Overigens kunnen taalfouten natuurlijk ook onbedoeld heel grappig zijn. Bijvoorbeeld: een vacature voor een terminale zorgvrijwilliger of de krantenkop: ‘Paus op non actief.’ Maar meestal zijn taalfouten vooral vervelend en leiden ze af van de boodschap. Wat nog vervelender is: als iemand het nodig vindt om je daarop te wijzen. Maar tijden veranderen.

Pas zette ik op LinkedIn een mooie, provocerende post, althans dat vond ik zelf, die begon met de zin: ‘Regel 1: Vermijdt het woord verhoging’. De eerste reactie die ik kreeg was: ‘Vermijd die ‘t’ achter vermijd.’

Vroeger zou ik dat heel irritant vinden, maar tegenwoordig reageer ik heel relaxed met: ‘Dank je, maar in tijden van AI zijn spellingsfouten het nieuwe goud.’ Spellingsfouten communiceren namelijk dat iemand zijn tekst zelf geschreven heeft, en dat is tegenwoordig een soort van charmant.

Natuurlijk, te veel spellingsfouten leiden alleen maar af. Dyslectische studenten raad ik aan om de hulp in te roepen van technologie. Maar, verder, een foutje hier en daar kan geen kwaad. Echt verkoopt! De student die zijn profielbeschrijving begint met: ‘Softwareontwikkeling was altijd al mijn professionele ambitie’ vind ik inmiddels minder interessant dan de student die schrijft: ‘Ons mam zij altijd dat ik goed met computers was…’

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

‘Heb je een huisdier?’
‘Ja, een cavia.’
‘Oei, daar moet je mee oppassen. Als die neuken gaan ze dood.’
‘Wat? Echt, nee…’
‘Ja, nou ja, die cavia die ik neukte wel.’

Perfecte grap. Verrassende clou en het roept meteen beelden op in je hoofd. Altijd goed, een visuele grap. Misschien vond u hem niet leuk, dat kan, maar neem dan vooral een ander huisdier in gedachte. Eentje waar u niets mee heeft.

Het probleem is dat je op een gegeven moment de grap aan iedereen die je kent een keer verteld hebt en de tweede keer werkt ie minder goed. Of eigenlijk niet. Maar daar heb ik een oplossing voor bedacht. Regelmatig hang ik in de weekenden rond bij dierenwinkels, daar komen namelijk bovengemiddeld veel mensen met een huisdier, en dan maak ik mijn grap daar.

Je koestert je grap, je verandert alleen het publiek.

Dat is precies wat zo mooi is aan het vak van docent. Elk semester of jaar verandert je publiek. Er zijn mensen die zeggen: docent, dat zou ik niet kunnen, steeds dezelfde verhalen vertellen, maar die mensen snappen er niets van.

Steeds nieuwe, middelmatige verhalen vertellen tegen dezelfde mensen, dat lijkt mij verschrikkelijk. Maar elke keer opnieuw mijn favoriete verhalen waar ik zelf blij van word, mogen vertellen aan een steeds wisselend publiek.

Dat is onderwijs.
En daar krijg ik nooit genoeg van.
Net als van cavia’s.

Rens van der Vorst is huiscolumnist van Bron, technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier zijn eerdere columns.

Eén bestuurder werkte niet mee. Een oudere vrouw wilde toch rechts afslaan naar de parkeergarage. Toen ze aangesproken werd, reed ze de parkeerwacht bijna aan. De vriendelijke uitleg van de vriendelijke parkeerwacht hielp niet en toen hij even niet oplette, sloeg ze snel toch rechtsaf. De parkeerwacht liet het maar gaan.

Het bovenstaande is niet zomaar een anekdote. Ik denk namelijk steeds vaker dat wij als hogeschool maar twee écht belangrijke taken hebben. Ten eerste moeten we zorgen dat onze studenten tijdens hun studie minimaal vier jaar ouder worden. We moeten ze in leven houden. Geen bedorven lunch serveren. Trapleuningen aanbrengen. Geen gevaarlijke kruisingen vlakbij de gebouwen. Fietslampjes uitdelen. Overal gratis drugstestapparaten.

Als tweede moeten we ze afleveren als betere mensen. Empathischer, kritischer, beetje weerstand, aardiger, gemotiveerd om wat van de wereld te maken. En die vakinhoud? Ach in tijden van AI, is dat leuk meegenomen.

Maar, u voelt het al, om betere, nog levende mensen af te leveren, hebben we ook ‘betere mensen’ nodig die de studenten begeleiden. Geen wegpiraten, die door vriendelijke parkeerwachten heen rijden om hun zin te krijgen.

Laten we hopen, dat de automobiliste een gastcollege kwam geven.
Iets met dropshipping.

Rens van der Vorst is huiscolumnist van Bron, technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier zijn eerdere columns.

De documentaire volgt Terry Bollea, die als Hulk Hogan uitgroeit tot misschien wel de bekendste aardbewoner in de jaren negentig. Of zoals de Hulk het zelf verwoordde: “Je hebt WO1, WO2, de Roaring Sixties en Hulk-a-mania.”

Daarna volgt de val. De Hulk krijgt rugproblemen, moet bekennen dat hij steroïden slikte, stopt, begint weer, gaat vreemd en slaat racistische taal uit. Daarna wordt hij Trump-supporter en gaat hij dood.

In de documentaire wijst de filmregisseur Werner Herzog erop dat iedereen een rol speelt. Of je nu vader bent, echtgenoot of beweegt binnen sociale rollen, je volgt in zekere zin een script. Hulk Hogan, zegt Herzog, speelde ook een rol, maar daar was dus niets mis mee. Het ging erom hoe de Hulk je liet voelen.

Want dat gevoel, dat was echt.

Na de documentaire viel bij mij het kwartje. Daarom hou ik van voetbalmascottes, carnaval en showworstelaars. Ik hou van mensen die extreem overduidelijk rollen spelen. En niemand was daar beter in dan Hulk Hogan.

Dus, heb jij, zo na de vakantie, soms het gevoel dat je de rol van docent speelt, dan klopt dat. En het is helemaal niet erg, zolang je het maar zo goed mogelijk doet.

Wees geen docent. Wees de Hulk Hogan onder de docenten.

Rens van der Vorst is naast huiscolumnist van Bron ook technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier zijn eerdere columns.

Docent Hendriksen is verbaasd. Hij surveilleert regelmatig tijdens schriftelijke tentamens en betrapt soms een spiekende leerling. Die klagen ook wel eens, maar dan verzoekt de examencommissie nooit om een foto aan te leveren van het spieken. En ook niet om het fotobewijs te laten checken door een onafhankelijke partij. Was Hendriksen wel bevoegd om spieken te kunnen constateren? Spiekte de student echt of was zijn medestudent slechts een inspiratiebron? Hoe weet Hendriksen dat eigenlijk? Is Hendriksen wel te vertrouwen?

Docent Hendriksen negeert het verzoek van de examencommissie. Hij weet zeker dat de student onrechtmatig AI heeft gebruikt, maar hij heeft geen zin om zichzelf tegenover de commissie te verdedigen. Hij staat tenslotte niet terecht.

Die nacht besluit Hendriksen om studenten nooit meer te laten zakken vanwege onrechtmatig AI-gebruik. Waarom zou hij? Een oogje dichtknijpen levert alleen maar voordelen op. In tijd en het vermijden van allerlei negatieve energie.

Schuldgevoel heeft Hendriksen ook niet. Daar is hij mentaal lenig genoeg voor. De wereld wordt niet automatisch beter van méér technologie, denkt hij, starend naar het plafond. Dus als ik AI-prutsers laat slagen die eigenlijk helemaal geen technologie kunnen maken, wie weet wordt de wereld daar alleen maar beter van.

En met die gedachte valt docent Hendriksen als een blok in slaap.

Rens van der Vorst is naast huiscolumnist van Bron ook technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier zijn eerdere columns.

‘Waarschijnlijk overbodig, maar ik wil jullie er toch graag op wijzen dat de mokken in de kast en afwasmachine in de personeelsruimte op de 4e verdieping niet voor generiek gebruik zijn. Het verzoek is om die mokken niet te gebruiken, maar te zorgen voor een eigen mok.’

Hé, dacht ik, dat gaat over mij. Ik ben zo iemand. Ik gebruik altijd andermans mok. Ik weet niet of daar een naam voor is. Een mokparasiet? Crossmokker? Mokpiraat? Mokrover? Joymokker?

Hoe dan ook, ik ben het!

Het liefst drink ik mijn koffie uit ongeïnspireerde vaderdagmokken met daarop andermans familiefoto’s. Als een soort van koffiekoekoek. Maar soms kies ik een mok met een grappig bedoelde tekst. Soms eentje in een lelijke kleur. Soms een antieke mok, die eruitziet of 'ie zo uit een erfenis komt. Oma Mok, inderdaad (een woordspeling die vooral mensen uit Breda begrijpen).

En ik breng ze altijd terug. Zou het niet leuk zijn als iedereen dat zou doen? Veel leuker dan van die serieuze, strenge mailtjes sturen. Een nieuwe dag, een andere mok. Dan heb je wat om over te praten. Teambuilding. De mok als gespreksstarter. Een soort sleutelboskennismakingsspel, maar dan met koffie.

