Het is even stil geweest rondom Pulsed. Na het onverwachte vertrek van oprichter en voorman Jochem Goedhals begin 2024 is de onderwijsinnovatietak van Fontys een tijdje stuurloos geweest. Interimmer Marloes van de Pol zorgde er nog wel voor dat Pulsed opnieuw werd gepositioneerd in de organisatie. Sinds vorig jaar valt Pulsed onder Fontys Technology, het instituut dat in gebouw Nexus op de TU/e-campus zit.

Toch is besloten om de thuisbasis van Pulsed in R10 op campus Rachelsmolen te behouden vanwege het typerende studielandschap. Nexus kampt met ruimtegebrek en biedt volgens Jeroen Thoolen niet de mogelijk voor eenzelfde open leeromgeving, wat kenmerkend is voor Pulsed. “Hier worden studenten over de grenzen van sectoren heen opgeleid, met als doel zich overal staande te kunnen houden.”

Thoolen, de nieuwe voorman, staat nu acht maanden aan het roer. Dat er voor hem is gekozen, en dat hij voor Pulsed koos, is niet zo vreemd. Hij is opgeleid tot industrieel productontwerper, werkte jarenlang voor verschillende bedrijven en voor een grote ontwerpstudio, en belandde uiteindelijk in het onderwijs. Eerst als opleidingsmanager Industrieel Product Ontwerpen bij Hogeschool Windesheim in Zwolle, en nu bij Fontys Pulsed.

Goud in handen
De rol van meewerkend voorman in een technisch creatieve omgeving past hem het best, zegt hij. “Ik vind het prachtig wat Jochem en zijn collega’s vanaf 2018 hebben neergezet.” Hij staat dan ook volledig achter het concept van ontwerpend leren, waarbij je ‘om een probleem heen cirkelt, ontwerpt, test, faalt, opnieuw ontwerpt, uitrolt en doorontwikkelt, of afschiet als het toch niet blijkt te werken’. “Een hogeschool die dit aanbiedt, heeft goud in handen.”

Aan de muur bij zijn werkplek hangt een poster waarop staat: Dare Dare Dare (x 56) to fail. Opgehangen in de tijd van Goedhals en nog altijd illustratief voor de Pulsedaanpak. Toch is er ook iets verschoven. Goedhals, die werd gewaardeerd om zijn enorme bevlogenheid, durf en creativiteit, kon nog wel eens hoog van de toren blazen en op de man spelen. Dat kon niet iedereen binnen Fontys waarderen. Thoolen is ook enthousiast over wat hij doet, maar komt rustiger over, evenwichtiger.

Of hij last heeft van dat geschuur van voorheen? “Geen last”, zegt hij, “dat is wel weggeëbd na twee jaar; de rauwe randen zijn verdwenen.” Thoolen ziet vooral een kans om Pulsed opnieuw te laten shinen. “Op een positieve manier wil ik onze ambitie voor het voetlicht gaan brengen. Daarbij willen we meer eenheid uitstralen met Fontys, maar zonder verlies van onze identiteit.” Hoe, dat weet hij nog niet precies. “Maar volgens mij kan dat prima.”

Terug naar de roots
Sinds de oprichting van Pulsed acht jaar geleden zijn er uiteenlopende onderwijsprogramma’s ontwikkeld, zoals de minor Embrace, een combinatie van technologie, creativiteit en ondernemerschap, de associate degree (Ad-)opleiding Engineering en de master Digital Technology Engineering. Ook Back on track, een programma voor langstudeerders, en Empower voor studietwijfelaars zijn bij Pulsed ontstaan.

De afgelopen jaren is er minder onderwijsvernieuwing geweest vanuit Pulsed, erkent Thoolen. “Er was veel tijd en aandacht nodig voor kwaliteitsborging en opschaling van de onderwijsprogramma’s.” Met de aanstaande komst van een nieuwe teamleider voor het Impact Lab wil de voorman terug naar de roots van Pulsed: het verkennen van nieuwe vormen van onderwijs. “Maar wel samen met andere opleidingen, instituten, het werkveld en externe partners en andere (hoger)onderwijsinstellingen.”

