De conferentie in kwestie is de AIESEP 2027 International Conference, een evenement met als doel om wetenschappelijk onderzoek met de professionele praktijk te verbinden. Het thema dat aan het event hangt is ‘Bridging the gap: From research to practice’. Data waarop het plaatsvindt: 12 tot en met 16 juli 2027, vlak voor de zomervakantie dus.

En hoewel dat op het moment van schrijven nog 278 dagen duurt, zijn de voorbereidingen al een tijdje in volle gang. Een evenement in die omvang organiseren is namelijk niet niks, weten medeorganisatoren Don Driessen en Menno Slingerland. Driessen is naast docent Sportkunde ook projectleider van de conferentie. Slingerland is docent, onderzoeker en associate lector bij het Sport en Bewegen-lectoraat Move to Be.

Het is de eerste keer dat Fontys het evenement organiseert. Het is überhaupt de eerste keer dat het in Nederland plaatsvindt. Voorgaande edities waren onder andere in Taiwan, Florida, Finland en Chili. Er komen jaarlijks 400 tot 500 deelnemers op af, afkomstig uit 40 tot 50 verschillende landen. “Dit is voor onze doelgroep hét congres van het jaar”, zegt Slingerland. “Daar wil je als onderzoeker echt bij zijn; je wil er je werk presenteren. Dat het nu in Eindhoven gaat gebeuren, is dus echt heel tof.”

Veelzijdig programma
De conferentie wordt onder de vlag van AIESEP georganiseerd, een wereldwijde community van onderzoekers die onderzoek doen binnen het thema van sport en bewegen, en dan met name lichamelijke opvoeding. Onderzoekers presenteren er hun werk, er wordt genetwerkt en er zijn allerlei activiteiten.

Projectleider Driessen vertelt meer over een deel van de invulling van het programma. Het wordt een week met keynotes (daarover zo meer), parallelsessies en symposia. Daarnaast is er ook veel ruimte voor netwerken. “De week begint op maandag met een openingsceremonie, gevolgd door interactieve sessies op dinsdag waarbij onderzoeken worden gepresenteerd. Op woensdag hebben we een social event, op donderdag een keuzeprogramma met onder andere een tocht langs verschillende hotspots en vrijdag sluiten we de week af met een closing dinner.” Het volledige programma staat op de website van AIESEP.

Collega Slingerland zegt dat de netwerkfunctie van het evenement belangrijk is, maar dat het wetenschappelijke gedeelte centraal staat. “Er komen vier topwetenschappers langs, die verspreid over de hele week allemaal een keynote verzorgen. AIESEP wil de namen hiervan geleidelijk bekendmaken, maar eentje komt uit eigen huis en gaat over het inzetten van de schoolomgeving als beweegomgeving en hoe je dat systematisch kunt inrichten. De andere keynotes gaan onder meer over inclusie en diversiteit binnen het vak lichamelijke opvoeding en over klassenmanagement.”

En dat dus allemaal met als thema ‘Bridging the gap: From research to practice’, waarover Slingerland het volgende zegt: “In het Engels is Fontys een University of Applied Sciences, wat betekent dat al het onderzoek dat hier plaatsvindt, praktijkgericht is. Daar zijn we in Nederland best uniek in, en dat gaf ons de inspiratie voor dit thema. We doen wetenschappelijk onderzoek en proberen ons beroep daar beter van te laten worden. Dat willen we tijdens het congres ook uitdragen, en doen we door de deelnemers daadwerkelijk in de praktijk aan het werk te zetten met Research-to-Practice-Labs, waarin wetenschappelijke inzichten worden verbonden met de praktijk en waarbij in interactie met deelnemers de waarde hiervan verkend wordt. Dat is een uniek gegeven in dit congres.”

Voor die missie hebben ze van 12 tot en met 16 juli het complete pand van Sport en Bewegen tot hun beschikking, inclusief de buitenruimtes. “We wilden het per se in ons gebouw doen omdat ons gebouw sport en bewegen ademt. Het is één van onze selling points, dus we zijn er heel blij mee dat we dat kunnen laten zien.”

Foto bovenin: Bas Gijselhart | BASEPHOTOGRAPHY

De Solheim Cup vindt deze week plaats bij Bernardus Golf, de golfbaan van Cromvoirt. Het is het grootste vrouwelijke golftoernooi van de wereld, waarbij Amerika en Europa tegen elkaar spelen. Het evenement vindt elke twee jaar plaats; de volgende editie is in Amerika. Nu is het de eerste (en meteen ook de laatste) keer dat het in Cromvoirt plaatsvindt. En dat maakt het extra speciaal voor de 66 deelnemende studenten om hierbij aanwezig te mogen zijn.

Disbalans
Die 66 studenten zijn dit collegejaar allemaal gestart met de half jaar durende SPECO-minor ‘Waardecreatie binnen de topsport’. Het programma bestaat uit acht thema’s, waarvan ‘Fairplay in topsport’ de eerste is en dat draait om gendergelijkheid in de sport. Voor dit onderwerp wordt samengewerkt met Stichting SAM, die de disbalans tussen mannen en vrouwen in de sport probeert terug te dringen.

“Onze studenten moeten achterhalen op welke manier ze bewustwording kunnen creëren om die disbalans tussen mannen en vrouwen terug te dringen”, legt docent Marc van der Linden uit. “In de sport bestaat namelijk nog steeds een stereotype beeld. Zo’n beetje alles wat nu rondom sport wordt bedacht, wordt bedacht door mannen. Bovendien worden mannensporten veel vaker bekeken dan vrouwensporten, en dat wordt vaak in stand gehouden door het systeem.”

Marieke Maas van Stichting SAM geeft wat voorbeelden in cijfers. Bij bestuursfuncties is 75 procent man, 25 procent vrouw. Bij zichtbaarheid gaat 85 procent naar de mannensport, slechts 15 procent naar de vrouwensport. Deelname? 70 procent man, 30 procent vrouw. “Zo kan ik nog wel even doorgaan”, zegt Maas. “Natuurlijk is het niet bij elke sport hetzelfde, maar we weten wel dat het speelveld niet voor vrouwen en meiden is ontworpen. Zolang zij niet aan de bestuurstafel komen te zitten en mee mogen besluiten, zal dat speelveld niet veranderen.”

Vrouwensport
Om daar bewustwording voor te creëren, maken de minorstudenten een campagne waarin ze vrouwensport naar voren laten komen. Tijdens de Solheim Cup kunnen ze veldonderzoek doen en mogen ze content maken. Voor student Sietse de perfecte plek om aan de slag te gaan. “Ik golf zelf ook, wat het extra mooi maakt om hier te zijn”, zegt hij. Zijn doel van de dag: kennismaken met de opdrachtgever en de golfsport van dichtbij ervaren. Ook krijgen hij en de andere studenten de kans om in gesprek te gaan met vrouwelijke golfers om data op te halen voor hun onderzoek.

Medestudent Ruben ziet de opdracht wel zitten, ook al is golf niet zijn sport en merkt hij in zijn eigen omgeving niet veel van genderongelijkheid in de sport. “Ik heb niks met golf, maar het is wel heel mooi hier”, vertelt hij. “Bij mijn eigen tennisclub merk ik geen ongelijkheid, maar online lees en zie je er wel veel over. Als een man iets wint, krijgt die daar meer aandacht voor. Het lijkt me moeilijk om die aandacht meer naar de vrouwen te verschuiven, dus ik denk dat we beter meer aandacht kunnen geven aan de sporten die ze beoefenen. Zoals we vandaag doen bij de Solheim Cup.”

Ook Finn en Tijn kijken uit naar het project. “Echt heel leuk dat we dit hier mogen doen”, zeggen ze allebei, aangevuld door Tijn: “We hebben net twee uur uitleg gehad, maar ik zou het liefst de hele dag naar het golfen willen kijken. Gelukkig mogen we zo de baan op om beelden te schieten. Supervet om mee te maken.”

De European Transplant Games zijn bedoeld voor personen die een orgaan- of stamceltransplantatie hebben ondergaan. De games worden iedere twee jaar gehouden in een Europees land; dit jaar was Nederland het gastland. Het evenement vond in Arnhem plaats.

Clara Stahlie, docent bij Fontys Sportkunde, was één van de honderden deelnemers. Van de vijftien sporten die de European Transplant Games telt, deed ze er aan twee mee: wielrennen en hardlopen. Eigenlijk zou ze ook nog deelnemen aan de atletiekwedstrijden, maar die werden vanwege het warme weer afgelast.

Ziekenhuisopname
Het is de eerste keer dat Stahlie meedeed, maar de wil om deel te nemen was er al veel langer. “Ik hoop al jaren dat ik mee kan doen, maar elke keer kwam er een ziekenhuisopname of andere gezondheidsreden tussendoor”, vertelt ze. Zes jaar geleden werd bij haar lymfeklierkanker ontdekt. Kort daarna kreeg ze haar eerste stamceltransplantatie. Drie jaar later volgde er nog eentje omdat de eerste niet voor het gewenste resultaat zorgde.

Nu gaat het goed, maar nog niet goed genoeg, en dus krijgt ze nog steeds chemobehandelingen. Normaal gesproken eens in de twee weken, maar omdat ze zó graag mee wilde doen aan de Transplant Games, vroeg ze haar arts dit keer om uitstel. “Het mocht, maar het was wel een gok omdat we niet wisten wat het met de kanker zou doen”, legt Stahlie uit.

Van jongs af aan
Dat weloverwogen risico nam ze omdat ze het heel belangrijk vindt om te blijven bewegen. Iets wat ze haar hele leven al doet. Op jonge leeftijd begon ze met zwemmen, later verruilde ze die sport voor verdedigingssporten zoals karate en judo. Ze deed aan hardlopen, raakte aan het fietsen en kwam in de triatlon-wereld terecht. “Net voordat ik zes jaar geleden werd opgenomen, zat ik op mijn hoogtepunt. Mijn conditie was gigantisch goed.”

En toen kwam daar dus die verschrikkelijke diagnose. Lymfeklierkanker. Een grote schok die voor veel verdriet en onzekerheid zorgde, maar ook voor nóg meer wilskracht. “Het herstelproces ging veel makkelijker omdat ik zo fit was. Het is enorm belangrijk om te bewegen en te sporten. Preventief omdat je daar mentaal en fysiek fit van wordt, maar ook bij een eventuele ziekte of transplantatie. Het maakt niet uit op welk niveau, doe het gewoon. Je hebt er zoveel baat bij.”

Lotgenoten 
Dat bleek dus ook afgelopen week, toen Stahlie maar liefst drie medailles in de wacht wist te slepen: een voor wielrennen, een voor wielrennen tijdrit en een voor hardlopen. Een mooie vangst, die de docent liever omschrijft als een bijvangst. 

“Ik ging niet per se voor de winst. Ik wilde vooral meedoen om lotgenoten te ontmoeten. Hoewel het bij dit evenement gaat om sport en bewegen, is het maatschappelijke verhaal erachter minstens zo belangrijk. Dat je na een transplantatie nog kunt participeren aan sport, en dat je op die manier ook weer deel kunt uitmaken van het normale leven. Het vieren dat je met een nieuw orgaan zover bent gekomen: daar draait het om. En dat we hier zonder al die donors niet hadden gestaan.”

Linda Clignett (51) was pas twaalf toen ze derde van Nederland werd op de 60 meter sprint. Een jaar eerder had ze, geïnspireerd door de Olympische Spelen van 1984, haar eerste stappen op de atletiekbaan gezet. Haar thuishonk: de Helmondse Atletiek Club (H.A.C.). Ook verbrak ze als jonge atlete enkele clubrecords en sprong ze bij de meisjes onder zestien 5 meter ver.

En dat is precies de afstand die Clignett nu ze de vijftig is gepasseerd weer wil halen. Het Nederlands record in deze klasse ligt op 5,07 meter. Op 7 juni dit jaar won ze op het NK outdoor met 4,69 meter. “Een voetlengte verschil nog”, zegt ze. Dat lijkt niks, toch is het een hele uitdaging. “Normaal gesproken spring je naarmate je ouder wordt steeds minder ver, maar bij mij zit er nog altijd een stijgende lijn in.”

Ongelukkige val
Het is dus niet onmogelijk. “Ik denk dat ik het kan”, zegt ze vastberaden. Toch had Clignett een paar jaar geleden niet gedacht dat ze überhaupt nog aan wedstrijden zou meedoen. Na een lange pauze vanwege studie, werk en jonge kinderen, en een zware beenbreuk na haar veertigste leek topsport ver weg.

“Mijn hele rechterbeen lag aan gort”, vertelt ze. “Volgens de orthopeed moest ik blij zijn als ik ooit weer zou kunnen lopen.” Maar Clignett gaf niet op. Na een halfjaar revalideren liep ze en ging ze voorzichtig weer de baan op.

Tegen alle verwachtingen in pakt ze sindsdien opnieuw nationale titels in haar leeftijdscategorie (zie kader). Vijf avonden in de week traint ze en vrijwel elke zondag doet ze mee aan een wedstrijd. Van haar enkel heeft ze geen last meer, en ze voelt zich gezond en fit. “Ook al ben ik moe, dan ga ik toch trainen. Altijd ga ik als herboren naar huis.” [tekst gaat verder na de foto]

Clignett maakt bij H.A.C. deel uit van een sprintgroep met jonge talenten vanaf 15 jaar en senioren tot 62 jaar. Ieder heeft zijn eigen doelen. Dat van Clignett is duidelijk: “Als kind wilde ik naar de Olympische Spelen. Die heb ik niet gehaald, maar het Nederlands record verspringen in mijn leeftijdscategorie wil ik wel nog verbreken.”

De docente is naar eigen zeggen heel ambitieus en ze zal zichzelf altijd blijven uitdagen. Toch gaat het haar niet alleen om het behalen van het hoogste doel. “De club is mijn tweede thuis en atletiek is mijn grote passie.”

En atletiek verbindt, voegt ze eraan toe, ook al denken sommige mensen dat het een individuele sport is. “Ik ervaar veel saamhorigheid. We trainen samen en gaan gezamenlijk naar wedstrijden. Er is geen onderlinge concurrentie. Integendeel, we stimuleren en motiveren elkaar. Dat is altijd wederzijds." Op haar leeftijd inspireert Clignett jonge talenten. “Ik kan het heel goed met hen vinden.”

Wall of Fame
Het is dan ook niet zo gek dat ze tien jaar geleden als docent aan de slag is gegaan bij Fontys nadat ze achttien jaar als belastingadviseur had gewerkt op verschillende kantoren. “Een droombaan”, zegt ze. “Het onderwijs heeft me altijd getrokken. En dan deze leeftijdsgroep: ik zie mijn studenten in vier jaar groeien, en net als in de atletiek bouw ik met veel van hen een band op.”

De docente ervaart veel support van haar collega’s. “Ik krijg appjes met succeswensen als ik een wedstrijd heb, ze versieren mijn bureau na een gewonnen wedstrijd, en dan die Wall of Fame...” Het ontroert haar zichtbaar. Toch schakelt ze na de zomer op haar werk een halve dag terug. “Ik zat net iets te vaak in de haastmodus.”

En minder trainen? “Dat is geen optie”, zegt ze lachend. “Dan komt dat record er nooit.” Daar valt niets op af te dingen: die Wall of Fame is er immers niet voor niets.

Foto's: Eefje Swinkels

Karlijn had voor haar vertrek naar China haar vizier eigenlijk gericht op het Nederlands Kampioenschap voor profwielrensters. Maar toen de mogelijkheid ontstond om Nederland te vertegenwoordigen in China, besloot ze na overleg met haar ploeg en trainers om naar het World University Championship te gaan. “Dit is mijn laatste jaar als student en dit toernooi wordt eens in de twee jaar georganiseerd. Bovendien was ik nog nooit in China geweest, dus ook m’n ploeg begreep dat dit een unieke kans was.”

Een kans waar ze zich officieel gezien niet eens voor hoefde te kwalificeren, want aanmelden via de site voldeed al. “Vanuit ieder land worden zes wielrenners geselecteerd, maar er waren weinig aanmeldingen. Daardoor kreeg ik meteen een ticket naar het WK”, lacht de wielrenster.

Topsportmentaliteit
Karlijn vertrok zonder grote uitgesproken verwachtingen naar China. Niet alleen omdat ze niet wist wat haar te wachten stond, maar ook omdat het reguliere wielerseizoen al maanden onderweg is en zich daardoor niet op haar absolute top voelde. “Daarom wilde ik niet per se presteren, maar vooral genieten van China en kijken wat mogelijk was." 

Die ontspannen houding veranderde echter snel. Want tijdens de teamtijdrit, waarin Karlijn Nederland vertegenwoordigde met vijf andere studenten, behaalde ze de tweede plaats. “Toen dacht ik: wacht eens even, misschien zit er toch wel meer in. Mijn focus verschoof meteen van niet alleen genieten, naar ook willen winnen.”

Pure winst
Dat lukte nét niet. Ook op het criterium-onderdeel, een wedstrijd die bestaat uit meerdere kortere ronden over hetzelfde parcours, pakte Karlijn zilver. Geen ‘pure winst’ op competitief gebied dus, maar toch nam de Vastgoedkunde-student meer mee naar huis dan de twee medailles: een nieuw perspectief. “Ik kwam daar als topsporter, omdat ik dat ook ben. Maar andere studenten en deelnemers waren ook vooral student, die daarnaast fanatiek sporten.”

Karlijn leeft naar eigen zeggen ‘heel erg in een topsportbubbel’, waarin alles draait om trainen, wedstrijden en presteren. “Maar hier sprak ik studenten die vooral veel plezier uit hun sport halen. Daar heb ik van geleerd. Want het wielerseizoen is nog lang en ik was mentaal al best moe, maar dankzij deze ervaring heb ik weer plezier gekregen in wat ik mag doen.”

Medailles en ontmoetingen
Dat is voor Karlijn misschien wel de belangrijkste prijs die ze mee naar huis neemt. “Ik heb gezien hoe belangrijk het is om naast de topsport ook iets anders te hebben, zoals een afgeronde studie. De medailles zijn prachtig, maar de mensen die ik heb ontmoet en de gesprekken die ik heb gevoerd, ga ik ook nooit meer vergeten.”

De awards zijn onderdeel van een initiatief dat het lectoraat Move to Be samen opzette met de provincie Noord-Brabant. De provincie wilde aanvankelijk een prijs uitreiken aan de sportiefste school van Brabant, maar daar was Dave van Kann, lector ‘Leren Bewegen in en rondom School’, het niet mee eens. “Want waarom zou je een school die het al heel goed doen nog eens extra belonen?”

Uiteindelijk besloot de provincie, in samenwerking met het lectoraat, om de prijs te combineren met het systematisch bestrijden van bewegingsarmoede van kinderen in Brabant: de Basisschool in Beweging-award. “Zodat kinderen structureel meer kunnen bewegen.” Hetgeen waar de lector vanuit zijn lectoraat ook onderzoek naar doet. 

Bewegen, bewegen, bewegen
Ruim 50 basisscholen in Brabant vulden daarom een ‘quick scan’ in. Een vragenlijst waarin duidelijk werd hoe goed de scholen al scoorden op bewegingsgebied en waar nog ruimte tot verbetering zat. Ook deelden meer dan 30 scholen hun beweegambitie. “Deze scholen hebben we daarna in drie categorieën verdeeld: scholen waar nog heel veel ruimte voor verbetering zit, scholen die al aardig op weg zijn en scholen die het al heel goed doen.”

Uit iedere categorie werd vervolgens één winnaar gekozen. De prijs? De award, een geldbedrag en begeleiding vanuit het lectoraat om de beweegambitie te realiseren. Te beginnen met Basisschool de Boog in Eindhoven. Zij wonnen in de categorie waar de meeste vooruitgang valt te boeken. “Een school met een mooie gemêleerde leerlingenpopulatie, waar gedurende het jaar meerdere challenges uitgevoerd gaan worden in het teken van bewegen.” Dat doen ze samen met ouders, leerkrachten, leerlingen en wijkbewoners. “Om echt een beweegcultuur te bewerkstelligen.”

Ruzie en successen
Winnaar nummer twee is De Montessorischool in Bergen op Zoom. Daar focust het plan zich voornamelijk op meer professionele beweging tijdens de tussentijdse opvang. “Een pauzemoment dat begeleid wordt door vrijwilligers, maar waarin kinderen weinig actief zijn. Vaak gaat dat gepaard met bepaald conflictgedrag. Het potentieel dat daar mist wordt de komende tijd in kaart gebracht zodat we daar de juiste oplossingen kunnen implementeren voor meer beweging en uiteindelijk ook beter gedrag.”

De school die in de laatste categorie won is Campus aan de Lanen in Rosmalen. “Een school die in alle onderdelen al bewegen ademt en werkt met coaches binnen het principe Outdoor Education.” Volgens de lector een schoolconcept dat werkt, maar gebukt dreigt te raken onder het eigen succes. “De school is enorm hard gegroeid, heeft een nieuwe directeur en zet docenten eerder in als coaches. Maar degene die hier verantwoordelijk voor is, ervaart een grote werkdruk. Daarom gaan we ons middels hun plan richten op het professionaliseren van het leerkrachtenteam, zodat we alle faciliteiten en mogelijkheden hier kunnen versterken.”

Kans voor ieder kind
De winnaars krijgen - in chronologische volgorde - 6.500, 5.000 en 3.500 euro om de plannen te realiseren. Degenen die niet gewonnen hebben hoeven in ieder geval niet te treuren. Buiten dat de wedstrijd komende zomer terugkeert, krijgt iedere basisschool nog een terugkoppeling op hun scores en ambities, zodat iedereen alsnog zelf aan de slag kan met de realisatie ervan.

“We willen vooral dat scholen bewust na gaan denken over de functie van bewegen tijdens de schooldag op en rondom school. Dat kan binnen de organisaties verspreid worden als een olievlek, zodat we ieder kind uiteindelijk de kans kunnen bieden om zo goed en gezond mogelijk op te groeien."

Een slechte internetverbinding dreigt aan het begin van het interview roet in het eten te gooien, maar alumna Yvonne Smink doet er alles aan om ons haar verhaal vertellen. Niet omdat ze wil dat iedereen weet van haar prestaties, maar omdat ze andere Fontysstudenten wil inspireren. “Ik heb tijdens mijn opleiding vaak getwijfeld of ik wel de juiste keuze had gemaakt, of ik wel aan de bak kwam met mijn opgedane kennis. Laat mijn verhaal een hoopvol woord zijn voor de huidige generatie", zegt ze.

Bijna twintig jaar geleden begon Smink met haar opleiding Leisure & Adventure bij Fontys. Een studie die inmiddels niet meer bestaat, maar deels wel nog verweven zit in de huidige opleiding Sportkunde. Daar leerde ze onder andere hoe ze content moest schrijven en managementtaken voor buitensportbedrijven kon coördineren. Maar echt gelukkig werd ze er niet van. “Ik wilde vooral met mensen bezig zijn.”

Van outdoor naar paaldansen
In haar laatste jaar vroeg een vriendin van de opleiding haar mee naar een paaldansles, om even de zinnen te verzetten. Studiegenoten vonden het maar raar dat ze ‘ja’ zei op die uitnodiging, en keken haar vreemd aan. “Ik was juist degene die altijd buiten sportte, overal in klom en in de modder rolde. Maar sinds die ene les ben ik nooit meer gestopt.”

Sterker nog, het paaldansen beviel Yvonne Smink zo goed dat ze daar uiteindelijk haar werk van maakte, meerdere prijzen in de wacht sleepte en finalist was bij het tv-programma ‘Everybody Dance Now’. Nu spreken we haar terwijl ze op een Franse vluchthaven wacht op haar vlucht naar Japan, waar ze de komende twee weken paaldansles geeft en een professionele wedstrijd jureert.

Franse bravour
Dat doet ze naast haar werk voor circusscholen en circusbedrijven in Frankrijk, het land waar ze al een aantal jaren woont en als professioneel paaldanser aardig naam heeft gemaakt. Zo aardig zelfs, dat de Italiaanse choreograaf die verantwoordelijk is voor de officiële openingsceremonie van de Paralympische Spelen haar een tijdje geleden benaderde met de vraag of ze de Spelen wilde openen. “Hij was op zoek naar bepaalde skills die pasten bij zijn verhaallijn en die ik blijkbaar bezit. Een hele eer.”