Er moeten dan wel net zoveel mokken zijn als collega’s. Anders krijg je een mokkenstoelendans. Daarom ga ik in de vakantie ook een mok kopen. Als u een goede tekst voor erop heeft, dan hoor ik het graag. Anders wordt het: Zo zwart als mijn ziel.

Fijne vakantie.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Graag gedaan, maar de echte reden is toch vooral dat ik de files wil vermijden. Daarnaast zullen er best Fontys-gebouwen zijn die zo vroeg al veel drukker zijn. En er zijn genoeg mensen voor wie om half acht beginnen gelijkstaat aan een ochtendje uitslapen.

Alleen conciërge Jo is altijd nog eerder bij Fontys dan ik. Jo ziet eruit als de perfecte conciërge en dat is hij ook. Vriendelijk, behulpzaam, nooit klagen. Een probleem? Jo springt meteen bij. Terugkerende problemen lost hij structureel op en hij weet alles van duiven melken. Mocht ik ooit een presentatie geven op een duiven melkconferentie, dan kan ik tijdens de borrel over elk onderwerp inhoudelijk meepraten. De kans is klein, maar het is een fijn gevoel.

Het meest fantastische aan Jo is zijn naam: Jo. Conciërges moeten sowieso een korte naam hebben. Voor Jo was er Henk. Ik heb ook Sjaak-de-conciërge gekend. En Tom en Rikki. Maar Jo overstijgt ze allemaal.

Wanneer ik ’s ochtends het gebouw inloop zegt Jo: ‘Goedemorgen, Rens’.
Ik antwoord dan: ‘Yoooo’.

En even, heel even, voel ik me dan net wat hipper, cooler, net wat meer gangster. Genoeg om er weer een dag tegenaan te kunnen.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Oké, dat laatste heb ik verzonnen, maar wat de AI-modus wel doet is voorstellen om een oprechte e-mail aan school te schrijven. Type je vervolgens: doe maar en genereer ook een afbeelding van aangevreten huiswerkresten, dan gaat de AI-software vrolijk en heel oprecht aan de slag.

Geavanceerde technologie maar geen vooruitgang.

Vooruitgang is iets anders. Bijvoorbeeld, ‘wantrouwende’ AI-software, die op beledigde toon reageert op de belegen smoes. Of AI-software die de vragensteller  ‘adviseert’ om een betere smoes te bedenken.

Pas was er een student die mailde afwezig te zijn, want zijn vis werd bezorgd. Dat was nog eens een excuus. Zo vergezocht, dat niemand de geloofwaardigheid in twijfel trok. Wel waren er andere vragen. Wat was er aan de hand? Bestonden er rijdende aquaria met daarin dure vis? Of ging het om een doorzichtig zakje? Of juist een vacuüm verpakte zalm? Of had de student een goudvis genaamd Bernadette en was hij bang dat als hij naar school zou gaan, dat Bernadette bezorgd werd? Waar is ie nou?

Geen idee, maar wat ik wel weet: AI-software die zulke excuses kan verzinnen, dat is pas vooruitgang.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Bijvoorbeeld: uitkleed-apps.

Voor wie het niet weet: met een uitkleed-app kun je een foto van iemand ‘uitkleden’ met generatieve AI. Die zijn illegaal. Dat lijkt me overdreven. Immers de app kleedt iemand natuurlijk niet echt uit. Nee, een geavanceerd wiskundig model berekent hoe iemand er naakt uit zou kunnen zien. Klinkt al meteen een stuk onschuldiger, toch? En trouwens, uit je hoofd potloodtekeningen maken van naakte collega’s, is dat dan ook strafbaar? Of erover fantaseren? Doe je ogen eens dicht en denk nu eens niet aan hoe die ene collega er naakt uitziet. Gelukt? Wie was het?

Natuurlijk, uitkleed-apps maken het delen van de resultaten gemakkelijk. Dat is problematisch. Maar verbieden is niet de oplossing. Uitkleed-apps moeten juist beter. We moeten durven dromen. Toen ik voor het eerst hoorde over uitkleed-apps, was dit de mijne.

Soms ben ik ’s avonds moe en dan sleep ik me naar mijn bed. Daar heb ik helemaal geen zin meer om mijn kleren uit te trekken. Maar, geen probleem, dan pak ik mijn uitkleed-app, swipen, en hup kleren netjes op de stoel. Rens netjes in bed. Naakt, uiteraard.

Dat is pas een uitkleed-app. 
Maar daar hoor ik niemand over.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Het begon met:  ‘Als ik hier zou wonen, zou ik gek worden….’ en eindigde met een lofzang op hun oprit. Ik schraapte mijn keel. “Kijk”, zei ik,  “als ik thuiskom dan is er soms een parkeerplaats voor mijn deur en heb ik een geluksmoment. Soms moet ik rondrijden en dan baal ik. Maar het is nooit saai.”

“Daarnaast ken ik elk mogelijk plekje, weet ik precies welke buren wanneer welke gaten laten vallen en beschik ik over ongeëvenaarde parkeerkwaliteiten. Als er een WK inparkeren zou zijn, was ik kanshebber. Dat missen jullie allemaal met je oprit. Opritten zijn saai.”

De technofilosoof in mij kwam daarna niet meer van zijn spreekstoel af. “Daarom ga ik elke werkdag naar Fontys. Soms is er file, soms heb ik geluk, soms zijn mijn collega’s of studenten stom, soms lig ik in een deuk, maar het is nooit saai. Thuiswerken vind ik wel saai. Het is gemakkelijk, maar vlak, net als een oprit. Technologie maakt alles makkelijker, maar gemakkelijk is ook minder waardevol. Frictie is fijn. Frictie kweekt skills. Zeker als het om parkeren gaat.”

Ik heb geen parkeerprobleem, besloot ik. “Jullie, met je saaie oprit, jullie hebben een parkeerprobleem.”

Echt gezellig werd het etentje daarna nooit meer.   

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Een week geleden was ik bezig de voetbalpoule die ik al organiseer sinds 2008. In mijn voetbalpoule selecteer je spelers. Die spelers scoren punten als ze scoren, assists geven, kaarten pakken, maar ook bij het uittrekken van een shirt na een goal en muurliggen.

Het is een hoop werk om lijsten te maken van de spelers. Dus, ik dacht, dat is saai, dat doet AI maar lekker. Dat ging een stuk sneller, maar al snel besefte ik dat er iets verloren was gegaan. 

Normaal leerde ik surfend over het web van alles over de spelers. Wie is de sterspeler van Bosnië? De eerste keeper van Zuid-Korea? Het gaf me veel inzichten en zo kreeg ik zin in de WK. Nu had ik dat helemaal niet.

Het ‘saaie’  werk bleek een stuk leuker en waardevoller dan vooraf ingeschat. Zou dat vaker gebeuren, dacht ik? Dat soms het waardevolle zich pas ontvouwt, als je door het saaie heen bijt. Dat soms even iets saais doen, nodig is om de batterij weer op te laden. Na urenlange gesprekken met studenten is even wat nakijken best lekker.

Dus als u de volgende keer denkt, dat saaie werk doe ik wel met AI, vraag je dan nog even af: weet ik zeker dat het echt saai is?    

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Daarna volgde Web 2.0. Een voorgeprogrammeerd format waarbinnen mensen hun ‘eigen’ pagina konden maken. Facebook. LinkedIn. Instagram. Profielfoto hier, biografie en berichten daar. Web 2.0 bepaalde je status. Wel of geen baan. Wel of niet alleenstaand. Eén of nul. Web 2.0 herdefinieerde wat een vriend was. Of een volger. Web 2.0 was een inperking van vrijheid waar een totalitaire staat trots op zou zijn, maar omdat het technologie was en innovatief omarmden mensen het vrolijk.

Studentportfolio’s volgen hetzelfde principe. De software bepaalt het format. Waar wat staat. Een student die afwijkt, al is het op een briljante manier, wordt teruggefloten. Talentgericht onderwijs werkt alleen als het nakijken beheersbaar blijft. Alsof je een fantastisch boek weigert te lezen, omdat het niet in de boekenkast past.

Generatieve AI belooft weinig goeds. Het dwingt onze expressies: e-mails, afbeeldingen, feedback, filmpjes en muziek, verder binnen een voorgeprogrammeerd format. Maar er is ook hoop. Immers met generatieve AI ontstaan nieuwe mogelijkheden voor vrijheid en creativiteit. AI kan moeiteloos ongeorganiseerde webpagina’s doorzoeken en elk portfolio, hoe afwijkend ook, gereed maken om na te kijken.

Zullen we afspreken dat we AI daarvoor gebruiken?
En omdat het technologie is.
En innovatief.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Afgelopen maandag wandelde ik naar Fontys langs station Strijp-S. Op het fietspad reed een man in een scootmobiel. Hij had een grote, door rook vergeelde, borstelsnor. In zijn neus had hij een plastic zuurstofslangetje.

Ik kon moeiteloos voor de man langs oversteken zonder dat hij vaart zou hoeven te minderen. Dus dat deed ik. Terwijl ik doorwandelde hoorde ik de rooksnor achter me schor mopperen: ‘lekker gewoon oversteken hoor, klootzak!’

Het leek me geen winnende strategie. Wanneer je in een scootmobiel zit en je bent voor je zuurstof afhankelijk van een plastic slangetje, kun je mensen misschien beter niet voor klootzak uitmaken. Maar ik begreep het wel. In zijn situatie, als het leven mij slechtere kaarten had toebedeeld, dan was mopperen op overstekende dwazen voor mij ook misschien een manier geweest om het leven een beetje draaglijk te maken.