Dat sluit aan bij de strategie Fontys for Society 2030 en de koers om het Talentgericht onderwijs (TGO) verder uit te rollen binnen de onderwijsinstelling. “We gaan nog meer mensen betrekken bij projecten en experimenten van Pulsed, zodat zij de vernieuwingen kunnen meenemen naar hun eigen instituut of dienst. Je kunt van alles bedenken en ontwikkelen, maar experimenteren alleen is niet genoeg, de uitkomsten moeten wel geborgd worden.” 

Hogeronderwijspremie
Maar innoveren kost geld. Onder Goedhals kon er veel, vooral omdat de oprichter als geen ander wist hoe hij projectfinanciering kon binnenhalen. Maar ook toen werkte Pulsed al met strakke budgetten, weet Thoolen. “De huidige situatie is vanzelfsprekend anders dan die van vijf jaar geleden. De bezuinigingsopdracht die Pulsed nu heeft is dezelfde als die waaraan alle onderwijsteams van Fontys zich moeten houden.”

Tegelijkertijd ziet Thoolen nog steeds mogelijkheden voor projectfinanciering. “Het is een van de taken van de nieuwe teamleider van het Impact Lab om zorg te dragen voor opdrachtgeverschap en financiering van de projecten waaraan in het lab straks gewerkt wordt.”

In 2022 won Pulsed de prestigieuze Nederlandse Hogeronderwijspremie, goed voor 1,2 miljoen euro. In de jaren na het winnen van deze prijs is een deel besteed aan het testen, verder verbeteren en opschalen van de minor Embrace, de AD Engineering en de master Digital Technology Engineering. 

Vliegende start
De aan de HOP verbonden afspraak was dat Fontys voor studiejaar 2027-2028 een bestemming voor het prijzengeld moest hebben gevonden. Thoolen: “Dat betekent dat we nu nog een jaar de tijd hebben om het restbedrag nuttig te besteden. In afstemming met de directie van Fontys Technology hebben we ervoor gekozen om met een deel van het restbedrag het Impact Lab een vliegende start te geven.”

Wat in elk geval blijft, benadrukt Thoolen, is de ruimte om te falen. Het zaadje dat Goedhals ooit plantte is nog altijd zichtbaar in de cultuur van Pulsed. Uiteindelijk draait het daar volgens hem om: studenten afleveren die niet alleen technisch of creatief vaardig zijn, maar ook beschikken over de levensvaardigheden om zich staande te houden in een wereld die voortdurend verandert.

Veel internationale studenten van Fontys willen beter Nederlands leren, merkt Susanne van den Wildenberg van Fontys Pulsed. Bijvoorbeeld omdat dat helpt in sociale situaties of omdat het hun carrièrekansen vergroot. “Maar zodra iemand moeite heeft met de taal, schakelen Nederlanders vaak meteen over op Engels. Goed bedoeld, maar niet altijd helpend.”

Buddy voor Elkaar wil daar verandering in brengen. Een groep internationale en Nederlandse studenten (de buddy’s) gaat in zes wekelijkse sessies samen activiteiten ondernemen om de taal te oefenen. “Geen droge lessen, maar leuke ijsbrekers, interactieve spellen en grappige activiteiten waardoor het vooral ook heel gezellig wordt met elkaar”, vertelt Van den Wildenberg. Er is één regel: iedereen praat Nederlands.  

Signaal
Al snel na de eerste oproep hadden zich dertien internationale studenten gemeld, waarvan er acht dinsdag naar de startbijeenkomst zijn gekomen. Volgens Van den Wildenberg een signaal dat er behoefte is aan meer connectie met Nederlandse studenten. “Er zijn best wel wat community’s voor internationals, maar gemengde groepen zijn er nauwelijks.”

Het is de bedoeling dat er (ongeveer) evenveel internationale als Nederlandse studenten deelnemen. Voorlopig zijn er meer internationals dan buddy’s. Volgens Van den Wildenberg is dat geen reden om niet te beginnen. Integendeel: “We hebben er heel bewust wél voor gekozen. Nu pas wordt het initiatief zichtbaar en wordt duidelijk wat het echt inhoudt. En ondertussen doen we ervaring op.” 