Na haar werk in Japan vliegt Smink direct door naar het Italiaanse Verona, zodat ze zich nog twee weken volop kan voorbereiden op de officiële opening die daar op vrijdag 6 maart plaatsvindt. Over wat ze precies gaat doen mag ze niet in details treden, maar wel verklapt de alumna dat ze in een constructie hangt die ruim zeven meter boven de grond zweeft, zonder enige beveiliging.

Denken in mogelijkheden
"Je moet het complete spektakel vooral als kijker zelf ervaren”, lacht ze. “De ceremonie bestaat namelijk uit verschillende artistieke onderdelen, met Italiaanse en internationale artiesten, fysieke tentoonstellingen, poëzie én visuals, die stuk voor stuk vertellen wat er allemaal mogelijk is met het menselijk lichaam.”

Dat doet Smink onder andere in samenwerking met artiesten die een fysieke beperking hebben, om juist te laten zien dat het geen beperking hoeft te zijn. Dat is voor de alumna ook precies waar haar vak en passie om draait. “Je kunt als paaldanser lesgeven, een studio hebben of optredens verzorgen, maar blijkbaar kun je ook onderdeel worden van artistieke evenementen zo groot als de Paralympische Spelen. Hoewel ik de eerste paaldanser ben die deze mogelijkheden heeft en krijgt, wil ik die hoop toch doorgeven aan anderen in mijn community.”

Doelen voor ogen
Ze geeft echter nog meer door, mede middels de waardevolle lessen die ze bij Fontys opdeed. Zoals hoe je mensen in beweging kunt brengen, zowel fysiek als in het eigen bewustzijn, maar ook de manier van lesgeven en het geven van feedback of het begeleiden van anderen naar een bepaald doel.

“Mijn doel is gedurende de jaren wellicht anders geworden dan ik op het begin voor ogen had, maar aan al die lessen van Fontys heb ik tijdens mijn carrière enorm veel gehad. Ik weet ook zeker dat ik zonder mijn opleiding een heel ander mens was geweest, maar nu heeft het me indirect gebracht tot de grootste performance van mijn leven.”

Matthijs is pas in januari met zijn minor begonnen, maar heeft zijn plek al helemaal gevonden. “Ik wilde eigenlijk naar Brazilië, maar het onderwijssysteem en de dagelijkse gang van zaken maakten het moeilijk om daar daadwerkelijk naartoe te gaan. Toen wist ik: dan ga ik naar een Scandinavisch land om sportpsychologie te studeren.”

En dat lukte. Hij vond de universiteit van Malmö op de site van Fontys Study Abroad, en volgt daar nu naast sportpsychologie ook het vak Physical education from a Swedish Perspective. Twee vakken die goed aansluiten op de studie die hij bij Fontys volgt, maar toch ook weer helemaal anders zijn. “Het onderwijs hier is nog meer praktijkgericht dan dat we in Nederland kennen. Morgen ga ik bijvoorbeeld de hele dag hiken met mijn klas en docent, en de andere dag heb ik twee workshops, afgewisseld met een les Zweedse sportgeschiedenis.”

Student als individu
Daarnaast merkt Matthijs ook dat het Zweedse educatiesysteem zich meer focust op de student als individu. “De klassen hier bestaan bijvoorbeeld maar uit maximaal tien studenten, wat het een stuk persoonlijker maakt en dat bevalt me erg goed. Ook hoef ik hier minder te studeren dan wat ik gewend ben, wat weer zorgt voor meer rust en vrije tijd.”

Die vrije tijd brengt hij veel door in het studentencomplex waar hij tijdelijk woont, met meer dan honderd anderen. “Dat maakt deel uit van onze universiteit. Mijn kamer is twee keer zo groot als in Eindhoven en ik heb mijn eigen badkamer. Dat is echt heel relaxed. Ook deel ik een keuken en woonkamer met anderen, waardoor er altijd mensen om je heen zijn en het altijd gezellig is. Aan de activiteiten die hier georganiseerd worden, doe ik ook vaak mee." [Tekst gaat verder onder de foto's]

Zo kan Matthijs al een Europa League wedstrijd van Malmö FF, de maandelijkse Taco Friday, een gezamenlijke kookavond met geredde boodschappen en een wandeltour door de stad van zijn lijst afstrepen. “Binnenkort kunnen we ook naar Lapland voor 500 euro. Oftewel; er is van alles te doen en ik heb nog lang niet alles gezien.”

Gelukkig heeft de student daar nog tijd genoeg voor. Want, als hij beide vakken haalt, krijgt hij de mogelijkheid om zijn verblijf gratis met twee maanden te verlengen. “Zo kunnen internationale studenten nog rondreizen en Zweden verder ontdekken. Dat ben ik zeker van plan.”

Avontuur aangaan
Tot die tijd focust Matthijs zich op zijn studie, waar hij naar eigen zeggen direct met open armen werd ontvangen. “Maar de echte Zweden, die zijn wel wat norser. En het dagelijks leven? Dat is ongeveer net zo duur als in Nederland, met een uitschieter of meevaller daargelaten.”

De derdejaars Sportkunde-student geniet van zijn woning en studie, de stad en alle nieuwe vrienden die hij inmiddels heeft gemaakt. “Natuurlijk ben je verder van huis, maar dit is wel een kans die je niet snel weer gaat krijgen. Studeren in het buitenland is een ongelooflijke ervaring. Daarom raad ik iedere student aan om de afweging te maken: blijf je veilig in Nederland, of ga je liever het avontuur aan en maak je iets nieuws mee? Heb je daarna je vrienden thuis ook nog wat te vertellen.”

In het dagelijks leven studeert Maaike bij Fontys Paramedisch en traint ze meer dan geregeld voor haar zwemcarrière. Die laatste werd afgelopen week bekroond met goud, tweemaal zilver en brons.

Te beginnen met de bronzen plak, die De Waard binnensleepte op de 50 meter rugslag. “Ik had tijdens de race niet echt een gevoel of het goed ging of niet, maar was vooral bezig met het uitvoeren van mijn raceplan. Dat werd dus beloond.”

Goede sfeer
De twee zilveren medailles werden behaald op de 4x50 meter wisselslag mixed estafette, waarbij mannen en vrouwen elkaar afwisselen en op de 100 meter rugslag. Die laatste race begon De Waard zo goed dat ze heel lang op koers lag voor goud. Dat hield ze net niet lang genoeg vol, dus won ze zilver. “Ik had tijdens de race niet eens door dat ik voor lag, dus ik was na de aantik vooral blij dat ik een medaille had.”

Goud won de studente op de 4x50 meter wisselslag, samen met teamgenoten Marrit Steenbergen, Tessa Giele en Valerie van Roon. “Die race was echt heel leuk. We waren wel wat nerveus, omdat we wisten dat we deze konden winnen. De onderlinge sfeer was goed, en dat heeft ook echt geholpen om die mooie gouden plak nog binnen te halen.”

Vieren
In totaal wist De Waard, samen met al haar teamgenoten van TeamNL, dertien medailles binnen te slepen: tweemaal brons, vier zilver, en zeven keer goud. Een tweede gouden medaille werd ook aan de topsportende student uitgereikt, omdat ze startte in een serie waarin een andere teamsamenstelling later de overwinning boekte.

Dat leverde Nederland in totaal een tweede plaats op, achter Italië. Volgens De Waard een hele mooie prestatie, die ze nog niet echt heeft kunnen vieren. Na haar laatste en tevens ‘gouden’ race had ze namelijk nog een dopingcontrole dus een late terugkomst in het hotel. “Na zo’n week racen ben je ook gewoon echt heel moe. Ik ben samen met mijn kamergenoot wat gaan eten en daarna gewoon gaan slapen. Het eindfeestje met de andere zwemmers hebben we ook overgeslagen.”

Back to school
Nagenieten gaat ze daarentegen zeker nog doen. Maar niet te lang, want de andere plicht roept ook weer. “Ik wil nog twee dagen bijkomen voordat ik terug in de schoolmodus ga. Kunnen we dat weer oppakken.”

De sportactiviteiten vinden plaats op de dinsdag en woensdag binnen het azc aan de Antoon Coolenlaan. Het aanbod bestaat onder andere uit voetbal, handbal, basketbal en hockey. De nadruk ligt niet op competitie, maar op toegankelijkheid en ontmoeting. Bewoners kunnen zonder aanmelding deelnemen, waardoor de drempel om mee te doen laag blijft. Het doel van het project is om structuur te bieden in het dagelijks leven binnen het azc en om verbinding te creëren tussen de bewoners onderling en de begeleidende studenten. 

Door samen te sporten ontstaat er een informele sfeer waarin taalbarrières minder zwaar wegen en samenwerking vanzelf ontstaat. ‘’Het is een warm bad waar je in terechtkomt. Ik vind sport een echte verbinder, je bent samen ergens naartoe aan het werken met veel plezier,’’ zo vertelt Nynke den Biggelaar, een van de initiatiefnemers van het project. 

‘’Ik denk dat het nu allemaal soepel gaat en dat we weten wat we verwachten van elkaar en waar we het voor doen. Dus ik ben echt supertrots op de studenten en hoe goed ze het doen.’’ 

Bewuste keuze 
De eerste utwee maanden van het project laten zien dat de opzet werkt. Eerstejaarsstudent Dane van Russel vertelt bewust voor deze stage gekozen te hebben: ‘’In het eerste jaar moeten we al stage lopen en ik zag het azc voorbij komen en was eigenlijk meteen geïnteresseerd. Ik heb zelf ook een vriend die in het azc zit die ik door middel van voetbal heb leren kennen. Inmiddels voetbalt hij ook bij ons.’’ 

Dat was de grote motivatie voor Dane om voor deze stage te kiezen. ‘’Die vriend vertelde mij dat er binnen het azc eigenlijk niks te doen is en dat raakte mij wel. Dus toen ik deze kans voorbij zag komen kon ik geen nee zeggen.’’ Sport zorgt ervoor dat mensen samen kunnen komen, benadrukt Dane. ‘’Sporten kan heel verbroederend zijn voor mensen, dat is het belangrijkste wat wij hier komen brengen.’’ 

Ook leert de student Sportkunde lessen die je niet in een collegezaal leert: "Je leert echt om te gaan met de taalbarrières: duidelijk articuleren, gebaren, maar ook het sociale aspect. Iedereen heeft een eigen rugzak en daar moet je rekening mee houden, de een is snel ontvlambaar en de ander kan juist heel veel hebben. Het is mooi om die dynamiek te merken en me daar tussen te wringen.’’ 

Dane vertelt dat de inwoners even enthousiast zijn: "Ja, als we aankomen met onze winkelwagens gevuld met de sportuitrusting zie je dat de mensen opfleuren. Het is nu een herkenbaar beeld binnen de opvang.’’

Motivatie
Directrice Linda Hendriks is trots op de studenten. ‘’Er is intrinsieke motivatie vanuit de studenten en dat is echt heel erg mooi.’’ Ook zij benadrukt de maatschappelijke waarde van sport: ‘’Samen plezier beleven en je verbonden voelen. Als je dat hier ziet gaat het ook echt over integratie.’’ 

Ze vindt dat de studenten het goed oppakken en ze ziet vriendschappen ontstaan.  ‘’Ik wil dit in ieder geval meerdere jaren doen, ze zitten hier ook enkele jaren en de opvang ligt om de hoek. Ik kan me voorstellen dat we dit op andere locaties gaan doen en dat er misschien wel meerdere studies van Fontys aansluiten.’’

Samenwerking
Het project is een samenwerking tussen Fontys Sportkunde, Wasbeer & Pauw, en gemeente Eindhoven. Wethouder van diversiteit, zorg, jeugd en maatschappelijke ondersteuning Samir Toub vertelt blij te zijn met de samenwerking en onderstreept het belang van het project.

‘’We hebben het programma vanuit de gemeente Eindhoven als het gaat om asiel ook ‘samenleven vanaf dag één’ genoemd. Het is voor ons belangrijk dat inwoners van het azc zich ook thuis voelen in Eindhoven, dus dit is niet iets voor een korte periode.’’ 

Vanwege de grote interesse vanuit SPECO-studenten werd het college niet in een stoffig klaslokaal van Fontys gegeven, maar in een bioscoopzaal van Pathé tegenover de campus op Stappegoor. Daar luisterden zo’n zestig tot zeventig aanwezigen anderhalf uur lang vanuit een grote, rode stoel naar het levensverhaal van Toine van Peperstraten. Over hoe hij als 15-jarig jochie begon bij een radiozender net over de Belgische grens en hoe hij terechtkwam bij NOS Studio Sport, de plek die hem groot maakte. 

Bedrijfskunde
Zijn carrière begon in een ver verleden bij het Mill Hill-college in Goirle, waar Van Peperstraten als tiener naar school ging. Hij was toen al geïnteresseerd in sport en media, maar specifieke studies rondom die thema’s waren er nog niet. Toen hij in 1988 een opleiding uit moest kiezen, maakte hij dan ook de – zo bleek later – volstrekt onlogische keuze om Technische Bedrijfskunde te gaan studeren in Eindhoven.

“Ik had heel graag gewild dat toen ik begon met studeren, er een SPECO was geweest”, zegt hij tegen Bron. “Ik heb dat echt gemist. In mijn tijd, we hebben het dan over 1988, waren er heel weinig keuzemogelijkheden voor studies. Mijn keuze ging naar Bedrijfskunde en ik kon eigenlijk pas na het afronden daarvan beginnen met het najagen van mijn droom. Namelijk: de sportwereld betreden.”

Voorsprong
Dat gebeurde toen Van Peperstraten naar Amsterdam verhuisde, de stad waar het volgens hem allemaal gebeurde én waar hij precies de juiste contacten tegen het lijf liep waardoor hij zichzelf bij NOS Studio Sport wist binnen te loodsen. “Mijn carrièrepad heeft heel veel zijwegen gehad die de SPECO-studenten van nu niet hoeven te bewandelen”, vervolgt de presentator. “Zij zitten al op het juiste spoor, dus hoe mooi zou het zijn als ze hun dromen daardoor veel sneller kunnen opbouwen?” 

De Fontysstudenten hebben een flinke voorsprong op waar Van Peperstraten stond toen hij hun leeftijd had, maar toch wil hij benadrukken dat ze nooit kansen mogen laten liggen. Want de grootste kansen kom je één, misschien twee keer, tegen in je leven. “Mijn boodschap is dan ook: ben klaar voor die kansen. Zorg ervoor dat niks je kan verrassen. Wees voorbereid. Soms hangt iets af van toeval, maar je kunt toeval wel een beetje naar je hand zetten. Je moet durven. Inzicht hebben in de markt. Je kwetsbaar op durven stellen. En vooral meters willen maken. Ongelooflijk veel meters.”

Wie zijn ze, hoe combineren ze hun topsportcarrière met hun opleiding en zou de sport een reden zijn om te stoppen met hun studie? Bron stelt ze aan je voor.

Te beginnen met Lars Kros, die als badmintonner niet aan één maar aan twee onderdelen deelneemt. Lars is inmiddels cum laude afgestudeerd aan de opleiding ICT & Media Design en is net terug van een trainingskamp in Zwitserland. 

“Ik doe mee op het teamevent en op individueel niveau. Op beide onderdelen als single, en individueel ook als mix. Mijn doel tijdens de Universiade is als eerste om te genieten van het event en om te laten zien dat je geen 20 uur training per week nodig hebt om een competitief niveau te halen.”

“Ik heb dan ook geen hele speciale voorbereiding gehad op de spelen. Ik heb gewoon getraind bij mijn club in Den Haag, veel nationale toernooien gespeeld en ik heb anderhalve week van tevoren getraind bij mijn coach in Zwitserland. Tijdens mijn studie heb ik mijn topsport kunnen combineren door goed plannen en veel communiceren en afstemmen met groepsgenoten en docenten."

"Mijn sportcarrière is dan ook geen reden geweest om mijn studie af te breken. Wellicht als ik een hele grote geldprijs had gewonnen dat ik mijn studie tijdelijk stop had gezet om fulltime te gaan trainen, veel toernooien te spelen en vol voor de Olympische Spelen te gaan. Maar dat is niet aan de orde geweest.’

Twee dromen tegelijk
Ook student Verpleegkunde en judoka Paulien Sweers zou haar studie nooit afbreken voor haar sport. “Met judo kun je niets verdienen en ik vind het erg belangrijk om naast mijn topsportcarrière een maatschappelijke carrière op te bouwen. Ook ik combineer mijn studie en sport door alles goed te plannen, open te communiceren en te geven en te nemen."

"Ik probeer zo flexibel mogelijk te zijn en heb veel geluk dat mijn stageplekken goed meewerken. Deze combinatie vergt veel tijd en energie van ons beiden, maar tot nu toe gaat het goed. Het is hard werken, maar ik vind het allebei zo ontzettend leuk. Ik werk aan twee dromen tegelijkertijd: verpleegkundige worden én top judoka worden.”

Tijdens de World University Games neemt de judoka deel aan de gewichtsklasse +78 kg. “Dit betekent dat je alles boven de 78 kilo mag wegen, zonder maximaal gewicht. Mijn doel is om deze spelen in het finaleblok te judoën. De afgelopen weken heb ik veel op kracht gefocust en heb ik een aantal oefenwedstrijden gehad. Ongeveer twee weken voor de spelen focus ik meer op kwaliteit dan kwantiteit, zoals ik ieder ander toernooi ook doe. Ik zet er geen druk op, want meer dan mijn best kan ik niet doen. Het deelnemers veld is erg sterk, maar dat geeft mij juist nog meer motivatie om er alles uit te halen wat er in zit. Ik ga altijd voor goud.”

Keuzes maken
Fontys wordt tijdens de World University Games het meest gerepresenteerd tijdens het onderdeel turnen. Eén van de studenten die daaraan deelneemt is bedrijfskundestudent Mischa Marchena, die tijdens de meerkamp is te zien op de onderdelen sprong, brug, balk en vloer. 

“Vanuit landen als Japan doen teams mee die ook op Olympisch niveau hebben geturnd, dus ik verwacht dat de concurrentie lastig zal zijn. Zelf wil ik zo goed mogelijke wedstrijden neerzetten, en dan zie ik wel waar me dat brengt. Ik hoop vooral dat ik tevreden kan zijn over mijn eigen wedstrijden en dat de ervaring er een is om nooit te vergeten.”

“Qua voorbereidingen heb ik afgelopen weekend de Nederlandse Kampioenschappen gehad, waar ik getest heb wat goed ging en welke onderdelen nog extra aandacht behoeven. Topsport combineren met mijn opleiding is pittig, want ik neem zelf veel initiatief wanneer ik ergens bijvoorbeeld niet bij kan zijn. Gelukkig heb ik vanuit Fontys ook een contactpersoon waar ik mee kan sparren om dingen aan te pakken omdat ik een topsportstatus heb."

"Of mijn sport ook een reden is om mijn studie stop te zetten? Dat vind ik lastig. Ik zie in mijn omgeving andere studenten die hun studie tijdelijk op pauze hebben gezet om zich op het turnen te focussen. Mocht ik het zo enorm druk krijgen dan vind ik een pauze geen probleem, maar echt stoppen lijkt me erg lastig. Tenzij ik moet kiezen tussen mijn opleiding en de Olympische Spelen, dan kies ik voor dat laatste.”

Ook Mijke Jansen, rechtenstudent van Avans-Fontys, neemt aan dezelfde meerkamp deel. “Mijn doel is vooral om volop te genieten en een stabiele wedstrijd neer te zetten. Ik bereid me voor door hard te trainen en in een goede focus te zitten."

"Ik vind het wel soms erg zwaar om mijn studie en de topsport te combineren, maar als je zorgt dat je een goede planning hebt en weet waar je prioriteiten liggen, dan komt het goed. Topsport is belangrijk, maar ik vind een goede opleiding ook erg belangrijk voor later. Turnen doe je natuurlijk niet je hele leven, dus ik zou mijn studie nooit stopzetten voor de sport.”

De World University Games gaan op 16 juli van start en duren tot en met zondag 27 juli. 

“Toen ik begon als lector was ik heel positief over AI. Het is niet dat ik nu negatief ben, maar ik maak me wel zorgen en ben ook kritisch. Allereerst vanwege de footprint van AI. Die is vergelijkbaar met een klein land.”

“De modellen worden steeds groter en het trainen ervan kost ontzettend veel energie: elke vier maanden verdubbelt dit! En het gebruik kost ook veel. Eén vraag stellen aan ChatGPT is vergelijkbaar met de consumptie van een halve liter water en het opladen van een smartphone. Als miljoenen mensen dan AI gaan gebruiken om te bepalen welke groene laarsjes ze eens zullen kopen…”

Werk
En ja, wat eerder in deze serie al duidelijk werd: AI gaat heel veel kantoorbanen raken. Veel werk dat nu door mensen wordt verricht, zal straks worden overgenomen door AI. Om Pink Floyd te citeren: Welcome to the Machine.

Zo somber wil Schouten er ook weer niet over zijn. “Er komt namelijk wel iets voor terug, iets voor in de plaats. We krijgen er een hulpmiddel bij om het leven gemakkelijker te maken.”

“Al blijft moeilijk te voorspellen: in het verleden heeft nieuwe technologie ook wel eens het omgekeerde effect gehad. Veel heeft te maken met hoe de mens AI zal gaan inzetten. Een mes kan een moordwapen zijn, maar kan in de handen van een chirurg ook levens redden.”

Big tech
En hoe kijkt Schouten aan tegen het feit dat het weer de big tech-bedrijven zijn die hier op allerlei manieren de grootste winst mee gaan behalen? “Ik maak me wel zorgen over een paar dingen. Privacy bijvoorbeeld. En degene die alle data heeft, heeft ook alle macht. Dat bedrijven als Meta en Google dat op allerlei manieren verzamelen, daar vind ik wel iets van ja.”

“Je moet er toch niet aan denken dat we nog afhankelijker worden van Amerikaanse big tech-bedrijven dan we nu al zijn. Want het is natuurlijk zorgwekkend als je ziet hoe het politiek kan omslaan, zoals nu gebeurt.”

“Ja, gelukkig zijn we in Europa ook bezig. Je hebt bijvoorbeeld het Franse Mistral dat aan de weg timmert. En de EU is zich er bewust van. Er is ook al wel wetgeving. Maar zolang je weinig data hebt, heb je zoals gezegd ook weinig macht.”

Dommer
Dan de eerder deze serie ook al opgeworpen zorg over dat de mens door AI de komende generaties alleen maar dommer wordt. Je hoeft geen kennis meer te hebben, want je vraagt het gewoon aan AI. Je ziet het deels nu al gebeuren bij de jonge generatie.

“Daarom pleit ook ik voor AI-geletterdheid voor iedereen. Wat je bij die jonge generatie vooral ziet is dat zij heel veel prikkels krijgen en daardoor ook een kortere focus hebben.”

“Aan de andere kant: als het om de studenten gaat dan vind ik dat we wel een beetje uit die ratrace moeten stappen van leerdoelen aantikken. Daarom vind ik initiatieven zoals die buitenklas op Stappegoor erg positief. Ga inderdaad eens naar buiten in plaats van altijd maar in dat lokaal.”

Voordelen
De vraag was noem de voor- en nadelen. Maar het zijn vooral nadelen die Schouten noemt…

“Ha, ja er zijn ook genoeg zorgen. Maar aan de andere kant: neem de Bioblitz, waarbij studenten een maand lang alle planten, vogels en insecten op campussen fotograferen. Dan gebruik je ook een app, maar steek je tegelijkertijd heel veel op.”

“Een groter voorbeeld is de smart grid. We zitten met zijn allen in een enorme en noodzakelijke energietransitie. Waarbij we niet alleen consument zijn, maar met zonne- en windenergie ook nog energie leveren. Om dat allemaal in goede banen te leiden heb je echt data en AI nodig.”

“Hetzelfde gaat op voor de gezondheidszorg. Ook daar wordt AI ingezet om hele goede dingen te realiseren. En AI kun je wellicht dus ook gebruiken om diversiteit in de natuur te meten.”

Evolutie
“Je kunt je ook afvragen wat intelligentie nu eigenlijk precies is. Van de mens denken we het te weten ja. Maar hoe intelligent zijn dieren of planten? Of nog breder: wat is natuurlijke en wat is artificiële intelligentie? Wij hebben er miljoenen jaren over gedaan om te evolueren tot wie we nu zijn. Willen we dat technologisch nu in vijftig jaar doen? Kan dat wel?”