Het bracht me op een idee. Sommige mensen pleiten al jaren voor het opheffen van anonimiteit op sociale media. Het idee is: als iedereen onder zijn eigen naam moet posten, zullen mensen minder snel apenplaatjes naar Brian Brobbey sturen. Alleen het idee stuit op veel verzet. Privacy, en zo.

Dankzij de rooksnor besefte ik dat er ook een simpelere oplossing is. De volgende keer dat iemand een anonieme scheldkanonnade post op sociale media, denk dan gewoon: dat zou best van een rooksnor kunnen zijn. Iemand met een slangetje in zijn neus en behoefte aan een uitlaatklep.

Waarschijnlijk klopt het niet, maar het maakt het leven in ieder geval een beetje draaglijker.

De redenen daarvoor liggen voor de hand. Waarom betalen aan bedrijven, die het materiaal waarmee de systemen getraind zijn gestolen hebben? Waarom betalen aan bedrijven die werkers in lage-lonen-landen uitbuit om data te labelen en systemen te modereren? Dat abonnementsgeld van jou gaat echt niet naar die mensen. 

Waarom betalen aan bedrijven die geleid worden door dubieuze tech bros? Waarom bijdragen aan een systeem dat ongelijkheid verder aanjaagt? Een Pro-abonnement van ChatGPT kost al €103 per maand.    

Maar ik heb nog een andere, belangrijkere, reden om niet te betalen. Generatieve AI platformen proberen namelijk steeds meer hun klanten tot betaalde abonnementen te ‘verleiden.’ Dat doen ze door hun diensten steeds verder af te knijpen. 

Je mag steeds minder vragen stellen, een beperkter aantal bestanden uploaden of plaatjes genereren. Soms word je teruggezet naar oudere modellen. Het lijkt erop dat dit in de toekomst alleen maar erger wordt, misschien mag je straks nog maar één keer per week, maar dat is prima.

Zonder abonnement leer je namelijk steeds beter nadenken over de vraag: moet ik hiervoor echt generatieve AI voor gebruiken? Kan ik het niet zelf? Is het niet leuker zelf? Is het echt belangrijk? Precies wat je wilt bereiken, alleen maar GenAI gebruiken als het echt wat toevoegt. En het mooie is: als dan de dag komt dat je alleen nog maar genAI kunt gebruiken met een duurbetaald abonnement….

Dan ga jij het niet missen.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Te beginnen met het ontbijt. Inclusief, uiteraard, maar wordt geserveerd tussen half 8 en half 10. Hoef ik weinig in te kopen. Immers voor half 10 zijn er amper studenten aanwezig.

Vervolgens is het mij opgevallen dat studenten (‘klanten’ die betaald hebben voor hun opleiding) altijd enthousiast reageren op activiteiten die niet doorgaan. Uurtje eerder stoppen? Lekker. Hoorcollege vervallen? Heerlijk. Mijn all-inclusive resort omarmt die vibe. De bar soms een uurtje eerder dicht. Het zwembad vaak later open. De karaoke-cocktailavond vervalt regelmatig op het laatste moment.

In ons onderwijsgebouw is er maar 2,5 dag gegarandeerd plaats voor de studenten. Daar klaagt nooit iemand over, dus dat trek ik door naar mijn resort. Je betaalt voor de hele week, maar je hebt maar 2,5 dag recht op een hotelkamer. De andere dagen moet je geluk hebben. Goud!

En ten slotte, stel, je geeft mijn studenten twee opties. Nog tien weken les volgen en lekker veel leren en dan tentamen doen. Of, nu een voldoende krijgen en thuisblijven. Dan kiest een groot deel voor de tweede optie, ben ik bang. In mijn all-inclusive resortpackage kun je er daarom ook voor kiezen om vanuit thuis AI-gegenereerde foto’s te downloaden. Aan het zwembad. Tegen de achtergrond van een ondergaande zon. Even duur. Veel gemakkelijker.

Vroeg ontbijt. Activiteiten die zomaar vervallen. Niet altijd plaats. Geen aanwezigheidsverplichting. Dat wordt een doorslaand succes.

Boek nu. 
2,694 euro. 
Voor een hele week.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

En stel nu dat mijn vrouw zou zeggen: dat snap ik. Jij bent ook ontzettend grappig en inspirerend. Het is een terechte beloning voor de tijd die je in je presentaties stopt en al die jaren hard werken. Je hebt het verdiend. Schat.

Hoe fucking creepy zou dat zijn?

Maar het is precies wat chatbots doen. Naar je mond praten. Sycofantie heet dat, maar als jij niet van moeilijke woorden houdt, noemen ze het vast hielenlikkerij. Sycofantie roept allerlei vragen op. Als je veel met chatbots praat, hoe leer je dan nog omgaan met weerstand? En, erotische gesprekken met je bot, is dat niet eigenlijk seks met jezelf?

Mijn collega Danny Bloks merkte op dat ook studenten alles aan chatbots vragen. Wat te doen? Koken? Wat trek ik morgen aan? Vooral dat laatste intrigeerde me. Mijn vrouw zegt regelmatig als ik iets uit de kledingkast haal: ga je dat aantrekken? Dat klinkt als een neutrale vraag, maar, heb ik lang geleden geleerd, dat is het niet. Dus trek ik dan wat anders aan.

Pas nu mijn ogen zijn geopend besef ik: die studenten, rondschuifelend door de gangen in hun vormeloze joggingpakken, hebben geen gebrek aan smaak, maar een overdosis aan sycofantische chatbots.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Protest aantekenen is moeilijk. Digitaal wat minder bekwaamde bejaarden zijn kansloos tegen een masterclass in user-unfriendly design. De online bezwaarsystemen zijn het perfecte lesmateriaal voor onze designstudenten.

Zo moet het dus niet.

Ik zocht naar een interessante invalshoek voor op de radio. Misschien iets over mijn boek. Dat je bij buitenspel eigenlijk bij twijfel niet moet vlaggen. Maar dat we dat met technologie nu juist wel doen. Zouden scanauto’s niet zo moeten zijn geprogrammeerd dat ze bij twijfel niet beboeten?

Misschien uitleggen dat AI geen fouten maakt. AI is gewoon AI. Het zijn de mensen die besluiten het systeem te gebruiken, die de fout maken. Of een analogie trekken met een ouderwetse parkeerwacht. Stel dat die in 10% van de gevallen een verkeerde boete uitschrijft? Invalide mensen beboeten omdat hij de invalidekaart even gemist heeft. Of overal parkeerbonnen onder de ruitenwissers van verbouwereerde laders en lossers schuiven. Hoe lang zou zo’n parkeerwacht nog mogen werken? En als we dat niet accepteren van mensen, waarom accepteren we het dan wel van technologie?

En toen belde Radio 1. De scanauto was verdrongen door gedoe met de NAVO. Volgende keer beter.
Geeft niet, zei ik, hou ik er in ieder geval een column aan over.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.

Sommige mensen trapten erin, de meesten niet, maar het leverde wel een hoop lol op en ik leerde dat Wageningen University & Research een echte mascotte heeft: de WURwolf. Het deed me ook denken aan een oude 1 april grap uit mijn jeugd.

Ik was een jaar of 10 toen aangekondigd werd dat de in de haven van Oudenbosch een zeehondenshow zou worden opgevoerd. Op woensdagmiddag 1 april. Daar stond ik, samen met honderden andere ouders en kinderen, die allemaal vrij waren van school. In het water lagen drijvers, hoepels, en ballen. En toen kwam een duiker boven met een bordje: 1 april.

Nu zou dit leiden tot een sociale-media-storm. Heeft de gemeente niks beters te doen? Geldverspilling! Onschuldige mensen bedriegen, heeft de overheid niks geleerd van de toeslagenaffaire? Wel een AZC geen zeehonden! Wie betaalt mijn parkeergeld? En mijn vrije middag? Mijn autistische zoon was er helemaal kapot van! Ik zit weer dagen met een huilend kind! Bedankt, gemeente Oudenbosch!

Precies dit is, denk ik, de reden dat zulke grappen niet meer worden uitgehaald. Dat lijkt een goede zaak. Geen geldverspilling door de overheid. Geen bedrogen burgers. Geen teleurgestelde kinderen. Geen flauwe grappen!

En toch voelt het, in tegenstelling tot Fontsy de Vis, niet als vooruitgang.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Of het écht een goede naam is, zal de tijd uitwijzen.

Namen hebben tijd nodig. Op ‘Fontys’ was ook commentaar, maar inmiddels is iedereen het gewend. Alhoewel veel studenten nog steeds ‘de Fontys’ zeggen. Tegelijkertijd met de naam introduceerde het reclamebureau de vliegende vis. Immers, als je studeert bij Fontys voel je je als een vis in het water. Maar, je bent ook in staat om uit te stijgen boven de andere vissen. Diepzinnig! De vis kreeg meer kritiek. De anatomie was incorrect, iets met de vleugels, en mensen refereerden naar de vis als ‘de vliegende komkommer.’

Hoe dan ook, wat ik wilde zeggen: namen, je moet er gewoon even aan wennen. Dat betekent overigens niet dat ze niet belangrijk zijn. Dat kan elke spindokter je vertellen. Neem nu de laatste lokale verkiezingen waar Anti-AZC partijen het goed deden. Eigen schuld. Basisfout. Les één: controversiële zaken geef je altijd een naam die eindigt op een A.