(De tekst gaat verder onder de foto's)

De buddy’s die aan de eerste bijeenkomst meedoen, zijn dan wel geen Nederlandse studenten, maar ze zijn wel heel gemotiveerd, zoals Van den Wildenberg zelf en Fontysstudent én voormalig international Cheryl (26). Zij weet uit eigen ervaring hoe belangrijk taal is om je ergens thuis te voelen. Toen Cheryl tien was, vertrok ze met haar ouders uit Nederland. Op haar zestiende keerde ze terug.

“Ik ben voor mijn terugkomst naar de Nederlandse radio gaan luisteren en Nederlandse YouTubers gaan volgen, dat hielp een beetje. Nu spreek ik weer goed Nederlands.” Als je in Nederland wilt blijven wonen en werken, is het handig als je de taal leert, al is het maar om met je collega’s te kunnen buurten.”

Appeltaart
De eerste activiteit waar de studenten hun mouwen voor hebben opgestroopt: appeltaart bakken. Nederlandser kan bijna niet. De internationale studenten komen uit Sint-Maarten, Curaçao, Polen, Italië en een eiland vlak bij Madagaskar. In het begin staan ze wat afwachtend in de keuken, maar de bakactiviteit breekt al snel het ijs. Kloppen? Mengen? Vork? Als ze er echt niet uitkomen, is er altijd nog hun buddy.

Als de taarten in de oven staan, verzamelt het gezelschap zich voor een kennismaking, een balspel en bingo. Dat doen ze onder begeleiding van professionele trainers van Wasbeer & Pauw en STE Languages. De Poolse Blazej (19) kan als enige het Nederlands nauwelijks volgen. Hij krijgt meteen een eigen buddy die alles voor hem vertaalt, want niemand mag zich buitengesloten voelen.

Moeilijke taal
De studenten uit de voormalige Nederlandse Antillen praten redelijk goed Nederlands, maar ze zijn onzeker. Joshua (19) hoopt meer vertrouwen te krijgen door aan Buddy voor Elkaar mee te doen. “Ik heb Nederlands geleerd op school in Curaçao, maar het niveauverschil is heel groot.” Landgenoot Rugène (24) herkent dat. “Ik durf niet zoveel te zeggen en dat weerhoudt me ervan om contact te leggen.”

De Roemeens-Italiaanse Bianca (20) vindt het nu nog lastig om met Nederlanders bevriend te raken en een goed gesprek te voeren. En het is moeilijker om stage of werk te vinden als je de taal niet goed machtig bent. “Dat is allemaal best frustrerend”, zegt ze.

Maar de studente loopt over van enthousiasme om de taal te leren. Ze maakt zich na twee jaar al aardig verstaanbaar. Toch kost het haar nog zichtbaar moeite. “Nederlands is een moeilijke taal om te leren; woorden zijn lang en zinsconstructies heel anders dan ik gewend ben.” Voor haar geen taalapp. “Samen met Nederlandstaligen de taal oefenen, is de beste leermethode.”

Thuis voelen
Uiteindelijk hopen de initiatiefnemers dat de studenten ook na deze pilot elkaar blijven ontmoeten en dat steeds meer studenten zich aanmelden. “Het gaat niet alleen om de taal”, zegt Van den Wildenberg. “We willen dat internationals zich thuis voelen en makkelijker contact leggen.”

Iets waar Joshua heel erg naar uitkijkt: “Normaal gesproken switch ik na een paar zinnen over naar het Engels, omdat dat veel makkelijker is. Dat wil ik niet meer. Als ik echt overal aan mee wil kunnen doen, dan is dit de enige manier: oefenen, oefenen en nog eens oefenen.”

Alle foto's in dit artikel zijn van @wilsonhidayat

Het begon allemaal met een opdracht die Werktuigbouwkunde-student Jurgen bij de TEC Embrace minor van PULSED kreeg: ontwerp een afneembare tafel voor Ariane, die in een rolstoel zit. “De Fysiek Fabriek heeft mij aan Fontys verbonden”, legt Ariane uit. 

De Fysiek Fabriek is een organisatie die mensen met een fysieke beperking in contact brengt met makers, om zo samen een oplossing te bedenken voor een praktisch probleem uit het dagelijkse leven voor mensen met een beperking. In dit geval dus voor Ariane.