Die laatste vraag heeft Schouten eerder in het gesprek eigenlijk al beantwoord. “Elke grote innovatie heeft tot nu toe voor enorme winst gezorgd. Voor de economie dan, niet per se voor de mens. Wanneer zeggen we nou eens: we draaien het om. Het moet allereerst goed zijn voor de mens.”

Vrees
Hoewel hij dus niet negatief is over AI, maar zich wel zorgen maakt, heeft Schouten ook niet de indruk dat het allemaal zo snel zal gaan als sommigen roepen.

“Ik heb met verschillende AI-modellen gewerkt. Tachtig procent klopt van wat ze leveren. Maar wat me vooral opvalt is dat er nog steeds hele domme fouten optreden. Het zijn ook maar patroonherkenners hè, dus heel eendimensionaal.  AI zondigt soms tegen alle logica om de simpele reden dat het de echte wereld niet kent.”

En ook de kritiek van tegenstanders van AI in het hoger onderwijs wuift hij weg. “Er wordt vaak uit wantrouwen gehandeld en gedacht. Zo van: de studenten gaan hier misbruik van maken. Dat blijkt in de praktijk heel erg mee te vallen. Dus ik heb liever dat AI voor alle studenten gewoon toegankelijk is, waar ze nu bijvoorbeeld bij Fontys ICT met een eigen platform aan werken.”

“Wat belangrijk is, is dat iedereen gewoon zelf kritisch moet blijven nadenken. Dat is wat je moet loskoppelen van AI. Duiding moet je niet overlaten aan AI en bij de meeste processen hoort de mens dus altijd nadrukkelijk in the loop te blijven zitten.”

“Daarom zei ik dus aan het begin: niet negatief, wel kritisch. En je houdt het niet tegen. Dus je zult er toch echt iets mee moeten.”

Lees hier de eerdere afleveringen in deze serie:

>> 1. De noodzaak van AI-geletterdheid
>> 2. De vier basisregels voor AI-gebruik
>> 3. AI en hokjesdenken
>> 4. Fontysbreed met AI aan de slag en wel zo snel mogelijk
>> 5. Door AI gaan we allemaal veel minder werken
>> 6. De vraag is niet of maar wanneer AI ons de baas is
>> 7. Een eigen AI-platform voor Fontys?
>> 8. AI is een supergrote versterker van wat je al bent
>> 9. Win een jaar collegegeld terug met AI 
>>10. Boudewijn Büch als chatbot
>>11. Ik moet veel meer nadenken sinds ik AI gebruik

Ze werkt inmiddels achttien jaar bij Fontys. Marleen Drabbels-van de Heijning was ooit drie jaar lang wijkverpleegkundige, maar ging daarna aan de slag als docent bij Fontys Mens en Gezondheid. Daarna tien jaar bij Fontys Economie en nu dan als strategisch adviseur Mens en Maatschappij.

Maar ict? Nee, dat zat er in die achttien jaar niet in. “In mijn huidige baan ben ik onder andere bezig met het programma  social en technical impact. Als ik dan bij Fontys ICT rondliep, dacht ik altijd: wat is dit toch een totaal andere wereld, ik spreek die taal gewoon niet.”

Tot zij dacht aan wat oud-directeur Fontys ICT Ad Vissers ooit zei: pas als je ict toepast, krijgt het betekenis. “Dus besloot ik het dan zelf ook te gaan doen.” Ze schreef zich in voor de 18-weekse cursus AI for Society, waarbij ze elke week een volle dag aan de bak moest.

Kopie van jezelf
De eerste opdracht luidde: bouw een digitale kopie van jezelf, een digital clone. Lastig als je helemaal niets weet van programmeren. Maar daar gaat het ook niet om, zo merkte zij gaandeweg. De vraag was vooral hoe je AI daarvoor inzet.

“Ik had me tot doel gesteld dat ik door deze cursus na een half jaar tien procent minder werkdruk zou hebben. Dan zou ik het een geslaagd initiatief hebben gevonden. Maar ik zat al na zes weken op dat punt.”

De volgende stap was alsnog zelf de beginselen van programmeren te leren. Door de cursus leerde zij beter analyseren en gebruik maken van AI. “En AI is dan net zo goed als je zelf bent. In het begin kostte het me nog heel veel tijd. Maar gaandeweg ging het steeds beter en nu verander ik continue: van Claude naar ChatGPT naar Gemini. En daarnaast ook Google Colab, enzovoort”

Spannend
Inmiddels is de cursus afgerond. Ze is blij dat ze het gedaan heeft. “Allereerst omdat ik, als iemand me aan het begin had gezegd: dit kan jij straks, dan had ik dat niet geloofd. Dan had ik gezegd: dat zou ik helemaal niet kunnen. Wel dus. Omdat je eigenlijk iedere keer weer verder bouwt op de stap die je daarvoor hebt gezet. De grootste winst is daarom dat technologie voor mij nu niet meer spannend is.”

Het tweede punt is dat zij trots is dat ze zelf hiertoe het initiatief nam, en zichzelf zo ontwikkeld heeft. “Daardoor weet ik het veel beter over te brengen op collega’s en professionals uit mijn eigen domein. Ik geef nu workshops aan collega’s, waarbij ik in simpele taal kan uitleggen hoe dit werkt. Waarbij gezegd dat domeinkennis wel essentieel is om in je eigen beroep met AI de diepte in te gaan.”

Marleen denkt dat deze cursus mensen met verschillende achtergronden ook dichter bij elkaar kan brengen. “En dat gun ik onze wereld ook, toch zeker om het in te zetten voor het sociaal en maatschappelijk domein. Als we allemaal zo een stapje naar elkaar toe zetten… En nee, ik ben niet bang dat AI het overneemt. Alhoewel ik niet de in de toekomst kan kijken. Maar we zullen uiteindelijk altijd mensen nodig hebben. Voor het menselijk contact.”

Ongelijkheid
Zeker, ook zij maakt zich zorgen over de snelle ontwikkeling rondom AI. Maar meer om een ander punt: “Dat de ongelijkheid er steeds meer door zal toenemen. Dat in wijken een deel van de bevolking wel en een deel volstrekt niet snel genoeg weet wat dit gaat betekenen voor de wereld.”

Hetzelfde geldt overigens ook voor studenten en jongeren in het algemeen. “Ja. Veel jongeren zitten opgesloten in een bubbel, in een digitale wereld. De oplossing? Benader ze dan ook in die digitale wereld. Daar kun je dat contact leggen.”

Doe iets
Ondertussen is zij druk doende om binnen haar eigen domein Mens en Maatschappij AI een eigen plek te geven. Nu nog met een paar mensen, maar ze verwacht dat er dat meer gaan worden. En ze heeft al heel veel mensen doorgestuurd naar de cursus die ze zelf volgde. “Doe in elk geval íets en leer het kennen vanuit je eigen perspectief, is mijn advies.”

Marleen benadrukt dat het veel voordelen heeft om kennis te hebben van de digitale wereld en vooral van AI. “Weten wat je doet en waarom je het doet. Dat heeft AI me vooral geleerd. Ik moet nu veel meer nadenken dan voordat ik AI gebruikte.”

En ja, de tijdwinst is inmiddels vele malen groter geworden. “Ik vind het fijn dat er nu een machine is die voor mij bijvoorbeeld verslagen uitwerkt. Ja, dat is gemakzucht. Maar ik krijg er kwaliteit voor terug: de tijd die ik daarmee win kan ik nu aan mensen besteden. En dat staat toch centraal in mijn vakgebied.”

Lees hier de eerdere afleveringen in deze serie:

>> 1. De noodzaak van AI-geletterdheid
>> 2. De vier basisregels voor AI-gebruik
>> 3. AI en hokjesdenken
>> 4. Fontysbreed met AI aan de slag en wel zo snel mogelijk
>> 5. Door AI gaan we allemaal veel minder werken
>> 6. De vraag is niet of maar wanneer AI ons de baas is
>> 7. Een eigen AI-platform voor Fontys?
>> 8. AI is een supergrote versterker van wat je al bent
>> 9. Win een jaar collegegeld terug met AI 
>>10. Boudewijn Büch als chatbot

“We hebben gewoon slim wat touwtjes met elkaar verbonden”, zegt Huijts. “Het is een platform waar je verschillende AI-modellen van verschillende providers aan kunt hangen, zowel commercieel als open source. Zonder dat de informatie bij andere partijen buiten Fontys terecht komt. We kunnen er, zoals bijvoorbeeld in het geval van het Chinese Deepseek, voor kiezen om het op onze eigen hardware te draaien zodat studenten niet bang hoeven te zijn dat hun data op een Chinese server wordt opgeslagen.”

Qua klimaatzorgen: kost dit niet veel energie? 
“Nou, daarover gaan nogal wat wilde verhalen rond in de media. Ja, AI kost energie. Maar het grootste deel daarvan gaat naar het trainen van je model. Dat doen wij niet, omdat we daar de rekencapaciteit niet voor hebben.”

“We zijn er ook nog niet helemaal klaar mee. Bij de Juridische Hogeschool laten we bijvoorbeeld checken wat de juridische vraagstukken zijn, hoe we bijvoorbeeld de AI-act moeten interpreteren en ervoor zorgen dat alles binnen de juiste juridische en ethische kaders valt.”

Voorspelbaar
Het platform maakt onder meer gebruik van een open-source interface die sterk lijkt op ChatGPT, wat het voor veel gebruikers voorspelbaarder en dus makkelijker maakt om mee te werken.

Er wordt dus heel bewust gekozen voor Open Source AI?
Suilen: “De voorkeur gaat uit naar ‘default’ op open source ja, maar we bieden een heel scala aan modellen. In plaats van overgeleverd te zijn aan de grillen van big tech, kunnen wij bepalen hoe ons systeem zich gedraagt. Dat zijn we nu met kleine groepen aan het testen. Daarbij hebben we de veiligste variant gekozen die via onze eigen infrastructuur kan worden ontsloten en waarbij we in principe elk AI-model kunnen aanbieden.”

Wat AI ongeacht het model doet, zo voegen Suilen en Huijts eraan doe, is indirect de eigenschappen van de gebruiker uitvergroten. “Als je niet kritisch bent, zul je dat ook met AI niet worden. Ben je nieuwsgierig, dan wordt je met AI nog nieuwsgieriger. Ben je lui? Dan zorgt AI ervoor dat je nog luier wordt", stelt Huijts. Waar Suilen aan toevoegt: “AI werkt eigenlijk als een supergrote versterker van wat je al bent.”

Verantwoord
Reden te meer om ervoor te zorgen dat ook dit platform verantwoord gebruikt gaat worden. Experts uit de eerdere artikelen in deze serie gaven dat ook al aan: studenten moeten (en medewerkers trouwens idem dito) wel begeleid worden in hoe AI te gebruiken.

Huijts: “Wij zien Fontys als een professioneel clubhuis. Waar je samen iets vindt van wat je leert of geleerd hebt. Hoe verhoud je je daarbij tot je medemens? Soms betekent dat frictie ja, vaak ook doorbijten. AI kan bijna alles, maar ‘mens-zijn’ dat kun je er niet mee leren.”

Is dat wat Fontys studenten bij moet brengen?
Suilen: “De rol van kennisoverdracht is wel uitgespeeld in het onderwijs. Of in elk geval heel erg onder druk komen te staan. Onze rol gaat niet meer over inhoud of kennis, maar over menselijke vaardigheden ontwikkelen, kritisch nadenken, een ethisch kompas opbouwen. Bildung? Ja, dat is het ook ja. En AI is daarin een stormram.”

Big Tech
Elon Musk, Mark Zuckerberg en Jeff Bezos gaan diep door het stof om president Trump te behagen. Terwijl de wensen van Trump niet altijd zijn wat de rest van de wereld wil. Vrijwel alles wat digitaal is, draait bij Fontys op Microsoft: van Teams tot Copilot tot email. Terwijl ook dit bedrijf tot de Amerikaanse big-tech behoort. 

Is dat wel slim? 
Huijts: “Daar zeg je iets. Het hoger onderwijs in Nederland draait voor het overgrote deel op Microsoft. Als je dat vergelijkt met Duitsland: daar gebruiken ze het maar voor een fractie, misschien 15 procent. Maar goed, we zijn als Fontys bij Surf aangesloten en dat is niet voor niets. Surf voldoet voor een groot deel aan onze behoeften. 

Knap en mooi dat de jullie een eigen AI-platform ontwikkelen. Maar zouden jullie met de collega’s ook niet een eigen systeem voor Fontys kunnen ontwikkelen?
Beide mannen glimlachen instemmend. "Technisch gezien zouden we het wel kunnen, een eigen systeem voor Fontys ontwerpen. Maar qua budget en beheer is het een heel ander verhaal.”

Lees hier de eerdere afleveringen in deze serie:

>> 1. De noodzaak van AI-geletterdheid
>> 2. De vier basisregels voor AI-gebruik
>> 3. AI en hokjesdenken
>> 4. Fontysbreed met AI aan de slag en wel zo snel mogelijk
>> 5. Door AI gaan we allemaal veel minder werken
>> 6. De vraag is niet of maar wanneer AI ons de baas is
>> 7. Een eigen AI-platform voor Fontys?

Geen student die geen AI gebruikt, en al helemaal niet bij de ICT-opleidingen. Maar of het nu ChatGPT is, Claude, Gemini, Perplexity of een van de talloze andere leveranciers: het zijn allemaal commerciële bedrijven. Oftewel: overal hangt een prijskaartje aan.

Daarnaast zijn er ook wel vragen te stellen bij de betrouwbaarheid en privacy van veel AI-modellen. Zie daar het gat waarin Huijts en Suilen sprongen door een eigen AI-platform te realiseren. De aanleiding was overigens weer een ander model: Copilot, de AI van Microsoft die via Surf door Fontys wordt aangeboden. En waar Surf van zei: gebruik het niet.

“Dat bericht van Surf, vanwege de privacy-risico’s, zorgde voor veel ruis, onder andere over welke variant nu wel of niet te gebruiken”, vertelt Suilen. Huijts vult aan: “Tegelijkertijd zagen we dat bij ons eigen instituut het mes aan twee kanten snijdt wat AI betreft.”

“Een verscheidenheid aan commerciële en open source modellen wordt hier gebruikt, maar er worden ook AI-modellen geïntegreerd in studentenprojecten en eigen modellen ontwikkeld. Dus onze behoefte hier aan AI is groter dan bij andere opleidingen, groter dan slechts een geschikte eindgebruikerstool of -chatapplicatie. En Copilot is toch een beetje de Fiat Panda onder de AI’s.”

Suilen: “Ja, onze gebruikersgroep is technisch gezien ook wel vaardiger dan veel andere studenten. Wat niet wil zeggen dat ze ook AI-vaardiger zijn. Maar wel dat er een grotere behoefte is aan een goed model en vooral ook een keuzevrijheid. En wat dat betreft is Copilot de Fiat Panda onder de AI-modellen. Bij ICT hebben we behoefte aan meer.”

Toegang
Suilen en Huijts streven naar een toegankelijk en vooral democratisch AI-platform. Huijts: “Wat je als onderwijsinstelling niet wilt, is dat de student die van thuis de dikste creditcard meekrijgt daarmee ook de meeste toegang krijgt tot AI. De betere AI’s kosten namelijk wel geld.”

Suilen: “Dus dat was een van de gedachten achter ons project: toegang faciliteren tot modellen van diverse leveranciers. Het platform dat wij ontwikkelen wordt ook niet aan personen maar aan de hele opleiding aangeboden.”

"Wij ontwikkelen dus geen model, dat is alleen voorbehouden aan echt grote partijen, maar een platform of tool om diverse modellen van leveranciers te ontsluiten. Bij ons kun je dus kiezen welke je wil gebruiken.”

“Technisch is onze AI-tool klaar, beleidstechnisch is het nog niet eens begonnen. Zo zijn we ook naar de Juridische Hogeschool gestapt om uit te laten zoeken wat mag en wat niet, en wat wenselijk is en wat niet. Er komen vanzelf heel veel vragen naar boven. Bij ons maar ook vanuit de organisatie.”

Controle
En die vragen hebben vaak een afwerend of beschermend karakter, zo heeft het tweetal al gemerkt. “Kijk, het veiligste is natuurlijk om gewoonweg alles te verbieden”, stelt Suilen. “Dat zou vandaag de dag de security officer waarschijnlijk ook zeggen over alles waar we al op draaien.”

“De reflex is namelijk vaak: controle! Maar als je alles dichttimmert, heb je vanuit Fontys geen enkele regulering, geen inzicht en dus ook geen democratisering. Want iedereen gaat toch AI gebruiken, maar via commerciële partijen en dus zonder transparantie. ”

In de volgende aflevering van deze serie, die later verschijnt, leggen Huijts en Suilen uit wat het nu precies is wat zij precies ontwikkeld hebben.

Lees hier de eerdere afleveringen in deze serie:

>> 1. De noodzaak van AI-geletterdheid
>> 2. De vier basisregels voor AI-gebruik
>> 3. AI en hokjesdenken
>> 4. Fontysbreed met AI aan de slag en wel zo snel mogelijk
>> 5. Door AI gaan we allemaal veel minder werken
>> 6. De vraag is niet of maar wanneer AI ons de baas is

Schmidt beweert (zie video onder dit artikel) dat in luttele jaren tijd een kunstmatige intelligentie is ontwikkeld, met name dóór kunstmatige intelligentie, die slimmer is dan alle mensen op aarde tezamen. Het voedt de angst die bij heel veel, met name oudere, mensen leeft: dat de wereld wordt overgenomen door kunstmatige intelligentie. 

Heeft Schmidt gelijk en is de angst bij velen hiervoor terecht?

“Dat is een lastige. Als je ziet wat er wereldwijd gebeurt, maken wij er als mensen ook een behoorlijke puinhoop van. 

Op dit moment is het zo dat AI gevoed moet worden met data, net als wijzelf trouwens. Punt is dat er nog geen bewustzijn in zit.

Daar is een interessant gedachte-experiment over, dat heet de paperclip maximizer. AI krijgt de vraag paperclips te maken en slaat door, door alles in paperclips om te zetten. 

Dat soort filosofische vragen geeft inzicht in waar we tegenaan kijken. AI kent namelijk niet zoiets als de menselijke maat. Vandaar bijvoorbeeld ook het verbod om het in te zetten bij hypotheekbeoordelingen. 

AI gebruiken om iets de baas te zijn, dat kan helpen. Maar het stuur uit handen geven, is iets heel anders. Echter: we doen dat al regelmatig, door technologie ‘letterlijk’ aan het roer te zetten.”

Ja, dat stelde je in de vorige aflevering van deze serie al, doelend op onder meer auto’s en vliegtuigen. Een potlood kan een moordwapen zijn. Maar een potlood kan geen massamoordenaar zijn. AI in potentie wel. Hoe voorkom je dat?

“De analogie van het potlood gaat erom wat de mens ermee doet. Hetzelfde geldt voor AI. Dus pogingen van onder meer de EU in de vorm van de AI Act en de handhaving daarvan zijn interessant. Zoals bij alles is het ook bij AI de kunst om het niet te laten ontsnappen. Het lijkt erop dat we daar op het randje zitten, zeker in militaire zin.”

Regelgeving loopt altijd veel te ver achter technologische ontwikkelingen aan. Gaan we hier weer de mist in?

“Ja. De veranderingen gaan zo snel dat de ethiek, de regelgeving en de handhaving altijd achter de werkelijkheid aanrennen. Het lijken wel designer drugs. Ik denk dat het ook niet anders kan gezien de complexiteit van de maatschappij. Het antwoord op deze vraag is dan ook niet of het kan, maar wanneer het gebeurt."

Rens van der Vorst schreef in een van zijn Broncolumns over twee AI-modellen die met elkaar in gesprek raakten en een voor mensen totaal onbegrijpelijke taal met elkaar gingen spreken. Brrr?

“Het voelt awkward maar is het niet. De modellen zijn geïnstrueerd om te communiceren. Echter, de hele context is alleen de twee modellen. In het kader van communiceren doen ze dus precies wat er verwacht wordt, zie ook de paperclip maximizer).

Het punt is wel dat we niet meer weten waar ze het over hebben. Dirty jokes, world domination of recepten voor cupcakes? Daar zit waarschijnlijk de ‘brrr’.”

Verstrek jij zelf zorgeloos al je privégegevens aan AI? Zoniet, welke tips heb je dan voor gebruikers?

“Zorgeloos zeker niet. Maar het is haast niet te vermijden. Social media en webgebruik maken het er niet eenvoudiger op. Zeker als anderen ook nog zaken van je gaan posten.

Tip is om er niet argeloos in te zijn. Denk na over gebruik van social media en over het delen van je hele hebben en houden met de wereld. Zeker als dat ook anderen betreft. Dus ouders: denk na bij het posten van beelden van je kroost…”

Lees hier de eerdere afleveringen in deze serie:

>> 1. De noodzaak van AI-geletterdheid
>> 2. De vier basisregels voor AI-gebruik
>> 3. AI en hokjesdenken
>> 4. Fontysbreed met AI aan de slag en wel zo snel mogelijk
>> 5. Door AI gaan we allemaal veel minder werken

Het werkveld is ontzettend aan het veranderen. Niet dat het ooit heeft stilgestaan, maar de veranderingen gaan dit millennium wel heel hard. Slaats: “De homo universalis bestaat niet meer. Je hebt in deze tijd een cluster aan mensen nodig om iets nieuws te maken.”

Bij dat cluster hoort tegenwoordig AI, of we het nu leuk vinden of niet. En Slaats vindt AI leuk. Leuk en onvermijdelijk. Want gek genoeg, zo betoogt hij, beseffen veel mensen niet in hoeverre zij nu al gewend zijn aan dit soort technologie, vaak ook nog van het soort dat letterlijk van levensbelang is.

“Natuurlijk in ziekenhuizen. Maar technologie heeft al veel meer taken van ons overgenomen. De lift, de auto, het vliegtuig: het zijn allemaal voorbeelden van techniek waaraan we ons al volledig hebben overgeleverd.”

Het is slechts een begin, zo stelt hij. “Als we als onderwijs samen met het bedrijfsleven met AI aan de slag gaan is er nog zoveel winst te behalen. Neem de ziekenhuizen. In de operatiekamers mag veel veranderd zijn, maar bijvoorbeeld de bedden in de ziekenhuiskamers zijn nog vrijwel hetzelfde als in de negentiende eeuw."

"AI kan erg helpen met innovatie in dat soort omgevingen. Het komen tot snellere ontwikkeling van innovatieve oplossingen omdat de drempel van gebruik laag is, maar ook als directe hup bij diagnose, gespreksvastlegging en duiding etcetera. Kortom: met dat soort dingen gaat AI heel erg helpen.”

Kapot
“Er gaan door AI hele nieuwe beroepen ontstaan. En ja, ondertussen gaan er dus ook dingen kapot. De vraag is of dat erg is. Had je een landarbeider honderd jaar geleden verteld dat zijn baan ooit niet meer zou bestaan, dan had hij je uitgelachen. Maar zijn baan bestaat niet meer.”

“Welke banen nu zullen verdwijnen of minder nodig zijn? Nou, veel van wat bijvoorbeeld communicatiemedewerkers doen, kun je ook aan AI overlaten. Hetzelfde geldt voor programmeurs, voor 3D-designers, voor juristen. En nog een hele rits aan andere beroepen. In feite zullen alle high volume tasks, waarvan er veel voorbeelden zijn, door AI voor een heel groot deel worden overgenomen."

Onderstaande video geeft volgens Slaats een aardig beeld van hoe die toekomst eruit gaan zien. [Tekst loopt door onder video]

Slaats zei in de vorige aflevering van deze Bronserie al dat er geen enkele beroepsgroep is die zich volledig kan of zal onthouden van AI. Maar hoe zit het dat dan met de creatieve sector? Beroepsmuzikanten, componisten, schrijvers, beeldend kunstenaars? 

Slaats geeft toe dat er nog wel wat op te lossen valt als het gaat om eigenaarschap en copyright. “Maar er is nog steeds een grote behoefte aan origineel materiaal. Er wordt uiteraard al wel geprobeerd om AI dat te laten maken, in de muziek bijvoorbeeld, maar iets echt nieuws maken blijkt nog niet gemakkelijk.” 