Daarom, voor mensen die de spreidingswet ondersteunen: verander vandaag nog AZC (AsielZoekersCentrum) in AZA (AsielZoekersAanmeldcentrum). Sla je zo, hoppa, alle wapens uit handen van de slogan,- en postermakers.

AZA. Nee!
Werk niet.
AZA. Weg ermee.
Wordt ook niets.

Twijfel je nog? Denk dan eens aan NAC Breda. 
Daar hoor je nooit iets negatiefs over.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Daarnaast leek het me ook een gevalletje geïnstutionaliseerde oneerlijkheid. Kinderen met betrokken of hoger opgeleide ouders maken in deze driehoek meer kans hun diploma te halen. Zou onderwijs niet gewoon iets moeten zijn tussen de school en het kind.

Lekker rustig voor de ouders ook.

Op het hbo is het onderwijs wel iets tussen de school en de student, maar daar speelt een andere vorm van oneerlijkheid. Sinds Corona, sinds vastgoed duur is, sinds technologie hip en overal is, vierkante meters onder druk staan en de instroom daalt, zie ik steeds meer vormen van blended of online onderwijs. Nu is dat sowieso vaak een slecht idee. Ik denk namelijk dat leren een beetje frictie en beleving nodig heeft en dat gaat een stuk beter fysiek.

Maar het is dus ook oneerlijk.

Immers een student met zijn eigen laptop, eigen kamer en glasvezelverbinding heeft het een stuk gemakkelijker dan de student die een oude laptop met zijn zusje deelt op zijn hotspot met datalimiet. Blended onderwijs, online lessen, online mediatheken (en dus minder studieplekken), AI-abonnementen, ze zijn allemaal onderdeel van een andere, geïnstitutionaliseerde en al even oneerlijke onderwijsdriehoek.

 School, leerling, technologie.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

U kent mijn mening. Ik ben lid van Team Fysiek Onderwijs. Daarom was ik ook blij met het optreden van Einstein. Einstein was een stukje OpenClaw-software van Companion.ai. Einstein kon inloggen op Canvas, presentaties bekijken, papers lezen, meedoen aan discussies en alles inleveren. Plagiaatdetectie hielp niet, want Einstein kopieerde niet, Einstein speelde met verve de rol van de perfecte student.

Einstein is inmiddels offline, maar het liet een toekomst zien waarin onderwijs online simpelweg niet meer te organiseren is. Jammer, LOI. Maar ook een toekomst vol fysiek onderwijs. Een toekomst waarin je studenten ziet werken, observeert hoe ze in groepen acteren en gewoon met ze over hun werk praat.

Echte studentnabijheid.

Einstein is de reden dat instituten als Fontys een fantastische toekomst hebben. Wij hebben namelijk gebouwen. Daar moeten we dus zuinig mee omgaan. En strategisch. 

Als je het mij vraagt is dit de perfecte AI-strategie: studenten hebben drie vaste schooldagen (kunnen ze de rest van de week werken, studeren en sporten). Vierkante meters zijn geen kostenposten maar onderwijsmiddelen. Hoe meer, hoe beter. Instituutsdirecteuren organiseren fysiek onderwijs zo betekenisvol mogelijk, meten algemene aanwezigheid van studenten en verbeteren waar nodig.

O ja, en gratis parkeren is ook fijn.
Daar hoef je geen Einstein voor te zijn.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Het was een studiereis. Over dingen als onderwijsvernieuwing, toetsen, KPI’s, talentgericht onderwijs en vibecoding en AI en zo. Denk ik. Er moest flink gereisd worden. Van Madrid, naar Malaga, naar Lissabon (volgens de collega de Brainport van Portugal). In het reisschema zaten allerlei voertuigen. Vliegtuigen, treinen en bussen. Er was zelfs een fietstocht voorzien.

‘Is dat niet ontzettend risicovol,’ vroeg ik aan de collega. Al die grote hbo-i denkers, die AI-kenners, die onderwijsvernieuwers. Wat als er iets mis zou gaan? Een neerstortend vliegtuig? Een kantelende bus? Een ontsporende trein? Zou Nederland, de kenniseconomie, dan niet meteen een enorm probleem hebben?

Kortom, moet er geen designated survivor zijn? Een aangewezen overlevende? “En beste collega”,  zei ik, "zou jij dat niet moeten zijn? Met jouw briljante geest? Iemand die ervoor zorgt dat na een ramp tijdens een hbo-i reis, onderwijsvernieuwing gewoon doorgaat?’

De collega ging diep van binnen liever naar Madrid, Malaga en Lissabon, maar hij voelde dat hij moeilijk nee kon zeggen. Dus, ja, designated survivor, dat zag hij wel zitten. Nu moesten we alleen nog een veilige locatie vinden. Een plaats ver weg van onderwijsvernieuwing, AI of talentgericht onderwijs. Er kwamen opties op tafel. Een middelbare school in Oegstgeest? De Rachelsmolen? Het ministerie van OCW?

Of heeft u andere suggesties? De toekomst van Nederland hangt er vanaf.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Vreemd. Studenten moeten juist maximaal tijd hebben om gedurende het semester uit te zoeken welke talenten ze in het semester daarna willen ontdekken. Een nieuwe roostermachine, beter, sneller, een beetje AI, zou er voor moeten zorgen dat studenten steeds later hun keuze door kunnen geven. 
Maar dat is dus niet zo.

Kijk, ik snap dat mijn blik beperkt is. Misschien heeft die nieuwe, grommende roostermachine veel voordelen die ik niet zie. Misschien is het goedkoper. Fijn voor andere opleidingen. Ik kan alleen voor mezelf praten. En ik zie studenten die eerder moeten kiezen, en docenten die ingeroosterd worden op een manier die geen rekening houdt met de veelzijdigheid van het tegenwoordige vak van docent. Gelukkig kun je Outlook ook prima negeren.

Ik hoorde zelfs fluisteren dat het straks mogelijk wordt om ingeroosterde lesactiviteiten automatisch door te belasten. Een financiële aanmoediging om minder fysiek les te geven.

Nogmaals, waarschijnlijk zie ik het verkeerd, corrigeer me gerust, maar ik moet regelmatig denken aan De Matrix. In die film wordt de werkelijkheid gesimuleerd door een gigantische machine, die zich met mensen voedt. Nu heeft Fontys ook zo’n machine, een hongerige roostermachine, die zich voedt met studenten, docenten en leerervaringen om daarmee een bureaucratische en financiële versie van onderwijs te kunnen simuleren.

Precies wat niet de bedoeling is.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Het is een vorm van antropomorfisme die mij intrigeert. Het toekennen van menselijke eigenschappen aan dingen. Zeggen dat AI hallucineert, denkt, leert of begrijpt, bijvoorbeeld.

Met carnaval zag ik voor het eerst dat er ook een hybride versie is. Tussen de mensen die verkleed waren als dieren (veel konijnen, een enkele snuifduif en mijn dochter was verkleed als goudvis. Ik adviseerde om haar arm in een mitella te dragen. Uit de kom. Mijn dochter vond dat een typische vadergrap) zag ik ook veel mensen verkleed als dingen. Een matras, schemerlamp (in Eindhoven uiteraard), verkeerskegel of WC-rol.

Het zorgde dat ervoor dat ik me afvroeg of je antropomorfisme ook kunt omdraaien. Kun je ook dingen herkennen in mensen? En dan bedoel ik niet een collega die overduidelijk een zak tabak is of een gehaktbal of flapdrol, nee, genuanceerder. Bijvoorbeeld een lange, magere collega met bovenop een toef haar, die je doet denken aan een zwabber.  

Maar wat is het tegenovergestelde van antropomorfisme? Dat mensen je doen denken aan dingen? Ik kon er geen woord voor vinden. Bestaat het eigenlijk wel? Daarom de vraag:

Ken jij iemand die jou steeds opnieuw aan een ding doet denken?

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Met OpenClaw kun je allerlei dingen automatiseren. Het is een AI-agent met geheugen en toegang tot bestanden en applicaties, die langere workflows kan opzetten en  zelfstandig uitvoeren.

Een beetje klikken en hoppa, OpenClaw ‘leest’ je mailtjes, neemt besluiten, brengt offertes uit, leest portfolio’s en beantwoordt vragen. Mensen zijn daar heel enthousiast over. Dankzij OpenClaw bespaar ik 10 uur per week, zeggen ze dan trots. OpenClaw is helemaal de bom voor mensen die graag opscheppen over hoeveel tijd ze besparen met behulp van AI.

O, wat een sukkels, wat erg, denk ik dan altijd. Jij besteedde dus tot voor kort elke week 10 uur aan dingen die je niet leuk vond. Hoe zielig. Immers, als je het wel leuk vond, portfolio’s lezen en zo, waarom zou je het dan OpenClaw laten doen?

Carnaval, bijvoorbeeld, vind ik leuk, dus dat besteed ik niet uit aan een AI-robot. Trouwens, AI-robots zijn waardeloze carnavallers. Zou een AI-robot bijvoorbeeld opzettelijk tegen een Rotterdammer in een camouflagepak aan stommelen en dan zeggen: sorry, ik zag je niet? En daarna nog drie keer? Nou? Nou?

Ik denk het niet.

En het ergste is, het is geen vooruitgang. Mensen die saaie dingen doen en die saaie dingen dan met AI automatiseren, die gaan de vrijkomende tijd gewoon weer invullen met andere saaie dingen.