Stabiliteit
Om eten of drinken in huis te kunnen verplaatsen, maakte zij lange tijd gebruik van een schootkussen. Maar dat kussen was instabiel, scheef en bovendien heel wiebelig. De nodige bakken hete thee zijn er vanaf gevallen. “Ik wilde graag een hulpstuk dat stabiel zou zijn aan mijn rolstoel, maar dat ik er wel vanaf kon halen.”

Die uitdaging nam Jurgen samen met twee andere studenten maar al te graag aan. Ze kregen daar in eerste instantie drie weken de tijd voor, maar na die periode was er niet meer dan een houten prototype. “De tafel zat nog niet goed in elkaar”, vertelt Jurgen. “Het was mijn doel om Ariana blij te maken, dus ik heb ervoor gekozen om na die drie weken verder te gaan met het project. Het geeft heel veel verdoening als je iets maakt waar je iemand daadwerkelijk mee kunt helpen.”

Hij en Ariane spraken vervolgens meerdere keren met elkaar af om gedachtes uit te wisselen. De ene brainstormsessie volgde de andere op, waarbij de meest wilde ideeën naar boven kwamen. “We hadden inmiddels bijna een heel ruimteschip bedacht. We waren iets te enthousiast”, aldus Ariane. 

Win-win
Het ruimteschip is teruggeschroefd naar een haalbaar idee, en dat was dus een afneembare tafel die ook echt bruikbaar zou zijn voor Ariane. Jurgen: “Ik heb allemaal simpele producten gebruikt, zoals een snijplank van de IKEA met daarbovenop een antislipmat, waar Ariane haar hete kop thee op kan zetten. Er zit een rem op, bevat koppelstukjes die je op maat kan bestellen, rubbertjes die gemaakt zijn van de binnenband van een fiets en scharnieren van de Praxis.” 

Het eindproduct is deze week gepresenteerd bij Fontys PULSED, met daarbij ook de aanwezigheid van Ariane. “Ik ben er echt helemaal happy mee”, zegt ze over het eindproduct. “Ik gebruik ‘m nu een week en het werkt fantastisch. Ik hoef nu niet langer door huis te slingeren terwijl ik met de ene hand mijn rolstoel bedien en de andere hand een hete theekan vasthoud.”

En daarmee is de missie van Jurgen geslaagd. Zijn project en minor houden hiermee op, maar hij hoopt nog wel andere mensen blij te kunnen maken met zijn idee. Monique Wijnties van de Fysiek Fabriek wil het tafeltje binnenkort online als een soort doe-het-zelfpakket aanbieden. “We zoeken op het internet nog naar een plek waarop mensen allerlei doe-het-zelfproducten aan elkaar kunnen laten zien, zodat anderen van elkaar kunnen leren”, aldus Wijnties.

Al van jongs af aan weet Roeloefs dat ze muziek wil maken. “Helaas mocht ik als Brabantse niet bij Kinderen voor Kinderen, want ik heb natuurlijk geen rollende r.” Dat hield haar niet tegen. Na een opleiding aan het Rock City Institute in Eindhoven stroomde ze door naar de Rockacademie in Tilburg. Daar koos ze voor de artiestennaam Hannah en bracht haar eerste nummer ‘Selfish’ uit. Met dit nummer is ze nu als nieuw talent doorgebroken tot de finale van de 3FM talentenjacht.

Stap naar voren
Ze staat aan het begin van haar carrière als popzangeres, maar het is niet zo dat Roelofs voor het eerst op het podium staat. Ze heeft al veel ervaring als achtergrondzangeres van de Nederlandse band Kovacs, waar ze een aantal jaar mee rondtoerde in binnen- en buitenland. Maar, zo heeft ze besloten, nu is het háár tijd.

“Al die tijd stond ik altijd veilig achteraan op het podium. Steeds dacht ik: dit kan ik toch ook, maar ik durfde het nooit. Nu ik de stap heb gezet, ben ik zoals altijd heel onzeker over mezelf en mijn muziek, maar ik ga het proberen. Het is tijd om naar voren te stappen.”