Niettemin, ook dat gaat ooit nog gebeuren, zo voorspelt Slaats. “Nu is AI nog vooral goed in samenvatten en conclusies trekken. En dat doet het in een waanzinnig tempo, processen gaan echt supersnel. Maar over een paar jaar kan AI veel meer dan dat.”

Waar Slaats, zelf een begenadigd gitarist, aan toevoegt: “Winst is natuurlijk wel dat de live uitvoering weer veel meer aantrekkingskracht krijgt.”

Werken wordt een luxe 
In het algemeen zal AI in elk geval heel veel werk over gaan nemen dat nu nog door mensen wordt verricht. Niet al het werk zal verdwijnen, maar het krijgt wel een heel ander imago en een heel andere betekenis, zo denkt de Fontysdocent.

“Ik zie een toekomst voor me waarin we naar de 8-urige werkweek gaan, of in elk geval een veel kortere werkweek. Werken wordt steeds meer een luxe situatie. En welzijn komt in een veel hoger aanzien te staan.”

“Maar ik kan er natuurlijk ook naast zitten. De beroemde Britse econoom John Maynard Keyes heeft tenslotte ook ooit een dergelijke voorspelling gedaan en die is vooralsnog niet uitgekomen.”

Het kwam een beetje uit de lucht vallen: sporten wordt duurder voor studenten en medewerkers van universiteiten en hogescholen. Een sportpas zou 500 euro per jaar kunnen schelen, waarschuwt universiteitenvereniging UNL.

Want het ministerie heeft de financiële spelregels in het hoger onderwijs ‘verhelderd’. Onderwijsinstellingen mogen eigenlijk alleen geld uitgeven aan onderwijs, onderzoek en verspreiding van kennis. En dus niet aan sport (of cultuur, kantines enzovoorts).

120 duizend leden
“Dit is, zacht uitgedrukt, vrij desastreus”, zegt Luuk Minnaar, voorzitter van Studentensport Nederland. In totaal sporten er ongeveer 120 duizend studenten van mbo, hbo en wo bij de studentensportcentra, zegt hij. Er zijn zo’n vierhonderd studentensportverenigingen die van de sportcentra gebruik maken.

Sporten heeft een lange traditie in het hoger onderwijs. Vaak bestaan de verenigingen al tientallen jaren. Sommige roeiverenigingen stammen zelfs uit de negentiende eeuw.

In je studietijd kun je dankzij de sportcentra met tientallen sporten kennismaken, zegt Minnaar: tennissen, kickboksen, trefbal, klimmen… “Het is ideaal. Je komt in een nieuwe stad, wat ga je doen? Vaak ontdekken studenten een sport die ze de rest van hun leven blijven beoefenen.”

Hij vreest een negatieve spiraal: als het duurder wordt, gaan minder studenten sporten, waardoor de prijs verder omhoog moet enzovoorts. Terwijl sporten veel vruchten afwerpt, zoals lagere zorgkosten. “Volgens onderzoekers zijn de maatschappelijke opbrengsten 2,76 keer zo hoog als de kosten”, zegt Minnaar.

En dan zijn er ook nog de voordelen zoals je die voor alle verenigingen kunt opsommen: je maakt er vrienden en krijgt de kans om je te ontwikkelen. In commissies en besturen doen studenten nuttige ervaring op.

Keiharde actie
De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) vindt het “tijd voor keiharde actie” nu het kabinet de gezondheid van studenten onder druk zet, zegt voorzitter Abdelkader Karbache. “Studenten worden opnieuw gepest door deze coalitie.” Hij krijgt veel ongeruste reacties, zegt hij, dus het zal weinig moeite kosten om studenten op de been te krijgen.

Wat de vakbond van plan is? “We kunnen bijvoorbeeld roeien in de Haagse Hofvijver of met vuvuzela’s bij het ministerie gaan staan”, zegt hij. “Maar hopelijk gaat de Tweede Kamer het plan tegenhouden. Dat wachten we eerst even af.”

Gemeenten komen ook in de problemen door dit beleid, voorspelt Karbache. Want waar moeten die sportende studenten straks naartoe? Gemeenten steunen nu vaak lokale sportverenigingen, maar wat blijft daarvan over als ze ook de studentensport op hun bordje krijgen?

Motie
In gemeenteraden heeft het nieuws inderdaad voor onrust gezorgd, zegt Tweede Kamerlid Luc Stultiens van GroenLinks-PvdA. In steden als Rotterdam, Nijmegen, Groningen, Wageningen en Tilburg hebben fracties van zijn partij vragen gesteld aan de gemeentebestuurders: wat gaat hier gebeuren? En willen zij in Den Haag aan de bel trekken?

“Het staat nog niet bij iedereen op het netvlies wat dit betekent”, vreest Stultiens. Om het kabinet op andere gedachten te brengen, gaat hij binnenkort een motie indienen. Hij hoopt dat een Kamermeerderheid hem steunt.

Hij heeft er wel vertrouwen in. “Het nieuwe beleid lost geen enkel probleem op. En van links tot rechts onderschrijft iedereen in de Tweede Kamer het belang van studentenwelzijn en sport.”

Lobby
Studentenorganisaties doen hun best om politieke partijen hierover te spreken. “Het is een zwaar pak slaag voor studentensportverenigingen”, vindt voorzitter Mylou Miché van het Interstedelijk Studenten Overleg.

Volgens haar veroorzaakt het beleid nu al schade en worden nieuwe investeringen in sportvoorzieningen op de lange baan geschoven. Ze hoopt dat de Tweede Kamer de minister snel terugfluit. “Laten we de studentensport gewoon een uitzonderingspositie geven. Sporten mag niet verloren gaan omdat de regels opeens anders gelezen worden.”

Landsadvocaat
Minister Eppo Bruins van OCW blijft vooralsnog bij zijn standpunt. Hij wil “de grenzen van publieke bekostiging” bewaken en ook voorkomen dat de markt verstoord wordt. Daarbij beroept hij zich onder meer op een advies van de landsadvocaat.

In dat advies staat echter dat er een uitzondering mogelijk is voor zaken in het algemeen belang. Lokale overheden hebben deze uitzondering “bijvoorbeeld toegepast voor het (onder de kostprijs) kunnen aanbieden van sportfaciliteiten”, aldus het advies. “De Beleidsregel kent een dergelijke uitzondering niet, maar dit is wel denkbaar.”

“Hoe het onderwijs door AI verandert? Dat heeft alles te maken met hoe het werk verandert. Die twee haken op allerlei manieren in elkaar. Er zullen nieuwe beroepen ontstaan", stelt Slaats, een van de echte AI-experts die bij Fontys rondlopen.
En minstens zo belangrijk: "Uiteraard gaan ook bepaalde beroepen verdwijnen. Die moet je dus zo snel mogelijk uit je onderwijsaanbod halen. Dat zou anders niet fair zijn naar de studenten toe.”

Rijker
Slaats denkt niet dat er een beroepsgroep is die zich volledig zal of moet onthouden van AI. “Nee. Neem rechters of journalisten. Die maken nu al gebruik van internet. AI moet je zien als een nieuwe abstractielaag, als een deel van de input waardoor je een rijkere basis krijgt om tot conclusies te komen. Een nieuw stuk gereedschap dus waardoor sommige dingen echt veel gemakkelijker worden. Dat wil niet zeggen dat AI de taak van de journalist of de rechter moet overnemen.”

En dat is ook hoe het ingezet moet worden in het onderwijs: “AI is zó’n groot stuk gereedschap dat je als onderwijsinstelling verplicht bent dat aan al je studenten mee te geven. AI is heel handig als input. Maar ook hier geldt: als je het als output gaat gebruiken, dan kan het heel fout gaan.”

Kennis
“De vraag waar en hoe je AI gebruikt, en dus of je daarover voldoende kennis in huis hebt, is heel essentieel. Daarom is het zo belangrijk dat docenten en medewerkers heel goed weten wat AI betekent voor beroepen, voor het werkveld, en wat de ethiek erachter is.”

En collega’s en medewerkers die er niet aan willen? “Je kunt simpelweg niet anders. Het is vergelijkbaar met de introductie van de computer en internet: als de maatschappij het omarmt moet onderwijs er iets mee. En we zijn het ook verplicht aan onze studenten.

Niveau
Het taal- en rekenniveau van leerlingen en studenten, zelfs afgestudeerden, hobbelt al jaren achteruit. Maakt AI dat niet erger? 

“Op nieuwe technologie volgt altijd het commentaar: dadelijk kunnen ze niet meer fatsoenlijk rekenen, schrijven, enzovoorts. Maar dat zie ik anders. De wereld verandert gewoon en met deze hulpmiddelen kunnen ze productiever zijn dan ooit. Bovendien: je kunt AI niet verbieden, net zo min als het gebruik van internet. Want hoe dan ook: de student gaat, of is het al aan het gebruiken.”

Slaats vindt daarom dat AI onderdeel van het onderwijs moet zijn in de volle breedte van Fontys. “En daar moeten we verrekte snel mee aan de slag. Hopelijk gaan we dat dit keer slimmer doen dan toen social media of internet hun intrede deden. De fout die we toen maakten, is dat we de student niet geleerd hebben hoe je er het beste mee om kunt gaan. Nu kunnen en moeten we dat wel.”

Ellende
Social media hebben naast goede dingen ook heel veel ellende veroorzaakt. Maar is AI vanwege de ongekende mogelijkheden niet veel gevaarlijker? “We sturen jongeren ook met een auto de weg op. Dat is een moordwapen van minstens 1200 kilo. Maar door ze een rijbewijs te laten halen, hebben we die jongeren wel eerst ‘geprimed’. Dat is precies wat we nu ook met AI zouden moeten doen."

Nederland en Europa moeten in de toekomst als het om hun eigen veiligheid gaat op eigen benen kunnen staan en daar zijn veel mensen voor nodig. Bron peilde de mening onder studenten. Een bezoekje aan de Fontys Sporthogeschool in Eindhoven levert in elk geval veel uiteenlopende reacties op.  

Floris, derdejaars ALO student, heeft er goed over nagedacht en weet het zeker. Hij meldt zich niet aan. “Ik heb de angst dat ik word uitgezonden en zal sneuvelen. Vrienden van mij zijn wel enthousiast. Als de pleuris uitbreekt zijn zij ready om te gaan, zeggen ze.”

Tweedejaars student Deividas heeft van jongs af aan altijd al interesse gehad in een baan bij Defensie. “Voordat ik aan deze opleiding begon heb ik me aangemeld bij het leger, maar helaas ben ik toen bij één van de laatste testen afgevallen. Daarna heb ik gekozen voor een sportopleiding, deze studie heeft veel raakvlakken met het leger en ik kan mijn stagejaar volgen bij Defensie. Wanneer ik straks mijn diploma heb gehaald, ga ik het gewoon opnieuw proberen.”

Vrijwillig
Sommige jongeren maken eerst de keuze voor een vrijwillig dienjaar, waarbij je in een jaar tijd kennis maakt met het militaire leven en kunt ontdekken of dat bij je past.

De broer van student Lieke gaat dit doen en dat zette ook haar aan het denken. “Ik ga op dit moment zeker niet het leger in. Ik zie mezelf niet in de frontlinie staan. Toch sta ik er wel voor open om iets te doen als het echt nodig is, maar dan wel om op de achtergrond ergens hulp te bieden.”

Ook Davy staat nog niet meteen te springen om zich aan te melden, maar sluit niet uit dat het er ooit van komt. ”Het is natuurlijk wel vet als je die tv-series zoals Kamp Van Koningsbrugge en Special Forces ziet. Als je daarnaar kijkt ziet het er allemaal erg uitdagend uit. Als het straks echt nodig is, dan denk ik wel dat ik me aanmeld.”

Brief
In Nederland is er nog steeds een dienstplicht. De opkomstplicht is echter al een tijdje afgeschaft en dus worden 17-jarigen niet meer opgeroepen om zich bij het leger te melden. Wel krijgen ze op die leeftijd een brief van Defensie dat ze zijn ingeschreven voor de dienstplicht. En dat zet zowel de jongeren als hun ouders aan het denken.

“Ik wil altijd mensen helpen en beschermen en dus vind ik het leger en ook de politie erg interessant”, vertelt tweedejaars sportkunde Chayenna. “Maar toen ik het er thuis over had waren mijn ouders niet erg enthousiast over het leger. Nu ga ik eerst mijn opleiding afmaken en daarna zie ik het mezelf toch wel doen.”

Niels leek een opleiding bij de krijgsmacht wel interessant, maar er ook echt werken niet. “Voordat ik me aanmeldde bij de Sporthogeschool heb ik tijdens een informatieavond ook nog wel gekeken bij Defensie. Maar ik wil later een gezinnetje en de combi met werken in het leger zie ik niet zitten. Ik heb alleen nog geen vriendin, dus dat moet ik wel nog gaan regelen.” 

Planning
Fontys Hogeschool laat weten open te staan voor diverse loopbaanpaden die bijdragen aan de persoonlijke en professionele ontwikkeling van studenten, maar de woordvoerder benadrukt dat een goede planning en begeleiding essentieel zijn.

“Een opleiding of dienstjaar bij Defensie kan waardevolle ervaring opleveren, bijvoorbeeld op het gebied van kennis, leiderschap en samenwerking. Wel is het belangrijk om rekening te houden met de mogelijke impact op de studievertraging en de aansluiting bij het curriculum.”

Veerle Buurman reageert vrijwel meteen op de vraag of ze een interview wil geven voor Bron. Ze is enthousiast en vertelt graag over haar bijzonder snelle entree in het vrouwentopvoetbal. Uiteindelijk blijkt ze pas anderhalve maand later tijd te hebben voor een gesprek. Het tekent het drukke leven van de student en profvoetbalster. Hele dagen staat ze op het veld, daarnaast studeert ze en heeft ze ook nog een privéleven. “Druk was het altijd al”, zegt ze, “maar nu moet ik keuzes gaan maken.” 

En dus ruilt Veerle Fontys in voor Chelsea. Dat betekent dat ze na dit studiejaar stopt met haar opleiding Fysiotherapie. Wel hoopt ze nog haar propedeuse te halen. Dat vindt ze belangrijk. “Bij de start van mijn studie had ik me voorgenomen om mijn diploma te halen, maar met mijn propedeuse ben ik nu ook al heel tevreden. Of ik mijn opleiding ooit nog oppak en afmaak, weet ik niet. Dat hangt ervan af hoe mijn voetbalcarrière verloopt.” 

Het is september 2023 als Veerle voor het eerst haar studieboeken opent. De keuze voor fysiotherapie lag voor de hand: “In het voetbal is je lichaam heel belangrijk, van het fysieke tot het mentale. Daar wilde ik meer over weten.” Ze volgt een aangepast programma zodat ze op hoog niveau kan blijven voetballen. “Het contact met docenten en studenten is heel goed, die begrijpen waarom ik er bijna nooit ben.” 

De jongens ontgroeid
Veerle is vijf jaar als ze met twee vriendjes op voetbal gaat. “Destijds waren er nog niet zoveel meisjes die wilden voetballen, dus ik speelde met de jongens mee. En ook later, toen er meidenteams kwamen, bleef ik met de jongens meedoen. Mentaal en fysiek was ik meer aan hen gewaagd.” Tot haar zeventiende speelt ze bij FC Bemmel. Ze reist dan al regelmatig naar Eindhoven om een maatwerktraject te volgen bij Jong PSV-vrouwen. Uiteindelijk stapt ze helemaal over naar de Eindhovense club; ze is de jongens met wie ze twaalf jaar lang samenspeelde ontgroeid. 

Vanaf dat moment gaat het snel. Veerle speelt nog geen twee maanden bij Jong PSV-vrouwen als ze doorstroomt naar Vrouwen 1, het eerste elftal dat meespeelt in de eredivisie. Ze is dan net begonnen aan haar studie Fysiotherapie. “Steeds vaker mocht ik meetrainen en ik zat regelmatig bij de selectie, vaak zat ik dan op de bank, maar ik was er wel bij en ik trainde op hoog niveau. In korte tijd deed ik heel veel ervaring op.” In januari 2024 maakt ze haar debuut in de eredivisie en tekent ze een contract bij PSV. “Vanaf dat moment ben ik niet meer uit de basis geweest.” 

Nederlands elftal
Dan volgt weer een paar maanden later een ander hoogtepunt. “Ik werd gebeld door het Nederlands elftal van Andries Jonker”, zegt Veerle nog steeds opgetogen. In de zomer traint ze een paar maanden mee. Dan vliegt ze met het jeugdteam onder 20 van de KNVB naar Colombia voor het WK. “Ik werd even teruggezet om interlandervaring op te doen. We zijn vierde van de wereld geworden.” Tijdens dit toernooi koopt de Engelse topvoetbalclub Chelsea Veerle van PSV op haar voorwaarde dat ze er nog een jaar mag blijven spelen, onder meer om haar propedeuse te kunnen halen. [tekst gaat verder onder de foto's]

Kort na thuiskomst uit Colombia maakt Veerle haar debuut in het Nederlands elftal in een wedstrijd tegen Denemarken. Tijdens haar tweede interland in december scoort ze. Over drie maanden loopt het verhuurcontract af bij PSV en gaat ze waarschijnlijk naar Engeland om voor Chelsea te spelen. Terugblikkend concludeert de voetbalster dat het een flitscarrière is. “Heel weinig vrouwen krijgen zo’n kans, en bijna nooit op zo’n jonge leeftijd. Er is maar een handjevol Nederlandse voetbalsters dat van de sport kan leven. Veel van hen moeten ernaast werken. Ik studeer nu nog en weet hoe zwaar dat is. Daarom heb ik de keuze gemaakt om me straks volledig op het voetballen te focussen, omdat het kan.” 

Nieuwe uitdaging
Veerle kijkt uit naar de nieuwe uitdaging die opdoemt aan de overkant van het kanaal. Ze somt op: een nieuw team, een hoger niveau, een andere competitie. “Het Engelse vrouwenvoetbal is echt de beste competitie om in te spelen, met heel veel teams die goed zijn, en waar je elke week voor een nieuwe uitdaging staat.” En ze kijkt met een nuchtere voetbalblik naar alles wat ze achterlaat: familie, vrienden en haar studie. “Ik ben wekenlang in Colombia geweest en dat is me prima afgegaan. Zo lang ik doe waar ik plezier in heb, komt het wel goed.” 

Foto bovenin: Veerle in actie tijdens de wedstrijd tegen Colombia in de kwartfinale van het WK in Colombia.  

En dat is niet zonder reden: het sportfestijn op Sportpark Genneper Parken Eindhoven staat in teken van het honderdjarig bestaan van het instituut Fontys Sport en Bewegen, voorheen Fontys Sporthogeschool. “Een moment om bij stil te staan”, vindt directeur Linda Hendriks. “Een moment om te vieren met de studenten, docenten en medewerkers”, voegt ze daar aan toe.

Zo’n 600 deelnemers, verdeeld over 61 teams, wagen zich vandaag aan diverse sporten. Een van die deelnemers is eerstejaars ALO-student Kevin Engels, die met team De Drakentemmers aantreedt. Het zweet gutst over het gezicht van de Astenaar als hij het speelveld verlaat. 

“Ik had zin in deze dag, en toegegeven: het weer helpt natuurlijk ook mee.” Strijdvaardig: “We gaan voor de finale!” Maar of dat gaat lukken, betwijfelt z’n teamgenoot Niels Munsters. “Het eerste potje volleybal verloren we jammer genoeg met 29-21.”

Lachsalvo’s
Het mag de pret niet drukken. De lachsalvo’s vliegen je om de oren, op en naast het veld. Ook aan fanatisme is geen gebrek. Iets verderop wijst tweedejaars ALO-student Isabelle Bakker, nog napuffend van een potje volleybal, in de verte: “Dat team in het zwart speelde heel onsportief! Maar laten we het positief houden: deze dag is heel leuk en het is goed georganiseerd.”

Teamgenoot Ruben van de Kerkhof sluit zich daarbij aan, terwijl hij zich opmaakt voor een wedstrijd beebal: “En het volgende potje winnen wij gewoon!”

Plan
Het zijn niet alleen studenten die deze middag stralen. Zo ziet opleidingsdocent Bart Neutkens, al dertig jaar actief bij Fontys, tevreden toe hoe alles volgens plan verloopt. 

In de vroege ochtend was hij al bezig met de opbouw van het evenement, dat in de middag plaatsvindt. “Om vijf uur eindigt de poulefase, dan spelen de twee beste teams in de finale een wedstrijd beachvolleybal tegen elkaar.”

Daarmee komt de sportdag misschien ten einde, het feestje gaat vervolgens pas echt van start. Tom en Ingrid van de catering serveren nasi en studievereniging Memos organiseert een afterparty in Café Costa. Op naar de volgende honderd jaar.

Dennis Arts is binnen het lectoraat Move to Be gespecialiseerd in hoe technologie een rol speelt in het stimuleren van bewegen. Hij vindt dat de maatregel van Google, het moederbedrijf van YouTube, zowel voor- als nadelen kent. “Eerdere onderzoeken tonen aan dat dit soort specifieke content schadelijk kan zijn voor jongeren, maar ze moeten wel blijven bewegen.”

De video’s in kwestie laten jongeren bijvoorbeeld zien hoe zij, onder andere dankzij het gebruik van bepaalde supplementen en trainingsschema’s, binnen luttele tijd een ‘killer body’ kunnen kweken. “Hierdoor ontwikkelen zij ongezonde gewoontes, zorgt het voor een verdrongen zelfbeeld en kan dit zelfs leiden tot psychische problemen waardoor depressies kunnen ontstaan”, aldus Arts.

Terug naar de oudheid
Tijdens hun puberjaren zijn jongeren op zoek naar hun identiteit en hoe zij er uit moeten zien. Een ideaalbeeld dat al speelt sinds de tijd van de oude Grieken. Vergeet ook niet de fitnessvideo’s met Jane Fonda, de beelden van een gewichtheffende Arnold Schwarzenegger, of de in weinig verhullende badkleding paraderende deelnemers van Ex on the Beach.

“Een ideaalbeeld waar de commerciële wereld volledig op focust, waardoor we nu allemaal denken dat we er op een bepaalde manier uit moeten zien. Terwijl het totaal onrealistische verwachtingen zijn.”

Naïef
Vanuit dat oogpunt is het volgens de docent-onderzoeker goed dat YouTube verantwoordelijkheid neemt, maar het is volgens Arts ook naïef om te denken dat jongeren zo geen toegang meer tot deze video’s heeft.  “Jongeren kunnen simpelweg invullen dat ze in een ander jaartal zijn geboren, waardoor alle content weer verkrijgbaar is.”

De docent-onderzoeker is van mening dat de maatregel van Youtube een goed begin is, maar dat er veel meer nodig is om jongeren te weren voor valse verwachtingen. “Daar zal zelfs een scala aan interventies aan vooraf moeten gaan. Zogenaamde fitfluencers weten zelf ook dat hun resultaten niet binnen enkele maanden bereikt zijn, maar zo adverteren ze er wel mee. Zulke progressie komt pas na een jarenlang proces, maar dat zijn natuurlijk geen leuke video’s om te laten zien.”

Geen spektakel maar inhoud
Anderzijds vindt Arts dat social media juist een heel krachtig middel kan zijn om jongeren meer te laten bewegen. Dat is nodig, blijkt onder andere uit stijgende cijfers rondom bewegingsarmoede en het feit dat steeds meer Nederlanders overgewicht hebben. “We moeten jongeren de juiste manieren aanleren en uitleggen hoe zij verantwoord omgaan met hun lichaam en de juiste voeding.  Fitness is een hele toegankelijke manier om dit te bewerkstelligen, maar dat moet wel goed begeleid worden.”

Een abonnement in een 24/7-sportschool, zonder enige vorm van coaching, gaat daarbij niet helpen. “We moeten bronnen gaan creëren die wél betrouwbaar zijn, die gevoed worden vanuit expertise, een realistisch beeld uitstralen en goede voorbeelden tonen. Technologie kan daar goede ondersteuning in bieden zodat we de jeugd gezonder en meer in beweging krijgen, terwijl zij zich meer bewustzijn van hun eigen lichaam, geest en een gezonde levensstijl. Geen spectaculaire video’s, maar inhoud die ze daadwerkelijk wat brengt.”