Tot die dingen ook weer te automatiseren zijn.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Mijn outfit is klaar. Voetbalshirt, bakkenbaarden, aluminium, lichtgewicht keukentrapje. Precies: een voetballer met een fijne trap. Mijn vrouw maakt er meer werk van. Zij gaat al jaren met een groep vriendinnen. Ooit als ‘Die Frauschaft’ inclusief een mandekker en een speelster met een smerige tekkel. Andere keren als vrouwvakkers, automonteurs of Griekse godinnen (Viagra en Panadol, bijvoorbeeld). Deze keer gaan ze als Zeeuwse meisjes, die juist niet ‘zuunig’ zijn. Gehuld in Chanel, gat in de hand en met flesjes champagne (voor als je wat drinken Moët).

Elk jaar maak ik hun logo. Vroeger kostte me dat vele uren. Dit jaar was het één AI-prompt. Meteen raak. Dat belooft weinig goeds voor carnaval. Immers, hoe kun je nu nog zien wie zijn best heeft gedaan en wie niet? Wie creatief is en wie minder? Ik voorspel een carnaval vol prachtige, maar waardeloze AI-gegenereerde logo’s en afbeeldingen.

Luie, één-prompt-is-genoeg, AI-slop.

Roep ik u hiermee op om geen AI te gebruiken met carnaval? Nee, ik wil namelijk iets proberen. Kijk, normaal, als ik te veel drink, gaat alles op elkaar lijken. Maar, misschien, dit jaar, als alles al op elkaar lijkt en ik drink heel veel, komen dingen compleet verschillend op mij over. Ik betwijfel het, maar ik ga het experiment keihard voor u aan.

Vraagt u mij vooral na carnaval hoe het is bevallen.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Dus begon ik een verhaal over entropie. De natuurwet, die simpel gezegd stelt dat wanorde in een gesloten systeem altijd toeneemt. Snoertjes van je koptelefoon komen altijd in de war uit de kast. Het is nooit andersom. Zandkastelen vallen uit elkaar, bruggen rotten weg, toeslagsystemen vertragen, kamers worden een rommeltje en software loopt na een tijdje vast.

Precies daarom is onderhoud zo belangrijk. Overal zijn vernieuwers en innovators, maar dat schiet niet op. Die lui bouwen alleen maar dingen, die daarna weer uit elkaar vallen. Wat we echt nodig hebben, is onderhoud. Software, systemen, energienetwerken, infrastructuur, je lichaam, relaties en vriendschappen. Het heeft allemaal onderhoud nodig. 

Het onderwijs helemaal. Een mooie toekomst heeft geen innovation labs nodig, maar onderhoudslabs. Het probleem is meestal niet dat we dingen niet hebben, maar dat we zoveel moeite hebben om te behouden wat goed is. Precies daarom zijn onderhoudsmonteurs helden.

“Dus, bedankt”, zei ik. 
“Ben jij een psycholoog of zo?”, vroeg de onderhoudsmonteur die eruitzag als een beleggingsadviseur.
“Nee, filosoof, zelfverklaard”, zei mijn vriend.
“Hoezo?”, vroeg ik, “Had je dan liever gehad dat ik gevraagd had welke auto’s je onderhoudt?”
“Eigenlijk wel”, zei de onderhoudsmonteur, terwijl hij zijn lege bierglas betekenisvol naar mij omhoog hield en meldde dat zijn keel ontzettend droog was.

Gevalletje entropie, concludeerde hij.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

En studenten hebben natuurlijk helemaal gelijk.

Feedback vragen mag namelijk best ongemakkelijk zijn. Soms hebben docenten geen tijd. Soms moet je iets inplannen. Soms ontstaat er dan stress. Allemaal leermomenten. Allemaal de bedoeling. Docenten, die altijd razendsnel feedback kunnen geven dankzij taalmodellen, zitten leren dus ook in de weg.

Als tweede, noem me ouderwets, hoort een docent moeite te doen om feedback te geven op werk waar de student moeite voor heeft gedaan. Een heel portfolio laten lezen door een taalmodel en dan automatisch feedback genereren op basis van leeruitkomsten is niet alleen onfatsoenlijk maar ook een vrijbrief voor studenten om zelf ook portfolio’s vol te laten storten door taalmodellen.

Ten slotte: het wordt weliswaar steeds onduidelijker voor welk beroep we studenten opleiden, maar het wordt wel steeds duidelijker wat voor studenten we willen opleiden. Kritische denkers, doorzetters, mensen met empathie. Feedback is dan cruciaal en die kun je alleen geven als mens. Immers, alleen als mens zie je de mens tegenover je. Feedback geven met een computer is de student tegenover je ook terugbrengen tot een computer.

En ja, misschien hadden de studenten ongelijk. Misschien geeft niemand van mijn collega’s feedback met een taalmodel. Misschien zijn sommigen gewoon zo methodisch, technocratisch en afgestompt dat hun feedback precies lijkt op dat van een taalmodel.

Dat zou ook kunnen.
Maar of dat nu een geruststellende gedachte is.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

“Stel, je komt thuis vanavond en je betrapt je partner in bed met de buurman of buurvrouw. Naakt. Het is de derde keer deze week. Maar dan zegt je partner: geen zorgen schatje, dit was de laatste keer. Wat denk je dan? Gelukkig, ik begon me bijna zorgen te maken? Nee, hè.”

“Maar, als je een bui op je kop krijgt die niet voorspeld was door de Buienradar-app, waar ga je dan kijken wanneer het weer droog wordt? Juist, in dezelfde app. We vertrouwen vaak te veel op technologie en zeker in tijden van chatbots, twijfelachtige taalmodellen en technologie met creatieve ambities is dat niet altijd een goed idee.”

Deze maandagochtend vertelde ik dit verhaal dus bij Avans. “Stel”, zei ik, “je komt thuis vanavond en je betrapt je partner in bed met de buurman of buurvrouw. Naakt.” Maar voor dat ik verder kon gaan, zag ik de ogen oplichten van één van de docenten, waarschijnlijk een visueel denker want spontaan en net te enthousiast zei hij: “Dan hoop ik wel met de buurvrouw.”

Het resultaat? De slappe lach, even een gedwongen pauze in de presentatie en ik dacht: lekker, het jaar is begonnen.

Ik heb er alvast zin in!

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

12.23 (het is dus al middag) klinkt het besluit om ook de rest van de dag de lessen online te doen. Opnieuw laat, maar goed nog meer flexibiliteit. In de mail wordt ook de verwachting uitgesproken dat de lessen op woensdag weer als normaal door zullen gaan.

16.29, het bericht dat op woensdag toch alle gebouwen dicht zijn. Dan woensdagmiddag laat het bericht dat gebouw (TQ) op donderdag ook dicht zal zijn. Vervolgens op donderdag, niks aan de hand. Online voor niks. Verwarrend en zeker niet de bedoeling.   

Een crisisteam is er om een crisis te bezweren, niet verergeren.

Natuurlijk, het is complex. Omstandigheden wisselen snel. Informatie is onduidelijk. Maar precies daarom heb je een crisisteam. En, natuurlijk, daar zitten goede, keihard werkende mensen in en in het verleden is het wel vaak goed gegaan. En ik zou het zeker niet beter kunnen.

Maar toch.

Afgelopen week deed me het denken aan het telefoongesprek van cabaratier Ronald Goedemondt: ‘Hallo, meldpunt discriminatie? Ja? Er woont hier naast mij een Chinees. Die stinkt!’

Of aan Hermans Finkers’ cursus omgaan met teleurstellingen, die wederom niet doorgaat. Of aan de inclusiviteitsworkshop van Fontys die inschrijvers aanspoorde snel te zijn, want ‘vol is vol’.

Nog een beetje orde? Nog geen complete chaos? Functioneert het min of meer? Bel het Fontys-crisisteam. Noodtoestand gegarandeerd.

Geen crisis. 
Geld terug.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

En nu denkt u misschien, zo’n vaart zal het niet lopen, Fontys heeft daar helemaal geen mankracht voor, maar daar vergist u zich in. Er is immers altijd AI.

Absurd? Zeker. Waar? Zeker niet. Maar het is precies wat de Verenigde Staten van plan is. Misschien wordt de soep niet zo heet gegeten, maar daar gaat het niet om. De temperatuur is niet het probleem, het is het hele idee van de soep zelf.

No Soup for You!

Sommige mensen beweren dat dit een reden is om voorlopig niet meer naar de USA op vakantie te gaan. Verschrikkelijke opmerking. Ten eerste omdat je daarmee ook weinig subtiel zegt dat je het geld hebt om zulke vakanties te betalen. Als tweede is het lekker gemakkelijk. Knap hoor, jezelf op de borst te kloppen omdat je niet op vakantie gaat. Moeilijker is het om dingen wél te doen. Zoals je Instagram-account opzeggen. Of TikTok. Of WhatsApp. Of Facebook. Of X. Of LinkedIn.

Fontys is het nog niet gelukt. Maar u kunt het vast wel. Het lijkt me een fantastisch goed voornemen voor 2026. Begin eens met één account. Moet lukken toch?

Fijne feestdagen.
Mooi 2026!

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Toch kwam er een ‘oplossing’: Suno AI. En die oplossing veroorzaakt overal problemen. Mensen die hun geld verdienden met het maken van muziek onder bijvoorbeeld bedrijfsfilms of animaties worden vervangen door AI. Spotify wordt overspoeld door zielloze AI-muziek. Overal zijn rechtszaken over copyright en Suno bewijst aan ons dat onze muzieksmaak vaak niet meer is dan een algoritmische formule.