Trillende handjes
De onzekerheid blijft, maar het is ook iets wat ze gebruikt bij het schrijven van haar muziek. “Alles wat ik schrijf is autobiografisch. Nu is dat vooral de onzekerheid die ik voel op het podium. Ieder optreden heb ik trillende handjes en sta ik te zweten. Op dat podium zie je mij zoals ik echt ben. Ik toon mijn ware emotie in de muziek. Om jezelf zo te laten zien wie je bent, is echt megaspannend.”

Sinds het moment dat ze, na lovende woorden van zanger Douwe Bob, door radiozender 3FM werd geselecteerd voor deze talentenwedstrijd, was ze even wat minder met muziek bezig. Want om de finale te halen moest ze wel voldoende stemmen binnenhalen. En dus ging ze dagenlang op pad om zieltjes te winnen.

“Acht uur in je eentje op Utrecht Centraal rondhangen om mensen zover te krijgen om op jou te stemmen is natuurlijk wat ongemakkelijk. Maar ik heb alles op alles gezet. En het is gelukt: ik sta in de finale. Maar het is nog niet voorbij, want om te winnen moet ik nog een keer de straat op.”

Een groot deel van de achterban die op haar stemde, bestaat uit studenten en collega’s bij Pulsed. Nadat haar moeder en broer hier eerder al werkten, is zij nu het derde familielid dat rondloopt bij deze opleiding op Rachelsmolen.

“De studenten en collega’s zijn allemaal zo lief. Ze stemmen op me en steunen me enorm. Voorlopig gaat het me niet lukken om voldoende geld te verdienen als zangeres, maar mocht dat wel zo zijn, dan wil ik dit werk met studenten sowieso altijd blijven combineren.”

Stemmen
De winnaar van de muziekwedstrijd mag live optreden in de studio van de radiozender, een geweldige kans om jezelf als artiest te laten zien. Tot 15 mei kan er gestemd worden op Hannah en dus is ze de komende tijd opnieuw druk bezig om mensen achter zich te krijgen. Want nu ze zover is gekomen, gaat ze er voor.

“Ik sta samen met Julia in de finale. Toevallig hebben we samen nog op de Rockacademie gezeten, dus er is geen sprake van rivaliteit. We gunnen het elkaar echt, maar natuurlijk willen we allebei wel zelf graag eerste worden. Ik zou ook tegen mezelf kunnen zeggen dat tweede worden eigenlijk ook al super goed is, maar zo sta ik er nu niet in. Daarin ben ik echt een doorzetter. Ik wil nu echt winnen.”

Eén op de vijf jongeren ervaart geldproblemen. Ze hebben moeite met het regelen van hun inkomsten en uitgaven. Vaak met stress en onzekerheid tot gevolg. Wat het soms nog erger maakt, is schaamte over de eigen financiële situatie. Hulp vragen is er dan meestal niet bij. Bij Fontys denken ze daar anders over. 

De derdejaarsstudenten Liz Meggelaars, Nynke Eman en Robin van Schaik bedachten Klooigeld. Een concept dat in samenwerking met Fontys ICT recent is uitgewerkt tot een demo-app waarmee jongeren op een speelse en risicoloze manier leren omgaan met geld. 

Klooien mag 
De gedachte erachter: klooien mag. Nee móét, vindt Remi Rooding, want door fouten te maken, leren we.  Financiële zelfredzaamheid is volgens de programma-coördinator bij School of Life een van de lifeskills waar studenten het meest behoefte aan hebben. Dat blijkt uit eigen onderzoek (zie tabellen).  

“Financiële zelfredzaamheid is het vermogen om onafhankelijk en verantwoordelijk met je financiën om te gaan. Dat houdt onder meer in: geld verdienen, budgetteren, sparen, schuldbeheer, financieel plannen en belastingbewustzijn.” [tekst gaat verder onder de tabellen]

Op de vraag welke lifeskills voor studenten de belangrijkst zijn, staat financiële zelfredzaamheid bovenaan. En als onderdeel daarvan hebben budgetbeheer en belastingbewustzijn de grootste prioriteit. Veel jongeren weten weinig over de Belastingdienst en het doen van aangifte. De meesten denken dat het erg ingewikkeld is. 