“Ik ben uit het topsportleven gestapt, heb m’n eerste dagen ‘gewoon’ werk net achter de rug”, klinkt het uit de mond van de enigszins opgeluchte Stan Pijnenburg. De Haarense zwemmer, die in 2023 afstudeerde aan de opleiding Sportmarketing aan de Johan Cruyff Academy in Tilburg, nam met TeamNL deel aan 4x100 meter wisselslag. Met een achtste plaats verliet de 27-jarige de Spelen.

"Heel veel meer zat er niet in, dit hadden we zo wel ingeschat. Het was voor mij – na Tokio vier jaar geleden – een mooi afscheid van de topsport. Met familie en vrienden op de tribune.” Pijnenburg fixeert zich nu op een maatschappelijke carrière, de tijden van topsport zijn verleden tijd. “Ik zal nog weleens een keertje op en neer peddelen”, maar daar blijft het volgens hem dan ook bij.

Eerste Nederlandse vrouw ooit
Dat is niet aan de orde voor kanoslalomster Lena Teunissen, die haar pijlen alweer gericht heeft op nieuwe sportieve uitdagingen. Deze week een wedstrijd in Italië, volgende week in Spanje. “Het is wel even afwachten hoe mijn lichaam reageert, zo na de Spelen.” Daarna gaat ze op een welverdiende vakantie in Spanje en nagenieten van drie weken Parijs, waar ze in de halve finale (achtste plek) strandde.

“Ik zat daar in een bubbel, een week voor de opening tot de sluitceremonie. Deel uitmaken van het grootste sportevenement ter wereld… zo gaaf!” Over vier jaar, in Los Angeles, hoopt ze er weer bij te zijn. “Ik ga ervoor”, vertelt de voormalig student Fysiotherapie enthousiast. De 27-jarige Teunissen is de eerste Nederlandse vrouw ooit actief op de C1 slalom op de Spelen.

Podiumplek
Voor Joris Otten, voormalig journalistiekstudent in Tilburg, geldt datzelfde in de mannenklasse. “Daar ben ik trots op, maar qua prestaties had het beter gekund. Ik maakte een fout waar ik veel tijd mee verloor. Dat doet pijn.” Deelname aan de Spelen is voor de geboren Helmonder (26) een droom die uitkomt. “Er zaten zoveel mensen op de tribune, dat was geweldig om te zien.” 

Hij omschrijft het als  ‘één grote ruis, een bak geluid’. Otten had de Spelen voor geen goud willen missen. Over vier jaar wil hij er in Amerika - logischerwijs - weer bij zijn. “Ik barst van de ideeën om mezelf te verbeteren, om de finale te halen en voor een podiumplek te gaan.” Aan ambities dus geen gebrek.

Gouden plak
Dat geldt ook voor zwemster Sam van Nunen (23), student aan Fontys Hogeschool Kind en Educatie, die met TeamNL deelnam aan 4x100 meter vrije slag dames. “Mijn snelste splittijd wist ik helaas niet te verbeteren. En het was enorm balen dat we ons niet wisten te plaatsen voor de finale”, verzucht ze. Over vier jaar wil ze er weer bij zijn. “Maar eerst maar eens afstuderen en mezelf kwalificeren voor het WK in Singapore aankomende zomer."

Lisa Post (25), die met het vrouwen hockeyteam goud pakte, was niet bereikbaar voor commentaar. Zij studeerde Sportkunde aan Fontys Sport & Bewegen en is verdediger bij het Nederlands team. Kiki Hendriks (23), die de opleiding Mens & Techniek volgde, deed afgelopen zaterdag op de Paralympische Spelen mee aan het onderdeel verspringen, waar ze nét naast een medaille greep. Op Instagram vertelt ze over ‘een onvergetelijke ervaring’ en dat ze ‘van iedere moment genoten heeft’.

Op 1 januari 2025 worden FMC en FACE samengevoegd tot één instituut. Vorige week heeft de centrale medezeggenschapsraad (cmr) groen licht gegeven voor de fusie van de economieopleidingen in Tilburg. Het gaat om de instituten Fontys Marketing en Communicatie (FMC) en Fontys Academy for the Creative Economy (FACE) (zie kader). 

Van een reorganisatie in het kader van de bezuinigingen is volgens het College van Bestuur (cvb) geen sprake. “Door onze krachten te bundelen, kunnen we ons toekomstbestendig organiseren en onze studenten de kwaliteit blijven bieden die ze gewend zijn.” Meer efficiency dus, ofwel een verdere beweging richting minder en grotere instituten met meer centrale ondersteuning door de diensten.

Dat hebben we eerder gezien. Onder meer bij de fusie van de economische opleidingen in Eindhoven, de transitie van de educatieve opleidingen (TEO) en recent bij de voorgenomen fusie van de Fontysinstituten Engineering, Toegepaste Natuurwetenschappen (TNW) en Bedrijfsmanagement, Educatie en Techniek (BEnT), in het Nexus-gebouw, ook in Eindhoven. En ook in Venlo zullen instituten gaan fuseren.

“De Fontys for Society-strategie vraagt om een transitie naar een meer talentgericht onderwijsproces en een gelijkwaardige positie van onderzoek in relatie tot het onderwijs”, licht het cvb in een schriftelijke reactie toe."

Arbeidsplaatsen
Bij FMC en FACE werken respectievelijk 119 en 148 medewerkers. De fusie leidt volgens het bestuur niet automatisch tot boventalligheid in arbeidsplaatsen. Integratie van de twee instituten kan op termijn wel betekenen dat er mogelijk overlap in taken en functies zijn. Wat de verwachte impact hiervan is, kan het cvb op dit moment nog niet duiden. “Aangezien alle medewerkers van FMC en FACE een Fontys-aanstelling hebben en de standplaats voor hen hetzelfde blijft, verandert er op de korte termijn in principe niets aan de individuele positie.” [tekst gaat verder onder de foto)

Ook studenten, 1.410 bij FMC en 1.252 bij FACE, merken voorlopig weinig van de fusie. De opleidingen blijven zoals deze nu zijn en vakken worden door dezelfde docenten verzorgd in hetzelfde gebouw. Alleen studenten van de opleiding Communicatie van FMC hebben vanaf aankomend studiejaar enkel nog les in gebouw P8 op campus Stappegoor (in plaats van ook deels in P4). 

Plan van aanpak
Hoe de fusie gaat plaatsvinden, is uitgewerkt in een plan van aanpak en een projectplan. Maar Bron krijgt voorlopig geen inzage in deze documenten omdat het om ‘concepten’ gaat. Wel kan het bestuur al een richting aangeven. “We streven naar herkenbaarheid in de profilering van de economische opleidingen in Tilburg richting potentials en het werkveld."

Over de cultuurverschillen tussen de instituten, medewerkers en studenten zegt het bestuur: “Opleidingen met een duidelijk eigen profiel kunnen ook in de nieuwe situatie worden voortgezet. De verscheidenheid biedt juist mogelijkheden voor studenten om unieke, flexibele leerroutes samen te stellen, waarin ‘the best of both worlds’ samenkomt.”

Er is geen sprake van een ‘dubbel’ aanbod. “Daar waar afstudeerrichtingen sterke overeenkomsten hebben, wordt toegewerkt naar samenvoeging."

Te beginnen met twee alumni, beiden zijn komende zomer te zien tijdens het kanoën. Een van hen is Joris Otten. Hij studeerde in 2023 af aan de opleiding Journalistiek in Tilburg en dingt mee naar een medaille op het onderdeel C1 kanoslalom. Ook gaat hij te water tijdens kayak cross. 

“Dat laatste onderdeel is een nieuwe discipline waarin ik niet gespecialiseerd ben, maar die ik extra mee mag doen omdat ik in de C1 gekwalificeerd ben. Van kayak cross heb ik geen hoge verwachtingen, maar het is wel heel gaaf om mee te maken aangezien dit voor het eerst deel uitmaakt van de spelen.”

Tijdens C1 kanoslalom wil Otten vooral het beste uit zichzelf halen en optimaal genieten van de ervaring. “Het resultaat zie ik achteraf. Als ik realistisch ben, moet ik toegeven dat een medaille wellicht nog wat vroeg komt, maar dat is wel mijn absolute doel voor de volgende spelen. Al weet je in deze onvoorspelbare sport nooit hoe het gaat lopen.”

Ook alumna Lena Teunissen, in 2021 afgestudeerd aan de opleiding Fysiotherapie, stapt tijdens de Olympische Spelen in haar kano. Zij komt uit op dezelfde onderdelen als Joris Otten: C1 en kayak cross “Ik wil sowieso de finale halen en vooral veel genieten”, laat Teunissen weten over haar doelen komende zomer.

De derde alumnus die tijdens de Olympische Spelen deelneemt is Stan Pijnenburg. Hij studeerde in 2023 af aan de opleiding Sportmarketing aan de Johan Cruyff Academy in Tilburg en neemt deel aan de 4x100 meter wisselslag mannen, die gepland staat op 3 augustus. “Een dag later vindt in de avond de finale plaats. Deze staat onder voorbehoud ook in onze agenda’s.”

Kim Busch studeert Finance & Control in Eindhoven en neemt ook deel aan de 4x100 meter, maar dan op het onderdeel vrije slag estafette. Daarnaast voldoet ze ook aan de eisen voor de 50 meter vrij. “Dat hebben drie zwemsters, maar er mogen er maar twee starten. Ik helaas niet, maar het kan zijn dat Marrit Steenbergen zich afmeldt en ik voorgedragen wordt door NOC*NSF. Even afwachten dus!”

Maaike de Waard studeert Mens en Techniek aan Fontys Paramedische Hogeschool in Eindhoven en is sowieso aanwezig op de 100 meter rugslag. “En eventueel ook nog bij de estafettes. Mijn doel dit jaar is een persoonlijk record zwemmen. Als ik dan ook nog de finale kan halen, zou dat helemaal gaaf zijn.”

De laatste zwemster die zich gekwalificeerd heeft, is Sam van Nunen, student aan Fontys Hogeschool Kind en Educatie. Zij zwemt de 4x100 meter vrije slag dames. “Ik wil in Parijs mijn snelste splittijd ooit zwemmen. En genieten van het feit dat ik daar mag zijn!”

Dan blijft er nog één alumna over: Lisa Post. Zij studeerde Sportkunde bij Fontys Sport & Bewegen en is verdediger bij het Nederlands team. Lisa heeft inmiddels al 41 interlands op haar naam staan. “We willen tijdens de Olympische Spelen dit jaar als de beste versie van onszelf spelen, wat hopelijk een (gouden) medaille gaat opleveren”, vertelt de hockeyster over de plannen die zij samen met Oranje heeft.

Naast de bovengenoemde gekwalificeerden maakt ook Sanne van Dijke nog kans op een selectieplaats binnen de Nederlandse judodelegatie voor vrouwen. Sanne studeert aan de Lerarenopleiding in Tilburg en wist tijdens de Olympische Spelen in Tokyo een bronzen medaille te bemachtigen. Tophockeyer Teun Beins, student aan de Academy for the Creative Economy (ACE), heeft vorige week te horen gekregen dat hij niet in de olympische selectie is opgenomen. Wel blijft hij, tot aan de spelen van Parijs, meetrainen met de ploeg.

Als jong meisje turnde oud-student Livia al op hoog niveau, waar haar droom om naar de Olympische Spelen te gaan begon. Uiteindelijk koos ze ervoor om zich meer te focussen op haar studie, waardoor haar topsportcarrière op een lager pitje kwam te staan. Toch kreeg ze het, na al die jaren, voor elkaar om deel uit te maken van de Olympische Spelen. Niet als sporter, maar als traineelid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC).

“Het is allesbehalve een stage zoals we op onze opleidingen kennen”, gaat Livia meteen van start. “Je kunt namelijk niet zomaar aan de slag bij het IOC. Hoewel stagelopen misschien als een stapje terug klinkt, is het voor trainees juist een hele stap vooruit. Het IOC is namelijk de grootste sportorganisatie binnen de Olympic Movement. Daar begin je vaak ‘gewoon’ als stagiair, maar hier kom je alleen als je al werkervaring in deze branche hebt.”

Minor, master en werk
Werkervaring had de Limburgse in overvloed. Na haar ALO-opleiding bij Fontys, waarvoor Livia al ervaring opdeed in Zuid-Korea tijdens de minor Culture & Global Leadership, volgde ze de master Olympic Studies aan de German Sports University in Keulen.

Die master combineerde ze met een stage bij Team NL centrum Zuid, waarna ook een baan bij Limburg Sport volgde. “Daar merkte ik dat mijn passie niet lag in het geven van gymles, maar in het projectmanagement en de talentontwikkeling in de topsport.”

Al snel knaagde bij Livia weer datzelfde gevoel van vroeger. “Wellicht kon ik ook met mijn werk deel uitmaken van het IOC en dus de Olympische Spelen. Uiteindelijk kwam er een stage vrij in het Partnership Management Team. Die heb ik binnen weten te slepen dankzij mijn studie, werkervaringen en vrijwilligerswerk.”

Van Tokyo naar Zwitserland
Zo zou Livia in 2021 eigenlijk als vrijwilliger naar de Olympische Spelen in Tokyo gaan. De coronapandemie gooide echter roet in het eten. “Buitenlandse vrijwilligers waren niet meer welkom. Maar het viel wel op binnen het IOC dat ik eerder geselecteerd was om daar deel van uit te maken.”

Nu, een paar jaar later, woont Livia in het Zwitserse Lausanne in een studio vlakbij het hoofdkantoor van het IOC en voelt ze zich alsnog volwaardig onderdeel van de Olympic Movement. “Je krijgt hier als stagiair enorm veel taken en er zijn ook heel wat regels waar je je aan moet houden. Het is hard werken, maar ook meteen een droom die uitkomt.”

Partners en kwalificaties
Livia houdt zich dagelijks bezig met partners die zich aan de Olympische Spelen verbinden. Ze zorgt dat de rechten van partners gewaarborgd worden, verzorgt de communicatie en fungeert met haar team als eerste contactpersoon wanneer partners vragen hebben of informatie nodig hebben. “Niet alleen voor de Olympische Spelen in Parijs, maar ook al voor Milaan, LA en Brisbane.”

Daarnaast helpt de oud-Fontysstudent met activaties van partners op de Olympic Qualifier Series, kwalificatietoernooien voor de nieuwe sporten breakdance, skateboarden, bmx freestyle en sport climbing. Deze maand vindt een van die toernooien plaats in Budapest, en Livia is erbij. “Hoe gaaf is dat.”

Ze heeft ook kaartjes voor de Olympische Spelen in Parijs. “Voor turnen, atletiek en het Team NL-huis. Zo kan ik toch de hele sfeer ervaren en komt die Olympische droom alsnog volledig tot zijn recht.”

Het onderzoek is uitgevoerd door de sportbond NOC*NSF en laat zien dat jongeren meer zijn gaan sporten, maar dat de aantallen nog wel lager liggen dan vóór corona. In 2019 sportte 75 procent van de 13- tot 18-jarigen, vorig jaar ging het – na een stijging ten opzichte van het jaar daarvoor – om 67 procent. Jongens sporten volgens de studie vaker dan meisjes. 

Redenen om niet vaak te sporten? Die zijn er genoeg, maar school of een (bij)baan wordt vaak genoemd, ook door student Danique. “Ik ben zumba-instructrice”, vertelt ze. “In het begin van mijn studie gaf ik twee keer per week les, nu doe ik dat vanwege drukte op school nog maar een keer per week. Naast het lesgeven sport ik verder niet, terwijl ik dat vroeger wel altijd gedaan heb.”

Uitval bij jongeren
Naast school en werk zijn er volgens Dave van Kann, lector bij het Fontys Sport en Bewegen-lectoraat Move to Be, ook nog andere oorzaken. Hij doet momenteel onderzoek naar wat er nodig is om eerste- en tweedejaars vmbo-leerlingen meer te laten bewegen. “Dat jongeren meer zijn gaan sporten, is niet een beeld dat wij heel sterk herkennen”, zegt hij.

“Het fluctueert altijd wat. We zien dat er uitval is van kinderen die naar het voortgezet onderwijs gaan. Ze krijgen andere prioriteiten, een andere sociale omgeving, zijn druk met school, afstanden worden groter en ze krijgen bijbaantjes. Hetzelfde geldt natuurlijk voor studenten: ze gaan op zichzelf wonen, vrienden vertrekken en ze maken nieuwe vrienden. Als mensen een transitie doormaken, dreigen ze uit te vallen op vlakken zoals sporten.”

Lichamelijke klachten
Ná het studeren komt er ook weer zo’n transitiefase. Als mensen kinderen krijgen of fulltime gaan werken, bijvoorbeeld. “Maar dan komt er op een gegeven moment ook een moment dat je geconfronteerd wordt met de eerste klachten”, legt Van Kann uit. “Als je niet genoeg beweegt en vaak zittend werkt of een statische houding aanneemt, kun je rugklachten krijgen, zwaarder worden of met andere klachten te maken krijgen. Dat kan dan weer een trigger zijn om het sporten wél weer op te pakken.”

Maar dat is natuurlijk niet de manier om mensen aan het bewegen te krijgen. Van Kann heeft betere ideeën. “Het werkt niet als we dingen steeds duurder maken naarmate leerlingen of studenten ouder worden. Maar sportverenigingen moeten hun kosten kunnen dragen, dus daar zit de oplossing niet. We kunnen beter kijken naar wat jongeren nodig hebben. Ze willen niet structureel twee tot drie keer per week trainen of wedstrijden spelen, ze willen niet overal aan vastzitten. Kunnen we daar niet naar kijken en meer beweegaanbod creëren dat aansluit aan de behoeftes die jongeren hebben?”

Sporten op topniveau
Die vlieger gaat voor student Romee niet op. Zij hockeyt op professioneel niveau en sport daarom zeven keer per week. Het is voor haar niet meer of minder geworden voor, tijdens of na corona. “Maar dat is puur vanwege het niveau waarop ik sport.”

Haar studiegenootje Lara is daarentegen wél minder gaan sporten in vergelijking met een paar jaar terug. Reden: een verhuizing. “Ik heb heel lang gehandbald, maar daar ben ik mee gestopt omdat ik naar een andere stad ben verhuisd. Tegenwoordig ga ik één tot twee keer per week naar de sportschool. Dat is minder dan voor en tijdens corona; toen sportte ik heel veel thuis.”   

Te beginnen bij de kampioen der kampioenen: PSV. Of zoals Robert Kok ze noemt: één van de grootsten van het Nederlandse voetbal. “PSV is het voetbalicoon van Brabant. Een team dat er dit seizoen echt stond, het kampioenschap eerlijk heeft verdiend en als A-merk gezien mag worden.”

Daar is Hugo Gruijters, die toevallig naast zijn werk bij Fontys ook teammanager is bij Jong PSV Vrouwen, het volledig mee eens. “PSV is een uithangbord voor de regio en het is economisch gezien heel goed dat PSV zo goed presteert. Op het shirt staat ook niet voor niets ‘Metropoolregio Brainport Eindhoven.”

Aantrekkingskracht en trots
Met bedrijven als ASML, Bavaria, VDL en Philips gevestigd in de Brainport regio, is het kampioenschap van PSV ook voor hen van groot belang. En dan gaat het niet alleen om de arbeidsmarktcommunicatie die deze sponsoren naar aanleiding van de winst kunnen voeren. “Dankzij het kampioenschap van PSV wordt Eindhoven ook internationaal beter op de kaart gezet, wat zorgt voor meer aantrekkingskracht richting potentiële nieuwe medewerkers van deze bedrijven. Daarnaast is iedere Eindhovenaar of PSV-fan natuurlijk heel trots op zijn stad en club.”

Dat laatste is in Tilburg, de thuisstad van voetbalclub Willem II ook een gegeven. “Maar voor Willem II is de rest van de situatie wel echt anders”, benadrukt Kok. “Hoewel Willem II altijd een Eredivisie-club is geweest en in een competitie zat waar het niet thuis hoorde, gaat het volgend jaar wel moeilijk worden om een team neer te zetten dat dat niveau waardig is.”

Budgetten en sponsoren
Kort door de bocht: PSV is een landelijke club, Willem II is een Tilburgse club die volgend jaar zal moeten knokken. “Door deelname in de Keuken Kampioen Divisie zijn de budgetten van de club aanzienlijk omlaag gegaan. Willem II kreeg het afgelopen jaar minder geld binnen, dus is er ook minder budget beschikbaar voor de spelersploeg.” [Tekst gaat verder onder de afbeeldingen]

Toch kan daar het komend seizoen groei in gerealiseerd worden. “De Eredivisie betekent meer exposure. Meer minuten op tv staat gelijk aan hogere bedragen voor sponsorschappen en seizoenkaarten. Maar Willem II heeft al jaren moeite met het binnenhouden van een hoofdsponsor, en die wil je ook niet kwijtraken.”

Volgens beide docenten heeft de Tilburgse club het dan ook lastiger dan landskampioen PSV. “Een groot internationaal bedrijf dat in Tilburg gevestigd is zal eerder kiezen voor een topclub als PSV die meedingt in het Europees voetbal, dan voor een lokale voetbalclub die zichzelf nog moet bewijzen in de Eredivisie.”

Goed presteren
Wat zou Willem II dan kunnen doen om tóch meer sponsoren, samenwerkingen en dus meer geld binnen te krijgen? Gruijters: “Stabiel voetballen en in het linker rijtje terechtkomen. Dan word je interessant voor grotere bedrijven, die in kunnen stappen in een stabiele club met een positief imago. Dat imago heeft Willem II in ieder geval al: een sympathieke club, zonder gedoe en vandalisme. Nu is het een kwestie van goed presteren om bedrijven te binden.”

Volgens Kok kan een definitief kampioenschap ook helpen, iets waar Willem II komende vrijdag tegen Telstar kans op maakt. “Dan ben je toch de allerbeste, mag je een prijs vasthouden en is het feest nog groter. Dat zorgt voor meer exposure en maakt het sentiment rondom de club nog mooier. Wie weet is de wedstrijd van komende vrijdag voor Willem II wel de kers op de taart.”

Pulsed organiseert elk semester een Hell-week waarbij studenten zichzelf moeten uitdagen. Ze treden buiten hun comfortzone, focussen zich op hun mentale gezondheid, houden zich bezig met discipline en met weerbaarheid. De editie van dit blok ging maandag van start met zo’n vijftig studenten. Op dag vier zijn er daar nog ruim dertig van over, de rest is afgevallen omdat ze het te zwaar vonden of omdat ze bepaalde opdrachten niet voltooid hebben.

Weinig slaap
Initiator Thom van Os, docent bij Pulsed, legt met trillende kaken uit wat deze week precies inhoudt. Twee minuten geleden zat hij nog in een ijsbad, een opdracht die alle overgebleven Pulsed-studenten donderdag voorgeschoteld krijgen op campus Rachelsmolen. “Maandag om vijf uur in de ochtend zijn we begonnen. Het loopt nu al een paar dagen, dus ik zit zelf ook redelijk zonder slaap.”

Aan elke dag van de Hell-week zit een thema verbonden. Maandag stond in het teken van goede en slechte gewoontes, dinsdag draaide om modus en focus, woensdag om timemanagement en donderdag om het buiten je comfortzone treden. Normaal gesproken moet iedereen ’s avonds om tien uur naar bed, om zich vervolgens na nét te weinig slaap om vijf uur in de ochtend weer te melden. “Maar vanavond is het doorhaal-donderdag. We gaan proberen helemaal niet te slapen.” 

Geen probleem, denkt student Bart. Hij grijpt de uitdaging met beide handen aan. “Ik ga het absoluut proberen. Ik heb heel veel prework-out in huis - in één scoop zit 200 gram cafeïne - dus ik denk dat het daar wel mee moet lukken.”

Doorhaal-donderdag
Het ijsbad moet hij nog trotseren. “Ik denk dat ik dat deel het zwaarste ga vinden van de hele week. De rest van de opdrachten vind ik prima te doen. Ook het vroege opstaan. Normaal gaat mijn wekker om kwart voor zes, nu drie kwartier eerder. Daar kan ik wel mee leven. Moeilijker vind ik het om ’s avonds om tien uur al naar bed te moeten.”