En dan is er nog die man met die piano, die aan het einde van een conferentie een liedje maakt over de dag. ‘Met scrum, scrum, scrum, bereiken ons optimum-um-um.’ Die man bungelde al onderaan de cabaretier-voedselketen, maar wordt nu ook nog eens vervangen door een AI-gegenereerd liedje.

Klapt u maar lekker mee in de zaal op de tonen van technologie.

Suno AI is eigenlijk alleen een oplossing voor de 500 medewerkers. Die worden schatrijk. En misschien voor ‘AI-guru’s’, die een AI-liedje afspelen op het podium. Of familieleden die een AI-liedje op een bruiloft leuker vinden dan een zelfgeschreven en gezongen lied. Of mensen zonder muzikaal talent maar met een mening over een azc.

Maar al die mensen hadden sowieso al een probleem.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Het ouderwetse kerstpakket, met al zijn tekortkomingen, zorgde voor verbinding. Je moest naar de kerstborrel, er was een handdruk en iedereen kreeg dezelfde doos. Lekker samen klagen.  

Maar het kerstpakket werd een webshop. Speakerset of kansarme kinderen? Individueel, ongezellig, frictieloos. Koos je een blender, dan werd het ding thuisbezorgd. Veel collega’s vonden dat fijn. Ze hielden niet van de kerstborrels. Of handdrukken. Ze hielden van efficiëntie. Die collega’s vond ik vervelend.

Maar ze zijn aan het winnen. Dit jaar is het kerstcadeau, dat inmiddels eindejaarsgeschenk heet, ook ontdaan van zijn webshop. Teruggebracht tot een geautomatiseerde mail met ‘bedankt voor je inzet’, ongetwijfeld ook verstuurd naar mensen die er met de pet naar gegooid hebben, met een link naar een kille dropdownlist. Cadeaukaart of goed doel? Meer niet.

Efficiënt, gecentraliseerd en volstrekt verkeerd. Geen kerstgevoel, geen moeite voor gedaan, niet eens een AI-kerstboodschap-met-belletjes, en vooral geen verbinding. Alles wat een onderwijsorganisatie niet zou moeten zijn. Een eindejaarsgeschenk als item op een afvinklijst. Het kan alleen nog erger door gewoon vijftig euro op je bankrekening te storten. Hier. Kerst. Bedankt.

Maar laat ik niemand op ideeën brengen.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Op een dag, ik was 14 jaar, vroeg mijn tante: ‘witte gij wie er dood is?’ en vervolgens zonder het antwoord af te wachten: ‘De smulrol. Platgereden.’ Ik vond het niet vreemd dat mijn tante hem ook nu ‘de smulrol’ noemde. Ik vond het vooral erg voor Edwin. Of Erwin, dus.

De smulrol, een gevouwen flens met gekruid vlees, paste naadloos in het dieet van mijn jeugd. Net als viandellen, frikandellen, Mexicano’s en satékroketten. Die laatste trok ik altijd uit het midden van de muur. Daar lagen de oudste exemplaren en voor satékroketten geldt: hoe ouder, hoe lauwer, hoe lauwer, hoe beter!

Dus was ik meteen enthousiast toen iemand mij vertelde over de hamburgermethode van feedback. Dat werkt als volgt. Eerst geef je positieve feedback (bovenste broodje), dan constructieve feedback (de hamburger zelf) en dan nog wat positieve feedback (onderste broodje). Mooie metafoor, ondanks dat er meestal niks positief is aan het broodje. Vette happen en onderwijs is altijd een goede combinatie.

Vraag het maar aan mijn op frikandellenbroodjes levende studenten.

In tijden van dalende instroom is het daarom goed om een aantal nieuwe aansprekende concepten te bedenken. Snack-onderwijs, met hapklare brokjes informatie. Frituren in plaats van lesuren. Frikandel Speciaal Onderwijs. Of een nieuwe lat voor het centraal examen: de Citostick.

Maar u heeft vast betere ideeën!

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Misschien vindt u dat een slecht idee, want AI maakt fouten. Misschien gebruikt u het misplaatste woord ‘hallucineren’. Eens, maar stel dat de AI foutloos is. Is het dan wel een goed idee?
Ik denk van niet.

Ten eerste zou nakijken juist heel leuk moeten zijn. Immers als docent worstel je om studenten iets te leren. Daarna volgt een toets, en die nakijken zou een hoogtepunt moeten zijn. Genieten van wat je studenten geleerd hebben. Maar goed, ik ben niet naïef, ik snap dat dat een beetje idealistisch is.  

De tweede reden vloeit uit de eerste voort. En is veel belangrijker. Kun je een toets goed nakijken als je de student niet kent? Stel, je bent docent met een student waarvan je weet dat hij in een klein appartement woont met vier broers, één laptop en ouders die amper Nederlands spreken. Die student haalt een 5,4. Vind je dan dat die 5,4 veel meer waard is, dan de 5,6 van die studente met hoogopgeleide ouders, die bakken met geld uitgeven aan bijles? En zou je dan van die 5,4 een 5,5 maken?

Ik wel. Elke keer.

En is die ruimte er nog als toetsen worden nagekeken worden door kunstmatige intelligentie? Of is nakijken met AI objectief en volgens de regels, maar totaal niet de bedoeling?

 Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Een vriend keek op van zijn telefoon en zei: ‘Volendam heeft 22.745 inwoners, geen 15.000. Het succes heeft te maken met een cultuur van de beste willen zijn en Joey Veerman is geen familie van Piet. Of Henk.’

De vriend was onze VAR. We wisten wat meer, maar het werd er niet beter van en de flow vloeide uit het gesprek weg. Iemand ging bier halen en de tafel viel stil. Ik besefte dat we steeds meer in een tijd leven van antwoorden.

Het lijkt me een slechte ontwikkeling. Zijn vragen immers niet veel waardevoller dan antwoorden? Vragen openen nieuwe mogelijkheden. Vragen zetten aan tot denken. Antwoorden maken daar snel weer een einde aan. Misschien herken je het ook bij jezelf. Er komt een vraag in je op en je wil meteen je telefoon pakken om die te beantwoorden.

De vraag is het probleem. Het antwoord de oplossing. Vragen zijn er om meteen beantwoord te worden. Of heeft technologie ons dat wijs gemaakt? Ik denk het laatste en onderwijs heeft er een uitdaging bij. Altijd en overal beschikbare AI-antwoorden staan leren in de weg.

Daarom ontwikkelden we www.edufeedback.eu. Een pedagogische chatbot waarbij leren wél centraal staat.
Ook in het Brabants verkrijgbaar.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Kortom: het is niet erg wanneer er vermaak op tv komt, maar als tv ervoor zorgt dat alles vermaak wordt, dan zijn we genaaid. En niet zo’n beetje ook. Het laat zich raden wat Postman gedacht zou hebben van onze tijden van internet, X, Instagram, generatieve AI en TikTok.

Bijvoorbeeld, de verkiezingen. Debatten. Oneliners. Tweets. Peilingen. Interviews die gaan over peilingen. Podcasts over interviews over peilingen. Machteloze mensen die andere machteloze mensen kwetsen op sociale media. Praatprogramma’s. Wie gaat winnen? AI-schandalen. Stemmen tellen als sportwedstrijd. Je kunt het leuk vinden of verschrikkelijk, maar uiteindelijk is het allemaal maar één ding: amusement.

Het volk is publiek geworden.

Studenten zijn ook publiek. Ze willen vermaakt worden. Saaiheid is verboden. Verveling is een misdaad. Wij, docenten, moeten grappen maken. Inspireren. Amuseren. Een gedegen, inhoudelijk theoretisch verhaal. Wie zit daar nog op te wachten?

Maar, denkt u nu misschien, niet elke docent is daartoe in staat. Gelukkig is beter onderwijs niet ver weg met AI. Technologie, jonguh! Prompt wat vaktermen (contentmarketing, cold calling, conversiepad), vraag AI om er een liedje van te brouwen. Zet een bolhoedje op. Doe een pakje aan. Speel het liedje af. Hard! Amuseer! Vermaak!

En dans, dans, dans naar een vijfsterrendocentevaluatie.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Hij trakteerde op voorverpakte beschuit met muisjes: de diepvriespizza of dubbelvla onder de beschuit met muisjes. Lekker makkelijk, maar zoals iedereen die wel eens over technologie nadenkt weet: makkelijk is lang niet altijd beter. De kleine, ronde koekjes met vastgeplakte op muisjes lijkende substantie waren ultra-voorbewerkt, super ongezond en megazoet.

Ik at er drie.

Terwijl de felicitaties in het rond gingen, vulde mijn hoofd zich met vragen. Kun je eigenlijk wel voor de tweede keer opa worden? Is niet de juiste formulering: ik heb een tweede kleinkind gekregen? Is het niet zo dat als je eenmaal iets bent, opa in dit geval, je het dan niet meer kunt worden? 

Of wel? Misschien als je kleinkind overlijdt, iets met natte vingertjes en een stopcontact, en dan krijg je later opnieuw een kleinkind. Misschien ben je dan voor de tweede keer opa geworden. Maar, zou voor de tweede keer opa worden dan niet gepaard moeten gaan met een lach en een traan? En niet met voorbewerkte beschuit met muisjes? Of is het zo dat als je eenmaal opa bent geworden, je dat altijd blijft. Ook als je eerste kleinkind zijn grote hoofdje noodlottig tussen een paar spijltjes stak?