“De weerstand die hieruit voortkomt en het gebrek aan kennis zorgt ervoor dat studenten hun aangifte verkeerd invullen of helemaal geen aangifte doen. Gemiddeld lopen ze daardoor 180 euro mis per aangifte.”

Behoefte aan hulp
Reden voor School of Life om hiermee aan de slag te gaan. Rooding zocht contact met Brainport voor Elkaar, een stichting die jaarlijks in Eindhoven tijdens de landelijke belastingaangiftedag - dit jaar op 8 maart - mensen helpt met hun aangifte. De stichting was het eerder al opgevallen dat er weinig studenten komen opdagen. En dat terwijl er wel behoefte is aan hulp. 

Als studenten niet zelf komen, dan moeten wij ze opzoeken, dachten Rooding en de stichting. “Wij regelen de studenten en een ruimte, en Brainport voor Elkaar regelt de vrijwilligers die de studenten met de aangifte gaan helpen.” 

Geldmachine
Volgende week dinsdag 18 februari staat er een grote ‘geldmachine’ op campus Rachelsmolen ter promotie van het initiatief, want studenten moeten zich van tevoren aanmelden om voldoende vrijwilligers te kunnen regelen. De aangiftedag bij Fontys is op woensdag 12 maart. 

“We hopen zoveel mogelijk studenten te kunnen helpen met hun belastingaangifte”, aldus Rooding. Als het initiatief een succes is, denkt School of Life erover om de belastingaangiftedag volgend jaar op meerdere Fontysinstituten aan te bieden. 

In ieder geval voor Catalina uit Roemenië. De tweedejaars communicatiestudent houdt van koken en ziet dit evenement bij uitstek ideaal om andere studenten te ontmoeten. “Ik vind dat er vrij weinig georganiseerd wordt vanuit Fontys Communicatie. Maar dit is leuk en heb me meteen aangemeld toen ik het zag”, blijft ze positief. Samen met Romy en Karlijn, beide bezig met de minor Spaans, maakt ze bruchette met tomaten klaar. Romy: “We volgen keurig het recept dat voor ons ligt”, vertelt ze op het moment dat ze nog wat peper en zout over het gerecht sprankelt.

Samenkomen: dat is precies waar het evenement voor bedoeld is, vertelt Susanne van den Wildenberg, die het initiatief samen met Marilyn Bailey organiseert. Cook to Connect gaat volgens haar over sociale verbinding door middel van samen koken en eten. Maar ook over het ontwikkelen van zogenoemde life skills, zoals voedzaam en verantwoord leren koken met een beperkt budget en nieuwsgierigheid creëren met betrekking tot andere eetculturen.

Culturele verschillen
Aan culturele verschillen geen gebrek deze woensdagavond: studenten uit Bulgarije, Mexico, Roemenië, Frankrijk, Turkije en Oekraïne doen mee, net als een handvol Nederlanders. Ook de recepten, opgesteld door lerarenopleider en hobbykok Steef Schapers, hebben een internationaal tintje. Zo prepareren de aanwezigen onder meer caprese, bagna cauda en börek met spinazie en feta. "We koken zonder druk. Geen Gordon Ramsey-taferelen hier, het moet wel leuk blijven”, weet hij.

Dat verloopt organisch in de keuken van cateraar Appèl in R11, waar de studenten door elkaar heen krioelen. Hakkend, snijdend, scheppend en – uiteraard – overleggend. Onderwijs-/onderzoeksassistent Yelda uit Turkije kookt samen met Roemeen Valerian. Het duo snijdt pompoenen en sjalotjes. “Koken is dé manier om mensen te ontmoeten, dat blijkt maar weer”, zegt ze terwijl ze rondkijkt in de keuken.

Smaakt naar meer
Na een goed uur kokkerellen brengen de studenten hun culinaire kunststukjes over naar Cafe040. Daar peuzelen ze het eten op, kletsen wat en genieten van een drankje. Uit de speakers schalt muziek van een ouderwetse Hitzone-cd. En als Van den Wildenberg en public het glas heft en vraagt wie de organisatie volgende keer op zich wil nemen, gaan talloze armen de lucht in. Cook to connect: dat smaakt naar meer.