Een andere student die na vier dagen nog steeds vol goede moed meedoet aan de Hell-week, is Meike. Zij heeft minder problemen met het ijsbad, iets meer met de korte nachten. “Deze week is echt f*cking zwaar, maar ook f*cking leuk. Vooral het slapen is bij mij een ding. De eerste nacht heb ik anderhalf uur geslapen. Dinsdag ging het wel, maar gisteren heb ik de hele dag lopen janken. Is niet erg, hoor. Ik weet dat ik dit nodig heb. Ik wil verandering in mijn leven en ik denk dat deze week daarbij kan helpen door mezelf uit te dagen.”

Sommige kinderen dromen van een baan als piloot, andere van een toekomst als dierenarts. Maar Luna had andere plannen. Zij wist als jong meisje al dat ze ‘later’ bij Ajax wilde werken. Het liefst bij de media-afdeling, waar ze zich bezig zou kunnen houden met de social media-kanalen van de voetbalclub. En laat dat nou precies de plek zijn waar ze momenteel zit voor haar zes maanden durende stage.

“Mede dankzij mijn vader ben ik al heel lang fan van Ajax”, vertelt Luna. “Als jong meisje kreeg ik kippenvel van de filmpjes die Ajax op social media postte, keek ik via YouTube naar Ajax TV en keek ik op tegen Fresia Cousiño Arias, die het programma presenteerde. Toen wist ik al: dat wil ik later ook.”

Snuffelstage
De liefde voor de voetbalclub resulteerde drie jaar geleden in een aanmelding bij de SPECO-opleiding bij Fontys. Die keuze maakte ze na een snuffelstage die ze tijdens haar middelbare schoolperiode bij RKC deed. “Omdat ik social media en sport een geweldige combinatie vind, raadden ze me daar SPECO aan. Tot op de dag van vandaag ben ik nog steeds heel blij dat ik naar dat advies heb geluisterd. Best veel mensen stoppen in het eerste jaar van hun studie, maar ik heb daar nooit een seconde over nagedacht.”

Het was Luna’s docent Mark Brants die haar op een stageplek bij Ajax wees. “Ik heb altijd tegen hem gezegd dat ik heel graag bij Ajax wilde werken. Bij hem heb ik mijn eerste sollicitatie gehad, daarna ging ik door naar een selectieprocedure en dat leidde uiteindelijk tot een talentendag bij Ajax. Daar waren twaalf mensen bij aanwezig die allemaal in de running waren voor dezelfde stageplek. Uiteindelijk zijn er twee uitgekozen, waarvan ik er één ben.”

Vrouwenteam
Luna maakt van februari tot en met eind juli deel uit van het social media-team van Ajax Vrouwen. “In het social media-team zijn twee stagiaires: een voor Ajax Vrouwen, dat ben ik, en een voor Ajax 1 en de Ajax jeugdelftallen. Het maakte mij niet uit welke plek ik zou krijgen omdat ik met elke stageplek bij Ajax blij was, maar uiteindelijk is het toch fijn dat ik bij de vrouwen terecht ben gekomen. Vrouwenvoetbal wordt steeds groter; deze tak is de laatste jaren heel hard aan het groeien. De Ajax Vrouwen spelen steeds vaker in de ArenA en komen steeds verder in de Champions League.”

De student houdt zich de hele dag bezig met het bedenken van content, editen, opnemen, brainstormen en het online plaatsen van berichten. Kortom: alles wat met social media te maken heeft, ligt op Luna’s bordje. Als er een wedstrijd gespeeld wordt, is ze daarbij aanwezig als social media reporter. Ze filmt de aankomst van de teamleden, de kleedkamers, warming-up, opkomst van het team en goals. Bij winst komt daar ook het vastleggen en creëren van content tussen supporters en speelsters bij. 

Dat betekent dus ook dat Luna alle teamleden van het vrouwenteam kent. “Ja, je bent heel close. En ik merk ook dat hoe verder ik in mijn stageperiode kom, hoe meer ik me bij hen op mijn gemak voel. In het begin was het een beetje spannend, het zijn toch grote namen in de voetbalwereld, maar nu ben ik er al wat meer aan gewend.”

Toekomst
Luna heeft nog vier maanden stage te gaan, maar baalt er nu al van dat het daarna stopt. “Ik zei gisteren nog tegen mijn huisgenoot dat ik het jammer vind dat het straks voorbij is. Het zou geweldig zijn als ik hier volgend jaar mijn scriptie kan doen. Of beter nog: om hier een baan te krijgen!”

Op haar vijfde, na het halen van haar zwemdiploma’s, bond Lisanne voor het eerst de ijzers onder. Een verdraaid goede keuze, want samen met haar teamgenoten van Team Ice United wist Lisanne zich dit jaar voor de derde keer op rij te kwalificeren voor het WK. “Wij schaatsen in de hoogste klasse binnen onze sport, samen met nog één ander team uit Nederland.”

Toch was het Team Ice United dat zich wederom weer wist te plaatsen voor de wereldkampioenschappen die van 4 tot en met 6 april plaatsvinden in het Kroatische Zagreb. “Vanuit de KNSB zijn er drie ISU-wedstrijden, kwalificatiewedstrijden op wereldniveau. Het team met de meeste punten over die drie wedstrijden gaat naar het WK, en wij wisten alle drie de keren die winst binnen te slepen.”

Trainen en progressie
Het team van Lisanne staat drie maal per week 2,5 uur lang paraat om te trainen. Te beginnen met een off-ice, waar de schaatsroutines al lopend en springend doorgenomen worden. Daarna volgt een uur op het ijs, waarna wederom afgesloten wordt op ‘vaste grond’. Daarnaast worden wekelijks video's geanalyseerd en krijgt ieder teamlid constant tips om uitvoeringen te verbeteren.

Die trainingen en analyses werpen hun vruchten af. Team Ice United stond voorgaande jaren namelijk nog onder rivaal Eindhoven, wist daarna op hetzelfde niveau te komen en staat nu ver daarboven. “Op het WK stonden we vorig jaar flink achter op het nationaal team van Polen, maar dat is nu al teruggebracht naar maar 0.5 punt. Ze hebben deze kampioenschappen dus een ‘target’ op hun rug, want hun plaats wordt voor ons.”

Topsport, maar (nog) niet Olympisch
Dat is dan ook het doel van Lisanne en haar team tijdens het komende WK: steeds beter worden. Een plek in de top drie zit er waarschijnlijk niet in, want die gaan meestal naar Canada, Finland en Amerika. Landen waarin synchroon schaatsen een veel bekendere sport is dan in Nederland. “Waar dat aan ligt? Nederland is echt een schaatsland, maar synchroon schaatsen is vrijwel onbekend. Het is geen Olympische sport en heeft geen NOC*NSF-status, dus krijgt het ook minder aandacht. Onze wedstrijden zijn bijvoorbeeld alleen te volgen via livestreams, maar zullen nooit op tv uitgezonden worden.”

Dat lijkt, na het zien van een van de trainingen van Lisanne en haar team, onterecht. Wie denkt dat synchroon schaatsen nog steeds alleen maar bestaat uit gezamenlijk lijnen rijden en rondjes draaien, wordt bij het zien van Team Ice United positief verrast. Al schaatsend worden niet alleen gecompliceerde routines uitgevoerd, maar worden mensen ook op allerlei manieren de lucht in getild en worden trucs uitgevoerd.

Passie en opleiding
Synchroon schaatsen is Lisannes grootste passie, maar ze heeft ook nog een hbo-opleiding te volgen. Die twee dingen combineren gaat haar goed af, maar is soms toch ook wat lastig. “Mijn topsport heeft mijn prioriteit, maar ik zorg wel dat mijn schoolwerk altijd op tijd af is. Ook heb ik samengezeten met een topsportcoördinator vanuit Fontys omdat het WK tijdens mijn stageperiode valt. Helaas waren er geen mogelijkheden om daar iets in aan te passen.”

Dat betekent dat Lisanne de uren die zij mist ‘gewoon’ in moet halen, zodat zij net zoveel stage-uren loopt als haar studiegenoten. “Ik moet aan dezelfde eisen voldoen als andere studenten. Dat is ook niet verkeerd, want we krijgen natuurlijk allemaal hetzelfde diploma. De topsportcoördinatie zou bijvoorbeeld wel ingezet kunnen worden voor het verplaatsen van tentamens, maar die hebben we op onze opleiding niet.”

Puntjes op de ‘i’
Inmiddels loopt Lisanne stage bij de bibliotheek in Eindhoven, maar haar trainingen én haar team, dat inmiddels aanvoelt als familie, staan altijd nog op één. “We zijn beide WK’s negentiende geworden (waarvan de tweede editie uit meer teams bestond). Dit jaar willen we hoger op de ranking eindigen en ons persoonlijk verbeteren. We hebben nu nog even de tijd om de puntjes op de ‘i’ te zetten, zodat we ons begin april van onze beste kant kunnen laten zien.”

Sportkaarthouders zullen nog een paar maanden om de werkzaamheden heen moeten slalommen. Maar wie van fitness houdt of aan vechtsporten doet, kan sinds deze week zijn hart al ophalen. De nieuwe fitnessruimte is 2,5 keer zo groot als voorheen en telt 1200 vierkante meter vloeroppervlakte. Modern, ruim van opzet en logisch ingedeeld, van een beginnersdeel naar steeds meer gevorderd.

Niemand loopt elkaar nog in de weg, zoals in de drie oude fitnesshallen het geval was. Ook de akoestiek is sterk verbeterd. De muziek en stemmen gonzen niet meer om je heen. Er heerst rust, ondanks dat er in de ochtend al zo’n vijftig sporters bezig zijn. Ook wachten op een apparaat zal nog zelden voorkomen, van alles zijn er minstens twee. [Tekst gaat verder onder de foto's]

Daarnaast is de dojo volledig vernieuwd. De matten zijn fonkelnieuw en de muren zijn afgezet met houten panelen, die deels bestaan uit kasten om sportmaterialen in op te bergen. Liefhebbers van vechtsport hoeven ‘hun’ dojo binnenkort niet meer te delen met beoefenaars van yoga, pilates en andere stretchlessen. 

Zij krijgen een eigen ruimte, goed geïsoleerd en met ambianceverlichting. Van de bouwwerkzaamheden is hier nauwelijks iets te horen. Alleen de deur laat nog wat geluid door vanuit het aangrenzende fitnessdeel, maar dat wordt volgens bedrijfsleider Peter Geurts opgelost. Deze body- en mindzaal wordt medio februari opgeleverd.

In maart gaan ook de spinning- en paalfitnesslessen van start in een nieuwe opzet. Als we Geurts mogen geloven, ondergaan spinners straks een hele happening, met flashy verlichting in een theaterachtige opstelling. [Tekst gaat verder onder de foto's]

Wat verder opvalt, zijn de drie gerenoveerde sporthallen en er zijn grotere, moderne kleedruimtes bijgekomen met aparte douchecabines voor meer privacy. Ook komt er nog een genderneutrale kleedruimte. Geurts legt uit dat nu de nieuwbouw in gebruik is genomen, de vrijgekomen ruimtes verbouwd worden.

En ook de werkzaamheden aan het Sports Café gaan door, een ontmoetingsplek en horeca in één, waar je ook zonder sportkaart terechtkan. “De oude kantine was veel te klein geworden, vooral op drukke competitiedagen. Straks hebben we plek voor zo’n 500 mensen, dat zijn er twee keer zoveel als voorheen.”

Tot nu toe hebben de bouwwerkzaamheden en het korte tijd stilleggen van sportactiviteiten en faciliteiten geen klachten opgeleverd, weet Geurts. In juni is naar verwachting de gehele verbouwing achter de rug. Aan het begin van het nieuwe studiejaar volgt een feestje. [Marieke Verbiesen]

Net afgestudeerd aan Fontys Sporthogeschool met een bachelor- en masterdiploma op zak, trok Eva de stoute schoenen aan. Het thema betekenisvol ouder worden van de Nationale Denktank 2023 sloot bijzonder goed aan op de master Healthy ageing professional en haar afstudeeronderzoek. Daarin onderzocht ze de mogelijkheden om uitval in het leefstijlprogramma Cool te voorkomen.

“Cool staat voor coaching op leefstijl en is een traject voor mensen met obesitas of overgewicht en heeft als doel gewichtsverlies en een betere kwaliteit van leven te bereiken”, licht Eva toe. De alumnus bedacht onder meer een ‘praatplaat’ voor zorgverleners, andere zorgverwijzers en leefstijlcoaches die het Cool-programma aanbieden.

“Aan de hand van de praatplaat kunnen zij beter uitleggen wat het Cool-programma inhoudt en wat deelnemers aan het programma in die twee jaar dat het traject loopt, kunnen verwachten.” In samenwerking met Expertisecentrum Leefstijlinterventies en een illustrator is de praatplaat verder ontwikkeld en inmiddels landelijk beschikbaar voor gebruik. De organisatie van de Nationale Denktank was onder de indruk van het onderzoek van Eva en de impact die het heeft. 

Oplossingen
Ruim vier maanden werkte Eva samen met 19 andere jonge denkers en doeners aan oplossingen voor knelpunten om betekenisvol ouder te worden. Hun achtergronden lopen ver uiteen: van natuurkunde tot geneeskunde en bouwkunde tot sportkunde, in het geval van Eva. “Dat had als voordeel dat we diverse perspectieven inbrachten met verrassende resultaten tot gevolg.”

Eva en de andere deelnemers lazen veel literatuur en spraken experts en ouderen. “Zo kwamen wij erachter waar voor ouderen de opvallendste knelpunten liggen. Denk aan kansenongelijkheid, de complexiteit van toeslagen, leeftijdsdiscriminatie, het taboe rondom intimiteit en seksualiteit, mobiliteitsarmoede en het onder druk staan van ontmoetingsplekken. Ook belangrijk: duurzame inzetbaarheid op de arbeidsmarkt en het onbenut potentieel binnen zowel betaald werk als vrijwilligerswerk.”

Onlangs presenteerden de deelnemers hun resultaten. Volgens de Nationale Denktank zijn er mooie oplossingen bedacht. Zo ligt er het voorstel van een basispensioen. Dat regelt financiële zekerheid zonder complexiteit. Het is een uniforme ouderenuitkering waarbij de toeslagen zijn inbegrepen. Dat hoeven ouderen dus niet zelf uit te zoeken.

Een andere oplossing moet de arbeidsparticipatie vergroten. Lola Loopbaan is een digitale loopbaancoach die ouderen met behulp van AI helpt om te ontdekken wat voor werk ze willen doen en hoe ze dat voor elkaar kunnen krijgen. Ook worden ze direct gekoppeld aan beschikbare vacatures.

Mantelzorg en jij
Eva richtte zich met vijf anderen op zingeving. De oplossing die zij bedachten, noemden ze Mantelzorg en jij. “Een op de drie Nederlanders is mantelzorger. Hoewel deze mensen aangeven dat dit veel voldoening geeft, legt de zorg voor een naaste ook een grote druk op hen. Vaak weten ze niet dat er mogelijkheden zijn die hen hierbij kunnen ondersteunen. Sterker nog, meestal hebben ze niet eens door dat ze mantelzorg verlenen, omdat ze handelen uit liefde en vanzelfsprekendheid.”

De campagne die Eva met haar groepje bedacht gaat ervoor zorgen dat mantelzorgers door zorgverleners en werkgevers gewezen worden op hun rol als mantelzorger. Daarbij krijgen ze een sleutelhanger met een QR-code overhandigd. Als ze die scannen, komen ze op een website met een digitale informatiegids waarop ondersteuningsmogelijkheden staan voor mantelzorgers. “Er bestaat al veel, maar je moet het wel weten”, zegt Eva.

Veel van de oplossingen die tijdens de Nationale Denktank 2023 zijn bedacht, worden verder uitgerold. Sommige deelnemers hebben al een bedrijfje opgericht. Twee deelnemers uit het groepje van Eva starten in februari met een pilot rond ‘Mantelzorg en jij’ bij een huisartsenpraktijk. Zelf denkt ze erover om hun bevindingen te delen in een gastcollege voor masterstudenten Healty Ageing aan Fontys Sporthogeschool. “Het onderwerp gaat iedereen aan, want we worden allemaal ouder en het liefst betekenisvol.” [Marieke Verbiesen]

Terwijl Janna volop gefocust was op de sprintwedstrijden van afgelopen zomer, kreeg ze plots een berichtje op Instagram van de pilote van het vrouwelijke bobsleeteam. “Of het me leuk leek om te bobsleeën en het team te versterken, waarbij gewerkt wordt naar de Olympische Winterspelen in Italië.”

Die kans liet Janna niet schieten. Dankzij haar ervaring op de atletiekbaan kan ze sprinten, is ze explosief en heeft ze veel kracht. “Die dingen zijn natuurlijk heel handig om een bobslee te duwen. Ik ben van nature sterk gebouwd, wat ervoor zorgt dat ik in combinatie met mijn snelheid ook goed kan duwen. Deze sport past me dus eigenlijk verrassend goed.”

Presentatie
Hoewel de combinatie op papier fantastisch lijkt, heeft Janna nog geen bobslee aangeraakt. Behalve tijdens de teampresentatie op Papendal. “Daar stapte ik in de nieuwe slee van komend seizoen. En wat denk je? Scheurde ik zo uit m’n broek in het bijzijn van pers en sponsoren.”

Janna maakt al wel officieel deel uit van het team, waarvan de piloten en remsters eind oktober naar Noorwegen vertrokken zijn om te trainen. De fysiotherapiestudente vertrekt op 13 januari. “Een week daarna zijn de eerste wedstrijden waar ik aan meedoe, het Wereld Junioren Kampioenschap. Toch best gek dat ik dan pas één week gesleed heb.”

Nieuwe uitdagingen
Om zich daar de komende tijd toch zo optimaal op voor te kunnen bereiden, heeft Janna een karretje met gewichten op de atletiekbaan staan dat zij al sprintend vooruitduwt. “Heel anders dan op echt ijs natuurlijk, maar voor mijn basis erg fijn.”

Janna houdt van nieuwe uitdagingen, maar ze krijgt het met het bobsleeën erbij ook erg druk. Na de kampioenschappen in het Zwitserse Sankt Moritz reist ze naar Oostenrijk voor de Europa Cup. Dan heeft ze een week rust en volgt half februari het NK Sprinten. Een dag later moet ze naar Winterbergen voor het WK. “Dat is heel pittig, maar ik heb ook echt zin in de tijd die komen gaat.”

Studie
Daarnaast hoopt de topsportster dit jaar ook haar studie af te ronden. Ze liep door haar sportieve agenda al een klein beetje studievertraging op in de laatste jaren, maar dat mag de pret voor haar niet drukken. “Ik ben nu, voordat ik het winterseizoen inga, mijn stage aan het afronden. De komende periode ben ik niet met school bezig, maar zodra ik terug ben, begin ik aan mijn onderzoek en scriptie.”

Daarna kan Janna zich volledig storten op de Olympische Winterspelen. “Of we daar ook echt kans maken vind ik nog moeilijk te zeggen. Ik ben nog nieuw in de sport en ken de eisen niet, maar het is wel een doel waar we naartoe gaan werken. Mijn pilote heeft veel vertrouwen in me en ik ga hier alles voor geven.” [Noëlle van den Berg]

“Ik ben er klaar voor”, zegt Joris Otten (25) na zijn laatste training voor de wedstrijd op de Europese Spelen, die plaatsvonden van 21 juni tot en met 3 juli. Joris doet aan kanoslalom en komt voor Nederland uit in de categorie canoe single, waarbij hij op zijn knieën met één steekpeddel zijn kano bestuurt. De bedoeling is dat hij zo snel mogelijk een wildwaterparcours aflegt met zo min mogelijk fouten.

"De training van vanochtend ging goed, maar ik voel wel wat druk door de invloeden hier in het ‘dorp’ waar we met de sporters verblijven. Daar moet ik mee leren omgaan, want als ik naar de Olympische Spelen wil, krijg ik er ook mee te maken.”

Dat is zijn doel met de Europese Spelen: kwalificeren voor de Olympische Spelen in Parijs volgend jaar. Daar heeft hij vier jaar keihard voor getraind, hij is er drie jaar geleden zelfs voor naar Frankrijk verhuisd, waar hij zich aansloot bij een Franse trainingsgroep en hun coach. [Tekst gaat verder onder de foto's]

“Vanaf dat moment heb ik grote stappen gemaakt”, vertelt Joris. Tegelijkertijd studeerde hij journalistiek bij Fontys. Dat hij deze studie in april na 5,5 jaar met succes heeft kunnen afronden, heeft hij te danken aan het topsportbeleid van de hogeschool. “Daardoor heb ik in mijn eigen tempo kunnen studeren.”

Ook corona heeft hem een zetje gegeven. “Ik was eigenlijk van plan om een halfjaar naar Frankrijk te gaan, maar door corona kon ik niet terug. Mijn studie kon ik vanaf dat moment online voortzetten. Een perfecte combinatie met mijn sport, dus een geluk bij een ongeluk.”

Lerarentekort
Op het moment dat Joris zijn laatste training deed, streed beachhandbalster Marit van Ede (21) in Polen met haar team tegen de Noren in de kwartfinale nadat het in de poolfase had gewonnen van Portugal, Griekenland en wereldkampioen Duitsland. “Hoewel we goed in de wedstrijd zaten, maakten de Noren geen fouten.” [Tekst gaat verder onder de foto]

TeamNL verloor en werd uiteindelijk vijfde. Marit baalde flink, want ‘het goud was heel dichtbij’. Op dit moment staat de beachhandbalster alweer voor de klas. Ruim twee weken geleden is ze afgestudeerd aan De Nieuwste Pabo. Nu maakt ze haar stage af tot de zomervakantie. Net als beachhandbal vindt ze dit werk het leukste wat er is.

Marit is van plan fulltime aan de slag te gaan in het basisonderwijs en blijft daarnaast op hoog niveau handballen. “Ik heb mijn diploma gehaald en vind dat ik mijn bijdrage moet leveren aan het lerarentekort.” Zelf vindt ze het niet zo’n uitzonderlijke prestatie dat ze topsport combineert met studie of werk.

“Ik heb het altijd al gedaan, ook op de middelbare. Het is een kwestie van goed plannen samen met Fontys en mijn stageschool. En verder niet te veel nadenken, gewoon doen en doorzetten.” Met deze houding heeft Marit al veel bereikt.

Olympische Spelen
Levi Weidmann (23) raakte vijf weken voor de Europese Spelen geblesseerd aan zijn knie. Met een aangepaste brace kon hij toch meedoen aan de wedstrijden Freestyle BMX. Door een val in de laatste vijf seconden van de finale werd hij negende. “Ik had een mooie score kunnen neerzetten, maar ik mag - gezien mijn blessure - niet klagen”, is zijn nuchtere reactie. [Tekst gaat verder onder de foto]

De BMX’er noemt de Europese Spelen een bijzondere ervaring. “Het is een veel groter evenement dan ik had verwacht.” Net als Joris hoopt Levi volgend jaar mee te mogen doen aan de Olympische Spelen in Parijs. Donderdag staat hij alweer op de trappers tijdens de World Cup BMX Freestyle in Brussel. “Elk punt dat ik haal voor de wereldranglijst telt.”

Levi reist voor zijn sport de wereld over. Het hele jaar rijdt hij wedstrijden. En dat combineert hij met een studie Werktuigbouwkunde aan Fontys. “Ik ben soms wekenlang in het buitenland, dan mis ik lessen of tentamens. Met docenten kan ik altijd regelen dat ik tentamens op een ander moment inhaal of een vervangende opdracht kan doen.”

Over een halfjaar hoopt Levi af te studeren. “Ik ben heel blij dat ik mijn sport kan combineren met mijn studie. Het maakt me niet uit dat ik er daardoor langer over doe.”

Spannend
Joris Otten miste uiteindelijk twee poortjes in de halve finale waardoor hij als 29ste eindigde. Wel is hij als ‘twaalfde land’ geëindigd, wat betekent dat hij de helft van de NOC*NSF-kwalificatie voor Parijs 2024 binnen heeft en een realistische kans maakt op een landenplek. “Het blijft dus nog even spannend”, aldus de kanoër. [Marieke Verbiesen]

Zeker tachtig studenten, medewerkers en professionals zijn woensdagochtend zowel online als fysiek aanwezig bij de masterclass die vanuit de master Healthy Ageing en verslavingszorginstelling Novadic Kentron is georganiseerd. Volgens programmaleider en onderzoeker bij Fontys Spprthogeschool  Kenny Jansen is de masterclass voortgekomen vanuit het Eindhovense Preventie Akkoord, waar veel aandacht wordt besteed aan alcoholvrij genieten. “Traditioneel ligt de focus daarbij op jongeren. Maar wat is bij ouderen de uitdaging en wat kunnen we voor deze doelgroep betekenen? Dat gaan we onderzoeken in deze masterclass, waarin we werken aan de deskundigheidsbevordering van (toekomstige) professionals.”