Intussen was de standup beland bij de rondvraag. Iemand vroeg of ik nog vragen had. Ik had er een heleboel.

Maar ik schudde mijn hoofd van nee.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef. 

Meteen daarna dient de student een klacht in. Niet genoeg feedback gehad. De examencommissie nodigt docent Jansen uit. Die vertelt dat hij de student minimaal vijftien keer heeft gesproken.

‘Waar staat die feedback?’ vraagt de commissie. 
‘Nergens,’ zegt Jansen. ‘Het waren gesprekken.’ 
‘Gesprekken?’
‘Ja.’ 
‘Dus er is geen bewijs van de feedback?’ Het woord ‘papertrail’ valt.
‘Jawel,’ zegt Jansen. ‘Ik ben het bewijs. Jullie betalen me 90.000 euro per jaar. Hoeveel bewijs wil je hebben? Als ik zeg dat het niet goed genoeg is, dat ik feedback heb gegeven, dan is dat zo. Daar heb je geen systeem voor nodig.’ 
‘Ja, Jansen, dat geldt voor jou, maar niet voor al je collega’s.’
‘Echt? Dus jullie betalen sommige docenten 90.000 euro per jaar én je vertrouwt ze niet? Fuck! Is dat niet urgenter dan zeuren over een papertrail?’

Jansen verloor. Vanaf dat moment mochten zijn studenten alleen nog schriftelijk feedback vragen. Jansen gaf alle feedback ook schriftelijk. Hij vermoedde dat studenten ChatGPT gebruikten, dus dat deed hij ook. Nu glimmen zijn feedbackdossiers en is het docentenleven rustiger. Soms denkt hij nog terug aan het gesprek. Dat hij probeerde uit te leggen dat ‘volgens de regels’ iets heel anders is dan ‘de bedoeling’.

‘Jansen, dit is het onderwijs,’ had de voorzitter gezegd. ‘Het is de bedoeling dat alles volgens de regels gaat.’  

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.  

Makkelijk scoren!

Maar de laatste tijd word ik soms achteraf aangesproken door iemand die vertelt gekwetst te zijn. Meestal vallen dan woorden als respectloos, niet grappig, onnodig. Studenten melden soms dat ze hier op school niet mee geconfronteerd wensen te worden.

Ik toon dan uiteraard begrip en vertel dat ik humor gebruik omdat mensen daarna beter luisteren naar het belangrijke verhaal over algoritmische keuzevrijheid (waarin ik ook nog mijn vriend John diep beledig omdat hij alleen lelijke vrouwen op Tinder aantrekt, maar daar neemt niemand aanstoot aan). Het helpt niet.

Daarom zoek ik nieuwe argumenten. Zoals dat Jezus in 2025 echt wel op sociale media zou zitten en zeker ook op Tinder. Het hele concept van volgers was hem niet vreemd. Of: Jezus is liefde en Tinder draait om liefde (oké in theorie). Of misschien moet ik als rechtgeaarde Brabantse katholiek gewoon nonchalant om vergeving vragen. Of nogmaals uitleggen dat gekwetst zijn iets anders is dan gelijk hebben.

Wat ik in ieder geval niet ga doen, is de grap niet meer maken. Hoogstens overweeg ik om de pay-off niet meer op de slide te tonen.

‘Downside: I’ve only been nailed once.’

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.  

Op zaterdag, bij het ontbijt, begin ik aan het cryptogram en de rest van het weekend kijk ik er zo nu en dan naar. Steeds vind ik dan weer een oplossing en dat is elke keer een heerlijk gevoel. Dopamine voor kneusjes. Meestal is de cryptogram zondagavond opgelost.

Alleen, sinds een paar jaar kun je ook eenvoudig de antwoorden online vinden. In communities van cryptofielen. En sinds eind 2022 kun je het ook gewoon aan ChatGPT vragen. Die weet bijna alles.

Natuurlijk, ik besef dat ik dat niet moet doen. Een opgezocht antwoord is namelijk waardeloos. Geen dopamineshot. Geen bevredigend gevoel. Niets. Maar toch kan ik me maar moeilijk beheersen. Technologie heeft het cryptogram voor mij veranderd. Van iets dat je voor de lol doet, naar iets dat opgelost moet worden. Het erge is: het is een neergaande spiraal. Door te snel het antwoord op te zoeken, word ik slechter in cryptogrammen, ga ik nog meer opzoeken, en heb ik straks geen hobby meer over. Alleen antwoorden.

En nu denk ik steeds: als dit al gebeurt met mijn hobby, hoe zou het dan zijn voor mensen die dingen doen die ze helemaal niet leuk vinden? Werk, bijvoorbeeld. Of studie.

Hoe kunnen die ooit weerstand bieden aan het alom aanwezige antwoord?

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.  

U kent vast wel nog andere voorbeelden.

Daar kunnen we tegen vechten. Maar, we kunnen het ook omarmen. Serieus nemen! Ik dacht zelf aan een Monty Python Minor. Op dag één worden de studenten verdeeld in groepen en krijgen ze een dode papegaai op hun tafel. Probleem! Oplossen! Nu! Brainstormen! AI. 

Docenten surveilleren met vreemde loopjes. De resterende tijd wordt aangegeven op druipende klokken (het is een brede minor, een beetje surrealisme komt ook langs). Bloemetjesgordijnen hangen voor de ramen, een keukendeur opent het lokaal.

Opdracht 2: Studenten wordt gevraagd om een gedicht te schrijven waar je een harde lul van krijgt. Maar alleen als je het verkeerd verstaat. ChatGPT gebruiken is toegestaan. Alles wordt geregistreerd in Canvas. Het is allemaal absurd slecht.

Ik weet wat u denkt. U denkt: Rens, jij krijgt nooit toestemming voor zo’n minor. Nou, ik heb alle vertrouwen. Er is ook een minor All-Stars Consultancy (HRO), Digital Nomads, het best ervaren dropshippend vanuit Thailand (Avans) en 4-dimensionaal leiderschap (niemand weet hoe lang die duurt) van Stenden. Vergeleken daarmee is de Monty Python Minor zo absurd nog niet.

Ik mik op het volgende semester.
Voorinschrijven doe je nu al door je wachtwoord te veranderen in MontyPythonMinor2026!

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.  

En, ik kan u vertellen, dat gaat best goed.

Thuis ben ik nogal van de linkse kerk. Mensen met essentiële beroepen als verpleegkundige, agent en buschauffeur moeten veel beter betaald krijgen. Vermogensbelasting en erfbelasting mogen best omhoog. 

Mijn studerende zoon, Dirk, heeft regelmatig kritiek op mijn betogen. Lekker makkelijk, links lullen, maar intussen geld binnen harken met boeken en praatjes, zegt hij dan. Regelmatig valt het woord hypocriet. Maar, zoals u misschien weet, geluk in het leven is afhankelijk van de mate waarin je jezelf kunt voorliegen, dus ik kon dat Dirk prima uitleggen.

Kijk, zei ik, papa troggelt geld af bij bedrijven met zijn praatjes. Uit dunne lucht gegrepen gebabbel over Gremlins en de VAR. Dat geld komt dan dus niet in een of andere vage belastingconstructie terecht, maar bij mij, en ik geef meer dan de helft aan de belasting. En die geeft het weer aan mensen die het harder nodig hebben. Eigenlijk ben ik een moderne Robin Hood. Ik ‘steel’ van bedrijven en geef het aan de armen.

Het maakte weinig indruk. Dus vroeg ik: zullen we dan ook maar niet meer op dat voetbaltripje gaan, dat wordt immers ook betaald van de boeken en de praatjes?

Dat hielp wel. 

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.  

Veel mensen reageren vervolgens vanuit zichzelf: ‘Onzin, ik eet heel veel vlees, maar doe geen vlieg kwaad’ (maar wel een hoop kippen, varkens en koeien). Sommigen nemen de moeite om het onderzoek te lezen en stellen vragen bij de steekproefgrootte of de methodiek.

Zelden wordt de olifant in kamer benoemd: onderzoek wordt gedaan door onderzoekers. En onderzoekers zijn, bijna altijd, mensen. Maar wat voor mensen? Gewetensvol? Of gooien ze er met de pet naar? Genuanceerd of geneigd tot effectbejag? Budget voldoende of moeten ze de kantjes eraf lopen? Aardig of ambitieuze klootzakken? Ik heb meestal geen idee.

Maar dat betekent dus ook dat conclusies van een onderzoek of haakjes in een wetenschappelijke tekst (Vorst, 2022) vaak eigenlijk niks zeggen. Wie is die ‘Vorst’? Een vrije geest of iemand die moest scoren van zijn manager? Aanstormend talent of een zesje? Onderzoeken bekijk ik daarom met gezonde argwaan.

Zeker sinds ik las over het beroemde incident in 1981 in Schotland. Daar werd een naakte playboy-bunny gefotografeerd aan de oevers van het meer van Loch Ness. Op één van die foto’s zie je op de achtergrond de vage contouren van het monster. Echter al snel werd geconcludeerd dat deze foto niet geschikt was voor wetenschappelijk gebruik.

Immers, onderzoekers, in 1981 allemaal mannen, kijken nu eenmaal ook liever naar een naaktmodel op de voorgrond dan naar een monster op de achtergrond.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.  