Odet is zesdejaarsstudent aan Fontys Journalistiek. Ze liep in haar tweede jaar stage bij een mediabedrijf in Limburg, waar ze ‘bleef plakken’ doordat ze een baan aangeboden kreeg. Ze stortte zich volledig op het werk en zette haar opleiding aan de kant.

Nu is ze alsnog bezig met afstuderen. Dat had aardig wat voeten in de aarde. “Ik had het gevoel dat ik veel in moest halen, de begeleiding vanuit mijn opleiding was niet al te best en ik merkte dat ik het moeilijk vond om te plannen en die planning ook daadwerkelijk te volgen. Dat leerde ik met Back on Track van Pulsed, een speciaal programma ingericht voor langstudeerders. Nu volg ik binnen Journalistiek een integraal assessment om mijn diploma alsnog te halen.”

Bijzonder slecht idee
Odet heeft, als de invoer van de langstudeerboete doorgevoerd wordt, geluk. “Dan ben ik hopelijk afgestudeerd. Daarnaast geldt de nieuwe boete niet voor studenten die nu al langstudeerder zijn. Maar dat neemt niet weg dat ik de langstudeerboete een bijzonder slecht idee vind, net als de algemene bezuinigingen op het onderwijs.”

Daarom maakt de student zich komende vrijdag hard tijdens de demonstratie in Den Haag. Juist voor de generatie die na haar komt. “Er zijn nu al zoveel jongeren die met hun studie gestopt zijn of niet eens begonnen zijn omdat ze niet weten of ze hun studie kunnen betalen. Ook hebben zij te maken met duurdere schoolboeken door de hogere btw van 21 procent, is er een huizencrisis en zijn boodschappen een stuk duurder geworden.”

Voorkomen beter dan genezen
Odet vindt dat het huidige kabinet juist moet investeren in studenten in plaats van bezuinigingen. "Kijk eens naar de aanpak van criminaliteit: daar wordt volop in geïnvesteerd, want voorkomen is beter dan genezen. Waarom investeren we dan ook niet in preventie om bijvoorbeeld langstudeerders tegen te gaan?”

Hoe dat te realiseren, is volgens de student overduidelijk. “Niet bezuinigen op onderwijs. Dat is de enige stap. Het onderwijs weet zelf als de beste hoe zij die preventie kunnen bewerkstelligen en hoe zij de financiële middelen daarvoor kunnen inzetten door bijvoorbeeld leraren en langstudeercoaches in te schakelen.”

Grotere problemen
De journalistiekstudente ziet dat de mogelijke langstudeerboete er bij de volgende generatie al voor zorgt dat jongeren eerder kiezen om niet te gaan studeren. Iets wat volgens haar straks ook grotere problemen op de arbeidsmarkt gaat opleveren. “Daar schreeuwen bedrijven nu al om personeel. Als we straks nog minder mensen kunnen opleiden wegens al deze plannen, wordt dat alleen maar meer.”

Daarom roept Odet alle studenten op om vrijdag ook naar Den Haag te gaan, om als één groot collectief te protesteren. “Iedereen moet onderwijs kunnen volgen. Dat is een recht dat we allemaal hebben. Als je nu al na moet denken of je het überhaupt kunt betalen, zitten we als maatschappij fout. Daarnaast hebben we als studenten al eerder voor elkaar gekregen dat bepaalde maatregelen werden teruggedraaid. Dat kan nu weer.”

Macht terugpakken
Mocht je twijfelen om te demonstreren, dan heeft de student nog één belangrijk argument: “Je kunt niets met politiek hebben, maar de politiek heeft alles met jou te maken. Daarom is het juist belangrijk om je stem te laten horen. Ook jij hebt invloed, dus oefen druk uit. En geloof me: ik snap hoe machteloos sommige (aankomende) studenten zich voelen, maar door te demonstreren kunnen we de macht terugpakken.”