De masterclass staat bol van experts. Rob Bovens vertelt als programmaleider Academische Werkplaats Verslaving alles over het feit of genieten met alcohol nu juist gezond of ongezond is. “We proosten op onze gezondheid, terwijl we ongezond bezig zijn”, steekt hij zijn presentatie af. “En dat doen we veel, want in de laatste twee decennia is de mate van alcoholconsumptie in de groep van 55- tot 75-jarigen flink gestegen.”

Drinken uit gewoonte
Degenen die vaak drinken zijn volgens Bovens vaak single, roken, zitten vaak op de bank, hebben een relatief hoge opleiding en een goed inkomen en tonen kenmerken van angst- of paniekstoornissen. “Deze groep drinkt vaak uit gewoonte. We weten ook niet beter, want we hebben het tijdens het studeren al geleerd. Wanneer je carrière maakt en kinderen krijgt, wordt het even wat minder, maar zodra het weer kan, komt alcohol al weer snel in beeld.”

Dat brengt verschillende negatieve gevolgen met zich mee zoals slaapproblemen, een toename van medicatie en onveilige deelname aan het verkeer. “Er zijn er genoeg die een dagje weggaan met de elektrische fiets, een paar wijntjes pakken en uiteindelijk vallen. Dat resulteert in een toename van ziekenhuisbezoeken.”

‘Verslaving is een ziekte’
Daar blijft het echter niet bij. Ook in de verslavingszorg is het aantal 55+'ers zeker tweeënhalf keer zo groot geworden ten opzicht van tien jaar geleden. “Een alcoholverslaving is een ziekte, maar in onze samenleving heerst het beeld dat je niet bij verslavingszorg wil horen, terwijl deze zorgprofessionals je juist bij willen staan.”

Dat wordt beaamt door Novadic Kentron accountmanager Janneke de Jong en verslavingsdeskundige Saskia van Schaijk. “Alcohol verdooft de hersenen, zorgt voor gedragsveranderingen, laat het hart sneller kloppen en droogt het lichaam uit. Op lange termijn kan alcohol zelfs hersenschade, het syndroom van Korsakov, alvleesklierontsteking, leverproblemen, hartinfarcten, beroertes en kanker veroorzaken. En als je weet dat dit de bijsluiter is, wie zou je dan in hemelsnaam adviseren om alcohol te drinken?” [Tekst gaat verder onder de foto]

Volgens De Jong is de marketing achter alcohol ook een groot probleem. “Denk maar eens aan de reclames van Heineken en Jupiler, of het aanprijzen van speciale vrouwendrankjes. Er wordt gezorgd dat we blijven drinken en het positief blijven bestempelen, zodat deze bedrijven steeds weer geld kunnen verdienen terwijl het onze gezondheid beïnvloedt.”

Volgens de accountmanager kan elk glas alcohol dat je drinkt schade opleveren, ook in de hersenen. “Hoeveel alcohol je dan mag drinken? Drink gewoon liever niet.”

‘Probleem heb je nooit alleen’
Preventiefunctionaris Yvonne Ruhl ervaart in haar werkzaamheden bij Novadic Kentron dat niet alleen de ouderen die alcohol drinken hier last van hebben. “Een alcoholprobleem heb je namelijk nooit alleen. Denk maar eens aan partners, ouders, kinderen, broers en zussen of vrienden van mensen met alcoholproblemen. Zij hebben hier ook last van.”

Frustratie, onmacht, onbegrip, boosheid, verdriet en schaamte zijn een aantal gevoelens die naasten van alcoholverslaafden ervaren. “Daarnaast hebben ze ook last van psychische klachten, spanning, somberheid en angst, slapen zij slecht, wordt er veel gepiekerd, ontstaat er een negatief zelfbeeld en worden naasten vaker slachtoffer van huiselijk geweld. Zo groot kunnen de gevolgen van jouw probleem dus voor anderen zijn.”

Altijd recht op steun
Maar hoe kom je als 55+'er dan los uit het verslavingsmechanisme? Novadic Kentron kent verschillende methoden en er zijn lotgenootgroepen waarin mensen met een probleem met elkaar in gesprek kunnen. “Het belangrijkste is dat je bewust wordt van je eigen gedrag. Bepaal daarbij je eigen tijd en tempo om alcoholconsumptie aan te pakken. Vergeet daarbij nooit dat je altijd recht hebt op steun, op welke manier dan ook.”

Voor masterstudente Joyce en haar collega is de masterclass in ieder geval een enorme eyeopener. “Ik heb gewerkt met Korsakov-patiënten en ben van functie geswitcht, waardoor ik nu help met de opnames van deze mensen. Maar misschien is overstappen naar de verslavingszorg ook nog wel een optie, want alle informatie die ik vandaag te horen heb gekregen was echt enorm interessant.” [Noëlle van den Berg]

Als er iets is waar iedereen in de samenleving een mening over heeft dan is het sport. Een fantastisch gegeven volgens Steven Vos, lector Move to Be bij Fontys Sporthogeschool Eindhoven. “Maar dat maakt het ook meteen heel lastig. Neem bijvoorbeeld de definitie van sport. De enige juiste is: sport is datgene wat mensen aan het doen zijn. Dus als ik zeg dat ik ook nu aan het sporten ben, is het sport. Hoe hadden darts en het uit laten vliegen van duiven anders ooit sporten kunnen worden?”

Nederland is best goed in veel sporten, zoals Formule 1 of wederom het darten. Maar of bij dat laatste nu echt gezweet wordt van de inspanning, is in twijfel te trekken. “Volgens mij wordt er vooral veel gedronken en uitgezweet”, gaat Vos verder.

Top- en recreatiesport
Om sport deze avond van meerdere kanten te belichten, maakt de lector een onderscheid tussen topsport en recreatiesport. “Topsport kun je zien als sport waar je veel geld mee kunt verdienen, of wat je op hoog (internationaal) niveau doet. Want echt niet iedereen krijgt bergen met goud. Daarnaast heb je het magische begrip breedtesport: actief aan sport doen omdat je het leuk vindt, of omdat je beter wilt worden.”

Een soort participatie versus competitie. Eén ding is zeker: je sport als doel, om bezig te zijn of te winnen. Zo is sport volgens Vos ooit ontstaan. “Maar voor de overheid is het vooral een middel om iets aan de gezondheid of aan eenzaamheid te doen, of om de economie te inspireren. Dat is een hele interessante tweedeling.”

Reis door de tijd
Want hoewel sport nooit van de overheid is geweest, bepalen gemeente toch vaak de regie als het gaat om subsidieregelingen, veldonderhoud en sportcomplexen. “Sport is goed voor de leefstijl, heeft effect op het sociale welzijn en er gaat geld in om. Die drie pijlers staan vanavond centraal.”

Voor Marc van der Linden, coördinator van de Johan Cruyff Academy en docent sportmarketing voor de opleiding Commerciële economie, SPECO sportmarketing in Tilburg, meteen een goede reden om het publiek mee te nemen in de historie van sportmarketing. Aan de hand van verschillende voorbeelden, neem de voetbalplaatjes in sigarettenpakjes in 1870 en de eerste reclame van Coca Cola op de Olympische Spelen van 1928, krijgt het publiek een beter beeld van hoe de contracten van deze tijd in elkaar steken. 

“Zo kreeg bowler Don Carter in 1964 het eerste ‘grote’ sponsorcontract van 1 miljoen dollar, terwijl er nu honderden miljoenen uitgegeven worden. Denk bijvoorbeeld aan het contract van Neymar bij FC Barcelona. De afkoopsom van 222 miljoen euro werd netjes – via via – betaald door een Emir uit Qatar die heel toevallig ook Paris Saint Germain in zijn bezit had, de club waar Neymar naar verhuisde." [Tekst gaat verder onder de foto]

Heeft de commercie de sport dan ook in een houdgreep of niet? In het publiek zijn de stemmen verdeeld. Want ja, de bedragen die voetballers verdienen gaan nergens meer over en je kunt op basis van begrotingen al uittekenen wie de finalisten van de Champions League worden. Maar het aantal mensen dat sport is vele malen groter dan de kleine groep die daar commercieel aan verdient. “Als die commercie wegvalt, blijven mensen toch sporten”, klinkt het uit de zaal. Van allebei de kanten is iets te zeggen, vindt ook Van der Linden. “De commercie houdt de sport niet zozeer in de houdgreep, maar wel ons als passieve sportliefhebber.”

Toch kent de commerciële kant ook nadelen voor de sportwereld zelf. Zo heeft de KNVB al een aantal lastige situaties gekend, aldus de coördinator en docent. “In de sport gaat het vaak om eigenbelang, maar de sport zelf moet daar eigenlijk niet bij betrokken worden.”

Politiek op het hoogste niveau
Steven Vos sluit zich daar volledig bij aan. “Sport is een politiek spel en topsport is politiek op het hoogste niveau. Daarbij is het gezondheidsideaal een uithangbord geworden, terwijl topsport in de basis alleen al ongezond is. Denk maar eens aan de diëten en trainingsschema’s waar bijvoorbeeld Jutta Leerdam zich aan moet houden.”

“En nee, het is niet al goud dat blinkt in de sportwereld”, vult Van der Linden aan. “Want de aandacht die sporters krijgen geeft ze ook bepaalde druk. Want ook al lijkt het op sociale media allemaal fantastisch, ook Leerdam heeft toegegeven dat ze door de druk een eetprobleem ontwikkelde. Dat is ook belangrijk voor al die jonge volgers om te realiseren. Je ziet alleen maar de perfecte plaatjes maar we kunnen niets op social media controleren en reguleren, terwijl we ook de werkelijke waarheid moeten laten zien. Wat dat betreft moeten we ons afvragen: is sport wel zo gezond?” 

Ja, besluiten de twee. “Sport is goed voor de samenleving, maar de vraag is wel wat jouw belang erbij is. Blijf daarom kritisch, houd het leuk en maak vooral geen ruzie. En leer iets van alle sport-influencers, want daar leert ook onze jongere generatie van.” [Noëlle van den Berg]

Samen met drie andere studenten loopt Martijn stage bij Dementievriendelijk Valkenswaard. De opdracht was simpel: mensen met dementie in de omgeving meer in beweging krijgen. Toch ging dat niet zo makkelijk als gedacht. “Na gesprekken met professionals wilden we gaan zwemmen met ouderen met dementie, maar dat bleek geen goed idee te zijn. Het was veel gedoe om deze mensen naar het zwembad te krijgen en om te kleden. Laat staan dat ze vergeten waar ze zijn.”

Al snel kwam de groep van Martijn op een ander, laagdrempeliger idee: wandelen. Om zeker te zijn dat daar wél draagvlak voor was, ging iedere stagiair wekelijks een op een wandelen met iemand met dementie. “Daarna hebben we de groep uitgebreid, zowel voor degenen met dementie als gepensioneerden.”

Samenkomen
Nu wordt iedere donderdag om 12.45 uur verzameld bij Theater De Hofnar, om een kwartier later te vertrekken voor de wekelijkse wandeling. “Dat gebeurt in twee groepen die een halfuur en een uur wandelen. En als we weer bij De Hofnar aankomen, krijgt iedereen een drankje aangeboden van het huis.”

De laatste keer dat de groep verzamelde stond er zeker twintig man uit Valkenswaard klaar om met de studenten aan de wandel te gaan. Hoewel de groep steeds groter lijkt te worden, heeft Martijn toch wel een favoriet wandelmaatje. “Dat is Bart, een man die in een ver stadium zit wat betreft zijn dementie. Hij dwaalt geregeld af in onze gesprekken, maar ik klets graag met hem.”

Echte vriendschap
De vriendschap met Bart gaat zelfs zo ver dat Martijn hem ook thuis opzoekt. Wanneer het regent en de wekelijkse wandeling niet door kan gaan bijvoorbeeld. “Zo kunnen we samen toch nog even kletsen. En we ontlasten zijn vrouw af en toe, zodat zij ook een momentje voor haarzelf heeft.”

Martijn en zijn medestudenten blijven de wekelijkse wandelingen tot en met de zomervakantie voortzetten. Daarna zit de stageperiode erop. “Of ik de mensen ga missen? Dat is misschien een groot woord. Maar ik geniet wel van het wekelijkse onderonsje en de gesprekken. En ik ben echt gaan geven om de mensen die deel van onze wandelgroep uitmaken. Dat ik ze straks niet meer zie, zal toch anders zijn.” [Noëlle van den Berg]

“Met Justin werkte ik  de afgelopen periode heel nauw samen. Dat hij er binnenkort weer staat, geeft me een trots gevoel.” Bij de Feyenoord Academy, de jeugdopleiding van de Eredivisie-koploper, is Müller (28) fulltime actief als revalidatie- en performancetrainer. Ook bij het eerste elftal – op het fraaie, hypermoderne complex ‘1908’ – is hij met tussenpozen te vinden. “Voor de poort staat het hier geregeld vol handtekeningenjagers. Mensen wachten uren op de komst van een speler. Dan weet ik dat ik een bijzondere baan heb.”

Alles eruit halen
Jan Müller is er tijdens zijn studie snel achter dat hij weinig heeft met algemene fysiotherapie. “Al bij mijn eerste snuffelstage. De sport-fysiotherapiekant daarvan sprak me aan; de standaard-revalidatieprocessen minder. Je maakt minieme stapjes en dan nog heb je cliënten die blijven klagen.”

Hij heeft een hoger ambitieniveau: “Als student was ik altijd al gedreven. Natuurlijk vond ik het leuk om naar een feestje te gaan. Maar qua theorie kreeg ik direct het gevoel dat ik de juiste studie had gekozen. Sommige blokken, zoals motorisch leren en trainingsleer, vond ik zo leuk dat ik er ’s ochtends na het opstaan letterlijk als eerste aan dacht. Ik ging dan extra stof lezen. Ik wist: als ik met topsporters wil werken, moet ik zelf ook stappen zetten.”

Bij veel voetballers zie je: wanneer ze geblesseerd raken, verandert hun leven. “Voor jonge spelers staat er vaak veel op het spel. Zij komen steeds dichter bij hun gedroomde bestaan als prof en blessures kunnen dan diep frustrerend zijn. De vraag of ze volledig terugkomen op hun oude niveau, gaat gepaard met onzekerheid. Het is enorm dankbaar om zulke jongens na een zware blessure weer op het trainingsveld te zien.”

Toegespitste beweging
Voor zijn aanstelling bij Feyenoord in januari 2021 was Müller actief als fysiotherapeut en personal trainer. “In laatstgenoemde rol analyseerde ik revalidatie-casussen en liet via filmpjes op social media zien welke trainingsmethoden ik daaraan koppelde. Zo kwam ik in contact met voormalig Feyenoord-verdediger Jan-Arie van der Heijden.” De club uit Rotterdam-Zuid paste de methodieken die Müller gebruikte al toe bij de eerste selectie, maar wilde dat uitbreiden naar de jeugdopleiding. “Vervolgens hebben ze mij aangenomen om deze visie van trainen en revalideren bij de Academy in te zetten.”

De betreffende methodiek is ontwikkeld door Frans Bosch, voormalig docent van Fontys Sporthogeschool in Eindhoven. “Reguliere revalidatietrainingen bestaan uit gescheiden kracht- en coördinatieblokken. Wat ik toepas, is meer een combinatie daarvan. Je kijkt bijvoorbeeld naar de bewegingen die een voetballer vaak maakt – bijvoorbeeld trappen of sprinten – en baseert je revalidatietraining op de spiersynergie die daarbij komt kijken. Die aandacht voor de toegespitste beweging maakt dat een training meer effect heeft.”

Geen psycholoog
Zo wordt Müllers werk steeds geavanceerder. “Ook van fitte spelers maken we geregeld risicoanalyses, waarbij we proberen te screenen welke kans op blessures er is. Daarop stemmen we dan het trainingsprogramma af.”

Een revalidatietraining is een individueel traject, met veel een-op-eencontact. Zo krijgt Müller ook veel persoonlijke verhalen te horen. “Een geblesseerde speler is kwetsbaar, en bezig met de consequenties op de lange termijn. Vaak ontstaat dan vanzelf een band. Maar ik zie mezelf niet als psycholoog hoor, verre van. Zulke aspecten liggen vooral op het bord van de spelersbegeleiders.”

Müller is zich ervan bewust dat hij in een topsportorganisatie resultaat moet boeken. “Maar dat gaat niet gepaard met druk. Ik leg de lat voor mezelf al hoog. Het is in ieder geval geen negatief gevoel. Hier pusht iedereen elkaar om alles eruit te halen. Maar dat zorgt juist voor een fijne, professionele sfeer.”

Vastschilderen
Müller zit “op een prachtige plek” en alle ogen zijn momenteel op Feijenoord gericht. “Feijenoord is geen doorsnee-werkgever. De liefde voor zo’n club en de sfeer in stadion De Kuip kun je moeilijk uitleggen, het is niet pakbaar. Het voelt als een familie, waarvan je deel gaat uitmaken. Ik woon weliswaar pas kort in Rotterdam, maar je pikt dat warme gevoel onmiskenbaar op.”

Wat is zijn les voor de huidige populatie Fontys-studenten? “Mijn mentor Frans Bosch zei: Zorg dat je jezelf niet in een hoek vastschildert. Je bent nu nog jong, maar er komt een tijd dat je anders over dingen denkt dan nu. Als mens verander je. Zorg daarom dat je niet te veel vast komt te zitten door de keuzes die je maakt - want hoe definitief zijn die uiteindelijk?” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

“Ik vertrok met een schip waarmee ik nooit één meter had gevaren. Bovendien had mijn zeilpartner, oud-studiegenoot Arjen, net zes weken zeilervaring. Kortom: een hoop stress, in het begin werd ik ‘s nachts wakker van ieder denkbaar geluidje.”

Basaal
De droomreis bracht veel, waaronder de AVRO-documentaire Zee, Zout en Zeilen, een boek en inspiratiemateriaal voor de lezingen die Florian nog steeds geeft. En: er kwam nóg een tv-rol op zijn pad. Dirkse was van 2016 tot 2021 de eerste Nederlandse Kapitein Iglo in de bekende visstick-reclames. “Allemaal dingen die ik daarvoor nooit had gedaan. Ook hier geldt: hak de knoop door, spring in het diepe en begin eraan.”

Wat is het geheim van oceaanzeilen, waarom is het een inspiratiebron waaruit hij blijft putten? “Alles. Het avontuur, nieuwe culturen, volledig leven in het hier en nu. Ook is zo’n schip volledig zelfvoorzienend en vaar je op windgeneratoren en zonnepanelen. Je leven is heel basaal, omdat je continu vecht tegen de elementen. Je bent volledig één met de natuur en denkt helderder dan ooit.”

Ocean Cleanup
Eén van de dingen die opviel tijdens de tocht waren de enorme plastic eilanden die geregeld voorbijdreven. “Toen ik na terugkeer las over het idee van scholier Bojan Slat – een reusachtige veegarm om drijvend plastic op te vangen – zocht ik contact met hem. We startten samen met het uitrollen van het idee. Als vrijwilliger heb ik er twee jaar lang tachtig uur per week aan gewerkt.”

In 2015, na voltooiing van de startup-fase, stapt Dirkse uit het initiatief. “Eén van de redenen was dat ik niet meer zo veel wilde werken. Bovendien groeiden we enorm hard… Ik merkte dat mijn hart vooral bij de opstartfase lag. Meer de idealistische verkenning dan de grootschalige uitvoering.”

Afgelopen zomer maakte het team van The Ocean Cleanup bekend dat inmiddels ruim 100.000 kilo plastic is opgeruimd bij de Great Pacific Garbage Patch, een drijvende vuilnisbelt op de Grote Oceaan.

Zoekende
Bij Speco Sportmarketing in Tilburg, waar hij in 1999 begon, aardde Florian Dirkse snel. “Ik was zo’n type dat altijd de kantjes ervan afliep en via mavo en havo toch nog op het hbo belandde. In die tijd was Speco relatief nieuw.” Hij genoot van een opleiding die nog in de kinderschoenen stond. “Enthousiaste studenten én docenten zorgden voor een goede vibe. Bovendien ondervond ik als geboren Delftenaar hoe leuk Tilburg was.”  [Tekst loopt door onder foto]

Na zijn afstuderen in 2003 belandt hij al snel als co-schipper op een zeilboot die van Sint-Maarten naar Turkije voert. Het is zijn eerste oceaanreis. Die oceaan blijft trekken en na enkele 9 tot 5-baantjes als projectmanager ontstaat het plan om samen met drie oud-Speco’ers een wereldreis te maken. 

“Maar mensen haken af als de consequenties van zo’n reis doordringen. Die tocht ging twee jaar duren. Ik besloot mijn baan op te zeggen en mijn huis te verkopen. En voor mijn toenmalige vriendin was het natuurlijk ook een ding…” Van de beoogde bemanning blijft ten slotte alleen goede vriend Arjan over, waarmee het grote avontuur uiteindelijk wordt aangegaan.

Dromen
De lezing die Dirkse op donderdag 8 december geeft bij het Duurzaamheidsevent van Fontys draait om het volgen van je dromen. Waarom vinden veel mensen dat zo moeilijk? “De meesten houden het liever bij dromen… De sleutel is: ga ervoor. En trek je niet te veel aan van wat anderen zeggen over de beren op de weg. Verder: trek duidelijk je plan en bereid je voor. Maar de stap daadwerkelijk zetten is het voornaamste. Als je die knoop niet doorhakt, blijft het dus bij dromen.”

Het is niet gezegd dat iedereen zijn schepen achter zich moet verbranden om de wijde oceaan op te gaan. “Ik probeer mensen vooral te inspireren om wat meer met hun dromen te doen."

"Kijk jezelf eens aan in de spiegel en vraag je af: Haal ik er alles uit? Als je er maar de helft uit haalt, geeft niet hoor. Zo lang je je maar bewust bent van die keuze. Bovendien, kleine droompjes heb je ook. Bijvoorbeeld minder gaan werken of vaker leuke dingen doen met je partner.”

Krampachtig
Wat wil hij Fontys-studenten van vandaag graag meegeven? “Als je nog niet weet wat je wilt, is dat helemaal niet erg. Veel jongeren maken zich zorgen over keuzes die ze al dan niet moeten maken… Volg je hart, je hoeft heus niet alles volgens het boekje te doen."

"Natuurlijk, je moet ergens beginnen. En je start zelden met je droombaan… Veel mensen denken trouwens wel dat het zo moet, dat het gelijk perfect hoort te zijn. Maar ga nooit te krampachtig om met verwachtingspatronen, van jezelf of een ander.” [Frank van den Nieuwenhuijzen]

De lezing van Florian Dirkse kun je bijwonen op donderdag 8 december vanaf 14 uur. Locatie: Aula W3, Campus Venlo.

Het is maandagochtend als Kim de telefoon opneemt voor een interview. Ze is dan net een paar uur thuis van haar reis naar Boedapest, de Hongaarse stad die de afgelopen twee weken in het teken stond van het WK Zwemmen. “We zijn op woensdag 15 juni vertrokken”, vertelt Kim. “Dat ging niet heel soepel. De vlucht werd gecanceld, waardoor we een hectische start hadden.”

Estafette
Eenmaal in Boedapest is Kim meteen gestart met haar trainingen. Twee dagen later vond haar eerste wedstrijd plaats. “We begonnen met de estafette 4x100 vrij. Ik had er van tevoren heel veel vertrouwen in, maar de 100 meter bleek iets te lang voor mij. Ik had heel veel pijn op het einde.”

Toch is Kim trots op het resultaat dat ze samen met haar teamgenoten heeft neergezet. “We zijn zevende geworden. We hebben als nieuw team - Ranomi Kromowidjojo en Femke Heemskerk zijn gestopt - de finale gehaald en dat is een hele prestatie.”