Erik ten Hag is een voetbaltrainer. Bayer Leverkusen is de voetbalclub van het Duitse chemieconcern Bayer AG. Maar de chemie tussen Ten Hag en Bayer was ver te zoeken want Ten Hag werd al na twee competitiewedstrijden ontslagen.

Het was onbegrijpelijk.

Voetbalduiders speculeerden er op los. Was ten Hag te eigenwijs? De invloed van de technisch directeur te groot? Ruzie over het beleid? Onduidelijke belangen bij spelersdeals? Maar een duidelijke reden werd niet gevonden. 

Terwijl ik, als ik zoiets lees, altijd denk: er kan natuurlijk ook iets anders aan de hand zijn. Bijvoorbeeld dat Erik ten Hag een affaire had met de vrouw van de technisch directeur. Dat die op een avond onverwacht thuis kwam en niet alleen het kale hoofd van Erik in zijn bed aantrof, maar ook de kale rest. En voor de duidelijkheid, ik zeg zeker niet dat het zo is - het lijkt me niets voor Erik, die is alleen met voetbal bezig - maar Erik is ook een mens en het zou een hoop verklaren.

Maar je hoort er nooit iemand over.

En dit geldt natuurlijk overal, ook in het onderwijs. Daar werken ook mensen. Dus, mocht je weer eens lezen over ruzie in het bestuur. Een manager die ineens is opgestapt of een directeur die plotseling op een zijspoor is beland. En mochten vage termen als verschil van inzicht, onenigheid over de koers en uiteenlopende ambities langs komen, denk dan vanaf nu: het zou kunnen.

Maar er zou ook iets anders aan de hand kunnen zijn.

Reed ik één kilometer per uur te hard, piepte de de auto nerveus. ‘Velocidadsmeldingen’ knipperden in de display. Ik was op Ibiza, een lappendeken van snelheidszones dus u begrijpt, de auto piepte constant. De beloofde, relaxte vibe van het eiland was ver te zoeken.

Het klopte vaak ook niet. Reed ik in een 50-zone, dacht het systeem dat het een 30-zone was. Piepen! En er was meer. Blèrende vermoeidheidswaarschuwingen, soms al na 3 minuten. Opdrachten om mijn handen aan het stuur houden, ook als ik ze aan het stuur had. De klaagwagen wilde blijkbaar graag geknepen worden. Of terugsturen als ik van baan wilde wisselen, zelfs op het moment dat ik uitweek voor een zwalkende touringcar. Regels zijn regels! Eerst richting aangeven!

Kijk, software is een wereldbeeld gevat in code en het wereldbeeld van deze klaagwagens was duidelijk dat chauffeurs er niet zijn om geholpen te worden, maar om te corrigeren!

Het effect was averechts. Ik keek meer naar de display dan naar de weg. Ik schakelde sommige systemen uit. Ik vond manieren om systemen te omzeilen,  bijvoorbeeld door meer dan 30 kilometer per uur te hard te rijden, dan gaf het systeem het uiteindelijk op.

Maar, toegegeven, er was ook een voordeel. Mijn vrouw en kinderen hadden de hele vakantie niet één keer commentaar op mijn rijstijl. Dat lieten ze blijmoedig aan de auto over.

En dat was dan wel weer heel relaxed.  

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.  

Ik vraag studenten altijd of ze naar festivals gaan. Houden ze van techno? Slikken ze in een weekend meer drugs dan in een jaar ADHD? Of metalcore? Nederlandstalig? Alternatief of feesttent? Moshpits of heliumtoeters en confettikanonnen?

Maar, de echte reden waarom ik het vraag is anders. Het is een zeldzame kans om als kalende middelbare docent toch nog interessant uit de hoek te komen. Studenten zijn leuk, het is fijn als ze wat leren, maar uiteindelijk zijn ze slechts een kapstok om mijn vaak misplaatste interessantheid aan op te hangen.

Pas vroeg een student advies over iets. Het gesprek kwam, niet geheel toevallig, dat begrijpt u, op festivals. De student ging naar Down The Rabbit Hole. “Ga je ook naar Fat Dog?”, vroeg ik. De student bleek fan te zijn. Voor wie het niet weet: Fat Dog is een opgeblazen mix van indierock, punk, techno en klezmer. Voor wie het nu nog niet weet, denk Yves Berendse maar dan iets compleet anders.

Misschien moet je het volgende semester aanpakken als een moshpit, oreerde ik. Beetje duwen, alert zijn, op je maten letten en een botsing niet uit weg gaan. Het sloeg nergens op, maar in de ogen van de student zag ik nog wat anders.

Iets dat leek op: ‘Wat? Kent die oude lul Fat Dog ook?’
Precies het effect dat ik hoopte te bereiken.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.  
   

Is dat erg?

Wanneer je gaat werken, merk je het vanzelf. Misschien kun je ook daar, samen met generatieve AI, relaxed aan de verwachtingen voldoen. Misschien val je promptverloren door de mand.

Dat geeft mogelijkheden. Waarom zeggen hogescholen niet voor een toenemend aantal opleidingen: wij checken of studenten voldoen aan de startcompetenties, maar we checken niet meer of ze ook echt iets geleerd hebben. Wij creëren omstandigheden waarin studenten maximaal kunnen leren, maar of ze het ook doen, moeten ze zelf weten.

Ik ben voor. Het geeft enorm veel lucht. Weg met veel administratief gedoe, controles, obsessie met fraude, examencommissies, jagen op KPI’s, zetten van vinkjes en vooral het overal aanwezige wantrouwen. Allemaal vrijkomende energie, die in een inspirerende leeromgeving gestopt kan worden.

De klachtencommissie mag blijven, maar alleen voor klachten van studenten, die meer hadden willen leren.  

Misschien leidt het tot een werkveld dat ons ziet als onbetrouwbare partner, maar ik denk dat het tegenovergestelde waar is. Als we zo doorgaan, worden we een onbetrouwbare partner. Bedrijven zullen zich ook moeten aanpassen. Geef onze studenten maar een tijdelijk contract. Kijk eerst zelf maar wat ze kunnen.

U kunt er in ieder geval op vertrouwen dat wij ze alle mogelijkheden hebben geboden om maximaal te leren!

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.  

Onderzoek bewijst: ChatGPT maakt je dommer! Dat was het terugkerende thema in mijn LinkedIn-feed de afgelopen week. De reacties waren voorspelbaar.

Om te beginnen was er een groep die schreeuwde: ‘zie je wel, ik wist het wel, nu is het bewezen’. Dit waren mensen die eigenlijk bedoelden dat ChatGPT andere mensen dommer maakte.

Er was ook een groep mensen, die vond het maar onzin. Ze gingen niet inhoudelijk in op het onderzoek, maar kwamen met de bekende analogieën. ‘Dit beweerden we ook over de rekenmachine. Dat bleek ook niet kloppen.’ Dit waren mensen die tegelijkertijd fan waren van generatieve AI én die technologie vergeleken met een rekenmachine én ook nog beweerden dat ze slimmer werden. Vreemd.

En dan was er de genuanceerde groep. Die wees op de beperkingen van het onderzoek, de methodes en praatte over context, longitudinaal onderzoek en grijstinten. Deze mensen werden vooral genegeerd.

Ik dacht aan Theo Maassen. Die stelde over buitenaards leven: “Als aliens al bestaan, zijn er maar twee opties. Of ze zijn dommer dan wij, of ze zijn slimmer dan wij. Als ze dommer zijn, wil ik er niks mee te maken hebben. En als ze slimmer zijn, vinden zij ons veel eerder dan wij hen.”

Geldt hetzelfde voor ChatGPT? Zijn daar ook maar twee opties? Of het maakt ons slimmer of het maakt ons dommer. Als het ons slimmer maakt, lekker, en als het ons dommer maakt, zijn we al snel zo dom dat we denken dat we er slimmer van worden.

Ook lekker.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.  

En soms zijn studenten next level! Vorige week wandelden twee van mijn studenten binnen met een langwerpige zwarte tas met daarin een heuse roll-up-banner. Zelf ontworpen, zelf besteld, zelf betaald. Het ding had gave visuals (een technologisch Trojan Horse, bijvoorbeeld) en duidelijke uitleg. En er stond een foutje op. In plaats van ‘Intelligence Agents’ stond er ‘Intelligece Agents’.

Een collega wandelde langs, wierp één blik op de banner en zei: er staat een typefout. Een ‘n’ te weinig. De collega had kunnen zeggen, wat een fantastische banner. Wat een geweldige visuals. Of desnoods, wat een leuk paardje. Maar hij richtte zich meteen op de fout. En natuurlijk, ik weet dat wij mensen zo in elkaar zitten. Bedraad om fouten te zien. Iets met evolutie en tijgers, en zo. En ja, ik snap dat als je een woord verkeerd schrijft, doe dan maar niet het woord ‘Intelligence’. 

De studenten bedankten mijn collega beleefd en namen zich voor een nieuwe banner te bestellen en te betalen. In hun feedback typten ze dat ze voortaan beter gingen controleren op typefouten. Het was één groot feestelijk leermoment.

En toch had ik er een slecht gevoel over.

Rens van der Vorst is technofilosoof, werkt bij Fontys hogescholen ICT en Engineering en is auteur van onder meer Don't mention the VAR. Lees hier de eerdere columns die hij voor Bron schreef.