Toen ik 12 jaar geleden als docent begon, ontdekte ik een fundamenteel probleem in ons onderwijs: studenten leren modellen en theorieën, maar zijn niet in staat deze creatief toe te passen in de praktijk. Er is een kloof tussen wat het werkveld van jonge professionals vraagt en hoe het onderwijs hen daarop voorbereidt. Stage- en afstudeerrapporten van studenten stonden vol met theoretische modellen. Op de vraag waarom zij die modellen gebruikten, luidde het antwoord steevast: "Dat is toch wat jullie willen zien?" Het waarom en het nut ervan, was een vraagteken.

Tijdens stages zag ik studenten vastlopen. Ze konden theorieën reproduceren, maar wanneer de praktijk afweek van het theoretische plaatje, wisten ze niet wat te doen. Ze hadden geen antwoord op de complexe realiteit die niet in een model paste. De complexiteit van de moderne wereld vraagt om meer dan het reproduceren van theorieën. Het vraagt om creatief denken -het vermogen om buiten de bekende kaders te treden en originele oplossingen te vinden voor onvoorspelbare problemen.

In de afgelopen 12 jaar als docent bij Fontys, en als onderwijsontwerper bij veel onderwijsinstellingen, heb ik steeds duidelijker gezien dat creatief denken een onderschatte vaardigheid is. Iedereen erkent het belang ervan, maar er wordt onvoldoende invulling aan gegeven. Dit terwijl de vraag naar creatief probleemoplossende professionals alleen maar toeneemt.

We kunnen ons niet langer veroorloven om creativiteit te negeren. De uitdagingen van vandaag—van klimaatverandering tot technologische disruptie en sociale ongelijkheid—vereisen creatieve oplossingen. Alleen door actief te investeren in het ontwikkelen van creatief denken, kunnen we de toekomst proactief vormgeven in plaats van achter de feiten aan te lopen.

Creatief denken moet een kernvaardigheid worden, zowel in het onderwijs als in het werkveld. Pas dan kunnen we het creatieve potentieel in iedereen ontplooien en werken aan een veerkrachtigere toekomst.

Het onderwijs zou hierin het voortouw moeten nemen. Creatief denken zou net zo vanzelfsprekend moeten zijn als rekenen en taal. Dit vraagt om curricula waarin creatief denken een centrale rol speelt en waarin leeruitkomsten gericht zijn op het ontwikkelen van deze essentiële vaardigheid. Dit vereist investeringen in tijd, middelen en een verandering van mentaliteit bij docenten en beleidsmakers. Creatief denken moet niet langer worden gezien als iets secundairs of alleen relevant voor bepaalde vakken.

Ook in het werkveld wordt creatief denken vaak genoemd als cruciaal, maar zelden is er ruimte voor. Hoeveel bedrijven investeren daadwerkelijk in het trainen en ontwikkelen van creatieve vaardigheden? Er ontstaat vaak een paradox: bedrijven vragen om innovatie en probleemoplossend vermogen, maar geven medewerkers niet de vrijheid om buiten de gebaande paden te denken of te experimenteren.

Om dit probleem aan te pakken, heb ik meegewerkt aan de ontwikkeling van Brainnovation—een methode die creatief denken centraal stelt en studenten leert hoe ze hun volledige potentieel kunnen benutten in complexe situaties. Na uitgebreid onderzoek en vele pilots heeft dit geresulteerd in een effectieve aanpak die werkt. Begin dit jaar gaf ik hierover een cursus voor docenten bij de Fontys Hogeschool Techniek & Logistiek in Venlo.

Enkele jaren geleden was Brainnovation ook nog een onderdeel van het curriculum van Fontys International Business & Management Studies in Venlo. Radboud Universiteit voerde een grootschalig onderzoek uit onder meer dan 200 Fontys-studenten, waarvan de resultaten in een wetenschappelijke publicatie zijn opgenomen. Het bleek dat de methode effectief is. Creatief denken had een prominente plek in het curriculum gekregen.

Toch is de cursus uit het curriculum gehaald. Wat maakt dat het deze plek niet heeft weten te behouden? Wat is er gebeurd? Waarom blijft creatief denken zo’n ondergeschoven kindje bij een onderwijsinstelling die talentgericht en innovatief zegt te zijn? 

Peter Biekens is creatief en educatief leider van Fontys Pulsed.