Halve finale
Tijd voor rust was er na de wedstrijd niet. Nachtje slapen en hup, meteen weer het water in. Kim kwalificeerde zich namelijk ook nog voor de individuele wedstrijd 50 vrij. Daarmee belandde ze in de halve finale en werd ze uiteindelijk dertiende.

“Ik denk dat er zo’n veertig zwemmers meededen, dus dertiende van de wereld is best netjes. En hoewel ik blij ben dat ik voor het eerst een individuele halve finale op het WK heb behaald, baal ik tegelijkertijd ook. Want ik weet dat ik beter kan.”

Binnenkort kan Kim zich opnieuw bewijzen. De voorbereidingen voor de volgende wedstrijden zijn namelijk al begonnen. Half juli gaat ze naar Zwitserland, een paar weken later doet ze mee aan het EK. "Ik ben gekwalificeerd voor drie wedstrijden. Ik hoop dat ik een individuele finale kan halen, dat is mijn doel. Het liefst ga ik dan natuurlijk ook nog voor een medaille.”

Laag pitje
Trainen, trainen en nog eens trainen. Dat is zo’n beetje het enige waar Kim op dit moment aan kan denken. En haar studie? Die staat even op een laag pitje. “Ik heb een topsportregeling, waardoor ik tussentijdse toetsen niet hoef te maken en projecten later in mag leveren als dat nodig is. Vandaag zou ik eigenlijk een toets moeten maken, maar ik heb vanwege het WK geen tijd gehad om daarvoor te leren.”

Topsport staat bij Kim - voorlopig - op de eerste plaats. Op school is ze bijna nooit. “Maar ik ben wel heel blij om naast het zwemmen ook nog iets anders te hebben, om met iets anders bezig te kunnen zijn. En bovendien: als ik stop met zwemmen, moet ik natuurlijk wel iets hebben om op terug te kunnen vallen.”

Over twee jaar hoopt Kim naar de Spelen in Parijs te kunnen. Daarna ziet ze wel weer verder. “Misschien dat ik me dan vol op mijn studie wil gaan richten. Zwemmen moet natuurlijk wel leuk blijven; je maakt veel uren. Maar zolang het in mijn plaatje past, blijf ik het doen.” [Karen Luiken]

Janno Barlage werkt nu 3,5 jaar als docent bij Fontys. Hij woont in Oosterbeek, heeft een vrouw, twee kinderen en een hond. Hij groeide voor een groot deel op in Australië, de plek waar zijn passie voor sport is ontstaan.

“Australië is een sportland. Surfen, cricket, basketbal, voetbal. Sporten zit daar echt in de cultuur”, zegt Barlage. “Af en toe ging ik met mijn vader hardlopen. Toen vond ik het nog een saaie, domme bezigheid, maar ik denk wel dat het zaadje daar is geplant.”

Passie
Op zijn negentiende verhuisde Barlage terug naar Nederland. Pas twintig jaar later is zijn passie voor hardlopen ontstaan. “Ik ben er heel functioneel mee begonnen om een stukje fitness op te bouwen. Toen ik samen met anderen een onderneming gericht op hardlopen begon, ben ik in het wereldje gaan duiken.”  

Barlage ging steeds vaker de deur uit voor een rondje, bouwde zijn aantal kilometers langzaam maar zeker op. Zes mijl werden er al snel dertig en die dertig zijn er nu bijna zestig. Oftewel: honderd kilometer. 

“Ik heb vorig jaar een aantal wedstrijden gedaan. Een daarvan was in Zwitserland: 73 kilometer met 5000 hoogtemeters. In Drenthe deed ik er een van 92 kilometer. Dit jaar wil ik de 100 kilometer aantikken. Die loop ik dan aan één stuk; ik doe er een uurtje of elf over. "

Grens over
Leuk is het die elf uur lang niet altijd. “Ik vraag mezelf tijdens een ultraloop meerdere keren af waarom ik dit doe. Waar ik dit aan heb verdiend. Of ik ooit de finish zal halen. Maar iedere keer kom je er weer doorheen. Zodra ik het einde heb gehaald, ben ik alweer met de volgende wedstrijd bezig.” 

Het mentale stukje weegt volgens Barlage zwaarder dan het fysieke. “Je traint tussen je oren”, zegt hij. “Je moet om kunnen gaan met de vermoeidheid, de pijn, de verveling. Hoe verder je loopt, hoe vaker je die grenzen tegenkomt. Je moet jezelf dwingen om daaroverheen te gaan.” [Tekst gaat verder onder de foto]

Iemand die als geen ander weet hoe dat moet - grenzen passeren - is Sander de Bart. De docent, die vier jaar geleden de stap naar het onderwijs zette, is in zijn vrije tijd druk met (het trainen voor) triatlons.

Hele triatlon
De kwart triatlon - bestaande uit 1 kilometer zwemmen, 40 kilometer fietsen en 10 kilometer hardlopen - heeft De Bart al meerdere keren gedaan. Zijn grote doel is om de hele te doen. Dat wil zeggen: 3,8 kilometer zwemmen, 180 kilometer fietsen en 42 kilometer hardlopen.

“Voor een triatlon train ik tien keer per week. Er zijn soms ook dagen dat ik twee keer train”, zegt hij. “Al mijn vrije tijd gaat er aan op. Mijn sociale leven bestaat uit sporten. Ik heb heel veel vrienden in dat wereldje.”

Presteren
Momenteel is het schema van De Bart wat rustiger. Het triatlonseizoen begint in de zomer pas weer en dat betekent dat hij nu meer tijd heeft om de focus op hardlopen te leggen. “Ik heb een tijdje geleden meegedaan aan de halve marathon in Eindhoven. In december wil ik de hele in Valencia gaan doen.” 

Meedoen is daarbij belangrijker dan winnen, vindt De Bart. “Al geniet ik ook heel erg van het prestatiestukje en de weg ernaartoe. Ik heb wel eens een triatlon gewonnen, maar ik kan mezelf geen Keniaan noemen.”  [Karen Luiken]

De term esports is afgeleid van het Engelse electronic sports. De bezigheid heeft zich in de afgelopen jaren razendsnel ontwikkeld en is populair bij een groot publiek. Overal ter wereld vinden toernooien en competities plaats. Miljoenen mensen doen mee. Zelfs professionele voetbalclubs hebben eigen esports-teams. 

En Fontys nu dus ook. Docenten Bart Bezooijen en Monique van Rooijen van de opleiding Sportmarketing zetten zich met veel enthousiasme in voor het project. “Een paar jaar geleden ontdekten we dat de komst van gaming ertoe leidt dat een aantal van onze studenten ging werken in gaming, en dan met name in esports”, zegt Bezooijen.

“We wilden er meer vanaf weten en voelden de urgentie om onderwijs te geven over dit onderwerp. We willen bijdragen aan ontwikkelingen in het werkveld.”

Kwalificaties
Wat volgde was een keuzevak over esports, gevolgd door een boek. Niet veel later ontstond het idee om een esports-team binnen Fontys op te richten. Anderhalve week geleden vonden daarvoor de kwalificaties plaats.

 “Twintig studenten hebben zich aangemeld”, zegt Bezooijen. “Daarvan worden er acht toegelaten, die drie maanden lang wekelijks een wedstrijd zullen spelen. We richten ons in eerste instantie op de games League of Legends en Rocket League.”

Tycho, eerstejaars student elektrotechniek, vormt samen met Jordy en Bas het team voor Rocket League. “Ik hoorde via een vriend van mij dat Jordy en Bas nog op zoek waren naar een derde speler”, zegt hij. “Ik heb voor de grap een berichtje gestuurd om te kijken of het iets was.”

Appeltje eitje
En of het iets was. Het trio deed mee aan de kwalificaties en kwam daar zonder al te veel problemen doorheen. “We hadden een tegenstander waarvan het niveau een stuk lager lag dan dat van ons.”

Zijn teamgenoot Jordy studeert ICT en zit “wederom” in zijn eerste jaar. Van twijfel was geen sprake toen hij van zijn klasgenoot Bas de vraag kreeg om deel te nemen aan de kwalificaties voor het esports-team van Fontys.

“De interesse was er voor mij meteen. Ik game veel - in goede weken zo’n twintig tot dertig uur - en vind het leuk om er op deze manier mee bezig te zijn. Bovendien zou het top zijn als we hierdoor nog beter worden in Rocket League.”

Gamen op locatie
De studenten trainen in hun vrije tijd regelmatig met z’n drieën, woensdag is de eerste échte wedstrijd. Liefhebbers en geïnteresseerden kunnen het duel live volgen via Twitch. 

Nu doen de studenten alles nog vanuit huis, binnenkort mogelijk op school. Fontys kijkt naar verschillende opties. Met een beetje geluk komt er zelfs een speciaal esports-lokaal met goede apparatuur. Inclusief coaches die de teams kunnen begeleiden.

“Dit is pas het begin”, zegt docent Bezooijen: “We zijn in een opstartfase. We willen zoveel mogelijk studenten laten gamen, en dat betekent dat we straks ook naar andere gametitels dan alleen Rocket League of League of Legends moeten kijken.”

Van Rooijen vult aan: “Voor het einde van het jaar willen we meer toernooien uitrollen. Misschien binnen de opleiding, maar we denken ook aan klassencompetities. Iedereen is welkom.” [Karen Luiken]

Waardecreatie binnen de Topsport, zo heet de minor die vanuit opleidingen SPECO Sportmarketing en Sportcommunicatie in Tilburg is ontwikkeld. Bedoeld voor SPECO-studenten en topsporters van binnen en buiten de Johan Cruyff Academy, maar ook voor andere geïnteresseerde studenten.

“Want topsporters of de interesse daarvoor zijn niet alleen bij SPECO of de Academy te vinden”, stelt Marc van der Linden. Hij is verbonden aan de Cruyff Academy en doende de minor verder vorm te geven. Dat doet hij samen met docent Sportcommunicatie Robert Kok en Soraya Khoeblal, onderwijsmanager bij de Economische Hogeschool in Tilburg.

Discussie
Natuurlijk kun je Ireen Wüst niet afrekenen op het feit dat zij deelneemt aan Olympische Spelen die in China worden gehouden. Maar de discussie erover mag en moet wel gevoerd. En dat gebeurt, in elk geval bij Fontys, nu nog nergens in ‘afgebakend onderwijs’.

Vanaf september dus wel, in deze minor over topsport versus maatschappelijke ontwikkelingen. “Je kunt vrijwel geen enkel thema meer aanraken zonder naar de ethische kant te kijken”, stelt Van der Linden.

Overigens is die maatschappelijke insteek slechts één kant van de minor: de term Waardecreatie duidt evengoed op de commerciële raakvlakken die met dit thema samenhangen en behandeld worden.

Etappes
Even toepasselijk als bijzonder is dat de minor wordt afgelegd in zeven etappes. Elke etappe duurt twee weken en gaat in op een specifiek onderwerp of thema. Die kunnen per semester verschillen, legt Van der Linden uit.

“Dit najaar valt de tweede etappe vlak na de Formule 1-race in Zandvoort. Dus gaan we dan met studenten aan de slag gaan met de combinatie Formule 1 en duurzaamheid. En de zesde etappe sluit aan bij het WK Voetbal in december, waarbij we het mensenrechtenverhaal van Qatar aan de kaak stellen.” [Tekst loopt door onder foto]

Als andere voorbeelden van actuele ethische kwesties rond topsport noemt Van der Linden de gokreclames rond uitzendingen van sportwedstrijden en de enorme bedragen die omgaan in E-Sports.

“Voordeel is dat wij heel veel externe deskundigen kunnen inschakelen. Via de Johan Cruyff Academy zijn er uiteraard lijntjes met FC Barcelona. Maar ook bij het wielrennen, de autosport, voetbal, zaakwaarneming en atletenmanagement; we hebben bijna overal wel contacten. Oud-studenten of anderszins.”

Adviezen van studenten
Het werkt ook twee kanten uit, leggen Van der Linden en Khoeblal uit. Van der Linden: “Neem de organisatie van de  Formule 1 in Zandvoort. Die kunnen ook een vraag om advies bij ons neerleggen. En daar kunnen studenten dan mee aan de slag.”

Khoeblal vult aan: “Daarmee kun je inspelen op wat er in het werkveld speelt. Vaak is daarvoor in de major geen ruimte. In zo’n minor kun je je veel sneller aan de actualiteit aanpassen.”

Dat de minor uit zeven etappes bestaat en van het ene naar het andere onderwerp ‘sprint’, kan volgens haar voor studenten ad hoc aanvoelen. Maar dat is juist goed. “Later in hun werkzame leven gaan ze dat ook tegenkomen. Dat er ineens iets oppopt waar je meteen mee aan de slag moet, gaan met die banaan.”  

En daar houden de studenten ook wel van, of in elk geval de studenten marketing en communicatie, zo bleek de bedenkers van de minor uit klankbordgroepen van studenten uit die opleidingen.

“De gaten uit de major opvullen, de skills-portfolio aanvullen, veel gastsprekers van buiten: daar is veel enthousiasme voor”, stelt Khoeblal. “En voor topsporters die actief zijn in het buitenland, is deze minor ook prima op afstand te volgen.” [Jan Ligthart]

 Hardlopen is enorm populair. Zeker tijdens de corona-lockdowns, maar ook aan het begin van ieder jaar zijn er weer veel mensen die hun hardloopschoenen aantrekken voor een rondje in het park. Je hebt er weinig voor nodig, het kost niet veel, is makkelijk in te plannen en ook prima in je eentje te doen. Een laagdrempelige sport. Maar daarin schuilt meteen het gevaar, zegt Mark Janssen. 

Janssen haalde een promotiebeurs voor leraren binnen, combineerde een promotieonderzoek aan de faculteit Industrial Design met zijn baan als docentonderzoeker bij Fontys Sporthogeschool en bestudeerde de startende recreatieve hardloper. 

“Je denkt: ik trek mijn schoenen aan en ben weg. Een half uur, een uur? Waarom zou ik dat niet kunnen? En dat is dus helemaal niet slim. Want bij iedere hardlooppas moet je drie- tot viermaal je lichaamsgewicht opvangen. Aan deze schokbelasting moeten je spieren, pezen en botten geleidelijk wennen, zeker als je gewicht na de feestdagen iets te hoog is. Ga je aan het begin te snel, dan raak je overbelast met mogelijke blessures tot gevolg.”

Blessures
Hardlopen is dan ook de sport met verreweg de meeste blessures. Een van de oorzaken is volgens Janssen het ontbreken van gedegen begeleiding. “Hardloopgroepen en -verenigingen trekken al jaren steeds minder leden. Terwijl een trainer zeker voor een startende loper heel belangrijk kan zijn, de belasting in de gaten houdt en gepersonaliseerde hardloopschema’s maakt. "

"Veel mensen plukken nu een schema van internet. Maar die zijn voor iedereen gelijk, ongeacht je doel, gewicht of conditie.” [Tekst loopt door onder foto]

Het is een utopie iedereen te laten hardlopen met een trainer, beaamt Janssen. Om de zogenoemde ‘ongeorganiseerde, ongebonden’ hardloper te ondersteunen bekeek Janssen welke technologie de startende loper door de beginperiode kan helpen en de kans op blessures kan verkleinen. 

Kwaaltjes
“We zijn begonnen met een onderzoek naar de drijfveren van de hardloper. Ze namen allemaal deel aan een hardloopevenement, van 5K tot marathon. De beginnende lopers hebben meestal een duidelijk doel voor ogen, maar dragen sneller persoonlijke redenen aan waardoor ze zouden stoppen: geen tijd, niet leuk, last van kwaaltjes."

“De gevorderde loper kent zijn lichaam goed en raak veel minder snel overtraind. Die geeft aan veelal te lopen om de ontspannende ‘runner's high’ te ervaren en niet snel te zullen stoppen.” 

Een bijzondere studie, want nooit eerder werd zo’n grote groep van ongeveer 20.000 lopers in detail bestudeerd. En alleen al dit deel leidde tot vier wetenschappelijke artikelen.

Te veel data
Zoveel hardlopers, maar ook dus zoveel verschillende typen lopers. En met die bril op zou het misschien slim zijn ondersteunende technologie aan te passen aan het hardlooptype, benadrukt Janssen. 

“Dus niet één horloge voor iedereen. Leuk voor de vergevorderde loper of topsporter, maar een beginnende loper kan niets met die fancy functies die een overload aan data genereren. Daar is eerst een goede basis of begeleiding voor nodig.”

Dat geldt ook voor hardloop-apps. Deze worden vooral door beginnende lopers gebruikt en juist deze groep kent een hoge drop-out door blessures en motivatieverlies. Jansen legde 25 hardloopapps langs de lat en zag nauwelijks aanbod van gepersonaliseerde trainingen, hoewel er wel wat ruimte voor nuance was. 

Hij ontwikkelde daarom een beslistool die je aan de hand van een paar vragen - wat is je doel, wat wil je bereiken, wat wil je meten? - helpt een geschikte app te vinden in het enorme aanbod. Toch bleef het ontbreken van een gepersonaliseerde app knagen en daarom ging Janssen zelf met een multidisciplinair team aan de slag. 

“Ik wilde graag mijn kennis vanuit mijn achtergrond als bewegingswetenschapper gebruiken, over trainingsprincipes en verantwoord trainen. We hebben een app voor de beginnende, onervaren loper ontworpen die jou tijdens de eerste trainingen leert kennen en vervolgens kan uitrekenen op basis van voorafgaande trainingen wat je nieuwe training moet zijn. De Inspirun E-coach neemt hierbij je hartslag, snelheid en gevoel mee. Het is in feite een soort geautomatiseerde trainer,” lacht Janssen.

Testlopers zijn positief over de Inspirun E-coach-app en geven aan dat het gebruik zeker helpt om te leren hoe ze moeten trainen, vaak anders dan ze zelf dachten. Een commerciële partij die de app verder in de markt zet is er (nog) niet, wel publiceerde Janssen  verschillende papers over het algoritme van de hardlooptool, zodat deze voor iedereen beschikbaar is. 

Janssen - zelf geen hardloper maar wel een fanatiek fietser - houdt de technologische ontwikkelingen sindsdien in de gaten. En toeval of niet, de eerste apps met gepersonaliseerde trainingen beginnen langzaam te  ontstaan. 

De docentonderzoeker wil bij de Sporthogeschool zijn onderzoek nu uitbreiden naar andere sporten zoals fietsen en wandelen; voor hardlopers gaat hij de integratie met nieuwe technologie bestuderen. “Sensoren op je huid, voor je ademhaling, in zooltjes in je schoenen, we kunnen steeds meer meten. Maar bovenal willen we steeds meer mensen lekker laten bewegen, zonder afleidende databerg én zonder blessures.” [Nicole Testerink]

Dit artikel is ook gepubliceerd door Cursor, het nieuwsplatform van de TU/e.

Je kunt maar beter binnen tien jaar afstuderen, anders moet je je aanvullende beurs, ov-studentenkaart en – als je die hebt gekregen – je basisbeurs terugbetalen. Dat kan flink in de papieren lopen.

Maar er zijn uitzonderingen. Wie ziek wordt of in andere bijzondere omstandigheden verkeert, kan bij de Dienst Uitvoering Onderwijs een verlenging van deze ‘diplomatermijn’ aanvragen.

Topsporters mogen dat ook. Maar wat is precies een topsporter, vroegen twee Kamerleden van D66 aan (inmiddels voormalig) minister Van Engelshoven. Uit de antwoorden blijkt dat DUO een smallere definitie hanteert dan sportkoepel NOC*NSF.

Olympisch
Voor DUO tellen alleen de Olympische Spelen, Europese kampioenschappen of wereldkampioenschappen. Wie daar niet aan meedoet, heeft pech. De subtop, die om kwalificatie strijdt of aan andere grote wedstrijden deelneemt, valt dus buiten de boot.

In totaal 58 hogescholen, waaronder Fontys, en universiteiten houden rekening met topsporters en zijn aangehaakt bij het actieplan FLOT (Flexibel Onderwijs en Topsport), waarin studenten topsport met een opleiding kunnen combineren. Het ministerie van OCW en NOC*NSF zijn er ook bij betrokken.

Maar sommige FLOT-studenten komen dus niet in aanmerking voor een verlenging van hun diplomatermijn. De afbakening van ‘topsport’ is twintig jaar geleden gemaakt in overleg met NOC*NSF, zegt woordvoerder Tea Jonkman. “Die is sindsdien niet meer aangepast. De Kamervragen zijn aanleiding om er weer naar te kijken.”

Verbreden
Vermoedelijk gaat het beleid dus veranderen. De minister antwoordt op de schriftelijke Kamervragen: “In overleg met FLOT-partners en NOC*NSF zal ik verkennen of er aanleiding is om de definitie van topsporter die DUO hanteert te verbreden.”

De diploma-termijn van tien jaar is bedoeld als redelijke periode voor iedereen. Of de opleiding nu vier, vijf of zes jaar duurt, na tien jaar moet je wel klaar zijn – uitzonderingen daargelaten. Hoe vaak de termijn verlengd is vanwege topsport? Dat houdt DUO niet apart bij, zegt de minister. [HOP]

Er voor de student zijn. Dat is volgens Kamphuis niet meer dan normaal. “Ik doe alles voor mijn studenten, maar dat is in mijn ogen heel logisch.”

Toch ziet ze de nominatie voor Docent van het Jaar als een inspiratie. “Een inspiratie dat je jezelf moet zijn. Dat je op jouw manier les moet geven. Echt zijn, je kwetsbaar opstellen. Met al je grapjes en gedoetjes.” 

Flink takenpakket 
Kamphuis is geen onbekende op campus Stappegoor in Tilburg. Ze heeft een flink takenpakket, waar onder meer de rollen als docent Issuemanagement en Professionality, projectmanager bij ACE Student Plus en topsportcoördinator onder vallen. 

Eén van de projecten waar ze met trots over vertelt is Pre Academic Programme. “Dat is een
programma waarmee kansengelijkheid en studiesucces bevorderd worden. Voornamelijk voor studenten die nieuw zijn op het hbo en relatief gezien vaker uitvallen, zoals studenten met een niet-westerse achtergrond en studenten die een mbo-opleiding hebben gedaan.” 

Zichtbare groei 
Het mooiste aan haar vak vindt Kamphuis de zichtbare groei van studenten. “Dat gaat over persoonlijke groei, maar ook over professionele. Ik vind het mooi dat je het met studenten kan hebben over inclusie en de maatschappij. Maar ook dat je iets voor ze kan betekenen.” 

Dat laatste doet Kamphuis op haar eigen manier, waarbij het ‘m volgens haar zit in de kleine dingen. “Tijdens online lessen begin ik altijd met de meest simpele vraag: hoe gaat het met jullie? Studenten waarderen dat. Blijkbaar kan zoiets al het verschil maken." 

"Ik zie de studenten zoals ze zijn. Ik kom voor ze op en probeer ze in hun kracht te zetten. Ze verdienen oprechte aandacht en die geef ik ze dan ook. Eigenlijk voel ik me een beetje als hun grote zus.” 

Voor die manier van werken krijgt Kamphuis veel terug. Vorig jaar gaf ze les aan haar ‘koekies’, zoals ze haar voormalige leerlingen noemt. Aan het einde van het jaar kreeg ze van iedereen een pak – hoe toepasselijk – koekjes.

Zij gaf hen op haar beurt een theezakje met een inspirerende tekst. “Natuurlijk met het idee dat ze altijd een kopje thee met me mogen komen drinken als ze ergens over willen praten.” 

Fouten maken 
Kamphuis wil haar studenten meegeven dat ze zichzelf moeten zijn en niet te veel naar anderen moeten kijken. Maar belangrijker nog: dat falen mag. Want fouten maakt iedereen.

“Blijf bij jezelf en durf imperfecties toe te geven. Maak je blunders juist hier, tijdens je studie. Probeer uit, ga dingen doen. Zet door en denk aan Max Verstappen. Durf lef te hebben.” 

Lef hebben. Is dat niet veel makkelijker gezegd dan gedaan? Misschien wel, maar ook daar probeert Kamphuis haar studenten zo goed mogelijk bij te helpen. “Ik heb samen met collega’s ACE meets opgezet, waarbij studenten uit hun comfortzone worden gehaald."

"Zo laten we bijvoorbeeld iemand die PVV stemt praten met een vluchteling. Ze moeten elkaar leren kennen. Verbinding is zó belangrijk. Tussen mij en de student, maar ook tussen de studenten onderling.” [Tekst: Karen Luiken]