijk omdat je hier legaal wiet kunt kopen in legale coffeeshops. Veel mensen hebben vooroordelen over anderen, maar die vooroordelen kun je alleen ontkrachten door mensen te ontmoeten. Dat is bij mij ook gebeurd.”

In januari kwam de Onderwijsraad met een wat tegendraads advies over studentenwelzijn. Dat welzijn staat onder druk, erkent de adviesraad, maar we moeten er niet alleen studentpsychologen en andere individuele zorg tegenaan gooien om dat op te lossen. Het onderwijs zelf kan ook iets betekenen.

Onderwijsminister Rianne Letschert is het volledig met de Onderwijsraad eens, schrijft ze in een brief aan de Tweede Kamer. Er is een “ander perspectief” op studentenwelzijn nodig, omdat de individuele, zorggerichte manier van werken het onderwijs “overvraagt”.

Soms ‘nee’ zeggen
In plaats daarvan heeft ze liever dat het onderwijs van z’n eigen kracht uitgaat. Als leerlingen en studenten goed onderwijs krijgen, bouwen ze volgens Letschert zelfvertrouwen op en worden ze “weerbaarder en beter in staat hun weg te vinden op de arbeidsmarkt en in de maatschappij”.

Letschert moedigt onderwijsinstellingen daarom aan om “waar mogelijk weg te bewegen van een individuele, zorggerichte benadering”. Als een student de instelling met een ingewikkelde of intensieve zorgvraag overvraagt moeten instellingen “ook ‘nee’ durven zeggen en doorverwijzen naar passende ondersteuning”.

Dat neemt niet weg dat het onderwijs soms rekening kan houden met studenten die het moeilijk hebben, zegt de minister. “Een beetje flexibiliteit in roostering, wat speling in het moment waarop een toets wordt afgenomen – dat soort aanpassingen kunnen soms echt helpen om te zorgen dat een leerling of student niet uitvalt.”

Ouders
Letschert roept ook ouders tot de orde. Die moeten hun kinderen weerbaar maken en leren omgaan “met de druk en stress die horen bij het leven”, aldus Letschert. “Ongemak en een zoektocht naar identiteit horen bij het leven van jongeren, en zijn om die reden nooit geheel weg te nemen.”

Vooral sinds de coronapandemie staat het welzijn van jongeren onder druk. Het sluiten van scholen tijdens de lockdowns was een aanslag het mentale welzijn van jongeren. De afgelopen paar jaar is de situatie iets verbeterd, bleek in november uit nieuw onderzoek.

Volgens de Onderwijsraad kan het mentaal welzijn van jongeren ook gediend zijn bij een discussie in de klas of collegezaal over een onderwerp dat leerlingen of studenten raakt. Praat eens met studenten over discriminatie of de wooncrisis, adviseerde voorzitter Louise Elffers in een interview.

Minister Letschert is niet van plan om speciaal voor studentenwelzijn extra geld uit te trekken of nieuw beleid uit te stippelen.

Vorig jaar dreigde studentensport en -cultuur, zoals toneelverenigingen, in het onderwijs veel duurder te worden. Met publiek geld mag je eigenlijk alleen onderwijs en onderzoek financieren. Het ministerie van Onderwijs wilde hier strenger op gaan handhaven.

Dat leidde tot een storm van protest. Uiteindelijk draaide toenmalig minister Eppo Bruins de aangescherpte regels tijdelijk terug. De uitzondering gold aanvankelijk alleen voor de studentensport, maar later kwamen ook culturele activiteiten op de campus erbij.

Nu heeft het kabinet besloten om steun aan sport- en cultuurvoorzieningen in het onderwijs structureel toe te staan. Hoe dat er precies uit gaat zien weet onderwijsminister Rianne Letschert nog niet, maar ze wil een uitzondering gaan regelen. Dat schrijft de minister vandaag in een brief over studentenwelzijn aan de Tweede Kamer.

‘Verdwijnen of verschralen’
Uit een onderzoek voor het ministerie blijkt dat studentensport en -cultuur door de strenge regels zouden “verschralen” of helemaal zouden verdwijnen. Dat vindt het kabinet onwenselijk.

In principe mag een hogeschool of universiteit publiek geld niet besteden aan private activiteiten. Een commerciële fitnessclub kan immers niet eerlijk concurreren met een studentensportclub die door een onderwijsinstelling wordt gesubsidieerd.

Maar volgens Letschert dragen sport en cultuur wezenlijk bij aan de publieke taak van onderwijsinstellingen, door het vergroten van “welzijn, sociale binding en zelfontplooiing van studenten”.

Ook toegang voor mbo
Daarnaast wil Letschert ook “studentenkantines en restauratieve voorzieningen die voornamelijk bedoeld zijn voor studenten en medewerkers” uitzonderen van de regels. Als ze dat niet zou doen, moeten onderwijsinstellingen mogelijk geld terugbetalen. Dat lijkt Letschert geen goed idee.

De vraag is nog hoe Letschert sport, cultuur en kantines toegankelijk gaat maken voor mbo’ers. Die zijn net zo goed student, maar krijgen lang niet altijd toegang tot studentenfaciliteiten aan hogescholen of universiteiten. De Tweede Kamer vroeg de minister om iets te regelen voor mbo’ers. Letschert “neemt dat mee” bij het uitwerken van de regels.